11. Sınıf Kimya · Etkileşim

Maddelerin Enerji Kaynağı Olma Potansiyeli

yakıt
yanma tepkimesi
enerji kaynağı
yanma ısısı
kütle başına enerji
besinlerin enerji değeri

Bir maddenin iyi bir yakıt olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Bir maddenin enerji kaynağı olma potansiyeli, yandığında birim kütle başına açığa çıkardığı enerjiyle (kJ/g) ölçülür. Yanma yoluyla ısı ve enerji üreten maddelere yakıt denir ve yanma tepkimeleri ekzotermiktir. Kullanılan enerjinin yaklaşık %70'i yakıtların yakılmasıyla elde edilir. Hidrojen yaklaşık 143 kJ/g, metan yaklaşık 56 kJ/g, grafit yaklaşık 33 kJ/g, glikoz yaklaşık 16 kJ/g enerji verir. Metanın molar yanma ısısı yaklaşık 890 kJ/mol, mol kütlesi 16 g/mol olduğundan 890 / 16 ≈ 55,6 kJ/g bulunur. Yakıt seçiminde maliyet, kolay bulunabilirlik, depolama ve taşıma güvenliği ile oluşan CO2 ve kirletici miktarı da dikkate alınır. Besinlerde yağlar, gram başına karbonhidrat ve proteinlerin yaklaşık iki katından fazla enerji verir. Yakıtlar mol başına değil, kütle başına enerjiyle karşılaştırılır.

Maddelerin Enerji Kaynağı Olma Potansiyeli: konu anlatımı ve özeti

Kullandığımız enerjinin yaklaşık %70'i yakıtların yakılmasıyla elde edilir; vücudumuz da enerjisini besinlerin yavaş "yanmasından" alır. Bir maddenin ne kadar iyi bir enerji kaynağı olduğu, yandığında birim kütle başına açığa çıkardığı enerjiyle ölçülür.

Yanma yoluyla ısı ve enerji üreten maddelere yakıt denir. Yanma tepkimeleri ekzotermiktir; açığa çıkan enerji ısı, elektrik ve hareket enerjisine dönüştürülür.
Yakıtlar kütle başına enerjiyle (kJ/g) karşılaştırılır: hidrojen yaklaşık 143 kJ/g, metan yaklaşık 56 kJ/g, grafit yaklaşık 33 kJ/g, metanol yaklaşık 23 kJ/g, glikoz yaklaşık 16 kJ/g enerji verir.
Yanmada gram başına açığa çıkan yaklaşık enerji (kJ/g): hidrojen açık ara en yüksek değere sahip
Örnek hesap: metanın molar yanma ısısı yaklaşık 890 kJ/mol, mol kütlesi 16 g/mol olduğundan 890 / 16 ≈ 55,6 kJ/g bulunur.
LPG'deki propanın yanması: C3H8(g) + 5O2(g) → 3CO2(g) + 4H2O(s). Hidrojenin yanmasında ise ürün yalnızca sudur.
Yakıt seçiminde yalnızca enerji değeri yetmez: maliyet, kolay bulunabilirlik, depolama ve taşıma güvenliği, oluşan CO2 ve kirletici miktarı da dikkate alınır.
Besinlerin enerjisi yağ, karbonhidrat ve proteinlerden gelir; yağlar gram başına karbonhidrat ve proteinlerin yaklaşık iki katından fazla enerji verir.

Unutma: Yakıtları mol başına değil kütle başına enerjiyle karşılaştır; mol başına daha çok ısı veren bir madde, gram başına daha az enerji veriyor olabilir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bir yakıtın iyi olup olmadığını anlamak için gram başına enerjiyi bul. Bu iki adımlı bir hesaptır.

Yakıtın molar yanma ısısını al (1 mol yanınca açığa çıkan enerji).
Bu değeri yakıtın mol kütlesine böl: kJ/mol ÷ g/mol = kJ/g.

