8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Din ve Hayat
Bir Sure Tanıyorum: Asr Suresi ve Anlamı
- asr suresi
- zaman
- iman
- salih amel
- hak
- sabır
Asr suresine göre insan ziyandan nasıl kurtulur?
Asr suresi, Kur'an-ı Kerim'in Mekke'de inen üç ayetlik 103. suresidir ve insanın ziyandan kurtulması için dört şartı bildirir. Sure adını ikindi vakti, zaman ve çağ anlamlarına gelen 'asr' kelimesinden alır. İlk ayette zamana yemin edilir; bu, zamanın sınırlı ve değerli bir nimet olduğunu gösterir, çünkü zaman aslında insanın ömrüdür. İkinci ayette insanın ziyan içinde olduğu belirtilir. Üçüncü ayette ziyandan kurtulanlar sayılır: iman edenler, salih amel işleyenler, birbirine hakkı tavsiye edenler ve birbirine sabrı tavsiye edenler. Hakkı tavsiye etmek doğruluk ve adaleti savunmak, sabrı tavsiye etmek ise zorluklarda birbirine destek olmaktır. İmam Şafii, Kur'an'da başka bir şey inmeseydi bile bu kısa surenin insanlara yeteceğini söylemiştir. Kurtuluş için dört özellik bir bütündür; yalnızca birine sahip olmak yetmez.
Bir Sure Tanıyorum: Asr Suresi ve Anlamı: konu anlatımı ve özeti
Asr suresi, kısa olmasına rağmen Kur'an'daki öğütlerin özünü taşıdığı kabul edilen bir suredir. Bu konu surenin konusunu ve kurtuluşa ermenin dört şartını anlatıyor.
- Kur'an-ı Kerim'in 103. suresidir, üç ayettir ve Mekke'de inmiştir.
- Adını "zaman, ikindi vakti, çağ" anlamlarına gelen asr kelimesinden alır.
- İlk ayette zamana yemin edilir; bu, zamanın çok değerli bir nimet olduğunu gösterir. Zaman aslında insanın ömrüdür.
- Surede insanın ziyanda olduğu belirtilir; bu ziyandan kurtulanlar dört özellikle sayılır.
- Bu dört özellik: iman etmek, salih amel yani güzel ve faydalı işler yapmak, birbirine hakkı tavsiye etmek ve birbirine sabrı tavsiye etmek.
- Hakkı tavsiye etmek doğruluk ve adaleti savunmak, haksızlık karşısında sessiz kalmamaktır. Sabrı tavsiye etmek zorluklarda birbirine destek olmaktır.
- İmam Şafii, Kur'an'da yalnız bu sure inseydi bile insanlara yeteceğini söylemiştir.
Unutma: Kurtuluş için bu dört özellik bir bütündür; yalnızca birine sahip olmak yetmez.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Asr suresinin mesajını bir kum saatiyle düşünebilirsin: Kum her saniye akar, ama nasıl değerlendirildiği kişiye bağlıdır.
Surede insanın ziyanda olduğu, ancak dört özelliğe sahip olanların bundan kurtulduğu bildirilir:
- İman etmek
- Salih amel işlemek: Güzel ve faydalı işler yapmak.
- Hakkı tavsiye etmek: Doğruyu söylemek, haksızlık karşısında susmamak.
- Sabrı tavsiye etmek: Zorlukta birbirine destek olmak.
Günlük hayattan: Bir arkadaşın sınav öncesi pes etmek üzereyken ona "Biraz daha dayan, birlikte çalışalım." demek, sabrı tavsiye etmenin bir örneğidir.
Sık yapılan hata: "İman etmek tek başına yeterlidir." Doğrusu: Surede dört özellik birlikte sayılır; iman, güzel davranışlarla ve birbirine destek olmakla tamamlanır.
