7. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Hac, Umre ve Kurban
Kurban İbadeti
- kurban
- vacip
- takva
- teslimiyet
- Kurban Bayramı
- Hz. İbrahim
- Hz. İsmail
Kurban ibadeti nedir ve kimlere vaciptir?
Kurban, belirli nitelikteki bir hayvanı Zilhicce ayının 10, 11 ve 12. günlerinde ibadet niyetiyle usulüne uygun biçimde kesmektir. Sözlükte “Allah’a yakınlaştıran şey” anlamına gelen kurban, mal ile yapılan vacip bir ibadettir ve Hicret’in ikinci yılında emredilmiştir. Bugünkü şekli, Hz. İbrahim ile oğlu Hz. İsmail’in Allah’ın emrine gösterdiği teslimiyete dayanır. Kurban; Müslüman, akıllı, ergen, hür, mukim ve maddi durumu yeterli olan kişilere vaciptir. Koyun ve keçi bir kişi adına kesilir; sığır, manda ve deve yedi kişiye kadar ortak kesilebilir. Koyun ve keçi 1, sığır ve manda 2, deve 5 yaşını doldurmuş olmalıdır. Hayvan sağlıklı, besili ve kusursuz olmalı, kesim “Bismillahi Allahüekber” denerek yapılmalıdır. Allah’a ulaşan kurbanın eti ya da kanı değil, kişinin takvası yani Allah’a saygısıdır.
Kurban İbadeti: konu anlatımı ve özeti
Kurban, Allah'a yakınlaşmak ve verdiği nimetlere şükretmek için yapılan, mal ile yerine getirilen bir ibadettir. Bu konu kurbanın anlamını, tarihini ve kesimiyle ilgili kuralları anlatıyor.
- Kurban sözlükte "Allah'a yakınlaştıran şey" demektir. Kurban Bayramı'nın ilk üç gününde (Zilhicce 10, 11, 12) belirli nitelikteki bir hayvanı ibadet niyetiyle kesmektir.
- Kurban vaciptir ve Hicret'in ikinci yılında emredilmiştir. Önceki ilahi dinlerde de kurban vardır.
- Bugünkü şekli Hz. İbrahim ve oğlu Hz. İsmail'in Allah'ın emrine gösterdiği teslimiyete dayanır.
- Kurbanın etleri ya da kanları değil, kişinin takvası yani Allah'a saygısı Allah'a ulaşır.
- Yükümlülük şartları: Müslüman, akıllı, ergen, hür, mukim (yolcu olmayan) ve maddi durumu yeterli olmak.
- Koyun ve keçi bir kişi adına kesilir; sığır, manda ve deve yedi kişiye kadar ortak kesilebilir. Yaş sınırları: koyun ve keçi 1, sığır ve manda 2, deve 5 yaşını doldurmuş olmalıdır.
- Hayvan sağlıklı, besili ve kusursuz olmalı; kesim "Bismillahi Allahüekber" denerek yapılır.
Unutma: Kurban belediyenin belirlediği yerlerde, temizliğe dikkat edilerek ve hayvana eziyet etmeden kesilmelidir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Kurban konusunu dört soruyla düzenleyebilirsin:
- Ne zaman? Kurban Bayramı'nın ilk üç gününde.
- Kim keser? Müslüman, akıllı, ergen, hür, yolcu olmayan ve maddi durumu yeterli olan kişi.
- Hangi hayvan? Koyun ve keçi bir kişi adına; sığır, manda ve deve yedi kişiye kadar ortak kesilebilir.
- Neden? Allah'a yakınlaşmak ve nimetlere şükretmek için.
Günlük hayattan: Bir aile kurban etini üçe ayırıp bir bölümünü komşulara, bir bölümünü ihtiyaç sahiplerine verdiğinde kurban, paylaşmayı ve yardımlaşmayı da öğreten bir ibadete dönüşür.
Sık yapılan hata: "Kurbanda önemli olan hayvanın eti ve kanıdır." Doğrusu: Allah'a ulaşan et ya da kan değil, kişinin samimiyeti ve Allah'a duyduğu saygıdır (takva).
