Hukuk ve İnsan

hukuk
hak
özgürlük
sorumluluk
doğal haklar
yasal haklar
insan hakları

İnsan neden hukuka ihtiyaç duyar?

Hukuk, toplumsal bir varlık olan insanın birlikte yaşama kurallarını oluşturan ve bu kuralların uygulanmasını güvence altına alan temel sistemdir. Hukuk, insanlar arasındaki çatışmaları çözer, bireysel ve toplumsal hakları korur ve uluslararası sözleşmelerle toplumlar arası ilişkileri düzenler; zamanla insanın doğa ve diğer canlılarla ilişkisini de kapsayacak şekilde genişlemiştir. Hak, bireye tanınan ve belli davranışlarda bulunmasını sağlayan yetkidir; özgürlük ise başkasına zarar vermeden kendi iradesiyle düşünebilme, karar verebilme ve davranabilmedir. Doğal haklar insanın varoluşundan kaynaklanır, vazgeçilemez ve devredilemez; yasal haklar ise bir toplumun üyesi olmaktan doğar. Hak ve özgürlüklerin sınırını kanunlar çizer. Gandhi'nin şiddet karşıtı direnişi, Nelson Mandela'nın ırk ayrımına karşı eşitlik mücadelesi ve Medine Sözleşmesi hak mücadelesinin örnekleridir. Doğal haklar devlet tarafından verilmez, yalnızca tanınır ve korunur.

Hukuk ve İnsan: konu anlatımı ve özeti

Bu konu, toplumsal bir varlık olan insanın hukuka neden ihtiyaç duyduğunu ve hak, özgürlük ve sorumluluk kavramlarını anlatıyor. Hukuk, birlikte yaşamanın kurallarını güvence altına alan sistemdir.

Hukuk, insanlar arasındaki çatışmaları çözer, bireysel ve toplumsal hakları korur; uluslararası sözleşmelerle toplumlar arası ilişkileri de düzenler. Zamanla insanın doğa ve diğer canlılarla ilişkisini de kapsayacak şekilde genişlemiştir.
Hak, bireye tanınan ve belli davranışlarda bulunmasını sağlayan yetkidir. Özgürlük, başkasına zarar vermeden kendi iradesiyle düşünebilme, karar verebilme ve davranabilmedir.
Doğal haklar insanın varoluşundan kaynaklanır; vazgeçilemez ve devredilemez. Yasal haklar ise bir toplumun üyesi olmaktan doğan, sonradan verilen haklardır.
Hak ve özgürlükler sınırsız değildir: Sınırı kanunlar çizer ve her hak, başkasının hakkına saygı yükümlülüğünü de getirir.
Hak mücadelesine örnekler: Gandhi'nin şiddet karşıtı direnişi, Nelson Mandela'nın ırk ayrımına karşı eşitlik mücadelesi ve farklı toplulukları bir arada barış içinde yaşatmayı amaçlayan Medine Sözleşmesi.
Hukukun doğasına ilişkin üç temel problem: hukukun gereği ve önemi, hukukun kaynağı (doğal hukuk mu pozitif hukuk mu) ve ahlak-hukuk ilişkisi.

Unutma: Doğal haklar devlet tarafından verilmez, yalnızca tanınır ve korunur; yasal haklar ise devletin koyduğu kurallarla doğar. Bu ayrım sık sorulur.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Hukukun neden gerekli olduğunu görmek için kuralların hiç olmadığı bir yeri düşün.

Bir okul bahçesinde top oynayan iki takım var ama hiçbir kural yok: Ne zaman gol sayılacağına, kimin topu alacağına kimse karar veremiyor.
Anlaşmazlık büyüdükçe güçlü olan haklı çıkıyor; zayıf olanın sesi duyulmuyor.
Takımlar ortak kurallar ve bir hakem üzerinde anlaşınca oyun herkes için adil ve güvenli hâle geliyor.
Hukuk da toplum için bu kurallar ve hakem işlevini görür: çatışmaları çözer, hakları korur.

Doğal hak ile yasal hak farkı: Yaşama hakkı insan olmaktan doğar, kimse onu vermez; sürücü belgesi alma hakkı ise yasanın koyduğu yaş ve sınav şartlarıyla doğar.

Sık yapılan hata: "Özgürlük, istediğim her şeyi yapabilmektir." Doğrusu: Özgürlüğün sınırı başkalarının haklarıdır; gece yarısı yüksek sesle müzik dinlemek komşunun dinlenme hakkıyla sınırlanır.