Derinleş
Bir hafta boyunca gününü nasıl geçirdiğini saat saat kaydet ve zamanını uyku, okul, ders çalışma, ekran, aile ve diğer etkinlikler olarak grupla. Matematik dersindeki daire grafiğiyle bu dağılımı göster. Asr suresindeki zamanın değeri fikrinden hareketle, değiştirmek istediğin bir alışkanlığı ve bunun için uygulanabilir bir plan belirle.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
DKAB.8.3.3Asr suresini ve bu surenin anlamını okuyarak yorumlayabilme
- a) Asr suresini ve bu surenin anlamını okur.
- b) Asr suresinin anlamını kendi hayatı için anlamlı bir hâle getirir.
- c) Asr suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde özetler.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Sınıfta Asr suresinin meali okunuyor. Surede insanın ziyanda olduğu bildiriliyor; ardından bu ziyandan kurtulan kişilerin dört özelliği sayılıyor. Öğrenciler bu özellikleri tahtaya yazıp bir öğrencinin eklediği maddeyi tartışıyor. Aşağıdakilerden hangisi surede sayılan bu özelliklerden biri değildir?
- A) Salih amel işlemek
- B) İman etmek
- C) Mal ve servet biriktirmek
- D) Birbirine sabrı tavsiye etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Mal ve servet biriktirmek
Surede ziyandan kurtulanlar iman eden, salih amel işleyen, birbirine hakkı ve sabrı tavsiye eden kişilerdir. Sabrı tavsiye etmek kişisel bir öğüt gibi görünse de surede açıkça sayılır; mal biriktirmek ise hiç geçmez.
Kolay
2Zehra, babaannesinin “İkindi ezanı okununca çayı demleriz.” dediğini duyuyor. Ertesi gün derste, Asr suresinin adını ilk ayetteki bir kelimeden aldığını ve bu kelimenin zaman ve çağ anlamları yanında günün belli bir vaktini de anlattığını öğreniyor. Bu bilgilere göre “asr” kelimesinin anlamlarından biri hangisidir?
- A) Kurtuluş
- B) Yolculuk
- C) İkindi vakti
- D) Bereket
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İkindi vakti
“Asr” kelimesi zaman, çağ ve ikindi vakti anlamlarına gelir; ikindi namazına da “asr namazı” denir. “Kurtuluş” surenin konusuyla ilgilidir; ancak kelimenin anlamı değil, ziyandan kurtulanları anlatan ayetin konusudur.
Kolay
3Mert, Asr suresini ezberlerken mealini de okuyor ve surenin kısa olduğunu fark ediyor. Öğretmeni, surenin Hz. Peygamber Medine’ye hicret etmeden önce indiğini söylüyor. Mert, sureyi tanıtan bir bilgi kartı yazacak. Mert’in kartına yazması gereken doğru bilgi hangisidir?
- A) Beş ayettir ve Medine’de inmiştir.
- B) Dört ayettir ve Mekke’de inmiştir.
- C) Üç ayettir ve Medine’de inmiştir.
- D) Üç ayettir ve Mekke’de inmiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Üç ayettir ve Mekke’de inmiştir.
Asr suresi üç ayettir; hicretten önce indiği için Mekki bir suredir. Dört ayetlik olan ve yine Mekke’de inen sure Kureyş suresidir; bu iki sure sık karıştırılır.
Kolay
4Din kültürü dersinde Defne, Kur’an-ı Kerim’in sonundaki kısa sureleri sırasıyla gösteren bir tablo hazırlıyor: Fil (105), Kureyş (106), Maun (107). Tabloya, zamana yemin edilerek başlayan ve üç ayetten oluşan sureyi de eklemek istiyor; bu sure Tekasür suresinin hemen ardından gelir. Defne bu sureyi tabloda hangi sıra numarasıyla göstermelidir?
- A) 103
- B) 106
- C) 110
- D) 105
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 103
Zamana yemin ederek başlayan sure Asr suresidir ve Kur’an-ı Kerim’in 103. suresidir. 106 numara tablodaki Kureyş suresine aittir; Asr, Fil ve Kureyş surelerinden önce gelir.
Kolay
5Yusuf, Asr suresinin okunuşu ile anlamını eşleştiriyor. Okunuşta “İnnelinsâne lefî ḫusr” ayetini görüyor. Bu ayetin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İnsan gerçekten ziyan içindedir.
