11. Sınıf Matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci
İki Nicel Değişkenli Veriler
- nicel değişken
- iki nicel değişkenli veri
- istatistiksel bağlam
- araştırma sorusu
- veri toplama planı
- örneklem
- evren
İki nicel değişkenli veri nedir ve nasıl toplanır?
İki nicel değişkenli veri, her gözlem için sayıyla ölçülen iki özelliğin birlikte kaydedilmesiyle oluşan (x, y) çiftlerinden meydana gelir. Nicel değişken; gelir (TL), yağış miktarı (kg/m²) ya da nabız (atım/dakika) gibi sayıyla ölçülen bir özelliktir. İstatistiksel bağlam, verinin iklim, sağlık, ekonomi ya da spor gibi hangi gerçek yaşam durumundan geldiğini gösterir. İyi bir araştırma sorusu açık amaçlı, veri toplanarak cevaplanabilir ve nicel veri gerektiren bir sorudur: "Bir ilçedeki evlerin yaşam alanı (m²) ile aylık elektrik tüketimi (kWh) arasında bir ilişki var mıdır?" Veri toplama planında araç seçilir, evren ve örneklem belirlenir, rastgelelik sağlanır ve değişkenler tanımlanır. Histogram ve kutu grafiği tek değişkeni özetlediği için iki değişkenin birlikte değişimini göstermez. Değişkenlerden biri kategorikse veri iki nicel değişkenli sayılmaz.
İki Nicel Değişkenli Veriler: konu anlatımı ve özeti
Bu konu, iki ölçülebilir değişken arasında bir ilişki olup olmadığını araştıran istatistiksel sürecin ilk adımlarını anlatıyor. Doğru kurulmuş bir bağlam ve araştırma sorusu, hangi verinin nasıl toplanacağını belirler; sonuçların güvenilirliği de buna bağlıdır.
- Nicel değişken, sayıyla ölçülen ya da sayılan bir özelliktir: gelir (TL), yağış miktarı (kg/m²), nabız (atım/dakika) gibi. İki nicel değişkenli veride her gözlem için iki ölçüm birlikte kaydedilir ve (x, y) çifti oluşur.
- İstatistiksel bağlam, verinin hangi gerçek yaşam durumundan (iklim, sağlık, ekonomi, spor) geldiğini söyler. Veriyi yorumlarken ve sonucun geçerliliğini tartarken bu bağlam esas alınır.
- Çizgi, nokta, histogram, kutu grafiği ve kök-yaprak gösterimi tek değişkeni özetler. İki değişkenin birlikte nasıl değiştiğini görmek için bu araçlar yeterli değildir.
- İyi bir araştırma sorusunun amacı açıktır, araştırmaya değerdir, evreni ve değişkenleri bellidir, veri toplanarak cevaplanabilir, değişkenliği yansıtır ve nicel veri gerektirir. Örnek: "Bir ilçedeki evlerin yaşam alanı (m²) ile aylık elektrik tüketimi (kWh) arasında bir ilişki var mıdır?"
- Veri toplama planı şu adımlardan oluşur: veri toplama aracını seçmek, evreni ve örneklemi belirlemek, rastgeleliği sağlamak, değişkenleri tanımlamak, verinin nerede ve ne zaman toplanacağını planlamak.
- Analize hazırlıkta eksik, hatalı ya da farklı birimlerle girilmiş kayıtlar düzeltilir. Ardından her satırda bir (x, y) çifti olacak biçimde düzenli bir tablo oluşturulur.
Unutma: Değişkenlerden biri kategorikse (ör. en sevilen renk) veri iki nicel değişkenli sayılmaz. "İlişki var mı?" sorusunda önce iki değişkenin de sayısal ölçüldüğünü kontrol et.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
İki nicel değişkenli veriyi bir "ikiz sütunlu defter" gibi düşün: her satırda aynı kişiye ya da aynı nesneye ait iki sayı yan yana yazılır.
- Bir gözlem birimi seç (bir öğrenci, bir ev, bir gün).
- Bu birim için iki özelliği sayıyla ölç: örneğin bir öğrencinin günlük adım sayısı ve gece uyku süresi (saat).
- İki ölçümü (x, y) çifti olarak aynı satıra yaz: (8500; 7,5) gibi.
