8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Hz. Muhammed’in Örnekliği

Hz. Muhammed’in (sav) İstişareye Önem Vermesi

istişare
danışma
şûra
karar
fikir alışverişi

İstişare nedir, Hz. Muhammed neden istişareye önem verdi?

İstişare, herhangi bir konuda doğruyu bulmak için güvenilir kişilerin görüşüne başvurmak, yani görüş alışverişinde bulunmak ve danışmaktır. Kur'an-ı Kerim'de danışma anlamına gelen Şûra adında bir sure bulunur ve işlerde danışıp karar verdikten sonra Allah'a güvenmek öğütlenir. Hz. Muhammed (sav) akıllı ve ileri görüşlü olmasına rağmen önemli kararlarda çevresindekilere danışmıştır; bu tutum insanlara verdiği değeri gösterir. İlk vahiy geldiğinde yaşadıklarını eşi Hz. Hatice ile paylaşmış, savaşlarda ordunun konumu ve savunma biçimi gibi konularda sahabenin fikrini almıştır. Hendek Savaşı'nda Selman-ı Farisi'nin hendek kazma önerisi uygulanmıştır. İstişare yapmak için bilgisiz olmak gerekmez; emin olunan konularda bile farklı bir fikir daha iyi olabilir. Danışmak bakış açısını genişletir ve hata ihtimalini azaltır. 'Bin bilsen de bir bilene sor' atasözü istişarenin önemini özetler.

Hz. Muhammed’in (sav) İstişareye Önem Vermesi: konu anlatımı ve özeti

Doğru kararlar almak için başkalarının görüşlerine başvurmak önemlidir. Bu konu, istişare kavramını ve Hz. Muhammed'in (sav) hayatındaki danışma örneklerini anlatıyor.

İstişare; görüş alışverişinde bulunmak, danışmak demektir. Kur'an'da "danışma" anlamına gelen Şûra adında bir sure de vardır.
Kur'an, işlerde danışmayı, karar verildikten sonra da Allah'a güvenmeyi öğütler.
Hz. Peygamber çok akıllı ve ileri görüşlü olmasına rağmen önemli kararlarda çevresindekilere danışmıştır. Bu, insanlara verdiği değeri gösterir.
İlk vahiy geldiğinde yaşadıklarını eşi Hz. Hatice ile paylaşmıştır.
Savaşlarda ordunun konumu ve savunma biçimi gibi konularda sahabenin fikrini almıştır. Hendek Savaşı'nda Selman-ı Farisi'nin hendek kazma önerisi uygulanmıştır.
İstişare yapmak için bilgisiz olmak gerekmez; emin olunan konularda bile başka bir fikir daha iyi olabilir.
Danışmak bakış açısını genişletir ve hata yapma ihtimalini azaltır. Danışılan kişi güvenilir ve konuyu bilen biri olmalıdır.

Unutma: "Bin bilsen de bir bilene sor" atasözü istişarenin önemini çok güzel özetler.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

İstişareyi bir karar verme yöntemi olarak adım adım uygulayabilirsin:

Sorunu belirle: Ne konusunda karar vermem gerekiyor?
Doğru kişiyi seç: Konuyu bilen ve güvenilir birine danış.
Dinle: Farklı fikirleri dikkatle dinle, hemen itiraz etme.
Karar ver: Seçenekleri karşılaştır ve kararını ver.
Uygula ve güven: Kararını uygula, sonucu Allah'a bırak.

Günlük hayattan: Hendek Savaşı'nda Medine'yi korumak için Selman-ı Farisi'nin hendek kazma önerisi uygulanmıştı. Hz. Peygamber iyi bir fikri, kimden gelirse gelsin değerlendirirdi.

Sık yapılan hata: "Danışmak, bilgisiz olduğunu göstermektir." Doğrusu: Hz. Peygamber de danışırdı. İstişare güçsüzlük değil, akıllıca bir davranıştır.

