Kelam İlminin Yöntemi

Kelam ilmi hangi yöntemleri kullanır?

Kelam ilmi, yöntemini vahiy ve aklıselim olmak üzere iki temel bilgi kaynağına dayandırır. İman esasları vahiyle belirlenir; bu esasların anlaşılması ve temellendirilmesinde ise akıl ve duyular kullanılır. Kelam âlimlerine göre sahih nakil ile selim akıl birbiriyle çatışmaz. Kelam genellikle tümevarım ve temsil yöntemlerine başvurur. Tümevarım, tek tek olgulardan genel bir kurala ulaşan akıl yürütmedir; Kur’an’da yeniden diriliş, ilk yaratılış ve yeşil ağaçtan ateş örneğiyle temellendirilir. Temsil, iki şey arasındaki ortak özellikten hareketle bilinenden bilinmeyene, görünenden görünmeyene ulaşmaktır ve kelamcıların en çok başvurduğu yollardandır. Kelamın yaklaşımı normatiftir; “Cennet ve cehennem haktır.” gibi kesin hükümler koyar. Ebu Hanife’nin el-Fıkhu’l-Ekber’i, Matüridi’nin Kitâbü’t-Tevhîd’i ve Eşari’nin el-İbâne’si kelamın temel eserlerindendir. Kelam, fizik ve biyoloji gibi bilimlerin verilerinden de yararlanır.