- Araştırma sorusunu bu iki değişkenle kur: "Günlük adım sayısı ile uyku süresi arasında bir ilişki var mıdır?"
Günlük hayattan: Bir manavın her gün kaydettiği hava sıcaklığı (°C) ve satılan karpuz sayısı da iki nicel değişkenli bir veri setidir.
Sık yapılan hata: Değişkenlerden biri "evet/hayır" ya da "en sevdiği spor" gibi bir kategoriyse veriyi yine iki nicel değişkenli saymak. Doğrusu: İki değişkenin de sayıyla ölçülmesi gerekir. Birim karışıklığına da dikkat et; bir kaydı dakika, ötekini saat cinsinden yazarsan çiftler karşılaştırılamaz.
Derinleş
Okulunda "evden okula uzaklık (km)" ile "sabah okula varış süresi (dakika)" arasında bir ilişki olup olmadığını araştıracak bir veri toplama planı hazırla. Örneklemi nasıl ve kaç kişiden seçersin, rastgeleliği nasıl sağlarsın? Bu bilgiler kişinin evinin yerini tahmin ettirebilir; katılımcıların gizliliğini korumak için hangi önlemleri alırsın? Coğrafya dersindeki ulaşım bilgilerinle hangi üçüncü değişkenlerin sonucu etkileyebileceğini tartış.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
MAT.11.1.1İki nicel değişkenli veri ile çalışabilme ve iki nicel değişken arasındaki ilişkililiğe
- a) İki nicel değişkenli veriye dayalı istatistiksel araştırma gerektiren gerçek yaşam durumlarını belirler.
- b) Bağlam içerisinde iki nicel değişken arasındaki ilişkililiğe odaklanan araştırma soruları oluşturur.
- c) İki nicel değişkenli veri toplamak/elde etmek için plan yapar.
- ç) İki nicel değişkenli verileri toplayarak/elde ederek analize hazırlar.
- d) Araştırma sorusu bağlamında toplanan/elde edilen iki nicel değişkenli verileri analiz etmek için görselleştirme ve/veya özetleme [tablo, serpme diyagramı (saçılım grafiği), bölgelere göre sayım oranı, korelasyon katsayısı] araçlarından uygun olanı seçer.
Bu konuda neler var?
- İki Nicel Değişkenli Veriye Dayalı Araştırmalarda İstatistiksel Bağlam
- İki Nicel Değişkenli Veriye Dayalı İstatistiksel Araştırma Sorusu Oluşturma
- Nicel Veri Toplama Planı Yapma, Verileri Toplama ve Analize Hazır Hâle Getirme
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Ege, sınıfındaki 28 öğrencinin boy uzunluğu ile ayak numarası arasında bir ilişki olup olmadığını araştırıyor. Her arkadaşının boyunu bir şerit metreyle ölçüyor, ayak numarasını da kendisine soruyor. Ege'nin topladığı verileri analize uygun biçimde kaydetmesi için her öğrenciye ait kayıt nasıl tutulmalıdır?
- A) Boylar ve numaralar ayrı listelerde karışık sırayla
- B) Yalnızca boy, numaraların ortalamasıyla birlikte
- C) İki ölçüm aynı satırda (x, y) ikilisi olarak
- D) İki ölçüm toplanarak tek bir sayı biçiminde
- E) Her ölçüm kısa ya da uzun diye etiketlenerek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İki ölçüm aynı satırda (x, y) ikilisi olarak
İki değişken arasındaki ilişkiyi inceleyebilmek için her öğrencinin boyu ile ayak numarası eşleşmiş olmalıdır; bu da her gözlem birimini bir (x, y) sıralı ikilisiyle kaydetmek demektir. Ölçümleri ayrı listelerde karışık sırayla tutmak, hangi boyun hangi numaraya ait olduğu bilgisini yok eder ve serpme diyagramı çizilemez.