Derinleş

Sınıfınızın bir gezisi ya da bir etkinliği için karar vermeniz gerektiğini düşün. Önce bir kişinin tek başına karar vermesi, sonra bütün sınıfın oy kullanması, son olarak da küçük grupların tartışıp öneri getirmesi yöntemlerini uygula. Üç yöntemin sonuçlarını, herkesin memnuniyeti ve kararın kalitesi bakımından karşılaştır.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

DKAB.8.4.3Kur’an-ı Kerim’e göre Hz. Muhammed’in (sav) örnekliğini çözümleyebilme
- a) Kur’an-ı Kerim’e göre Hz. Muhammed’in (sav) güzel ahlakını inceler.
- b) Kur’an-ı Kerim’e göre Hz. Muhammed’in (sav) güzel ahlakıyla örnek davranışları arasındaki ilişkiyi inceler.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Büyük bir ordunun Medine’ye doğru geldiği haber alındı. Hz. Muhammed (sav) ashabıyla nasıl savunma yapılacağını konuştu. İranlı bir sahabi, kendi ülkesinde kullanılan bir yöntemi önerdi: şehrin açık tarafına derin bir hendek kazmak. Bu öneri kabul edildi ve savaş da bu hendeğin adıyla anıldı. Bu öneriyi yapan sahabi kimdir?
- A) Selman Farisi
- B) Temim Dari
- C) Varaka bin Nevfel
- D) Hubab bin Münzir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Selman Farisi
Hendek kazılması fikri İran asıllı sahabi Selman Farisi’ye aittir. Hubab bin Münzir de savaş sırasında görüşü alınan bir sahabidir; ancak onun önerisi Bedir’de ordunun konaklama yeriyle ilgiliydi.
Kolay
2Hz. Muhammed (sav), Hira Mağarası’nda ilk vahyi aldıktan sonra heyecan ve endişe içinde evine döndü. Yaşadıklarını en yakınındaki kişiye anlattı ve ondan teselli buldu. Bu kişi, onu amcasının oğlu Varaka bin Nevfel’e götürdü. Hz. Peygamber’in bu olayda danıştığı kişi kimdir?
- A) Eşi Hz. Hatice
- B) Kızı Hz. Fatıma
- C) Arkadaşı Hz. Ömer
- D) Eşi Ümmü Seleme
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Eşi Hz. Hatice
Hz. Peygamber ilk vahiyden sonra eşi Hz. Hatice’ye danışmış, o da onu Varaka bin Nevfel’e götürmüştür. Ümmü Seleme de Hz. Peygamber’in danıştığı bir eşidir; ancak onun görüşü yıllar sonra Hudeybiye’de alınmıştır.
Kolay
3Sınıf, yıl sonu gezisinin nereye yapılacağına karar verecek. Öğretmen hemen bir yer seçmek yerine öğrencilerin önerilerini dinliyor, velilerin de görüşünü alıyor; sonra en uygun yeri birlikte belirliyorlar. Öğretmen bu yönteme dinî bir kavramla “istişare” diyor. İstişare kavramının anlamı hangisidir?
- A) Görüş alışverişinde bulunmak, danışmak
- B) Kötülük yapan kişiyi bağışlamak
- C) Bir davada kararlılıkla sebat etmek
- D) Hakkı sahibine eksiksiz teslim etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Görüş alışverişinde bulunmak, danışmak
İstişare; bir konuda başkalarının görüşünü almak, danışmak ve fikir alışverişi yapmaktır. Kararlılıkla sebat etmek de karar verdikten sonra gereklidir; ancak bu, istişarenin değil azmin ve kararlılığın anlamıdır.
Kolay
4Kur’an-ı Kerim’in 42. suresinin adı, “danışma” anlamına gelen bir kelimedir. Bu surede müminler, işlerini aralarında danışarak yürüten kişiler olarak övülür. Bugün meclis anlamında da kullanılan bu kelime, istişare ile aynı kökten gelir. Bu surenin adı hangisidir?
- A) Asr
- B) Hud
- C) Kureyş
- D) Şûra
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Şûra
Şûra, danışma demektir; Kur’an’ın 42. suresi bu adı taşır ve müminleri işlerini danışarak yürütenler olarak över. Asr suresi de hakkı ve sabrı tavsiye etmekten söz ettiği için karıştırılabilir; ancak adı “zaman” anlamına gelir.
Kolay
