8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Hz. Muhammed’in Örnekliği

Bir Sure Tanıyorum: Kureyş Suresi ve Anlamı

Kureyş suresi
Kureyş kabilesi
nimet
şükür
kulluk
Kâbe

Kureyş suresinin konusu ve mesajı nedir?

Kureyş suresi, Kur'an-ı Kerim'in Mekke'de inen dört ayetlik 106. suresidir ve Allah'ın verdiği nimetleri hatırlatarak şükre ve kulluğa çağırır. Sure adını, Hz. Muhammed'in (sav) de mensup olduğu Kureyş kabilesinden alır. Cahiliye Dönemi'nde Kâbe'nin bakımından sorumlu olan Kureyşliler, tarıma elverişli olmayan Mekke'de ticaretle geçinirdi. Kışın Yemen'e, yazın Şam'a ticaret yolculukları yapar, hac mevsiminde kurulan panayırlarda gelirlerini artırırlardı; bu yolculuklar onlara kazanç ve saygınlık sağlıyordu. Surede Kureyşlilerin Allah tarafından açlıktan doyurulduğu ve her çeşit korkudan emin kılındığı hatırlatılır. Bu nimetlere karşılık başka ilahlar edinmeden yalnızca Kâbe'nin Rabbine kulluk etmeleri istenir. Surenin mesajı herkes içindir: Güven, huzur ve rızık birer nimettir ve şükrü gerektirir. Şükür yalnızca teşekkür etmek değil, nimeti verenin Allah olduğunu bilip O'na kulluk etmektir.

Bir Sure Tanıyorum: Kureyş Suresi ve Anlamı: konu anlatımı ve özeti

Kureyş suresi, Allah'ın verdiği nimetleri hatırlatıp şükre ve kulluğa çağıran kısa bir Mekke suresidir. Bu konu, surenin konusunu ve verdiği mesajı öğretiyor.

Kur'an-ı Kerim'in 106. suresidir, dört ayettir ve Mekke'de inmiştir.
Adını, Hz. Muhammed'in (sav) de mensup olduğu Kureyş kabilesinden alır.
Kureyşliler Kâbe'nin bakımından sorumluydu ve ticarette güçlüydü. Tarıma uygun olmayan Mekke'de ticaretle geçinirlerdi.
Kışın Yemen'e, yazın Şam'a ticaret yolculukları yaparlardı; bu yolculuklar onlara kazanç ve saygınlık sağlıyordu.
Surede Kureyşlilerin Allah tarafından açlıktan doyurulduğu ve korkudan emin kılındığı hatırlatılır.
Bu nimetlere karşılık onlardan başka ilahlar edinmeden yalnızca Kâbe'nin Rabbine kulluk etmeleri istenir.
Surenin mesajı herkes içindir: Sahip olduğumuz güven, huzur ve rızık birer nimettir ve şükrü gerektirir.

Unutma: Şükür sadece "teşekkürler" demek değil; nimeti verenin Allah olduğunu bilip O'na kulluk etmektir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Kureyş suresini bir teşekkür mektubu gibi düşünebilirsin: Önce verilen nimetler hatırlatılır, sonra bunlara karşılık ne yapılması gerektiği söylenir.

Nimetler: Kureyşliler kışın Yemen'e, yazın Şam'a güvenle ticaret yolculukları yapıyordu.
Doyurulma: Tarıma uygun olmayan Mekke'de açlıktan korundular.
Güven: Korkudan emin kılındılar.
İstenen: Bu nimetlere karşılık yalnızca Kâbe'nin Rabbine kulluk etmeleri.

Günlük hayattan: Güvenle okula gidip gelebilmek, sofrada yemek bulmak gibi her gün sahip olduğumuz şeyler de birer nimettir; çoğu zaman ancak kaybettiğimizde fark ederiz.

Sık yapılan hata: "Şükür yalnızca 'Elhamdülillah' demektir." Doğrusu: Şükür, nimeti verenin Allah olduğunu bilmek ve nimeti doğru kullanmaktır.