Derinleş

Okulunun ya da sınıfının kurallarından birini seç ve bu kuralı hak, özgürlük ve sorumluluk kavramlarıyla değerlendir. Kural kimin hangi hakkını koruyor, kimin özgürlüğünü sınırlıyor? Kuralı daha adil hâle getirmek için bir değişiklik önerisi hazırla ve bu öneriyi sınıfta nasıl karara bağlayacağınızı tasarla.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

FEL.11.6.1Hukukun doğasına yönelik soru ve felsefi problemleri anlayabilme
- a) Hukukun doğasına yönelik felsefi soru ve problemleri açıklar.
- b) Hukukun doğasına yönelik felsefi soru ve problemleri toplumsal hayat ile ilişkilendirerek değerlendirir.
FEL.11.6.2Hukuk sorunları üzerine felsefi düşünce ortaya koyabilme
- a) Hak ve özgürlüklerin hukuksal temellerini çözümler.
- b) Temel hukuk sorunlarına yönelik görüş ve argüman oluşturur.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bir ülkenin anayasasına "Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir." maddesi ekleniyor. Bir hukukçu, bu hakların anayasaya yazılmasından önce de var olduğunu ve hiçbir yasanın onları ortadan kaldıramayacağını söylüyor. Hukukçunun sözünü ettiği doğal haklar için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Devlet tarafından sonradan verilirler.
- B) Yalnızca vatandaşlara tanınırlar.
- C) Vazgeçilemez ve devredilemezler.
- D) Kanunla tümüyle kaldırılabilirler.
- E) Belirli bir yaştan sonra kazanılırlar.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Vazgeçilemez ve devredilemezler.
Doğal haklar insanın insan olmasından kaynaklanır; vazgeçilemez, devredilemez ve yasayla ortadan kaldırılamaz. "Devlet tarafından verilir" seçeneği anayasaya yazılma olgusundan çıkarılabilir; ama hukukçu bu hakların yazılmadan önce de var olduğunu vurguluyor.
Kolay
2Bir hukuk fakültesi öğrencisi, hukukun toplumdaki işlevleri üzerine bir sunum hazırlıyor. Slaytlarına komşular arasındaki bir sınır anlaşmazlığının mahkemede çözülmesi, iş yerinde çalışanların haklarının korunması ve iki ülke arasındaki ticaret antlaşması gibi örnekler koyuyor. Aşağıdakilerden hangisi hukukun işlevlerinden biri değildir?
- A) İnsanlar arasındaki çatışmaları çözmek
- B) Bireysel ve toplumsal hakları korumak
- C) Toplumlar arası ilişkileri düzenlemek
- D) Kamu düzenini ve güvenliği sağlamak
- E) İnsanların kişisel zevklerini belirlemek
Cevabı göster
Doğru cevap: E) İnsanların kişisel zevklerini belirlemek
Hukuk çatışmaları çözer, hakları korur, toplumlar arası ilişkileri düzenler ve kamu düzenini sağlar; insanların hangi yemeği ya da müziği seveceği gibi kişisel zevkleri belirlemek ise onun işlevi değildir. Diğer seçeneklerin her biri sunumdaki örneklerden biriyle karşılanır.
Kolay
3Ders seçme haftasında Elif, ailesinin önerisini dinliyor ama sonunda kendi ilgisine göre karar veriyor. Seçimi kimseye zarar vermiyor; kararının sonuçlarına da kendisi katlanmaya hazır. Başkasına zarar vermeden kendi iradesiyle düşünebilme, karar verebilme ve davranabilmeye ne ad verilir?
- A) Yaptırım
- B) Hakkaniyet
- C) Sorumluluk
- D) Yükümlülük
- E) Özgürlük
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Özgürlük
Başkalarına zarar vermeden kendi iradesiyle karar verip davranabilmek özgürlüktür. Elif'in sonuçlara katlanmaya hazır olması sorumluluğu da gösterir; ama soru, kendi iradesiyle seçebilme yetkisinin adını sormaktadır.
Kolay
4Bir belgeselde, 27 yıl cezaevinde kaldıktan sonra serbest bırakılan ve ülkesindeki ırk ayrımı rejiminin sona ermesine öncülük eden bir lider anlatılıyor. Bu lider daha sonra ülkesinin ilk siyahi devlet başkanı seçiliyor ve uzlaşma politikasıyla tanınıyor. Irk ayrımına karşı eşitlik mücadelesiyle tanınan bu lider kimdir?
- A) Montesquieu
- B) Nelson Mandela