5Mescitteki Müslümanların sayısı artınca bir sahabi, Hz. Peygamber'e konuşurken herkesin onu görüp duyabilmesi için bir öneride bulundu; Hz. Peygamber de bu tavsiyeyi kabul etti. Temim Dari adlı sahabinin önerisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mektupların mühürlenmesi
- B) Ezan okunması
- C) Mescidin etrafına hendek kazılması
- D) Minber kullanılması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Minber kullanılması
Temim Dari, Müslümanların sayısı artınca minber kullanılmasını tavsiye etmiş, Hz. Peygamber de bunu kabul etmiştir. Hendek kazılması Hendek Savaşı'yla, mühür ise davet mektuplarıyla ilgilidir.
Kolay
6Hz. Muhammed (sav), devlet başkanlarına İslam'a davet mektupları göndermek istediğinde sahabe ona bu devletlerin bir özelliğini hatırlattı. Bunun üzerine Hz. Peygamber bir mühür yaptırdı. Sahabenin hatırlattığı bilgi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bu devletlerin mühürsüz mektup kabul etmediği
- B) Bu devletlerin çok uzakta olduğu
- C) Bu devletlerin elçi kabul etmediği
- D) Bu devletlerin Arapça bilmediği
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bu devletlerin mühürsüz mektup kabul etmediği
Sahabe, bu devletlerin mühürsüz mektup kabul etmediğini söylemiş; Hz. Peygamber de mühür yaptırmıştır. Diğer seçenekler kitapta geçmez.
Kolay
7Bedir Savaşı öncesinde ordunun karargâhının nereye kurulacağı ve nasıl mevzilenileceği konusunda bir sahabi görüş bildirmiş, Hz. Muhammed (sav) de bu görüşe göre hareket etmiştir. Bu sahabi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hubab bin Münzir
- B) Selman Farisi
- C) Varaka bin Nevfel
- D) Temim Dari
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hubab bin Münzir
Bedir'de karargâh ve mevzilenme konusunda görüş bildiren sahabi Hubab bin Münzir'dir. Selman Farisi ise Hendek Savaşı'nda hendek kazılmasını önermiştir.
Kolay
8Kitapta “İnsanın her konuda bilgili ve yeterli olması mümkün değildir.” deniyor. Buna göre bazı işlerde kimden fikir almak gerekir?
- A) Rastgele seçilen kişilerden
- B) Yalnızca yaşıtlarından
- C) Konuyu hiç bilmeyen kişilerden
- D) Alanında uzman kişilerden
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Alanında uzman kişilerden
Kitaba göre insan her konuyu bilemeyeceği için bazı işlerde alanında uzman kişilerden fikir almalıdır. Konuyu bilmeyen birine danışmak doğru karar almaya yardımcı olmaz.
Kolay
9Kitapta Hz. Muhammed'in (sav) tüm peygamberler gibi akıllı, zeki ve ileri görüşlü olduğu belirtiliyor. Buna rağmen o, kararlarında nasıl davranmıştır?
- A) Yalnızca kendi ailesinin görüşünü dikkate almıştır.
- B) Çevresindeki insanların fikirlerini sormayı ihmal etmemiştir.
- C) Kararlarını hiç kimseye danışmadan vermiştir.
- D) Sadece savaşlarla ilgili konularda fikir almıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çevresindeki insanların fikirlerini sormayı ihmal etmemiştir.
Hz. Peygamber çok akıllı ve ileri görüşlü olmasına rağmen çevresindekilerin fikirlerini sormayı ihmal etmemiştir. Yalnızca savaş konularında fikir aldığı yargısı yanlıştır; evlilik, minber ve mühür gibi konularda da danışmıştır.
Kolay
10Zeynep, sözlükte bir kavramın anlamını okuyor: “Görüş alışverişinde bulunmak, fikir almak ve danışmak.” Zeynep'in okuduğu bu anlam aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?
- A) Tevekkül
- B) Tebliğ
- C) İstişare
- D) Emanet
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İstişare
Görüş alışverişinde bulunmak ve danışmak istişare demektir. Tevekkül ise gereken her şeyi yaptıktan sonra Allah'a güvenmektir.