Derinleş

Kureyş suresinde ticaret yollarının güvenliği büyük bir nimet olarak hatırlatılır. Sosyal bilgiler dersinde öğrendiğin İpek Yolu ya da Baharat Yolu gibi tarihî bir ticaret yolunu araştır. Bu yolların güvenliğini sağlamak için hangi önlemler alındığını (kervansaraylar, anlaşmalar gibi) ve güvenliğin bozulmasının şehirlere etkisini tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

DKAB.8.4.2Kur’an-ı Kerim’in rehberliğini özetleyebilme
- a) İnsanlığa rehber olarak Kur’an-ı Kerim’in dindeki yeri hakkında çözümleme yapar.
- c) Kur’an-ı Kerim’in rehberliğini kendi cümleleriyle anlatır.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Mekke’nin kışları ılık, yazları çok sıcaktır. Kureyşli tüccarlar bu yüzden kışın daha sıcak olan güneydeki bölgeye, yazın ise daha serin olan kuzeydeki bölgeye kervan götürürdü. Kureyş suresinde bu kış ve yaz yolculuklarından söz edilir. Kureyşliler kış ve yaz yolculuklarında hangi bölgelere giderdi?
- A) Kışın Mısır’a, yazın Irak’a
- B) Kışın Yemen’e, yazın Şam’a
- C) Kışın Şam’a, yazın Yemen’e
- D) Kışın Medine’ye, yazın Taif’e
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kışın Yemen’e, yazın Şam’a
Kureyşliler kışın güneydeki Yemen’e, yazın kuzeydeki Şam’a ticaret yolculukları yapardı. Yönleri ters çeviren seçenek en sık yapılan yanlıştır; metindeki iklim bilgisi kışın güneye gidildiğini gösterir.
Kolay
2Kur’an-ı Kerim’deki surelerin adları farklı yerlerden gelir: Bazıları bir hayvandan (Fil), bazıları bir kavramdan (Asr), bazıları da bir topluluktan alınır. Kureyş suresi de adını, Kâbe’nin bakımını üstlenen ve ticaretle uğraşan bir topluluktan alır. Kureyş suresi adını nereden almıştır?
- A) Mekke yakınlarındaki bir dağın adından
- B) Kureyşlilerin kullandığı ticaret yolundan
- C) Kâbe’nin bulunduğu vadinin adından
- D) Hz. Muhammed’in (sav) de mensup olduğu kabileden
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hz. Muhammed’in (sav) de mensup olduğu kabileden
Sure, adını Hz. Muhammed’in (sav) de mensup olduğu Kureyş kabilesinden alır. Surede ticaret yolculukları anlatıldığı için adın ticaret yolundan geldiği sanılabilir; oysa “Kureyş” bir yolun değil, kabilenin adıdır.
Kolay
3Defne’nin hazırladığı tabloda Kur’an-ı Kerim’in son surelerinden bazıları sırayla yazılı: Asr (103), Hümeze (104), Fil (105), ?, Maun (107). Boş bırakılan yere, Hz. Peygamber’in mensup olduğu kabilenin adını taşıyan sure gelecek. Bu surenin sıra numarası hangisidir?
- A) 105
- B) 108
- C) 103
- D) 106
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 106
Kureyş suresi Kur’an-ı Kerim’in 106. suresidir; Fil suresi ile Maun suresi arasında yer alır. 105 numara Fil suresine aittir; Kureyş suresi, Fil suresinde anlatılan olaydan sonra Kureyşlilere verilen nimetleri hatırlattığı için ondan hemen sonra gelir.
Kolay
4Kureyş suresinin ilk iki ayetinde Kureyşlilerin kış ve yaz yolculuklarından, son iki ayetinde ise onları açlıktan doyuran ve korkudan emin kılan Kâbe’nin Rabbine kulluk etmelerinden söz edilir. Sure Mekke döneminde inmiştir. Bu bilgilere göre Kureyş suresi kaç ayettir?
- A) Yedi
- B) Dört
- C) Üç
- D) Beş