- B) Birbirlerine sabrı tavsiye edenler
- C) Rahman ve Rahîm olan Allah'ın adıyla.
- D) Ant olsun zamana ki
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İnsan gerçekten ziyan içindedir.
“İnnelinsâne lefî ḫusr” ayetinin anlamı “İnsan gerçekten ziyan içindedir.” şeklindedir. “Ant olsun zamana ki” ise “Vel asr” ayetinin anlamıdır.
Kolay
6Kitapta Asr suresinde geçen “hak” kelimesinin sözlükte birden fazla anlamı olduğu belirtiliyor. Aşağıdakilerden hangisi bu anlamlardan biri değildir?
- A) Adalet
- B) İkindi vakti
- C) Gerçek ve doğru
- D) Emek karşılığı verilen ücret
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İkindi vakti
“Hak” kelimesi sözlükte gerçek, doğru, adalet, pay ve emek karşılığı verilen ücret anlamlarına gelir. İkindi vakti ise “asr” kelimesinin anlamlarından biridir.
Kolay
7Kitapta “Zamanı boşa harcayan insan ziyandadır. Zaman aslında kişinin ömrüdür.” deniyor. Bu ifadeye göre aşağıdaki davranışlardan hangisi zamanı boşa harcamaya örnektir?
- A) Hafta sonu dedesinin bahçesinde ağaç dikmek
- B) Ödevlerini bırakıp saatlerce amaçsızca internette gezinmek
- C) Okul kütüphanesinde kitap okumak
- D) Yaşlı komşusunun alışverişine yardım etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ödevlerini bırakıp saatlerce amaçsızca internette gezinmek
Ödevleri bırakıp amaçsızca internette zaman geçirmek, ömrü faydasız şeylere harcamaktır. Ağaç dikmek, kitap okumak ve komşuya yardım faydalı işlerdir.
Kolay
8Kitaptaki bir grafikte Asr suresinde yer alan konular dört başlık hâlinde gösterilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu başlıklardan biridir?
- A) Rüya yorumu
- B) Ticaret
- C) Salih amel
- D) Kıskançlık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Salih amel
Grafikte surenin konuları iman, salih amel, hakkı tavsiye ve sabrı tavsiye olarak gösterilir. Kıskançlık ve rüya yorumu Hz. Yusuf kıssasıyla ilgilidir.
Kolay
9Nil, sınav haftasında çok üzgün olan arkadaşı Zehra'nın yanına oturuyor ve “Zorlansan da pes etme, emeğinin karşılığını alacaksın. Ben de seninle çalışırım.” diyor. Nil'in bu davranışı Asr suresinde geçen hangi özelliğe örnektir?
- A) Birbirine hakkı tavsiye etmek
- B) Zamana yemin etmek
- C) İkindi namazını kılmak
- D) Birbirine sabrı tavsiye etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Birbirine sabrı tavsiye etmek
Zorluk yaşayan arkadaşına dayanma gücü verip destek olmak sabrı tavsiye etmektir. Hakkı tavsiye etmek ise doğruluk ve adaleti savunmakla ilgilidir.
Kolay
10Kitapta Yüce Allah'ın Kur'an-ı Kerim'de birçok şeye yemin ettiği ve bunun onların değerli olduklarını gösterdiği belirtilir. Asr suresinin ilk ayetinde yemin edilen şey aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Zaman
- B) İnsan
- C) Güneş
- D) Kalem
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Zaman
Asr suresinin ilk ayetinde zamana yemin edilir. Bu yemin, zamanın insan hayatındaki önemini vurgular.
Kolay
11Kitapta Asr suresi hakkında şu bilgi verilir: “Kısa bir sure olsa da Kur'an-ı Kerim'deki bütün … özü sayılmıştır.” Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- A) yeminlerin
- B) duaların
- C) kıssaların
- D) nasihatlerin
Cevabı göster
Doğru cevap: D) nasihatlerin
Kitaba göre Asr suresi, Kur'an-ı Kerim'deki bütün nasihatlerin özü sayılmıştır. Kıssa ya da dualar bu tanımlamada geçmez.