Derinleş
Kurban kesiminde hayvana eziyet etmemek, temizlik kurallarına uymak ve çevreyi kirletmemek önemlidir. Belediyelerin kurban kesim yerleriyle ilgili hangi düzenlemeleri yaptığını araştır. Fen bilimleri dersinde öğrendiğin hijyen ve çevre bilgilerini kullanarak, kurban kesiminin hem ibadet anlamına hem de halk sağlığına uygun yapılması için bir bilgilendirme afişi tasarla.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
DKAB.7.2.2Kurban ibadetini yapılandırabilme
- a) Kurban ibadetiyle Hz. İsmail kıssası arasında nedensel ilişki ortaya koyar.
- b) Kurban ibadeti hakkında temel İslam kaynaklarından elde ettiği bilgilerden hareketle uyumlu bir bakış açısı geliştirir.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Murat'ın ailesi kurbanlık seçerken koyun, keçi, sığır ve deve dışında bir hayvanın da kurban edilip edilemeyeceğini merak ediyor. Murat, sığırla aynı hükümde olan bir hayvanın da kurban edilebileceğini öğreniyor. Murat'ın öğrendiği hayvan aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tavuk
- B) Kaz
- C) Tavşan
- D) Manda
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Manda
Kurban olarak koyun, keçi, sığır, manda ve deve kesilebilir; manda sığır cinsinden sayılır. Tavuk ve kaz da eti yenen hayvanlardır; ancak kurban edilebilecek hayvanlar arasında yer almaz.
Kolay
2Zeynep'in küçük kuzeni Kurban Bayramı'nda “Bu ibadetin adı neden kurban?” diye soruyor. Zeynep sözlüğe bakıyor ve kelimenin sözlük anlamının bu ibadetin amacını da özetlediğini görüyor. Zeynep'in sözlükte gördüğü anlam aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Allah'a sığınmak için okunan dua
- B) Kendisiyle Allah'a yakınlaşılan şey
- C) Muhtaçlara verilen yıllık bağış
- D) Ömürde bir kez yapılan ziyaret
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kendisiyle Allah'a yakınlaşılan şey
Kurban sözlükte “kendisiyle Allah'a yakınlaşılan şey” anlamına gelir; ibadetin amacı da Allah'a yakınlaşmaktır. Muhtaçlara verilen yıllık bağış zekâtı çağrıştırır; kurban etinin paylaşılması yardımlaşma yönünü gösterse de kelimenin anlamı bu değildir.
Kolay
3Ders kitabındaki tabloda namaz, oruç, zekât ve hac için hüküm olarak “farz” yazıyor. Öğretmen, Kurban Bayramı'nda kesilen kurbanın hükmünün kitapta bunlardan farklı verildiğini ve kurbanın Hicret'in ikinci yılında emredildiğini söylüyor; öğrencilerden boş satırı doldurmalarını istiyor. Boş satıra yazılması gereken hüküm aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Farz
- B) Mubah
- C) Vacip
- D) Mekruh
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Vacip
Ders kitabında Kurban Bayramı'nda kesilen kurban, mal ile yapılan vacip bir ibadet olarak verilir; bu görüş ülkemizde yaygın olan Hanefi mezhebine aittir. Farz da yapılması gereken bir hükümdür; ancak öğretmen kurbanın hükmünün farz olan ibadetlerden farklı olduğunu belirtmiştir.
Kolay
4Bu yıl Kurban Bayramı'nın ilk günü cumartesiye denk geliyor. Selim'in babası işten izin alamadığı için kurbanı ancak pazartesi kesebileceğini, salıya kalırsa kurban kesme vaktinin geçmiş olacağını söylüyor. Babanın bu hesabı, kurbanın kesim zamanıyla ilgili hangi bilgiye dayanır?
- A) Kurban yalnızca bayramın ilk günü kesilir.
- B) Kurban, bayramın dört gününde de kesilebilir.
- C) Kurban, bayramın ilk üç gününde kesilir.
