7. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Hac, Umre ve Kurban

Hac ve Umre İbadeti

hac
umre
ihram
tavaf
say
vakfe
telbiye
mikat

Hac ve umre nedir, hac nasıl yapılır?

Hac, gücü yeten Müslümanların ömründe bir kez yapmakla yükümlü olduğu, Arafat’ta vakfe ve Kâbe’yi tavafla yerine getirilen farz bir ibadettir. Kelime “gitmek, yönelmek, ziyaret etmek” anlamına gelir ve hac hem mal hem bedenle yapılır. Umre ise yılın her zamanında yapılabilen ziyarettir. Haccın şartları Müslüman, akıllı, ergen, sağlıklı ve hür olmak ile yol güvenliği ve yeterli maddi imkândır. Hacca niyet eden kişi mikat denen sınırlarda ihrama girer ve telbiye okur. Tavaf Kâbe’nin etrafında yedi şavt dönmek, say ise Safa ile Merve arasında yedi kez gidip gelmektir ve Hz. Hacer’in su arayışını hatırlatır. Arafat vakfesi farz, Müzdelife vakfesi vaciptir; Mina’da şeytan taşlanır ve kurban kesilir. Hac, dünyanın dört bir yanından gelen Müslümanlar arasında kardeşliği güçlendirir. Arafat’ta vakfe yapılmadan hac olmaz.

Hac ve Umre İbadeti: konu anlatımı ve özeti

Hac, gücü yeten Müslümanların ömründe bir kez yapmakla yükümlü olduğu farz bir ibadettir. Bu konu hac ve umrenin anlamını, şartlarını, kavramlarını ve yapılış sırasını anlatıyor.

Hac, "yönelmek, ziyaret etmek" demektir. Hem mal hem bedenle yapılır; Zilhicce ayının belirli günlerinde Arafat'ta vakfe yapıp Kâbe'yi tavaf ederek yerine getirilir. Umre ise yılın her zamanında yapılabilen ziyarettir.
Haccın şartları: Müslüman, akıllı ve ergen olmak, sağlıklı olmak, hür olmak, yol güvenliği ve yeterli maddi imkân.
İhram: Hacca niyet edenin bazı davranışlardan uzak durması ve erkeklerin giydiği dikişsiz beyaz örtüdür. İhrama mikat denen sınırlarda girilir; ardından telbiye okunur.
Tavaf, Kâbe'nin etrafında yedi şavt dönmektir. Say, Safa ile Merve arasında yedi kez gidip gelmektir ve Hz. Hacer'in su arayışını hatırlatır.
Arafat'ta vakfe haccın farzıdır; Müzdelife vakfesi vaciptir. Mina'da şeytan taşlanır ve kurban kesilir.
Sıra kabaca: ihram, kudüm tavafı, Arafat ve Müzdelife vakfeleri, şeytan taşlama, kurban, tıraş, ziyaret tavafı, say ve veda tavafı.
Hac, dünyanın dört bir yanından gelen Müslümanlar arasında kardeşlik ve dayanışmayı güçlendirir.

Unutma: Arafat'ta vakfe yapılmadan hac olmaz; bu yüzden haccın en temel farzlarından biri olarak bilinir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Hac ile umreyi karıştırmamak için onları iki soruyla ayırt edebilirsin: Ne zaman yapılır? ve Farz mıdır?

Hac: Yalnızca Zilhicce ayının belirli günlerinde yapılır. Şartlarını taşıyan Müslümana ömründe bir kez farzdır. Arafat'ta vakfe yapılmadan hac olmaz.
Umre: Yılın her zamanında yapılabilir. Arafat vakfesi umrede yoktur.

Haccın kavramlarını yerleriyle birlikte öğren: Tavaf Kâbe'nin çevresinde, say Safa ile Merve arasında, vakfe Arafat'ta, şeytan taşlama Mina'da yapılır.

Günlük hayattan: Hacca gidenlerin bembeyaz ihram giymesi zengin ile yoksulun, farklı ülkelerden gelenlerin aynı kıyafetle aynı yerde buluştuğunu gösterir.

Sık yapılan hata: "Say, Kâbe'nin etrafında dönmektir." Doğrusu: Kâbe'nin etrafında dönmek tavaftır; say, Safa ile Merve arasında yedi kez gidip gelmektir.