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dört
Metinde ilk iki ayet ve son iki ayet anlatıldığına göre Kureyş suresi dört ayettir. Üç ayetten oluşan ve yine Mekke’de inen sure Asr suresidir; bu iki sure sık karıştırılır.
Kolay
5Elif, sınıf panosu için Kureyş suresini tanıtan bir kart hazırlıyor. Kartın “Ayet sayısı” bölümüne yazacağı bilgiyi kontrol etmek istiyor. Elif'in bu bölüme yazması gereken ayet sayısı kaçtır?
- A) Dört
- B) Üç
- C) Beş
- D) Yedi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dört
Kureyş suresi dört ayettir. Üç ayet sayısı Asr suresine aittir; bu iki kısa sure sık karıştırılır.
Kolay
6Cahiliye Dönemi'nde Mekke'de yaşayan Kureyş kabilesi diğer kabileler arasında özel bir göreve sahipti. Kureyş kabilesinin üstlendiği bu görev hangisidir?
- A) Mekke'deki tarım arazilerini işlemek
- B) Yemen'deki pazarları yönetmek
- C) Kâbe'nin gözetim ve bakımını yapmak
- D) Şam yolundaki kaleleri korumak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kâbe'nin gözetim ve bakımını yapmak
Kureyş kabilesi Kâbe'nin gözetim ve bakımından sorumluydu. Mekke tarıma elverişli olmadığı için tarım arazilerini işlemek bu kabilenin görevi olamaz.
Kolay
7Kureyş suresi Kur'an-ı Kerim'in kaçıncı suresidir?
- A) 105
- B) 106
- C) 107
- D) 103
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 106
Kureyş suresi Kur'an-ı Kerim'in 106. suresidir. 105. sure Fil suresidir, Kureyş ondan hemen sonra gelir.
Kolay
8Öğretmen, sınıfa Kureyş suresinin verdiği mesajı anlatırken “Unutmayın, şükür yalnızca dille söylenen bir teşekkür değildir.” diyor. Kureyş suresine göre şükrün tam anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sahip olunan nimetleri başkalarından gizlemek
- B) Nimeti verenin Allah olduğunu bilip O'na kulluk etmek
- C) Yalnızca sıkıntılı anlarda Allah'a dua etmek
- D) Nimetleri çoğaltmak için daha çok çalışmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Nimeti verenin Allah olduğunu bilip O'na kulluk etmek
Şükür, nimeti verenin Allah olduğunu bilmek ve O'na kulluk etmektir. Daha çok çalışmak iyi bir davranıştır ama şükrün anlamını tek başına karşılamaz.
Kolay
9Kureyş suresinde nimetler hatırlatıldıktan sonra Kureyşlilerden bir şey istenir. Kureyşlilerden istenen aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ticaret yolculuklarını tamamen bırakmaları
- B) Mekke'den ayrılıp başka bir yere göç etmeleri
- C) Yalnızca Kâbe'nin Rabbine kulluk etmeleri
- D) Kâbe'yi yıkıp yeniden inşa etmeleri
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yalnızca Kâbe'nin Rabbine kulluk etmeleri
Surede, nimetlere karşılık yalnızca Kâbe'nin Rabbine kulluk etmeleri istenir. Surede ticaret yasaklanmaz; yolculuklar aksine bir nimet olarak anılır.
Kolay
10Can, Kur'an-ı Kerim'in son surelerini indikleri yere göre ikiye ayırıyor: Mekke'de inenler ve Medine'de inenler. Can, Kureyş suresini hangi gruba yazmalıdır?
- A) Medine'de inen sureler
- B) Taif'te inen sureler
- C) Şam'da inen sureler
- D) Mekke'de inen sureler
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Mekke'de inen sureler
