2. Ünite · Tecvit
Med Çeşitleri
- harfimed
- sebebimed
- medditabii
- meddimuttasıl
- meddimunfasıl
- meddiarız
- meddilazım
- meddilin
Med çeşitleri nelerdir ve kaç elif uzatılır?
Med, tecvit ilminde harflerin uzatılarak okunmasıdır ve medditabii, meddimuttasıl, meddimunfasıl, meddiarız, meddilazım ve meddilin olmak üzere altı çeşittir. Uzatmayı sağlayan sakin elif, vav ve ya harflerine harfimed; bir elif miktarından fazla uzatmaya yol açan hemze ve sükûna sebebimed denir. Harfimedden sonra hemze ya da sükûn gelmezse medditabii oluşur ve bir elif miktarı uzatılır. Harfimed ile hemze aynı kelimede yan yana gelirse meddimuttasıl, ayrı kelimelerde gelirse meddimunfasıl oluşur; ikisinde de dört elif uzatılır. Harfimedden sonra durulunca ortaya çıkan arızisükûn gelirse meddiarız, durulsa da geçilse de var olan lazımisükûn gelirse meddilazım oluşur. Meddilin ise önündeki harf üstünlü olan sakin vav ya da yadan sonra sükûn gelmesiyle oluşur. Medditabii, meddimuttasıl ve meddilazımın hükmü vacip, meddimunfasıl ve meddiarızın hükmü caizdir.
Med Çeşitleri: konu özeti
Bu konu, harflerin uzatılarak okunması demek olan medin altı çeşidini, uzatma miktarlarını ve hükümlerini anlatır. Sen de bir kelimede hangi medin bulunduğunu ayırt etmeyi öğrenirsin.
- Kavramlar: Uzatmayı sağlayan sakin elif, vav ve ya’ya harfimed; bir elif miktarından fazla uzatmaya yol açan hemze ve sükûna sebebimed denir. Sükûn lazımisükûn ve arızisükûn olarak ikiye ayrılır.
- Medditabii: Harfimedden sonra hemze ya da sükûn gelmezse oluşur; bir elif miktarı uzatılır, hükmü vaciptir.
- Meddimuttasıl: Harfimed ile hemze aynı kelimede yan yana gelirse oluşur; dört elif uzatılır, hızlı okuyuşta en az iki elif. Hükmü vaciptir.
- Meddimunfasıl: Harfimed ile hemze ayrı kelimelerde yan yana gelirse oluşur; dört elif uzatılır, hızlı okuyuşta en az bir elif. Hükmü caizdir.
- Meddiarız: Harfimedden sonra durulunca ortaya çıkan arızisükûn gelirse oluşur; dört elif, hızlı okuyuşta en az bir elif uzatılır. Hükmü caizdir.
- Meddilazım: Harfimedden sonra durulsa da geçilse de var olan lazımisükûn gelirse oluşur; dört elif uzatılır, hükmü vaciptir.
- Meddilin: Önündeki harf üstünlü sakin vav ya da ya (harfilin) sonrasında sükûn gelirse oluşur; yavaş okuyuşta üç, orta okuyuşta iki, hızlı okuyuşta bir elif uzatılır.
Unutma: Meddimuttasılda harfimed ile hemze aynı kelimede, meddimunfasılda ise ayrı kelimelerde bulunur.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Önce harfimedi bul, sonra arkasına bak: hiçbir şey yoksa medditabii.
- Arkasında hemze varsa aynı kelime mi (muttasıl), ayrı kelime mi (munfasıl) diye sor.
- Arkasında sükûn varsa durunca mı oluşuyor (arız), her zaman mı var (lazım) diye ayır.
Günlük hayattan: Trafikte kırmızı ışıkta durmak zorunlu, sarıda yavaşlamak duruma bağlıdır. Medlerde de bazılarının uzatılması vacip, bazılarınınki caizdir. Vacip uzatmayı atlamak okuma hatasıdır; caiz uzatmada ise okuyuş hızına göre bir miktar esneklik vardır.
Sık yapılan hata: Meddiarız her zaman var olan bir sükûnla değil, yalnızca kelimenin sonunda durulduğunda ortaya çıkan arızisükûnla oluşur. Arızisükûn durulduğunda ortaya çıkar, geçildiğinde kaybolur; lazımisükûn ise durulsa da geçilse de kelimede kalır ve meddilazımı oluşturur.
Derinleş
Kitapta 4. kontrol noktasında verilen ayetlerden (Fatiha suresi 7, Kureyş suresi 4 gibi) üçünü öğretmeninle dinle. Her birinde bulduğun medin adını, uzatma miktarını ve hükmünü bir tabloya yaz. Tablonu öğretmenine göstererek doğruluğunu kontrol ettir. Düşün: Vacip ve caiz uzatmalar arasındaki fark okuyuşu nasıl etkiler?
Bu konuda neler var?
- Kendisinden önceki harfin harekesi üstün olan sakin وve ىharflerine harfilin