Kolay
2Beden eğitimi öğretmeni, öğrencilerin bir dakikada yaptığı mekik sayısı ile 100 metre koşu süresini kaydediyor. Öğretmen bu iki ölçümün öğrenciden öğrenciye birlikte nasıl değiştiğini tek bir grafikte görmek istiyor. Öğretmenin bu amaç için seçmesi gereken gösterim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Histogram
- B) Serpme diyagramı
- C) Kutu grafiği
- D) Kök-yaprak gösterimi
- E) Daire grafiği
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Serpme diyagramı
Serpme diyagramında her öğrenci (mekik sayısı, koşu süresi) ikilisiyle tek bir nokta olarak gösterilir; noktaların genel eğilimi iki değişkenin birlikte değişimini ortaya koyar. Histogram ise tek bir değişkenin dağılımını gösterir; iki ölçümü eşleştirmediği için ilişki hakkında bilgi vermez.
Kolay
3Okulun sağlık kulübü, öğrencilerin hareket alışkanlıklarını incelemek için bir anket formu hazırlıyor. Kulüp, formdaki bilgilerden yalnızca ortalaması alınabilen ve sayıyla ölçülen birini, uyku süresiyle birlikte bir serpme diyagramında kullanmak istiyor. Formdaki aşağıdaki bilgilerden hangisi nicel bir değişkendir?
- A) Kan grubu
- B) Tuttuğu spor takımı
- C) Günlük adım sayısı
- D) Doğduğu il
- E) Okula geliş biçimi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Günlük adım sayısı
Günlük adım sayısı sayımla elde edilen, ortalaması ve farkı anlamlı olan bir ölçümdür; bu yüzden nicel değişkendir. Kan grubu da harf ve işaretlerle yazılsa bile bir kategori bildirir; A ile B kan grupları arasında sayısal bir fark ya da ortalama hesaplanamaz.
Kolay
4Bir ilçe sağlık müdürlüğü, ilçedeki 4200 ortaokul öğrencisinin günlük ekran süresi ile uyku süresi arasındaki ilişkiyi merak ediyor. Bütün öğrencilere ulaşmak zor olduğu için okul listelerinden 300 öğrenci rastgele seçilip görüşülüyor. Araştırmada sonuç çıkarılmak istenen 4200 öğrencilik topluluk için kullanılan istatistik terimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Örneklem
- B) Değişken
- C) Evren
- D) Gözlem birimi
- E) Veri seti
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Evren
Hakkında sonuç çıkarılmak istenen bütün bireyler evreni oluşturur; burada evren ilçedeki 4200 öğrencidir. Rastgele seçilen 300 öğrenci ise örneklemdir; örneklem ile evreni karıştırmak, verinin toplandığı grup ile sonucun genelleneceği grubu aynı sanmaktan doğar.
Kolay
5Bir öğrenci istatistik projesi için olası değişken çiftlerini listeliyor. Listedeki çiftlerden hangisi iki nicel değişkenli veri oluşturmaz?
- A) Telefonun markası – telefonun şarj süresi (saat)
- B) Günlük adım sayısı – dinlenik nabız (atım/dakika)
- C) Evin yaşam alanı (m²) – aylık kira (TL)
- D) Günlük sulama miktarı (L) – fide boyu (cm)
- E) Yaş (yıl) – tepki süresi (saniye)
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Telefonun markası – telefonun şarj süresi (saat)
Telefonun markası sayıyla ölçülmeyen kategorik bir değişkendir; bu nedenle o çift iki nicel değişkenli değildir. Diğer çiftlerin ikisi de ölçülebilen sayısal değerlerdir.
Kolay
6Zeynep, sınıfındaki 25 öğrencinin günlük uyku süresini bir histogramla gösteriyor. Daha sonra uyku süresi ile sabah yapılan dikkat testi puanı arasındaki ilişkiyi incelemek istiyor. Zeynep'in histogramı bu yeni amaç için neden yeterli değildir?
- A) Histogram tek değişkenin dağılımını gösterir, iki değişkenin birlikte değişimini göstermez.
- B) Histogram yalnızca kategorik verilerle çizilebilir.
- C) Histogramda öğrenci sayısı 20'yi geçemez.
- D) Histogram iki değişkeni yalnızca ortalamaları üzerinden karşılaştırarak gösterir.
- E) Histogram dikkat testi puanları için hiç çizilemez.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Histogram tek değişkenin dağılımını gösterir, iki değişkenin birlikte değişimini göstermez.