Örnek: Propanın molar yanma ısısı yaklaşık 2220 kJ/mol, mol kütlesi 44 g/mol'dür: 2220 ÷ 44 ≈ 50,5 kJ/g. Metanınki yaklaşık 890 kJ/mol, mol kütlesi 16 g/mol'dür: 890 ÷ 16 ≈ 55,6 kJ/g. Propan mol başına metandan çok daha fazla ısı verir, ama gram başına metan biraz öndedir.

Günlük hayattan: Besin etiketlerindeki "100 g'da enerji" satırı da aynı mantıkla yazılır; besinler gram başına enerjiyle karşılaştırılır.

Sık yapılan hata: "Mol başına en çok ısıyı veren madde en iyi yakıttır." Doğrusu: Taşıma ve depolama kütle üzerinden yapıldığı için yakıtlar gram başına enerjiyle karşılaştırılır; ayrıca maliyet, güvenlik ve CO₂ salımı da hesaba katılır.

Derinleş

Bir okul servis aracı için benzin, LPG, elektrik ve hidrojen seçeneklerini karşılaştıran bir tablo hazırla. Gram başına enerji, depolama güvenliği, yakıt istasyonu bulunabilirliği, maliyet ve CO₂ salımı sütunlarını doldurmak için güvenilir kaynaklardan veri topla. Coğrafya dersindeki enerji kaynakları bilgisini de kullanarak tartış: Türkiye'nin koşullarında hangi seçenek kısa vadede, hangisi uzun vadede daha uygun olur ve neden?