- C) Thomas Hobbes
- D) Mahatma Gandhi
- E) Aristoteles
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Nelson Mandela
27 yıl cezaevinde kalan, Güney Afrika'da ırk ayrımının sona ermesine öncülük edip ilk siyahi devlet başkanı olan lider Nelson Mandela'dır. Gandhi de ayrımcılığa karşı mücadele etmiştir; ancak Hindistan'ın bağımsızlık önderidir ve devlet başkanı olmamıştır.
Kolay
5Amerika'da siyahilerin hak ve özgürlükleri için mücadele eden bir aktivist, İslam'ın kardeşlik anlayışından etkilenmiş ve toplumların barış içinde bir arada yaşamasını hedeflemiştir. Katıldığı hareketin isimsiz hizmetkârı olduğunu belirtmek için soyadı yerine bir harf kullanmıştır. Sözü edilen aktivist aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mahatma Gandhi
- B) Malcolm X
- C) Nelson Mandela
- D) Montesquieu
- E) John Locke
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Malcolm X
Siyahilerin hakları için mücadele eden ve isimsiz hizmetkâr olduğunu belirtmek için “X” adını kullanan aktivist Malcolm X'tir. Nelson Mandela ise Güney Afrika'da eşitlik mücadelesi veren liderdir.
Kolay
6Birçok ülkenin imzaladığı bir uluslararası sözleşmeyle, savaştan kaçarak başka ülkelere sığınan çocukların eğitim ve sağlık haklarının korunması güvence altına alınıyor. Bu örnek hukukla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
- A) Hukuk yalnızca bir ülkenin kendi vatandaşlarını ilgilendirir.
- B) Hukuk, yalnızca yetişkinlerin haklarını korur.
- C) Hukuk kuralları yalnızca yazısız geleneklerden oluşur.
- D) Hukuk, hakları değil yalnızca yükümlülükleri düzenler.
- E) Hukuk, farklı toplumlar arasındaki ilişkileri de düzenler.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Hukuk, farklı toplumlar arasındaki ilişkileri de düzenler.
Uluslararası sözleşmeler, hukukun yalnızca bir toplumu değil farklı toplumların birbirleriyle ilişkilerini de düzenlediğini gösterir. Hukukun yalnızca kendi vatandaşlarını ilgilendirdiği yargısı bu örnekle çelişir.
Kolay
7Sürücü belgesi alan Elif, artık trafikte araç kullanma hakkına sahiptir. Ancak bu hakkı kullanırken hız sınırlarına uymak ve yayaların güvenliğini gözetmek zorundadır. Bu örnek aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
- A) Hak sahibi olan kişi her kuralın dışında kalır.
- B) Haklar yalnızca doğuştan kazanılır.
- C) Sorumluluk, hakkın kaldırılmasıyla ortaya çıkar.
- D) Haklar, beraberinde sorumluluklar da getirir.
- E) Haklar başkalarının haklarından bağımsızdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Haklar, beraberinde sorumluluklar da getirir.
Elif'in araç kullanma hakkı, kurallara uyma ve başkalarının güvenliğini gözetme sorumluluğuyla birlikte gelir; kişinin hakkı başkasının hakkına saygı yükümlülüğünü gerektirir. Hakların başkalarının haklarından bağımsız olduğu yargısı bu ilkeyle çelişir.
Kolay
8Yeni doğan bir bebek, henüz nüfusa kaydedilmeden ve hiçbir belgesi düzenlenmeden önce de yaşama hakkına sahiptir; bu hak ona herhangi bir kurum tarafından verilmemiştir. Bu durum doğal hakların aşağıdaki özelliklerinden hangisini gösterir?
- A) Bir toplumun üyesi olmaktan doğması
- B) Devlet tarafından sonradan verilmesi
- C) İnsanın varoluşundan kaynaklanması
- D) Belirli bir yaşa gelince kazanılması
- E) Kişinin isteğiyle başkasına devredilebilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İnsanın varoluşundan kaynaklanması
Bebeğin hiçbir kayıt ya da belge olmadan yaşama hakkına sahip olması, doğal hakların insanın varoluşundan kaynaklandığını gösterir. Bir toplumun üyesi olmaktan doğmak ise yasal hakların özelliğidir.
Kolay