Histogram, kutu grafiği ve kök-yaprak gösterimi tek değişkeni özetler. İki değişkenin her öğrencide nasıl birlikte değiştiğini görmek için (x, y) çiftlerini gösteren bir araç gerekir; histogram dikkat puanı için de çizilebilir ama yine tek değişkenlidir.
Kolay
7Bir ilçe kütüphanesi her gün için kütüphanenin açık kaldığı saat sayısını ve o gün ödünç verilen kitap sayısını kaydediyor. Bir günün kaydı (10, 145) biçimindedir. Kütüphanenin tuttuğu bu kayıtlarla ilgili hangisi doğrudur?
- A) Yalnızca kitaplarla ilgili olduğundan tek değişkenli veridir.
- B) Her gün için iki sayısal ölçüm birlikte kaydedildiğinden iki nicel değişkenli veridir.
- C) Günlerin adları kaydedildiğinden kategorik veridir.
- D) Kayıtlar sayı içerdiği hâlde iki kategorik değişkenli veridir.
- E) Biri nicel biri kategorik iki değişkenden oluşan veridir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Her gün için iki sayısal ölçüm birlikte kaydedildiğinden iki nicel değişkenli veridir.
Her gözlemde açık kalma süresi ve ödünç verilen kitap sayısı birlikte ölçülüp (x, y) çifti oluşturulmuştur. İki ölçüm de sayıyla ifade edildiğinden kategorik değişken yoktur.
Kolay
8Bir ankette öğrencilere "En sevdiğin mevsim hangisidir?" ve "Haftada kaç saat dışarıda vakit geçirirsin?" soruları soruluyor. Bu iki soruyla toplanan verilerle ilgili hangisi doğrudur?
- A) İki değişken de sayıyla ölçüldüğünden iki nicel değişkenli veri oluşur.
- B) Mevsimler sırayla geldiği için mevsim de nicel değişken sayılır.
- C) İki değişken de kategorik olduğundan veri tamamen kategoriktir.
- D) Değişkenlerden biri kategorik olduğu için iki nicel değişkenli veri oluşmaz.
- E) Cevaplar sayılabildiği için iki değişken de nicel olur.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Değişkenlerden biri kategorik olduğu için iki nicel değişkenli veri oluşmaz.
En sevilen mevsim bir sayı değil, bir kategoridir; yalnızca dışarıda geçirilen süre nicel değişkendir. Bu nedenle veri iki nicel değişkenli sayılmaz.
Kolay
9Bir ilde heyelan riskini inceleyen bir ekip, birinci nicel değişken olarak her ilçenin yıllık yağış miktarını (kg/m²) seçiyor. Aşağıdakilerden hangisi bu bağlamda ikinci nicel değişken olarak uygundur?
- A) Heyelanın görüldüğü köyün adı
- B) İlçe toprağının rengi
- C) İlçede bir yılda görülen heyelan sayısı
- D) Heyelanın en sık görüldüğü mevsim
- E) İlçenin bulunduğu coğrafi bölge
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İlçede bir yılda görülen heyelan sayısı
Heyelan sayısı sayıyla ifade edilen bir nicel değişkendir ve yağış miktarıyla ilişkisi incelenebilir. Mevsim, renk, ad ve bölge ise kategorik değişkenlerdir.
Kolay
10Defne bir deneyde yayın ucuna astığı kütle (g) ile yayın uzama miktarını (cm) kaydediyor. Tabloda x sütunu kütle, y sütunu uzama miktarıdır. 50 g asıldığında yay 4 cm uzadığına göre bu gözlem tabloya hangi sıralı ikiliyle yazılmalıdır?
- A) (4, 50)
- B) (50, 50)
- C) (54, 4)
- D) (4, 4)
- E) (50, 4)
Cevabı göster
Doğru cevap: E) (50, 4)
Her satırda önce x (kütle), sonra y (uzama) yazılır; bu yüzden gözlem (50, 4) olur. (4, 50) yazmak değişkenlerin yerini karıştırır.
Kolay
11Bir sağlık projesinde öğrencilerin haftalık spor süresi saat cinsinden kaydediliyor. Bir öğrencinin satırında 150 yazıyor ve yanına "dakika olarak girildi" notu düşülmüş. Bu kayıt analize hazırlanırken saat cinsinden hangi değerle düzeltilmelidir?
