İçeriğe geç
dershanede

Influencer ortaklığı

Takipçilerine indirim, sana kazanç

Yükleniyor…

10. Sınıf Ortak Türk Tarihi · İlk Türk İslam Devletleri

Büyük Selçuklu Devleti ve Türkiye Selçuklu Devleti

  • Büyük Selçuklu Devleti
  • Tuğrul Bey
  • Dandanakan
  • Malazgirt
  • Türkiye Selçuklu Devleti
  • Miryokefalon
  • Alâeddin Keykubat

Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devletleri nasıl kuruldu?

Büyük Selçuklu Devleti, Selçuk Bey'in torunları Tuğrul ve Çağrı Beylerin kurduğu, 1040 yılındaki Dandanakan Savaşı'nda Gaznelileri yenerek Horasan'a egemen olan Türk devletidir. Tuğrul Bey 1048 yılında Pasinler'de Bizans-Gürcü ordusunu yenmiş, 1055 yılında halifenin çağrısıyla Bağdat'a girerek Büveyhileri çıkarmıştır. Alp Arslan 1071 yılındaki Malazgirt Savaşı'nda Bizans İmparatoru Romen Diyojen'i yenerek Anadolu'nun kapılarını Türklere açmıştır. Melikşah dönemi (1072-1092) en parlak dönemdir; devlet 1157 yılında Sultan Sencer'in ölümüyle sona ermiştir. Türkiye Selçuklu Devleti'ni ise Süleymanşah 1077 yılında İznik'i alarak kurmuş, I. Haçlı Seferi'nden sonra başkent Konya'ya taşınmıştır. II. Kılıç Arslan 1176 yılındaki Miryokefalon Savaşı'nda Bizans'ı yenince Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşmiştir. Alâeddin Keykubat döneminde (1220-1237) Alanya alınmış, kervansaraylar ve devlet sigortasıyla ticaret canlanmıştır. Mevlana, Yunus Emre ve Hacı Bektaş Veli Türkiye Selçukluları döneminde yaşamıştır.

Büyük Selçuklu Devleti ve Türkiye Selçuklu Devleti: konu anlatımı ve özeti

Selçuklular Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan büyük bir devlet kurdu ve Anadolu'yu Türk yurdu yaptı. Bu konu Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devletlerini anlatır.

  • Kökler: Oğuz Yabgusunun subaşısı Selçuk Bey, Cend'e yerleşip boyuyla birlikte Müslüman oldu. Devleti torunları Tuğrul ve Çağrı Beyler kurdu.
  • Dandanakan (1040): Gaznelileri yenen Selçuklular Horasan'a egemen oldu ve bağımsız bir devlet kurdu.
  • Tuğrul Bey: 1048'de Pasinler'de Bizans-Gürcü ordusunu yendi. 1055'te halifenin çağrısıyla Bağdat'a girip Büveyhileri çıkardı.
  • Alp Arslan ve Malazgirt (1071): Bizans İmparatoru Romen Diyojen'i yenerek Anadolu'nun kapılarını Türklere açtı.
  • Melikşah (1072-1092): En parlak dönemdir. Ölümünden sonra taht kavgaları başladı; Sultan Sencer'in ölümüyle (1157) devlet sona erdi.
  • Türkiye Selçukluları: Süleymanşah İznik'i alarak devleti kurdu (1077). I. Haçlı Seferi'nden sonra başkent Konya'ya taşındı. II. Kılıç Arslan Miryokefalon'da (1176) Bizans'ı yendi; Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşti.
  • Alâeddin Keykubat (1220-1237): En parlak dönem; Alanya alındı, kervansaraylar ve devlet sigortasıyla ticaret canlandı.
  • Kültür: Gevher Nesibe Darüşşifası (1206) din ayrımı yapmadan herkesi tedavi etti. Mevlana, Yunus Emre ve Hacı Bektaş Veli bu dönemde yaşadı.

Unutma: Malazgirt (1071) Anadolu'nun kapısını açtı, Miryokefalon (1176) Anadolu'nun Türk yurdu olduğunu kesinleştirdi.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:

Kitapta düzeltme

Ders kitabının bu konusundaki bazı bilgiler hatalı, güncel değil ya da çelişkili. Kitaptaki ifadeyi ve doğrusunu aşağıda görebilirsin.

  • Hata

    Kitapta (s. 79): I. Kılıç Arslan’ın “başkenti İznik’ten Konya’ya taşımak zorunda kaldığı” tarih olarak 1096 veriliyor.

    Doğrusu: İznik, I. Haçlı Seferi sırasında 1097’de kaybedilmiş, başkent bundan sonra Konya’ya taşınmıştır.

  • Hata

    Kitapta (s. 80): Mevlana’nın babaannesinin “Harezmşahlar Hanedanı’ndan bir Türk prensesi” olduğu, “1220 yılında Konya’ya taşındığı” ve Mesnevi’nin “on yedi bin beyitten” oluştuğu söyleniyor.

    Doğrusu: Mevlana’nın ailesi Konya’ya 1228’de, Karaman’da birkaç yıl kaldıktan sonra yerleşmiştir. Mesnevi altı defter ve yaklaşık 25.000-26.000 beyittir. Babaannesinin Harezmşah prensesi olduğu rivayeti araştırmacılarca dayanaksız bulunur.

Önce temeli pekiştir

  1. Büyük Selçuklu tarihini beş tarihle sırala: 1040 (Dandanakan), 1048 (Pasinler), 1055 (Bağdat), 1071 (Malazgirt), 1157 (Sencer'in ölümü).
  2. Türkiye Selçuklu tarihini dört tarihle sırala: 1077 (kuruluş), 1097 (başkentin Konya'ya taşınması), 1176 (Miryokefalon), 1220-1237 (Alâeddin Keykubat).
  3. Malazgirt ile Miryokefalon'un farkını tek cümleyle yaz.

Günlük hayattan: Anadolu'daki yollarda gördüğün büyük taş kervansaraylar (Sultan Hanı gibi) Selçuklu döneminden kalmadır. Kervanlar bu hanlarda güvenle konaklar, uğradıkları zarar devletçe karşılanırdı.

Sık yapılan hata: Malazgirt'ten sonra Anadolu'nun hemen tamamen Türk yurdu olduğunu sanmak. Bizans Anadolu'yu geri alma çabasını sürdürdü; Türk yurdu olduğu ancak Miryokefalon'la (1176) kesinleşti.

İpucu: Büyük Selçuklu sultanlarını "Tuğrul - Alp Arslan - Melikşah - Sencer" sırasıyla, Türkiye Selçuklularını "Süleymanşah - Kılıç Arslan - Keykubat" sırasıyla ezberle.

Derinleş

Kitaptaki Gevher Nesibe Darüşşifası metnini oku. Bu hastanede din ve cinsiyet ayrımı yapılmadan herkesin tedavi edilmesinin Türk kültürünün hangi değerleriyle ilgili olduğunu açıkla. Düşün: Bir hastanenin giderlerinin vakıf gelirleriyle karşılanması toplumda nasıl bir dayanışma kültürünü gösterir?

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.