9İnsan, yaşamını tek başına değil başkalarıyla birlikte sürdürür. Bu birliktelikte herkesin uyacağı kuralların oluşması ve bu kuralların uygulanarak devam etmesi gerekir. Bu metne göre hukukun ortaya çıkmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İnsanın doğayı denetim altına alma isteği
- B) Yöneticilerin halk üzerinde güç kurma isteği
- C) Ahlaki kuralların hiçbir işe yaramaması
- D) İnsanın toplumsal bir varlık olarak ortak kurallara ihtiyaç duyması
- E) Her bireyin kendi kurallarını koymak istemesi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İnsanın toplumsal bir varlık olarak ortak kurallara ihtiyaç duyması
Metne göre insan toplumsal bir varlıktır ve birlikte yaşamak için kurallara ve bu kuralları güvenceye alan bir sisteme ihtiyaç duyar; hukuk bu ihtiyaçtan doğar. Ahlaki kuralların işe yaramadığı ise metinde yer almaz.
Kolay
10Bir tarih belgeselinde, 1930 yılında gerçekleştirilen ve büyük etki yaratan “Tuz Yürüyüşü” anlatılıyor. Yürüyüşün önderi, ülkesinin İngiliz sömürüsünden kurtuluşu için şiddete karşı ve barışçıl bir mücadele yürütmüştür. Belgeselde anlatılan lider aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mahatma Gandhi
- B) Malcolm X
- C) Nelson Mandela
- D) Thomas Hobbes
- E) Jean-Jacques Rousseau
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Mahatma Gandhi
Tuz Yürüyüşü'nü gerçekleştiren ve Hindistan'ın İngiliz sömürüsünden kurtuluşu için barışçıl mücadele eden lider Gandhi'dir. Mandela'nın mücadelesi ise Güney Afrika'da beyaz yönetimine karşıdır.
Kolay
11Ayşe'nin satın aldığı çamaşır makinesi kısa sürede bozuluyor; satıcı makineyi değiştirmeyi kabul etmiyor. Ayşe, ilçesindeki Tüketici Hakem Heyetine başvuruyor ve heyet, makinenin değiştirilmesine karar veriyor. Bu örnek hukukun aşağıdaki işlevlerinden hangisini gösterir?
- A) Bireyler arasındaki anlaşmazlıkları çözerek hakları korumak
- B) Devletler arasındaki ilişkileri antlaşmalarla düzenlemek
- C) İnsanın doğayla ilişkisini düzenlemek
- D) Yasa yapma sürecine yurttaşları katmak
- E) Ahlaki kuralları vicdani yaptırımla uygulamak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bireyler arasındaki anlaşmazlıkları çözerek hakları korumak
Hukuk, insanlar arasındaki çatışma ve anlaşmazlıkları gidererek bireysel hakları korur; tüketici hakem heyetinin kararı bunun örneğidir. Devletler arası antlaşmalar ise hukukun farklı bir işlevidir.
Kolay
12Felsefe öğretmeni, öğrencilerinden hukukla ilgili felsefi bir soru yazmalarını istiyor. Öğrencilerden biri yanıtların gözlem ya da belgelerle değil, akıl yürütme ve tartışmayla aranabileceği bir soru yazıyor. Bu öğrencinin yazdığı soru aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bir ilçede geçen yıl kaç dava açılmıştır?
- B) Meclisteki milletvekili sayısı kaçtır?
- C) Trafik cezaları hangi kurum tarafından yazılır?
- D) Vicdan, hukukun üstünde bir ölçüt olabilir mi?
- E) Tüketici hakem heyetine nasıl başvurulur?
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Vicdan, hukukun üstünde bir ölçüt olabilir mi?
Vicdanın hukukun üstünde bir ölçüt olup olamayacağı sorusu bilgiyle değil akıl yürütmeyle tartışılır ve hukukun doğasını sorgular. Dava sayısı gibi sorular ise belgelere bakılarak yanıtlanabilen olgusal sorulardır.
Kolay
13Gandhi'nin sömürüye karşı, Malcolm X'in siyahilerin özgürlüğü için, Nelson Mandela'nın ise ırk ayrımına karşı verdiği mücadeleler farklı ülkelerde ve farklı koşullarda gerçekleşmiştir. Bu mücadelelerin ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bir ülkenin başka ülkeler üzerinde üstünlük kurmasını sağlamak
- B) Yasaları ortadan kaldırarak kuralsız bir düzen oluşturmak
- C) Yalnızca kendi topluluklarına ayrıcalık tanıyan yasalar çıkarmak
- D) Temel hak ve özgürlüklere ulaşıp adil ve eşit bir düzen kurmak