Kolay
11Aras, bisikletinin vitesi bozulunca ne yapacağını bilemiyor. Ayeti hatırlıyor: “… Eğer bilmiyorsanız ilim sahiplerine sorun.” Bu öğüde göre Aras'ın yapması gereken en uygun davranış aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bisiklet tamiri bilen bir ustaya danışmak
- B) Bisikleti bir kenara bırakıp unutmak
- C) Vitesi rastgele kurcalamak
- D) Konuyu hiç bilmeyen kardeşine sormak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bisiklet tamiri bilen bir ustaya danışmak
Ayet bilinmeyen konularda ilim sahiplerine sorulmasını öğütler; bisiklet konusunda ilim sahibi de tamir bilen ustadır. Konuyu bilmeyen birine sormak bu öğüde uymaz.
Kolay
12Kur'an-ı Kerim'de Hz. Peygamber'e “… İş hakkında onlara danış, karar verince de Allah'a güven, doğrusu Allah kendisine güvenenleri sever.” buyrulur. Bu ayete göre danışıp karar verdikten sonra yapılması gereken nedir?
- A) Allah'a güvenip tevekkül etmek
- B) Kararı uygulamaktan vazgeçmek
- C) Kararı hemen değiştirmek
- D) Herkese yeniden danışmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Allah'a güvenip tevekkül etmek
Ayette danıştıktan ve karar verdikten sonra Allah'a güvenilmesi istenir. Kararı hemen değiştirmek ya da vazgeçmek ayetteki öğüde uymaz.
Kolay
13Kitapta günlük hayatla ilgili konularda büyüklerimizin ve arkadaşlarımızın fikirlerinin değerli olduğu belirtiliyor. Bu fikirlerin değerli olmasının nedeni olarak kitapta ne gösterilmiştir?
- A) Her zaman aynı olmaları
- B) Tecrübeye dayanmaları
- C) Herkes tarafından bilinmeleri
- D) Kısa ve kolay olmaları
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tecrübeye dayanmaları
Kitaba göre büyüklerimizin ve arkadaşlarımızın fikirleri tecrübeye dayandığı için doğru kararlar almaya yardımcı olur. Fikirlerin her zaman aynı olması bir değer ölçüsü değildir.
Kolay
14Hudeybiye Antlaşması'ndan sonra Müslümanlar arasında bir huzursuzluk ortaya çıktı. Hz. Muhammed (sav) bu sorunun çözümü için eşiyle istişare etti ve onun önerisine uygun olarak kurbanını kesip tıraş oldu. Hz. Peygamber'in bu konuda danıştığı eşi kimdir?
- A) Hz. Hatice
- B) Hz. Ümmü Seleme
- C) Hz. Aişe
- D) Hz. Zeyneb
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hz. Ümmü Seleme
Hudeybiye sonrası huzursuzluk konusunda Hz. Peygamber eşi Ümmü Seleme ile istişare etmiştir. Hz. Hatice ise ilk vahiy geldiğinde danıştığı eşidir.
Kolay
15Hz. Muhammed (sav), Uhud Savaşı öncesinde savaşın nasıl yapılacağı konusunda sahabenin görüşünü aldı. İki farklı görüş ortaya çıkınca nasıl bir yol izledi?
- A) Kararı bir sonraki yıla erteledi.
- B) Görüş bildirenleri cezalandırdı.
- C) Kimseye sormadan kendisi karar verdi.
- D) Çoğunluğun fikrine göre hareket etti.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Çoğunluğun fikrine göre hareket etti.
Kitaba göre Hz. Peygamber Uhud öncesi iki farklı görüş çıkınca çoğunluğun fikrine göre hareket etmiştir. Kimseye sormadan karar vermek, istişareye verdiği önemle çelişir.
Kolay
16Kitaba göre istişarede doğruyu bulmak için bazı kişilerin görüşüne başvurulur. Bu kişilerde aranan özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Zengin olmaları
- B) Ünlü olmaları
- C) Kalabalık bir aileye sahip olmaları
- D) Güvenilir olmaları
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Güvenilir olmaları
Kitaba göre istişarede doğruyu bulmak için güvenilir kişilerin görüşüne başvurulur. Zenginlik ya da ünlü olmak danışılacak kişide aranan özellikler değildir.
Kolay