Kureyş suresi Mekke'de inmiştir. Medine seçeneği yanlıştır; sure hicretten önceki dönemde Mekkelilere seslenir.
Kolay
11Kureyş suresinin mealinde “Kureyş'e kolaylaştırıldığı, evet, kış ve yaz seyahatleri onlara kolaylaştırıldığı için…” ifadesi yer alır. Meale göre kış ve yaz seyahatleri kimler için kolaylaştırılmıştır?
- A) Medineliler
- B) Yemen halkı
- C) Kureyşliler
- D) Şamlı tüccarlar
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kureyşliler
Mealde seyahatlerin Kureyş'e kolaylaştırıldığı açıkça söylenir. Yemen ve Şam yolculukların gidildiği yerlerdir, kolaylık sağlanan topluluk değildir.
Kolay
12Kureyş suresinin mealinde Kureyşlilerden “şu evin Rabbine” kulluk etmeleri istenir. Ayette “şu ev” diye anılan yer neresidir?
- A) Mescid-i Nebevi
- B) Hira Mağarası
- C) Kâbe
- D) Mescid-i Aksa
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kâbe
Mealde açıkça belirtildiği gibi “şu ev” Kâbe'dir. Mescid-i Nebevi Medine'dedir ve sure indiğinde henüz yapılmamıştı.
Kolay
13Kureyş suresinin ana konusu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Nimetlere şükür ve tek Allah'a kulluk
- B) Savaşta uyulması gereken kurallar
- C) Mirasın aile arasında paylaştırılması
- D) Orucun nasıl tutulacağının ayrıntıları
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Nimetlere şükür ve tek Allah'a kulluk
Sure, Kureyşlilere verilen nimetleri hatırlatıp onları şükre ve yalnızca Allah'a kulluğa çağırır. Diğer seçeneklerdeki konular bu surede geçmez.
Kolay
14Kureyş suresinin 2. ayetinde “riḥleteşşitâi vessayf” ifadesi geçer. Bu ifade aşağıdakilerden hangisini anlatır?
- A) Kış ve yaz yolculuklarını
- B) Gece ve gündüz ibadetlerini
- C) Hac ve umre ziyaretlerini
- D) Açlık ve korku günlerini
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kış ve yaz yolculuklarını
İfade, Kureyşlilerin kış ve yaz mevsimlerinde yaptığı ticaret yolculuklarını anlatır. Açlık ve korku surenin son ayetinde geçer, bu ifadeyle ilgili değildir.
Kolay
15Kureyşliler yılda iki büyük ticaret yolculuğu yapardı: Kışın Yemen'e giderlerdi. Kureyşlilerin yazın ticaret için gittikleri yer neresidir?
- A) Yemen
- B) Şam
- C) Medine
- D) Taif
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Şam
Kureyşliler yazın Şam'a, kışın Yemen'e ticaret yolculuğu yapardı. Yemen kış yolculuğunun yeridir.
Kolay
16Kureyş suresinde, Allah'ın Kureyşlilere verdiği iki nimet özellikle hatırlatılır. Bu iki nimet aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Uzun ömür ve çok sayıda çocuk verilmesi
- B) Bol yağmur ve verimli topraklar verilmesi
- C) Güçlü bir ordu ve geniş topraklar verilmesi
- D) Açlıktan doyurulmaları ve korkudan emin kılınmaları
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Açlıktan doyurulmaları ve korkudan emin kılınmaları
Surenin son ayetinde Allah'ın onları açlıktan doyurduğu ve korkudan emin kıldığı bildirilir. Verimli topraklar seçeneği yanlıştır; Mekke tarıma elverişli değildi.
Kolay
17Kureyş suresinin okunuşu şöyledir: 1. Liîlâfi Ḳurayş 2. Îlâfihim riḥleteşşitâi vessayf 3. Felya’büdû rabbe hâẕelbeyt 4. Elleẕî et’amehüm min cûivveâmenehüm min ḫavf Sureye adını veren kabilenin adı, okunuşta kaçıncı ayette geçer?