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

KİM.11.1.2Maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin hipotezler oluşturabilme
- a) Yanma tepkimeleri temelinde maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin problemleri tanımlar.
- b) Yanma tepkimeleri temelinde maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin neden-sonuç ilişkilerini belirler.
- c) Maddelerin enerji kaynağı olma potansiyellerinin tespitine yönelik oluşturduğu neden-sonuç ilişkileri temelinde bağımlı-bağımsız değişkenleri ve kontrol değişkenlerini belirler.
- d) Deneyler sonucunda yakıtların veya canlılara enerji veren maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin önermelerini bilimsel veriler temelinde geliştirir.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bir enerji dersinde öğrenciler bazı maddelerin yandığında gram başına verdiği yaklaşık enerjiyi ve molar kütlelerini tabloya geçiriyor: Madde | Enerji (kJ/g) | Molar kütle (g/mol) Hidrojen (H₂) | 143 | 2 Metan (CH₄) | 56 | 16 Grafit (C) | 33 | 12 Etanol (C₂H₅OH) | 30 | 46 Glikoz (C₆H₁₂O₆) | 16 | 180 Bu maddelerin 1'er molü yakıldığında en fazla ısıyı hangisi verir?
- A) Hidrojen
- B) Metan
- C) Grafit
- D) Glikoz
- E) Etanol
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Glikoz
Mol başına enerji, gram başına enerji ile molar kütlenin çarpımıdır: glikoz 16 · 180 = 2880 kJ ile en büyük değeri verir (etanol 1380, metan 896 kJ). Gram başına değeri en büyük olan hidrojeni seçen öğrenci, 1 mol hidrojenin yalnızca 2 g olduğunu ve 286 kJ verdiğini gözden kaçırır.
Kolay
2Bir diyetisyen, uzun bir doğa yürüyüşüne çıkacak gruba az kütlede çok enerji sağlayacak bir atıştırmalık öneriyor. Önerdiği karışımda ceviz, fındık ve badem gibi kuruyemişler ağırlıkta. Diyetisyenin bu seçimi, besinlerdeki hangi maddenin gram başına en fazla enerji vermesine dayanır?
- A) Yağ
- B) Karbonhidrat
- C) Protein
- D) Vitamin
- E) Mineral
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yağ
Kuruyemişlerde bol bulunan yağlar gram başına yaklaşık 37 kJ ile karbonhidrat ve proteinlerin iki katından fazla enerji verir. Vücudun ilk kullandığı kaynak olduğu için karbonhidratı en yüksek enerjili sanan öğrenci yanılır; vitamin ve mineraller ise enerji kaynağı değildir.
Kolay
3Bir dağcı grubu, sırt çantasında taşıyacağı ocak yakıtını seçmek istiyor. Çantadaki her gramın önemli olduğu bu yolculukta, yakıtların ne kadar iyi enerji kaynağı olduğunu karşılaştıracak bir ölçüt arıyorlar. Grubun amacına en uygun karşılaştırma ölçütü hangisidir?
- A) Mol başına açığa çıkan enerji
- B) Birim kütle başına açığa çıkan enerji
- C) Yanarken oluşan alevin rengi
- D) Yanma için gereken oksijen hacmi
- E) Moleküldeki toplam atom sayısı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Birim kütle başına açığa çıkan enerji
Taşınan yükün kütlesi sınırlı olduğunda yakıtlar kütle başına verdikleri enerjiyle (kJ/g) karşılaştırılır. Mol başına çok ısı veren bir yakıtın molar kütlesi büyükse gram başına daha az enerji verebilir; mol başına değeri seçen öğrenci bu farkı gözden kaçırır.
Kolay
4Bir piknikte kullanılan tüpün içindeki LPG'nin bileşenlerinden biri propandır (C₃H₈). Ocağın alevi mavi yanarken, yani yeterli oksijen bulunduğunda, soğuk tencerenin dış yüzeyinde su damlacıkları birikiyor. Propanın tam yanmasında oluşan ürünler hangileridir?
- A) CO ve H₂O
- B) CO ve H₂
- C) CO₂ ve H₂O
- D) C ve H₂
- E) CH₄ ve O₂
Cevabı göster
Doğru cevap: C) CO₂ ve H₂O