- D) Kurban, Arife Günü'nden itibaren kesilebilir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kurban, bayramın ilk üç gününde kesilir.
Kurban, Kurban Bayramı'nın ilk üç gününde kesilir; cumartesi birinci gün olduğuna göre pazartesi üçüncü, salı dördüncü gündür. Bayramın dört gün sürmesi, kurbanın dördüncü gün de kesilebileceğini düşündürebilir; oysa kesim süresi üç gündür.
Kolay
5Hüseyin Bey, bayramda bir koyun kurban etmek istiyor. Komşusu da bu koyuna ortak olmak istiyor. Kitaptaki bilgilere göre koyun kaç kişi adına kurban edilebilir?
- A) İki kişi
- B) Bir kişi
- C) Beş kişi
- D) Yedi kişi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bir kişi
Küçükbaş hayvanlardan koyun ve keçi yalnızca bir kişi adına kurban edilebilir. Yedi kişiye kadar ortaklık ise sığır, manda ve deve gibi büyükbaş hayvanlarda mümkündür.
Kolay
6Alevi Bektaşi geleneğinde kurban kesiminden önce hayvana tuz ve su verilir, ardından bir surenin 103 ve 104. ayetleri okunup dua edilir. Okunan bu ayetler hangi sureye aittir?
- A) Sâffât suresi
- B) Nâs suresi
- C) Kâfirun suresi
- D) Fatiha suresi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sâffât suresi
Alevi Bektaşi geleneğinde kurban kesiminden önce Sâffât suresinin 103 ve 104. ayetleri okunur. Nâs ve Kâfirun sureleri bu uygulamada geçmez.
Kolay
7Kurban kesilirken Allah'ın adı anılır ve belirli bir söz söylenir. Kurban keserken söylenen bu söz hangisidir?
- A) Bismillahi Allahüekber
- B) Minel cinneti vennâs
- C) Lebbeyk Allahümme lebbeyk
- D) Ḳul eûẕü birabbinnâs
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bismillahi Allahüekber
Kurban “Bismillahi Allahüekber” denilerek, Allah'ın adı anılarak kesilir. “Lebbeyk Allahümme lebbeyk” ise ihrama girenlerin okuduğu telbiye duasıdır.
Kolay
8Ahmet Bey, kurbanını apartmanın bahçesinde kesmeyi düşünüyor. Oğlu ona ders kitabında okuduğu bir bilgiyi hatırlatıyor. Oğlunun hatırlattığı bilgiye göre kurban nerede kesilmelidir?
- A) Apartmanın ortak kullanılan bahçesinde
- B) Sokakta, kendi evinin önünde
- C) Okulun boş kalan bahçesinde
- D) Yerel yönetimlerin belirlediği yerlerde
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yerel yönetimlerin belirlediği yerlerde
Kurban kesimi yerel yönetimlerin belirlediği yerlerde, hijyen şartlarına uygun olarak yapılmalı ve çevre temizliğine dikkat edilmelidir.
Kolay
9Hac suresinin 28. ayetinde kurbanlık hayvanlarla ilgili “...Artık onlardan siz de yiyin, yoksula fakire de yedirin.” buyrulur. Bu ayete göre kurban eti ile ilgili hangisi doğrudur?
- A) Kurban etinin tamamı satılmalıdır.
- B) Kurban sahibi etten yiyebilir, yoksullara da yedirmelidir.
- C) Kurban sahibi etten hiç yiyemez.
- D) Kurban eti yalnızca akrabalara verilmelidir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kurban sahibi etten yiyebilir, yoksullara da yedirmelidir.
Ayette kurban sahiplerinin etten yiyebileceği ve yoksullara da yedirmeleri gerektiği bildirilir. Etten hiç yiyememek ya da yalnızca akrabalara vermek ayetle uyuşmaz.
Kolay
10İbadetlerin bazıları bedenle, bazıları malla, bazıları da hem malla hem bedenle yapılır. Kitaptaki bilgilere göre kurban nasıl bir ibadettir?
- A) Mal ile yapılan bir ibadettir.