17Hz. Muhammed'in (sav) hayatında savaştan mescide, yazışmalardan aileye kadar pek çok konuda istişare örneği vardır. Aşağıdaki istişare örneklerinden hangisi aile hayatıyla ilgili bir kararda yapılmıştır?
- A) Bedir'de ordunun karargâhı konusunda Hubab bin Münzir'in görüşüne uyması
- B) Hz. Ali'nin evlenme isteği üzerine kızı Hz. Fatıma'nın fikrini sorması
- C) Mescitte minber kullanılması konusunda Temim Dari'nin tavsiyesini kabul etmesi
- D) Mektupların mühürlenmesi konusunda sahabenin söylediklerini dikkate alması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hz. Ali'nin evlenme isteği üzerine kızı Hz. Fatıma'nın fikrini sorması
Hz. Peygamber, Hz. Ali kızıyla evlenmek istediğini söylediğinde hemen karar vermemiş, kızı Hz. Fatıma'nın fikrini sormuştur; bu, aileyle ilgili bir karardır. Karargâhın yeri savaşla, minber mescitle, mühür ise devlet başkanlarına gönderilen mektuplarla ilgilidir.
Kolay
18Hudeybiye Antlaşması'ndan sonra Müslümanlar arasında bir huzursuzluk ortaya çıktı. Hz. Muhammed (sav) bu konuda eşi Ümmü Seleme ile istişare etti ve onun önerisine uyarak meydana çıkıp kurbanını kesti, tıraş oldu. Ders kitabına göre bu davranışın ardından ne olmuştur?
- A) Ashabı da aynısını yapmış, huzursuzluk ortadan kalkmıştır.
- B) Ashabı, antlaşmanın yeniden görüşülmesini istemiştir.
- C) Hz. Peygamber aynı konuyu bir kez de ashabına danışmıştır.
- D) Huzursuzluk, Medine'ye dönülünceye kadar sürmüştür.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ashabı da aynısını yapmış, huzursuzluk ortadan kalkmıştır.
Kitaba göre Hz. Peygamber, Ümmü Seleme'nin önerisine uygun davranınca ashabı da onun gibi davranmış, böylece huzursuzluk ortadan kalkmıştır. Olay, istişareyle alınan bir önerinin sorunu çözdüğünü gösterir.
Orta
19Satranç kulübünün en iyi oyuncusu Berk, turnuva öncesi açılış hamlelerini kulüp antrenörüyle konuşuyor. Arkadaşı “Sen zaten çok iyisin, neden soruyorsun?” deyince Berk, dedesinin sık söylediği “Bin bilsen de bir bilene sor.” atasözünü hatırlatıyor. Berk’in hatırlattığı atasözü hangi düşünceyi destekler?
- A) Yalnızca bilgisiz kişilerin danışmaya ihtiyacı vardır.
- B) Bilgili kişi de danışarak daha iyi karar verebilir.
- C) İnsan her konuda yalnızca kendi bilgisine güvenmelidir.
- D) Başkasına danışmak kişinin bilgisizliğini gösterir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bilgili kişi de danışarak daha iyi karar verebilir.
Atasözü, çok bilen kişinin de danışarak daha doğru karar verebileceğini anlatır; istişare için bilgisiz olmak gerekmez. Arkadaşının sözünde olduğu gibi danışmanın yalnız bilmeyenlere gerektiği düşüncesi yaygın bir yanılgıdır.
Orta
20Enbiya suresinin 7. ayetinde “Eğer bilmiyorsanız ilim sahiplerine sorun.” buyrulur. Deniz’in bilgisayarı açılırken garip sesler çıkarıyor ve ekran kararıyor. Deniz, bu ayetteki öğüde uygun davranarak birine danışmak istiyor. Deniz’in aşağıdakilerden hangisine danışması en uygundur?
- A) Bu işi bilen güvenilir bir teknisyene
- B) Konuyu hiç bilmeyen bir komşusuna
- C) Daha önce onu yanıltmış bir tanıdığına
- D) Kim olduğu bilinmeyen bir internet hesabına
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bu işi bilen güvenilir bir teknisyene
Ayet, bilinmeyen konuda o işin bilgisine sahip kişiye sormayı öğütler; danışılan kişi hem bilgili hem güvenilir olmalıdır. İnternetteki bir hesap bilgili görünebilir; ancak kim olduğu bilinmeyen birine güvenmek doğru bir danışma değildir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.