Yeterli oksijenle gerçekleşen tam yanma C₃H₈ + 5O₂ → 3CO₂ + 4H₂O denklemiyle gösterilir; ürünler karbon dioksit ve sudur. CO, oksijenin yetersiz kaldığı eksik yanmada oluşur; bu iki durumu karıştıran öğrenci "CO ve H₂O" şıkkını seçer.
Kolay
5Emre, bitkisel yağ, şeker ve kamp yakıtının yanarken verdiği ısıyı karşılaştırmak için her birini sırayla bir su kabının altında yakacak. Deneyin adil olması için hangisini kontrol değişkeni olarak sabit tutmalıdır?
- A) Maddenin yanma ısısı
- B) Isıtılan suyun kütlesi
- C) Suyun sıcaklık artışı
- D) Ölçülen son sıcaklık
- E) Yakılan maddenin türü
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Isıtılan suyun kütlesi
Isıtılan su miktarı farklı olursa aynı ısı farklı sıcaklık artışı oluşturur ve sonuçlar karşılaştırılamaz. Maddenin türü bağımsız, sıcaklık artışı ise bağımlı değişkendir.
Kolay
6Bazı şehirlerde hidrojen yakıtlı araçların yaygınlaştırılması planlanıyor. Hidrojenin fosil yakıtlara göre çevre dostu kabul edilmesinin temel nedeni hangisidir?
- A) Yanınca karbon dioksit ve su oluşturması
- B) Doğada saf hâlde bol miktarda bulunması
- C) Yanınca yalnızca su oluşturması, CO₂ oluşturmaması
- D) Yanınca gram başına en az enerjiyi vermesi
- E) Yanma tepkimesinin endotermik olması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yanınca yalnızca su oluşturması, CO₂ oluşturmaması
Hidrojenin yanmasında yalnızca su oluşur, sera gazı olan CO₂ açığa çıkmaz. Hidrojen gram başına en çok enerji veren yakıtlardandır, bu nedenle az enerji vermesi gerekçe olamaz.
Kolay
7Bir derste şu maddelerin yanma tepkimeleri inceleniyor: grafit, metan, hidrojen, glikoz ve metanol. Bu maddelerden hangisi canlıların yaşamını sürdürmesi için enerji kaynağı olarak kullanılır?
- A) Hidrojen
- B) Grafit
- C) Metan
- D) Glikoz
- E) Metanol
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Glikoz
Canlılar enerjilerini besinlerdeki karbonhidratlardan, örneğin glikozun oksijenle tepkimesinden sağlar. Diğer maddeler yakıt olarak kullanılabilir ama canlılar için besin değildir.
Kolay
8Bir öğrenci aynı kütlede odun, kamp yakıtı ve bitkisel yağ yakarak "Yakıtın türü değiştikçe açığa çıkan ısı da değişir." hipotezini test ediyor. Bu deneyde bağımsız değişken hangisidir?
- A) Yakılan maddenin türü
- B) Yakılan maddenin kütlesi
- C) Suyun sıcaklık artışı
- D) Açığa çıkan ısı miktarı
- E) Isıtılan suyun kütlesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yakılan maddenin türü
Araştırmacının bilerek değiştirdiği nicelik bağımsız değişkendir; bu deneyde değiştirilen yakıtın türüdür. Açığa çıkan ısı ve sıcaklık artışı ölçülen bağımlı değişkenlerdir.
Kolay
9LPG'deki propanın yanma tepkimesi C₃H₈(g) + 5O₂(g) → 3CO₂(g) + 4H₂O(s) şeklindedir. 1 mol propan tamamen yandığında harcanan O₂ ve oluşan H₂O'nun mol sayıları hangisidir?
- A) 5 mol O₂ harcanır, 3 mol H₂O oluşur.
- B) 2 mol O₂ harcanır, 4 mol H₂O oluşur.
- C) 3 mol O₂ harcanır, 4 mol H₂O oluşur.
- D) 4 mol O₂ harcanır, 5 mol H₂O oluşur.
- E) 5 mol O₂ harcanır, 4 mol H₂O oluşur.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) 5 mol O₂ harcanır, 4 mol H₂O oluşur.
Denklemdeki katsayılara göre 1 mol propan 5 mol O₂ ile tepkimeye girer ve 4 mol su oluşturur. 3 mol, oluşan CO₂'nin mol sayısıdır.
Kolay
10Enerji gereksiniminin büyük kısmı yenilenemeyen fosil yakıtlardan karşılanır. Aşağıdakilerden hangisi fosil yakıt değildir?
- A) Çam odunu
- B) Doğal gaz
- C) Petrol
- D) Benzin
- E) Taş kömürü
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Çam odunu
Petrol, doğal gaz ve kömür fosil yakıtlardır; benzin de petrolden elde edilir. Çam odunu ise biyolojik kaynaklı bir yakıttır.
Kolay