Derinleş

Her yıl milyonlarca insan aynı günlerde aynı yerlerde hac ibadetini yerine getirir. Bu kadar kalabalık bir topluluğun güvenliği, sağlığı, ulaşımı ve beslenmesi nasıl planlanıyor olabilir? Matematik ve sosyal bilgiler derslerinden yararlanarak bir ihtiyaç listesi hazırla. Kalabalık bir okul gezisini planlarken bu listeden hangi fikirleri kullanabileceğini tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

DKAB.7.2.1Hac ve umre ibadetlerini inceleyebilme
- a) Temel İslam kaynaklarından hareketle hac ve umre ibadetleriyle ilgili unsurları inceler.
- b) Hac ve umre ibadetleriyle ilgili unsurlar arasındaki ilişkileri bulur.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Sıla, ibadet adlarının sözlük anlamlarıyla bir eşleştirme oyunu hazırlıyor. Kurban kartına “yakınlaşma”, zekât kartına “artma, temizlenme” anlamlarını yazmış. Sıra hac kartına geliyor. Sıla'nın hac kartına yazması gereken anlam aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gitmek, yönelmek, ziyaret etmek
- B) Paylaşmak, vermek, bağışlamak
- C) Beklemek, durmak, dinlenmek
- D) Koşmak, aramak, bulmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Gitmek, yönelmek, ziyaret etmek
Hac sözlükte “gitmek, yönelmek, ziyaret etmek” anlamlarına gelir; hacı da kutsal mekânlara yönelip onları ziyaret eder. “Beklemek, durmak” anlamı hacdaki vakfe kelimesine yakındır; vakfe haccın bir parçasıdır ama haccın kendi anlamı değildir.
Kolay
2Uçakla umreye giden bir kafilede, uçak belli bir noktaya yaklaşınca kafile başkanı herkese ihrama girme vaktinin geldiğini duyuruyor. Bu noktayı ihramsız geçmemek gerektiğini, bu sınırları Hz. Peygamber'in belirlediğini anlatıyor. Kafile başkanının sözünü ettiği sınır yerlerine ne ad verilir?
- A) Mikat
- B) Mina
- C) Arafat
- D) Müzdelife
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Mikat
Hac ya da umre için gelenlerin ihrama girmeden geçemeyeceği, Hz. Peygamber'in belirlediği sınır yerlerine mikat denir. Arafat da haccın önemli bir mekânıdır; ancak ihram sınırı değil, Arife Günü vakfe yapılan yerdir.
Kolay
3Umreden dönen Fatma Teyze, torununa Mescid-i Haram'da yaşadıklarını anlatıyor: Hacerülesved'in hizasından başlayarak Kâbe'nin çevresinde yedi kez döndüğünü ve her dönüşte dua ettiğini söylüyor. Fatma Teyze'nin anlattığı ibadet aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Say
- B) Vakfe
- C) Telbiye
- D) Tavaf
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Tavaf
Hacerülesved hizasından başlayarak Kâbe'nin çevresinde yedi kez dönmeye tavaf denir. Say da yedi kez yapılan bir görevdir; ancak Kâbe'nin çevresinde değil, Safa ile Merve tepeleri arasında yapılır.
Kolay
4Bir belgeselde, Mescid-i Haram içinde iki tepe arasında uzanan uzun bir koridor gösteriliyor. Hacı ve umreciler bu koridorda bir tepeden ötekine yürüyerek toplam yedi kez gidip geliyor; görev Safa'da başlayıp Merve'de bitiyor. Belgeselde gösterilen görevin adı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tavaf
- B) Şavt
- C) Say
- D) İhram
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Say
Safa ile Merve arasında dördü gidiş, üçü dönüş olmak üzere yedi kez gidip gelmeye say denir. Şavt da bu görevle ilgili bir kelimedir; ancak görevin adı değil, yedi gidiş gelişin her birine verilen addır.
Kolay
5Kâbe'nin güneydoğu köşesinde yer alan, parlak siyah bir taş vardır. Tavafa bu taş selamlanarak başlanır ve yine selamlanarak bitirilir. Bu taşın adı nedir?
- A) Makam
- B) Zemzem
- C) Hacerülesved
- D) Mikat
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hacerülesved
Kâbe'nin güneydoğu köşesindeki, tavafın başlangıç ve bitiş noktası olan siyah taş Hacerülesved'dir. Zemzem bir su kaynağının, mikat ise ihrama girilen sınırların adıdır.
Kolay