- A) 2,5
- B) 1,5
- C) 15
- D) 25
- E) 0,25
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 2,5
150 dakika 150 : 60 = 2,5 saattir. Farklı birimle girilen kayıt, tablodaki diğer değerlerle aynı birime çevrilmelidir; 1,5 sonucu 1 saati 100 dakika sanmaktan kaynaklanır.
Kolay
12Ece araştırma sorusu olarak "Ekran süresi ile uyku süresi arasında bir ilişki var mıdır?" cümlesini yazıyor. Öğretmeni, sorunun bir özelliği eksik olduğu için soruyu geliştirmesini istiyor. Ece'nin sorusunda eksik olan hangisidir?
- A) Soru nicel veri gerektirmemektedir.
- B) Soruda hiç değişken bulunmamaktadır.
- C) Araştırmanın kimleri kapsadığı, yani evreni belirtilmemiştir.
- D) Soru veri toplanarak cevaplanamaz.
- E) Sorudaki değişkenlerin ikisi de kategoriktir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Araştırmanın kimleri kapsadığı, yani evreni belirtilmemiştir.
Soruda iki nicel değişken (ekran süresi, uyku süresi) vardır ve veri toplanarak cevaplanabilir; ancak kimler üzerinde inceleneceği yazmadığı için evren belli değildir. Örneğin "bir ilçedeki lise öğrencilerinin" ifadesi eklenmelidir.
Kolay
13Bir araştırma ekibi iki nicel değişken arasındaki ilişkiyi incelemek için veri toplama planı hazırlıyor. Aşağıdakilerden hangisi veri toplama planının adımlarından biri değildir?
- A) Veri toplama aracını seçmek
- B) Evreni ve örneklemi belirlemek
- C) Korelasyon katsayısının çıkması istenen değerini önceden belirlemek
- D) Örneklem seçiminde rastgeleliği sağlamak
- E) Verinin nerede ve ne zaman toplanacağını planlamak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Korelasyon katsayısının çıkması istenen değerini önceden belirlemek
Planda araç, evren-örneklem, rastgelelik, değişken tanımı ve yer-zaman belirlenir. Sonucun önceden belirlenmesi ise araştırmayı yanlı hâle getirir ve planın parçası olamaz.
Kolay
14Bir araştırmada barajların bulunduğu havzalardaki yıllık yağış miktarı (kg/m²) ile baraj doluluk oranı (%) verileri kullanılıyor. Verilerin iklim ve su kaynakları gibi gerçek bir yaşam durumundan gelmesi araştırmanın hangi öğesini oluşturur?
- A) Örneklem
- B) Korelasyon katsayısı
- C) Veri toplama aracı
- D) Aykırı değer
- E) İstatistiksel bağlam
Cevabı göster
Doğru cevap: E) İstatistiksel bağlam
Verinin hangi gerçek yaşam durumundan geldiğini anlatan öğe istatistiksel bağlamdır; veriler bu bağlama göre yorumlanır. Örneklem ise evrenden seçilen birimlerdir, verinin konusu değildir.
Kolay
15Emre, sınıfındaki öğrencilerin el kavrama kuvveti (kg) ile kol uzunluğu (cm) arasındaki ilişkiyi araştıracak. Verileri toplamak için hangisi en uygun yoldur?
- A) Öğrencilere kendilerini güçlü bulup bulmadıklarını sormak
- B) Yalnızca öğrencilerin kol uzunluklarını mezurayla ölçmek
- C) Öğrencilere kollarının uzun mu kısa mı olduğunu sormak
- D) Her öğrencide el dinamometresi ve mezurayla iki ölçümü yapıp yan yana kaydetmek
- E) Sınıfın ortalama kavrama kuvvetini tahmin edip yazmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Her öğrencide el dinamometresi ve mezurayla iki ölçümü yapıp yan yana kaydetmek
İlişkiyi incelemek için her öğrenciden iki nicel ölçüm birlikte alınmalıdır. "Uzun mu kısa mı" gibi cevaplar kategorik olduğundan nicel analiz için uygun değildir.
Kolay
16Bir ilçedeki 1 500 hanenin aylık su tüketimi (m³) ile hanede yaşayan kişi sayısı arasındaki ilişki araştırılacak ve bu amaçla 100 hane seçilecektir. Aşağıdaki seçim yollarından hangisi rastgeleliği sağlar?