- A) 1. ayette
- B) 2. ayette
- C) 3. ayette
- D) 4. ayette
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1. ayette
Sure adını Kureyş kabilesinden alır. Okunuşta bu ad yalnızca 1. ayette (“Liîlâfi Ḳurayş”) geçer. Öteki ayetlerin okunuşunda kabilenin adı yer almaz; 2. ayet yolculuklardan, 3. ayet kulluk çağrısından, 4. ayet ise verilen nimetlerden söz eder.
Kolay
18Kureyş kabilesi, Cahiliye Dönemi’nde Kâbe’nin gözetim ve bakımından sorumluydu ve ticarette üstün durumdaydı. Ders kitabına göre çevre ülkelerin emir ve kralları da bu kabileye saygı gösteriyordu. Çevre ülkelerin yöneticilerinin bu tutumu, Kureyş’in saygınlığıyla ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) Saygınlığın, kabilenin ordusunun gücünden kaynaklandığını
- B) Kureyş’in çevre ülkeleri kendi yönetimine bağladığını
- C) Saygınlığın yalnızca Mekke ile sınırlı kalmadığını
- D) Çevre ülkelerin Kureyş’e düzenli vergi ödediğini
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Saygınlığın yalnızca Mekke ile sınırlı kalmadığını
Mekke dışındaki ülkelerin emir ve krallarının da Kureyş’e saygı göstermesi, kabilenin saygınlığının Mekke’nin dışında da tanındığını gösterir. Kitap bu saygınlığı Kâbe’nin bakımına ve ticarete bağlar; ordudan, vergiden ya da çevre ülkelerin yönetilmesinden söz etmez. Saygı görmek, yönetmek ya da vergi almak anlamına gelmez.
Orta
19Ahmet, haberlerde savaş ve kıtlık yaşanan ülkelerdeki insanların görüntülerini izliyor. Sonra kendi evinde huzur içinde yaşadığını, sofrasında yemeğin eksik olmadığını fark ediyor. Öğretmeni ona Kureyş suresinin mealini yeniden okumasını öneriyor. Ahmet’in Kureyş suresinin mesajına uygun davranması için ne yapması gerekir?
- A) Sahip olduklarını yalnızca kendi emeğine bağlamak
- B) Sahip olduğu yiyecekleri özensizce harcamak
- C) Sahip olduklarını Allah’ın nimeti bilip şükretmek
- D) Sahip olduklarını az görüp sürekli şikâyet etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sahip olduklarını Allah’ın nimeti bilip şükretmek
Surenin mesajı herkes içindir: Güven ve rızık birer nimettir ve şükrü gerektirir. Kendi emeğine bağlamak çalışkanlık gibi görünse de nimetin asıl sahibini unutmak surenin mesajıyla bağdaşmaz.
Orta
20Kureyş kabilesi, Kâbe’nin çevresinde güven içinde yaşıyor ve ticaret yolculuklarında kimse kervanlarına saldırmıyordu. Kureyş suresi bu nimetleri hatırlatır ve onları, başka ilahlara yönelmeden yalnızca Kâbe’nin Rabbine kulluk etmeye çağırır. Surenin ana mesajı hangisidir?
- A) Nimetleri verenin Allah olduğunu bilip O’na kulluk etmek
- B) Ticaret yolculuklarını artırarak daha çok kazanmak
- C) Diğer kabilelerin sahip olduğu ayrıcalıklara imrenmek
- D) Kâbe’nin bakımını başka kabilelere devretmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Nimetleri verenin Allah olduğunu bilip O’na kulluk etmek
Sure, Kureyşlilere verilen nimetleri hatırlatarak onları nimetin sahibi olan Allah’a kulluk etmeye çağırır. Surede ticaret yolculukları anlatıldığı için ana mesajın ticaret olduğu sanılabilir; oysa yolculuklar, şükredilmesi gereken nimetin örneğidir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.