6Hz. Hacer, oğlu İsmail için su ararken Safa ve Merve tepeleri arasında koşmuştur. Bu çabanın sonunda Allah onlara bir kaynak suyu vermiştir. Bu kaynak suyunun adı nedir?
- A) Zemzem
- B) Telbiye
- C) Mikat
- D) Kevser
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Zemzem
Allah'ın Hz. Hacer ile Hz. İsmail'e verdiği kaynak suyunun adı zemzemdir. Telbiye ise ihrama girenlerin okuduğu duadır.
Kolay
7Hac, şartları taşıyan Müslümanlara farz olan bir ibadettir. Şartları taşıyan bir Müslüman'ın farz olan haccı ömründe kaç kez yapması gerekir?
- A) İki kez
- B) Her bayramda bir kez
- C) Her yıl bir kez
- D) Bir kez
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bir kez
Ömründe bir defa hacca giden Müslüman bu farzı yerine getirmiş olur. Daha fazla gitmek farz değildir.
Kolay
8Hacılar Arafat'taki vakfeden sonra Mina'ya gitmeden önce, iki yer arasındaki bir bölgeye gelir ve burada akşam ile yatsı namazını birleştirerek kılarlar. Arafat ile Mina arasındaki bu bölgenin adı nedir?
- A) Müzdelife
- B) Mekke
- C) Medine
- D) Safa
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Müzdelife
Arafat ile Mina arasındaki bölge Müzdelife'dir; hacılar burada akşam ve yatsıyı birleştirerek kılar. Safa say yapılan tepelerden biridir.
Kolay
9Hac sırasında erkekler iki parçadan oluşan, dikişsiz, beyaz örtüler giyer. Kadınlar için ihram konusunda hangisi doğrudur?
- A) İhrama girmeleri gerekmez.
- B) Günlük elbiseleri ihram yerine geçer.
- C) Onlar da dikişsiz beyaz örtü giymek zorundadır.
- D) Yalnızca siyah renkli giysi giyerler.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Günlük elbiseleri ihram yerine geçer.
Kitapta kadınların günlük elbiselerinin ihram yerine geçtiği belirtilir. İhram yasakları ise kadınlar için de geçerlidir; yani kadınlar da ihrama girer.
Kolay
10Ders kitabındaki bilgi görselinde haccın şartları sıralanmıştır: Müslüman olmak, akıllı ve ergen olmak, sağlıklı olmak, hür olmak, yol güvenliğine sahip olmak ve belirli ekonomik güce sahip olmak. Aşağıdakilerden hangisi haccın şartlarından biri değildir?
- A) Yol güvenliğine sahip olmak
- B) Hür olmak
- C) Sağlıklı olmak
- D) Evli olmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Evli olmak
Evli olmak haccın şartları arasında sayılmaz. Sağlık, hürriyet ve yol güvenliği ise haccın şartlarındandır.
Kolay
11Hac ibadeti, Arife Günü ve Kurban Bayramı günlerini de içine alan belirli günlerde yapılır. Hac hangi ayın belirli günlerinde yerine getirilir?
- A) Zilhicce
- B) Muharrem
- C) Ramazan
- D) Recep
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Zilhicce
Hac, Zilhicce ayının 8 ile 13. günleri arasında yerine getirilir. Ramazan ise oruç ayıdır.
Kolay
12Kurban Bayramı'nın birinci günü hacılar, Mekke ile Arafat arasındaki bir yerde şeytan taşlar ve kurbanlarını keser. Bu yer neresidir?
- A) Mina
- B) Safa
- C) Merve
- D) Arafat
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Mina
Mekke ile Arafat arasında bulunan, şeytan taşlanan ve kurban kesilen yer Mina'dır. Safa ve Merve ise say yapılan tepelerdir.
Kolay
13Hac görevlerinin bir aşamasında hacılar saçlarını tıraş eder ya da kısaltır. Bu davranışla hacılar ne yapmış olur?
- A) İhrama girmiş olur.
- B) Vakfeye başlamış olur.
- C) Telbiye okumaya başlamış olur.
- D) İhramdan çıkmış olur.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İhramdan çıkmış olur.
Saçlar tıraş edilerek ya da kısaltılarak ihramdan çıkılır. İhrama girmek ise hac yolculuğunun başında mikat sınırlarında olur.
Kolay
14Mekke'de Mescid-i Haram'ın ortasında bulunan, Müslümanların kıblesi olan ve çevresinde tavaf yapılan bir mabet vardır. Bu mabet hangisidir?
- A) Arafat
- B) Mina
- C) Kâbe
- D) Mescid-i Nebevi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kâbe
Mescid-i Haram'ın ortasında bulunan, Müslümanların kıblesi olan ve tavafın yapıldığı mabet Kâbe'dir. Arafat ve Mina ise hacla ilgili diğer mekânlardır.