- B) Yalnızca Mekke'de yapılabilen bir ibadettir.
- C) Yalnızca dil ile yapılan bir ibadettir.
- D) Her gün tekrarlanan bir ibadettir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Mal ile yapılan bir ibadettir.
Kurban, belirli nitelikteki bir hayvanın kesilmesiyle yerine getirilen, mal ile yapılan bir ibadettir. Her yerde kesilebilir ve yalnızca bayramın ilk üç gününde yapılır.
Kolay
11Hz. Peygamber bir hadisinde kurban günüyle ilgili şöyle buyurmuştur: “Âdemoğlu kurban günü Allah katında ... daha güzel bir amel işlemez.” Hadiste boş bırakılan yere hangisi gelmelidir?
- A) oruç tutmaktan
- B) hacca gitmekten
- C) sure ezberlemekten
- D) kurban kesmekten
Cevabı göster
Doğru cevap: D) kurban kesmekten
Hadiste kurban günü Allah katında kurban kesmekten daha güzel bir amel olmadığı bildirilir. Bu, kurban gününde kurban kesmenin önemini gösterir.
Kolay
12Kurbanlık hayvan seçilirken bazı hususlara dikkat edilmelidir. Aşağıdakilerden hangisi kurbanlıkta aranması gereken bir özelliktir?
- A) Bir gözünün kör olması
- B) Aşırı zayıf olması
- C) Semiz (besili) olması
- D) Cildinde yaralar bulunması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Semiz (besili) olması
Kurbanlık hayvan semiz, sağlıklı ve canlı bakışlı olmalıdır. Gözü kör, aşırı zayıf ya da cildinde yara bulunan hayvan kurbanlık için uygun değildir.
Kolay
13Kitaptaki kıssaya göre Hz. İsmail yedi yaşına bastığı sıralarda Hz. İbrahim bir rüya görür ve hemen Mekke'ye gelir. Hz. İbrahim rüyasında ne görmüştür?
- A) Oğlu İsmail'i kurban ettiğini
- B) Arafat'ta vakfe yaptığını
- C) Zemzem suyunu bulduğunu
- D) Kâbe'yi tavaf ettiğini
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Oğlu İsmail'i kurban ettiğini
Hz. İbrahim rüyasında oğlu İsmail'i kurban ettiğini görmüştür. Kurban ibadetinin bugünkü şekli bu olaya dayanır.
Kolay
14Alevi Bektaşi geleneğinde kurban ibadeti farklı isimlendirme ve içeriklerle yerine getirilir; dualar eşliğinde yapılan kurban kesimine özel bir ad verilir. Bu geleneğe göre kurban kesimine verilen ad hangisidir?
- A) Kurban tavafı
- B) Kurban tığlama
- C) Kurban telbiyesi
- D) Kurban vakfesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kurban tığlama
Alevi Bektaşi geleneğinde dualar edilerek yapılan kurban kesimine “kurban tığlama” denir. Tavaf, vakfe ve telbiye hac ibadetine ait kavramlardır.
Kolay
15Kitapta kurbanın, Allah'ın kullarına verdiği nimetlere karşı bir ifade olduğu belirtilir. Bu bilgiye göre kurban, Allah'ın verdiği nimetlere karşı neyin ifadesidir?
- A) Şükrün
- B) Gösterişin
- C) Rekabetin
- D) Korkunun
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Şükrün
Kurban, Allah'ın kullarına verdiği nimetlere karşı bir şükür ifadesidir. Gösteriş ve rekabet ise kurbanın amacına aykırıdır.
Kolay
16Kitapta İslam'da bugünkü şekliyle kurban ibadetinin bir peygamber ve oğlunun yaşadığı olaya dayandığı anlatılır. Bugünkü şekliyle kurban ibadeti hangi peygambere dayanır?
- A) Hz. Nuh
- B) Hz. İbrahim
- C) Hz. Musa
- D) Hz. Âdem
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hz. İbrahim
İslam'da bugünkü şekliyle kurban ibadeti Hz. İbrahim'e ve oğlu Hz. İsmail'in Allah'ın emrine teslimiyetine dayanır.