- E) Ekonomik kalkınmayı her türlü hakkın önüne koymak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Temel hak ve özgürlüklere ulaşıp adil ve eşit bir düzen kurmak
Hak ve özgürlük mücadelelerinin ortak amacı temel hak ve özgürlüklere ulaşmak ve adil, eşit bir düzen kurmaktır. Yalnızca bir topluluğa ayrıcalık tanımak ise eşitlik amacıyla çelişir.
Kolay
14Bir ülkede yurttaşlar milletvekillerini seçiyor; seçilen milletvekilleri de mecliste kanunları yapıyor. Böylece yurttaşlar, kanunların yapılmasına temsilcileri aracılığıyla katılmış oluyor. Bu uygulama aşağıdaki düşüncelerden hangisine dayanır?
- A) Kanunlar yalnızca yöneticilerin isteğini yansıtır.
- B) Kanunlar doğadan kendiliğinden doğar.
- C) Kanunlar her toplumda aynı içeriğe sahiptir.
- D) Kanunlar yalnızca ahlaki yaptırımla uygulanır.
- E) Kanunlar toplum iradesinin bir ifadesidir.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Kanunlar toplum iradesinin bir ifadesidir.
Yurttaşların kanun yapımına doğrudan ya da temsilcileri aracılığıyla katılması, kanunların toplum iradesinin bir ifadesi olduğu düşüncesine dayanır. Kanunların yalnızca yöneticilerin isteğini yansıttığı görüşü bu katılımla çelişir.
Kolay
15Kenan, araç sahibi olduğu için şehirde istediği yere park edebileceğini düşünüyor. Ancak itfaiye çıkışına park ettiğinde ceza alıyor; görevli, park etme özgürlüğünün yasalarla belirlenmiş sınırları olduğunu açıklıyor. Bu örnek özgürlükle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisini destekler?
- A) Özgürlük her koşulda sınırsızdır.
- B) Özgürlük yalnızca doğal haklar için geçerlidir.
- C) Özgürlük, sahip olunan mala göre artar.
- D) Özgürlük ile hukuk arasında bir ilişki yoktur.
- E) Özgürlüğün sınırını kanunlar belirler.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Özgürlüğün sınırını kanunlar belirler.
Hak ve özgürlükler sınırsız değildir; özgürlüğün sınırını kanunlar belirler. Kenan'ın özgürlüğün sınırsız olduğunu düşünmesi, cezayla düzeltilen yanılgıdır.
Kolay
16Selim, okul gazetesine belediyenin park alanını küçültme kararını eleştiren bir yazı yazıyor. Yazısı yayımlanıyor ve Selim bu nedenle herhangi bir yaptırımla karşılaşmıyor; çünkü düşüncelerini açıklama özgürlüğü yasalarla güvence altındadır. Bu örnek özgürlükle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisini destekler?
- A) Özgürlükler yalnızca yöneticilere tanınır.
- B) Özgürlük, başkalarına zarar verme yetkisidir.
- C) Özgürlükler yazılı kurallarla ortadan kalkar.
- D) Özgürlükler hukuk tarafından korunur.
- E) Özgürlük, toplum dışında yaşamayı gerektirir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Özgürlükler hukuk tarafından korunur.
Selim'in düşüncesini açıklayabilmesi ve bu nedenle yaptırımla karşılaşmaması, özgürlüklerin hukuk tarafından korunduğunu gösterir. Özgürlük başkalarına zarar verme yetkisi değil, zarar vermeden kendi iradesiyle davranabilmedir.
Kolay
17Emre ile ilgili iki durum şöyledir: • Emre, kestirme olduğu için komşusunun bahçesinden geçiyor. Komşusu canı isterse buna göz yumuyor; istemediği gün kapıyı kapatıyor ve Emre buna bir şey diyemiyor. • Emre kiracı olduğu evde oturuyor; ev sahibi onu sözleşme süresi dolmadan çıkarmak istediğinde Emre mahkemeye başvurabiliyor. İkinci durumu birincisinden ayıran ve onu “hak” yapan özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Emre'nin doğuştan getirdiği bir yetki olması
- B) Hukuk kurallarınca tanınıp korunan bir yetki olması
- C) Karşı tarafın iyi niyetine bağlı olarak sürmesi
- D) Emre'ye hiçbir yükümlülük getirmeyen bir yetki olması
- E) Yalnızca yazılı olmayan kurallara dayanması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hukuk kurallarınca tanınıp korunan bir yetki olması