Kolay
12Ayşe, Asr suresini okurken “Vel asr” ayetinin anlamını öğrenmek istiyor. Bu ayetin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İnsan gerçekten ziyan içindedir.
- B) Ant olsun zamana ki
- C) Birbirlerine hakkı tavsiye edenler
- D) Ancak iman edip de salih ameller işleyenler
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ant olsun zamana ki
Surenin ilk ayeti olan “Vel asr”ın anlamı “Ant olsun zamana ki” şeklindedir. Diğer seçenekler surenin ikinci ve üçüncü ayetlerinin anlamlarıdır.
Kolay
13Kitapta “Zaman da sürekli ilerleyen ve insanlar için sınırlı olan bir nimettir.” deniyor. Bu cümleye göre Asr suresi insandan öncelikle ne yapmasını ister?
- A) Geleceği hiç düşünmeden yaşamasını
- B) Zamanını yalnızca dinlenerek geçirmesini
- C) Zamanın değerini bilip onu faydalı şekilde değerlendirmesini
- D) Zamanın sınırsız olduğuna inanmasını
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Zamanın değerini bilip onu faydalı şekilde değerlendirmesini
Surede insanlardan zaman nimetini fark etmesi ve onu faydalı biçimde değerlendirmesi istenir. Zamanın sınırsız olduğu düşüncesi kitaptaki “sınırlı nimet” ifadesine terstir.
Kolay
14Kitapta Asr suresinin kaç ayetten oluştuğu ve hangi şehirde indirildiği belirtilmiştir. Emre bu bilgileri bir tabloya yazacak. Emre'nin tabloya yazması gereken doğru bilgi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yedi ayettir, Mekke'de inmiştir.
- B) Beş ayettir, Medine'de inmiştir.
- C) Üç ayettir, Mekke'de inmiştir.
- D) Üç ayettir, Medine'de inmiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Üç ayettir, Mekke'de inmiştir.
Asr suresi üç ayettir ve Mekke'de indirilmiştir. Medine'de indiğini söyleyen seçenekler yanlıştır.
Kolay
15Kitaba göre “asr” kelimesi ikindi vakti ve mutlak zaman gibi anlamların yanında belirli bir dönemi anlatmak için de kullanılır. “Asr” kelimesiyle kastedilen bu dönem aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hz. Yusuf'un Mısır'da yaşadığı dönem
- B) Kıtlık yıllarının yaşandığı dönem
- C) Hz. İbrahim'in yaşadığı dönem
- D) Hz. Muhammed'in (sav) yaşadığı dönem
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hz. Muhammed'in (sav) yaşadığı dönem
Kitaba göre asr kelimesiyle Hz. Muhammed'in (sav) yaşadığı dönem de kastedilir. Diğer dönemler bu kelimenin anlamları arasında sayılmamıştır.
Kolay
16Mehmet Akif Ersoy'un dizelerinde, sahabenin birbirinden ayrılırken mutlaka bir sureyi okuduğu anlatılır: “Hani Ashâb-ı Kirâm ayrılalım, derlerken, / Mutlaka Sûre-i ve'l Asr'ı okurmuş…” Bu dizelere göre sahabenin ayrılırken okuduğu sure hangisidir?
- A) Yusuf suresi
- B) Asr suresi
- C) Fatiha suresi
- D) Maun suresi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Asr suresi
Dizelerde sahabenin ayrılırken “Sûre-i ve'l Asr”ı, yani Asr suresini okuduğu söylenir. Diğer sureler dizelerde geçmez.
Kolay
17Babası işini kaybeden Emir zor günler geçiriyor. Yine de derslerine çalışmayı sürdürüyor, dua ediyor ve “Yalnız değilim.” diyor. Ders kitabında Asr suresindeki sabır anlatılırken, iman eden insanın zorluklar karşısında kendini yalnız hissetmemesi aşağıdakilerden hangisine bağlanır?