11Kullandığımız enerjinin yaklaşık %70'i yakıtların yakılmasıyla elde edilir. Bir otomobilin deposundaki benzinin yanmasıyla ilgili hangi enerji dönüşümü doğrudur?
- A) Yakıtın ısı enerjisi doğrudan kimyasal enerjiye dönüşür.
- B) Yakıtın kimyasal enerjisi hareket enerjisine dönüştürülür.
- C) Yakıtın kimyasal enerjisi tamamen yok olur.
- D) Aracın hareket enerjisi yakıtın kimyasal enerjisine dönüşür.
- E) Yakıt yanarken enerji oluşmaz, yalnızca madde harcanır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yakıtın kimyasal enerjisi hareket enerjisine dönüştürülür.
Yanma tepkimesinde açığa çıkan kimyasal enerji, motorda hareket enerjisine çevrilerek kullanılır. Enerji yok olmaz, yalnızca biçim değiştirir.
Kolay
12Bir enerji raporunda bazı yakıtların 1 gramı yandığında açığa çıkan yaklaşık ısı değerleri veriliyor: Yakıt | Isı (kJ/g) Selüloz | 17,5 Çam odunu | 21,2 Taş kömürü | 28,3 Doğal gaz | 49,5 Metanol | 22,7 Tabloya göre birim kütle başına en çok enerji veren yakıt hangisidir?
- A) Çam odunu
- B) Doğal gaz
- C) Taş kömürü
- D) Metanol
- E) Selüloz
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Doğal gaz
Yakıtlar kütle başına verdikleri enerjiyle karşılaştırılır; tabloda en büyük değer 49,5 kJ/g ile doğal gaza aittir. Taş kömürü 28,3 kJ/g ile ikinci sıradadır.
Kolay
13Mutfakta LPG ile çalışan ocakta yemek pişirilirken propan gazı yanıyor. Bu yanma tepkimesi için hangisi doğrudur?
- A) Endotermiktir; ısı enerjisi kimyasal enerjiye dönüşür.
- B) Ekzotermiktir; ısı enerjisi kimyasal enerjiye dönüşür.
- C) Enerji değişimi olmayan fiziksel bir olaydır.
- D) Ekzotermiktir; kimyasal enerji ısıya dönüşür.
- E) Endotermiktir; kimyasal enerji ısıya dönüşür.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ekzotermiktir; kimyasal enerji ısıya dönüşür.
Yanma tepkimeleri ekzotermiktir; yakıttaki kimyasal enerji ısı olarak açığa çıkar. Isının kimyasal enerjiye dönüştüğünü düşünmek, olayı endotermik saymaktır.
Kolay
14Bir belgeselde fosil yakıtların kullanımının azaltılması gerektiği anlatılıyor. Fosil yakıtlarla ilgili hangi ifade bu görüşü destekleyen doğru bir gerekçedir?
- A) Birim kütle başına odundan çok daha az enerji verirler.
- B) Yanma tepkimeleri gerçekleşirken hiç enerji açığa çıkmaz.
- C) Yanınca yalnızca su oluştururlar ve tükenmezler.
- D) Yandıklarında çevreden ısı alarak endotermik tepkime verirler.
- E) Yenilenemezler ve yanınca sera etkisini artıran CO₂ oluştururlar.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Yenilenemezler ve yanınca sera etkisini artıran CO₂ oluştururlar.
Fosil yakıtlar yenilenemez ve yanmalarında oluşan CO₂ atmosferde birikerek küresel ısınmaya yol açar. Gram başına enerjileri odundan düşük değil, yüksektir.
Kolay
15Bir besin etiketinde ürünün 10 g yağ içerdiği yazıyor. Yağın fizyolojik enerji değeri 38 kJ/g olduğuna göre bu yağdan vücut kaç kJ enerji sağlar?
- A) 38
- B) 170
- C) 3,8
- D) 380
- E) 760
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 380
Enerji = kütle × gram başına enerji = 10 × 38 = 380 kJ'dür. Karbonhidrat değeriyle (17 kJ/g) hesaplayan öğrenci 170 kJ bulur.
Kolay
16Bir grup, ceviz, fındık ve badem gibi kuruyemişlerin enerji kaynağı olma potansiyelini karşılaştırıyor. Her birinden 1 g yakıp üstteki aynı kütledeki suyun sıcaklık artışını ölçüyorlar. Bu deneyde bağımlı değişken hangisidir?
- A) Suyun başlangıç sıcaklığı
- B) Suyun sıcaklık artışı
- C) Yakılan kuruyemişin kütlesi
- D) Yakılan kuruyemişin türü
- E) Isıtılan suyun kütlesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Suyun sıcaklık artışı