Hak, bireye tanınan ve belli davranışlarda bulunmasını sağlayan yetkidir; haklar hukuk kurallarınca tanınır ve korunur. Komşunun göz yumması onun isteğine bağlıdır; Emre bunu kimseden talep edemez (C birinci durumu anlatır). Kiracılıkta ise Emre'nin yetkisi hukukça korunur, çiğnendiğinde mahkemeye gidebilir. Kiracılık doğuştan gelmez (A), kira ödeme gibi yükümlülükler de getirir (D), sözleşmeye ve yasaya dayanır (E).
Kolay
18Murat, balkonunda saksıda domates yetiştiriyor. Bu davranışı kimseye zarar vermiyor ve hiçbir kanuna aykırı değil. Üst kat komşusu ise “Ben balkonda sebze görmek istemiyorum, bunu sana yasaklıyorum.” diyor. Komşunun koyduğu bu yasağın Murat'ı bağlamamasının gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Özgürlükler hiçbir biçimde sınırlandırılamayan yetkilerdir.
- B) Özgürlüğün sınırını her birey kendi vicdanına göre çizer.
- C) Kanunlar yalnızca devlet ile birey arasındaki ilişkiyi düzenler.
- D) Özgürlüğün sınırını bir kişinin isteği değil, kanunlar belirler.
- E) Hak sahibi olan kişi, başkalarının hakkını gözetmek zorunda değildir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Özgürlüğün sınırını bir kişinin isteği değil, kanunlar belirler.
Özgürlük, başkasına zarar vermeden kendi iradesiyle karar verip davranabilmektir ve sınırını kanunlar belirler. Murat'ın davranışı kimseye zarar vermediği ve kanuna aykırı olmadığı için komşunun kişisel isteği bir sınır oluşturmaz. A yanlıştır: Hak ve özgürlükler sınırsız değildir. B ve E, sınırı kanunların çizdiği ve her hakkın başkasının hakkına saygı yükümlülüğü getirdiği bilgisiyle çelişir. C de yanlıştır: Hukuk bireyler arasındaki ilişkileri de düzenler.
Orta
19622 yılında Medine'de, şehirde yaşayan Müslümanlar, Yahudi kabileleri ve diğer topluluklar arasında yazılı bir anlaşma yapılmıştır. Anlaşma, toplulukların inançlarını korumalarını, birbirlerine karşı savunmada dayanışmalarını ve anlaşmazlıkları belirli bir hakeme götürmelerini öngörür. Medine Sözleşmesi hak mücadelesi tarihinde hangi özelliğiyle öne çıkar?
- A) Doğayı korumaya yönelik uluslararası bir antlaşma olmasıyla
- B) Yalnızca ticaret kurallarını belirlemesiyle
- C) Farklı toplulukları barış içinde bir arada yaşatmayı amaçlamasıyla
- D) Teknolojiyi düzenleyen ilk metin olmasıyla
- E) Yalnızca tek bir topluluğun haklarını tanımasıyla
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Farklı toplulukları barış içinde bir arada yaşatmayı amaçlamasıyla
Medine Sözleşmesi farklı inançtaki toplulukların haklarını tanıyıp onları ortak kurallarla barış içinde bir arada yaşatmayı amaçlamıştır. "Yalnızca ticaret kurallarını belirlemesi" yanlıştır; metin inanç özgürlüğü, savunma ve anlaşmazlıkların çözümü gibi konuları düzenler.
Orta
20Bir gazeteci, ünlü bir sporcunun hastane kayıtlarını onun izni olmadan haber yapıyor. Gazeteci "Basın özgürlüğümü kullandım." diyor; sporcu ise özel hayatının ihlal edildiğini söyleyerek dava açıyor. Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Basın özgürlüğü hiçbir koşulda sınırlanamaz.
- B) Hak ve özgürlüklerin sınırını başkalarının hakları çizer.
- C) Özel hayat hakkı yalnızca kamu görevlilerine aittir.
- D) Özgürlük, sorumluluk gerektirmeyen bir yetkidir.
- E) Ünlü kişilerin özel hayat hakkı bulunmaz.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hak ve özgürlüklerin sınırını başkalarının hakları çizer.
Gazetecinin basın özgürlüğü, sporcunun özel hayatın gizliliği hakkıyla sınırlıdır; bir kişinin özgürlüğü başkasının hakkını ihlal etmeye dönüşemez. "Ünlülerin özel hayat hakkı bulunmaz" yargısı yaygın bir kanıdır; ama ünlü olmak, sağlık bilgileri gibi özel bilgilerin korunması hakkını ortadan kaldırmaz.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.