Kolay
17Hz. İbrahim, rüyasında oğlunu kurban ettiğini gördüğünü söyleyip ona ne düşündüğünü sorar. Hz. İsmail şöyle cevap verir: “Babacığım, sana emrolunanı yap. İnşallah beni sabredenlerden bulacaksın.” Hz. İsmail'in bu cevabı onun hangi özelliğini öne çıkarır?
- A) Allah'ın emrine teslimiyetini ve sabrını
- B) Rüyanın gerçekleşmeyeceğinden emin olmasını
- C) Kararı babasına bırakıp sorumluluktan kaçmasını
- D) Bu konuyu başkalarına danışmak istemesini
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Allah'ın emrine teslimiyetini ve sabrını
Hz. İsmail, babasına “sana emrolunanı yap” diyerek Allah'ın emrine teslim olduğunu, “beni sabredenlerden bulacaksın” diyerek de sabrını gösterir. Kitapta da ikisinin Allah'ın emrini yerine getirme konusunda teslimiyet gösterdiği belirtilir. Cevapta rüyaya şüpheyle bakma, sorumluluktan kaçma ya da başkalarına danışma isteği yoktur.
Kolay
18Hac suresinin 37. ayetinde kurbanlık hayvanlarla ilgili şöyle buyrulur: “Onların etleri ve kanları asla Allah'a ulaşmaz. Fakat O'na sizin takvanız (Allah'a karşı gelmekten sakınmanız) ulaşır. Böylece onları sizin hizmetinize verdi ki size doğru yolu gösterdiğinden dolayı Allah'ı büyük tanıyasınız...” Kurban kesilirken de “Bismillahi Allahüekber!” (En büyük olan Allah'ın adıyla) denir. Kesim sırasında söylenen bu söz, ayetteki ifadelerden en çok hangisiyle ilişkilidir?
- A) onları sizin hizmetinize verdi
- B) size doğru yolu gösterdiğinden
- C) Onların etleri ve kanları asla Allah'a ulaşmaz
- D) Allah'ı büyük tanıyasınız
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Allah'ı büyük tanıyasınız
“Allahüekber” sözü Allah'ın en büyük olduğunu dile getirir; ayetteki “Allah'ı büyük tanıyasınız” ifadesiyle doğrudan örtüşür. Öteki ifadeler hayvanların insanın hizmetine verilmesini, doğru yolun gösterilmesini ve Allah'a etin ya da kanın değil takvanın ulaştığını anlatır.
Orta
19Kemal Bey, kurban kesmekle yükümlü olup olmadığını öğrenmek için müftülüğün hazırladığı bilgi kartını okuyor. Kartta yükümlülüğün şartları madde madde sıralanmış. Aşağıdakilerden hangisi bu kartta yer alan şartlardan biri değildir?
- A) Yolcu değil, yerleşik olmak
- B) Maddi durumu yeterli olmak
- C) Ergenlik çağına gelmiş olmak
- D) Daha önce hacca gitmiş olmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Daha önce hacca gitmiş olmak
Kurbanla yükümlü olmanın şartları Müslüman, akıllı, ergen, hür, yerleşik (mukim) olmak ve maddi durumunun yeterli olmasıdır; hacca gitmiş olmak şart değildir. Yerleşik olma şartı ilginç görünebilir; ancak yolculukta olan kişi kurban kesmekle yükümlü tutulmaz.
Orta
20Yedi aile kurbanı ortaklaşa kesmek için bir araya geliyor. Her ailenin payı eşit olacak ve her biri kendi adına kurban kesmiş sayılacak. Aileler pazarda satılan hayvanlar arasından seçim yapacak. Bu ailelerin ortaklaşa kesebileceği hayvan aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sığır
- B) Koyun
- C) Keçi
- D) Kuzu
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sığır
Sığır, manda ve deve yedi kişiye kadar ortak kesilebilir. Koyun ve keçi ise yalnızca bir kişi adına kesilir; kuzu da koyun cinsinden olduğu için yedi aile adına kesilemez.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.