Bağımlı değişken, bağımsız değişkenin değiştirilmesine bağlı olarak ölçülen niceliktir; burada ölçülen sıcaklık artışıdır. Kuruyemişin türü değiştirilen bağımsız değişkendir.
Kolay
17Selin, "Uyurken hareket etmediğimize göre vücudumuz besinlerden gelen enerjiyi kullanmaz." diyor. Kimya öğretmeni bu yargının yanlış olduğunu söylüyor. Öğretmenin itirazını aşağıdakilerden hangisi destekler?
- A) Organların çalışması ve vücut sıcaklığının korunması da enerji gerektirir.
- B) Uyku sırasında besinler oksijen kullanılmadan enerjiye dönüştürülür.
- C) Vücut, uyku sırasında enerjisini yalnız proteinlerden elde eder.
- D) Hareketsizken harcanmayan enerji, vücutta ısıya dönüşerek yok olur.
- E) Besinlerin gram başına verdiği enerji, uyku sırasında yarıya iner.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Organların çalışması ve vücut sıcaklığının korunması da enerji gerektirir.
Vücut enerjiyi yalnız hareket için kullanmaz; büyüme, organların çalışması (kalp, akciğer, beyin) ve vücut sıcaklığının korunması da enerji gerektirir. Bu işlevler uykuda sürdüğü için besinlerden gelen enerji kullanılmaya devam eder. Besinlerin enerji değeri bileşimine bağlıdır, uykuyla değişmez; enerji yok olmaz, yalnız biçim değiştirir.
Kolay
18Bir kimya dersinde glikozun laboratuvarda yakılması ile vücutta enerji kaynağı olarak kullanılması karşılaştırılıyor. İki olayın toplam denklemi aynıdır: C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + enerji. Vücutta bu dönüşüm alev oluşmadan, basamak basamak gerçekleşir. Buna göre iki olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Vücuttaki dönüşüm alevsiz olduğundan çevreden ısı alarak gerçekleşir.
- B) Laboratuvardaki yanmada oksijen harcanır, vücuttaki dönüşümde harcanmaz.
- C) Vücuttaki dönüşümde karbon dioksit oluşmaz, yalnız su açığa çıkar.
- D) İkisinde de glikoz oksijenle tepkimeye girer ve çevreye enerji verilir.
- E) Alev oluşmadığı için vücuttaki dönüşüm bir kimyasal tepkime sayılmaz.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İkisinde de glikoz oksijenle tepkimeye girer ve çevreye enerji verilir.
Toplam denklem aynı olduğuna göre iki olayda da glikoz oksijenle tepkimeye girer, karbon dioksit ve su oluşur, enerji açığa çıkar (ekzotermik). Alevin olmaması yalnız enerjinin yavaş ve basamaklı açığa çıktığını gösterir; olayın türünü değiştirmez. Besinler bu yüzden canlılar için enerji kaynağıdır.
Orta
19Okul laboratuvarındaki bek alevine bağlı sayaç, bir deney boyunca 8 g metan harcandığını gösteriyor. Metanın molar yanma ısısı 890 kJ/mol'dür. (H = 1, C = 12 g/mol; metanın tamamen yandığı kabul edilecek.) Bu deneyde metanın yanmasıyla kaç kJ ısı açığa çıkmıştır?
- A) 222,5
- B) 445
- C) 890
- D) 1780
- E) 7120
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 445
Metanın molar kütlesi 16 g/mol olduğundan 8 g metan 0,5 mol'dür; açığa çıkan ısı 0,5 · 890 = 445 kJ olur. Kütleyi mol sayısı gibi kullanıp 8 ile çarpan öğrenci 7120 kJ, mol hesabını atlayan öğrenci 890 kJ bulur.
Orta
20Bir mühendislik öğrencisi, hidrojenle çalışan bir aracın broşüründe hidrojenin yandığında gram başına yaklaşık 143 kJ enerji verdiğini okuyor. Bu değeri ders kitabındaki mol başına verilen değerle karşılaştırmak istiyor. (H = 1 g/mol) 1 mol H₂ yandığında yaklaşık kaç kJ ısı açığa çıkar?
- A) 71,5
- B) 143
- C) 286
- D) 429
- E) 572
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 286
1 mol H₂'nin kütlesi 2 · 1 = 2 g'dır; açığa çıkan ısı 2 · 143 = 286 kJ olur. H₂'nin molar kütlesini 1 g/mol alan öğrenci 143 kJ, gram başına değeri ikiye bölen öğrenci 71,5 kJ bulur.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.