- A) Zorlukların kısa sürede kendiliğinden geçeceğini bilmesine
- B) Yaratıcısının her an onu gördüğünü ve yanında olduğunu bilmesine
- C) Sıkıntılarını kimseye anlatmadan kendi içinde tutmasına
- D) Çevresindeki herkesin aynı sıkıntıyı yaşadığını düşünmesine
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yaratıcısının her an onu gördüğünü ve yanında olduğunu bilmesine
Kitaba göre iman eden insan zorluklar karşısında elinden geleni yapar ve Allah'tan yardım ister; yaratıcısının her an onu gördüğünü ve yanında olduğunu bildiği için kendini yalnız hissetmez. Kitap, zorlukların kendiliğinden geçeceğini ya da sıkıntının gizlenmesi gerektiğini söylemez.
Kolay
18Zeynep, okulda kullanılmış kitapların toplanıp ihtiyacı olan öğrencilere verilmesi için ilk adımı atıyor; arkadaşları da ona katılıyor. Ders kitabında Asr suresi açıklanırken yer alan aşağıdaki öğütlerden hangisi Zeynep'in bu davranışıyla doğrudan örtüşür?
- A) Zorluklar karşısında sabır ve dua ile Allah'a sığınmak
- B) Haksızlık karşısında sessiz kalmayıp adalet için çaba göstermek
- C) Hayırlı ve güzel olan her işte öncü olmak
- D) Sıkıntıdaki din kardeşine sabrı hatırlatmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hayırlı ve güzel olan her işte öncü olmak
Kitapta salih amel anlatılırken insanların yararına olan işlerde yer alınması, hayırlı ve güzel olan her işte öncü olunması istenir. Zeynep faydalı bir işi başlatan kişidir. Olayda bir haksızlık ya da sabır gerektiren bir sıkıntı anlatılmadığı için öteki öğütler bu davranışla doğrudan örtüşmez.
Orta
19Okulun “İyilik Haftası” panosuna salih amel örnekleri asılacak. Öğretmen, salih amelin hem ibadetleri hem de insanların yararına yapılan güzel işleri kapsadığını hatırlatıyor. Öğrenciler panoya koymak için dört kart yazmış. Bu kartlardan hangisi panoya uygun değildir?
- A) Arkadaşını küçük düşüren bir şaka yapmak
- B) Okul bahçesini temizleme etkinliğine katılmak
- C) İhtiyaç sahibi bir aileye erzak götürmek
- D) Yaşlı komşusunun alışverişine yardım etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Arkadaşını küçük düşüren bir şaka yapmak
Salih amel, Allah’ın rızasına uygun ve insanlara fayda veren güzel iştir; arkadaşını küçük düşürmek ise kalp kırar. Bahçe temizliği bir ibadet olmadığı için salih amel sayılmayabilir gibi görünse de herkese yararlı her güzel iş salih ameldir.
Orta
20İmam Şafii’ye ait olduğu aktarılan bir söze göre Kur’an’da Asr suresinden başka bir şey indirilmeseydi bu kısa sure bile insanlara yeterdi. Asr suresi yalnızca üç ayettir; ama iman, salih amel, hak ve sabır kavramlarını bir arada anar. Bu sözle vurgulanmak istenen düşünce hangisidir?
- A) Sure, Kur’an-ı Kerim’de ilk inen suredir.
- B) Sure, Kur’an-ı Kerim’in en uzun suresidir.
- C) Sure, yalnızca ibadetlerin nasıl yapılacağını anlatır.
- D) Sure, Kur’an’daki öğütlerin özünü kısaca toplar.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sure, Kur’an’daki öğütlerin özünü kısaca toplar.
Asr suresi kısa olmasına rağmen iman, iyi iş, hak ve sabır gibi temel öğütleri bir araya getirir; söz de bunu vurgular. Kur’an’da ilk inen ayetler Alak suresinin başındaki ayetlerdir; sözde surenin iniş sırasına değil, içeriğine dikkat çekilir.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.