Kolay
15Bazı ibadetler yalnızca bedenle, bazıları yalnızca malla yapılır. Hac ise farklı bir özelliğe sahiptir. Haccın yapılışı bakımından özelliği hangisidir?
- A) Yalnızca bedenle yapılır.
- B) Yalnızca dille yapılır.
- C) Hem mal hem de bedenle yapılır.
- D) Yalnızca malla yapılır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hem mal hem de bedenle yapılır.
Hac için hem yolculuk ve harcama gibi maddi imkân hem de görevleri yerine getirecek bedensel güç gerekir; bu yüzden hem mal hem bedenle yapılır.
Kolay
16İhrama giren kişiye bazı davranışlar yasak olur. Aşağıdakilerden hangisi ihram yasaklarından biridir?
- A) Telbiye okumak
- B) Kâbe'yi tavaf etmek
- C) Parfüm ya da kolonya kullanmak
- D) Dua etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Parfüm ya da kolonya kullanmak
İhramlı kişi parfüm, kolonya gibi ürünler kullanamaz. Dua etmek, telbiye okumak ve tavaf yapmak ise hac sırasında yapılan görevlerdir.
Kolay
17Umreden dönen Zehra Hanım, Medine'de Mescid-i Nebevi'yi ziyaret ettiğini, Hz. Peygamber'in kabri ile minberi arasındaki bölümde salavat getirip dua ettiğini anlatıyor. Zehra Hanım'ın sözünü ettiği bölümün adı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ravza-i Mutahhara
- B) Hacerülesved
- C) Müzdelife
- D) Mescid-i Haram
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ravza-i Mutahhara
Kitapta Hz. Peygamber'in kabri ile minberi arasında yer alan bölümün Ravza-i Mutahhara olduğu ve Müslümanların burada salavat ve dualarla Hz. Peygamber'e sevgilerini gösterdikleri belirtilir. Hacerülesved Kâbe'nin köşesindeki taş, Müzdelife Arafat ile Mina arasındaki bölge, Mescid-i Haram ise Mekke'deki mesciddir.
Kolay
18Selim Bey farz olan haccı yıllar önce yerine getirmiştir. Bu yıl imkânı olunca kış aylarında umreye gitmeye karar veriyor. Kitaptaki bilgilere göre imkânı olan bir Müslüman'ın umre yapmasının hükmü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Farz
- B) Vacip
- C) Müstehap
- D) Sünnet
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sünnet
Kitapta imkânı olan her Müslüman'ın umre yapmasının sünnet olduğu belirtilir. Farz olan, şartları taşıyan Müslüman'ın ömründe bir kez hac yapmasıdır; kurban vacip, şükür kurbanı ise müstehaptır.
Orta
19Hacı adayı Ayten Hanım, kafile rehberine “Buyur Allah'ım, buyur! Buyur, senin hiçbir ortağın yoktur…” anlamındaki telbiye duasını ne zaman okumaya başlayacaklarını soruyor. Rehber bu duanın hacca başlamanın işareti olduğunu söylüyor. Rehberin açıklamasına göre telbiye ilk olarak ne zaman okunur?
- A) Mina'da kurban kestikten sonra
- B) Şeytan taşlamayı bitirdikten sonra
- C) Veda tavafını yaptıktan sonra
- D) İhrama girip niyet ettikten sonra
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İhrama girip niyet ettikten sonra
Hacı mikatta ihrama girer, iki rekât namaz kılıp niyet eder ve ardından telbiye okumaya başlar. Şeytan taşlama ve kurban haccın son günlerine ait görevlerdir; hacca başlamanın işareti olan telbiye bunlardan çok önce okunur.
Orta
20Hacca gidecek olan Mehmet Bey, rehber kitabındaki görevleri “farz” ve “vacip” diye iki sütuna ayırıyor. Farz sütununa ihrama girmeyi ve Kâbe'yi ziyaret tavafını yazmış; bu sütuna bir görev daha eklemesi gerekiyor. Mehmet Bey'in farz sütununa eklemesi gereken görev aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Müzdelife'de vakfe yapmak
- B) Şeytan taşlamak
- C) Veda tavafı yapmak
- D) Arafat'ta vakfe yapmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Arafat'ta vakfe yapmak
Haccın farzları ihrama girmek, Arafat'ta vakfe yapmak ve Kâbe'yi ziyaret tavafıdır. Müzdelife'de de vakfe yapılır; ancak bu vakfe farz değil vaciptir, bu yüzden vacip sütununa yazılmalıdır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.