- A) Belediye binasına en yakın 100 haneyi seçmek
- B) Ankete gönüllü olarak başvuran ilk 100 haneyi seçmek
- C) Su faturası en yüksek olan 100 haneyi seçmek
- D) Hane listesindeki her haneye numara verip kurayla 100 numara çekmek
- E) Araştırmacının tanıdığı 100 haneyi seçmek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hane listesindeki her haneye numara verip kurayla 100 numara çekmek
Kurada evrendeki her hanenin seçilme şansı eşittir, bu yüzden örneklem rastgeledir. Gönüllülerle çalışmak kolay görünse de belirli özellikteki hanelerin öne çıkmasına, yani yanlılığa yol açar.
Kolay
17Bir öğrenci, bir ilde son 25 yıldaki yıllık yağış miktarı (kg/m²) ile fındık üretimi (ton) arasında bir ilişki olup olmadığını araştırıyor. Geçmiş yıllara ait bu değerleri elde etmek için en uygun veri toplama yolu hangisidir?
- A) Üreticilere geçmiş yılları nasıl hatırladıklarını sormak
- B) Bu yılın yağışını her gün yağmur ölçerle ölçmek
- C) Yalnız yağışın çok olduğu yılların üretimini yazmak
- D) Kurumların yıl yıl tuttuğu resmî kayıtlara başvurmak
- E) Farklı illerin bu yılki üretim değerlerini listelemek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kurumların yıl yıl tuttuğu resmî kayıtlara başvurmak
Araştırma geçmiş 25 yılı kapsadığı için bu değerler bugün ölçülemez; her yıl için kaydedilmiş sayısal veriye ulaşmak gerekir. Hatırlamaya dayalı cevap ölçüm değildir. Bu yılın ölçümü ya da başka illerin değeri araştırma sorusunun kapsamını karşılamaz. Yalnız yağışlı yılları almak ise değişkenliği kısıtlar ve veriyi yanlı yapar.
Kolay
18Bir beden eğitimi öğretmeni, boy uzunluğu ile durarak uzun atlama mesafesi arasındaki ilişkiyi incelemek istiyor. A şubesindeki 25 öğrencinin boyunu, B şubesindeki 25 öğrencinin atlama mesafesini ölçüyor. Bu veriyle iki değişken arasındaki ilişki neden incelenemez?
- A) Boy uzunluğu sayıyla ölçülen bir değişken değildir.
- B) Ölçümler aynı öğrencilerden alınmadığı için (x, y) çifti oluşmaz.
- C) Atlama mesafesi kategorik bir değişkendir.
- D) Öğrenciler şubelere ayrıldığı için ölçümler sayıya dökülemez.
- E) Ölçümlerin şube sırasıyla yapılması ortalamaları değiştirir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ölçümler aynı öğrencilerden alınmadığı için (x, y) çifti oluşmaz.
İki nicel değişkenli veride her gözlem için iki ölçüm birlikte kaydedilir ve bir (x, y) çifti oluşur. Burada boy bir grup öğrenciden, atlama mesafesi başka bir grup öğrenciden alınmıştır; bir öğrencinin hem x hem y değeri yoktur. Boy ve mesafe sayıyla ölçülen nicel değişkenlerdir, bu yüzden sorun değişken türünde değil eşleşmededir.
Orta
19Bir sağlık projesinde 30 öğrencinin günlük su tüketimi (L) ve haftalık spor süresi (saat) bir tabloya kaydediliyor. Tablo incelendiğinde 4 öğrencinin spor süresi hücresinin boş bırakıldığı, başka 2 öğrencinin su tüketimine sayı yerine "çok" yazıldığı görülüyor. Eksik ve hatalı kayıtlar analizden çıkarılırsa analizde kaç (x, y) çifti kalır?
- A) 24
- B) 30
- C) 26
- D) 28
- E) 6
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 24
Eksik kaydı olan 4 öğrenci ile sayı yerine sözcük yazılmış 2 öğrenci farklı kişiler olduğundan 30 − 4 − 2 = 24 eksiksiz çift kalır. 26 sonucu yalnızca boş hücrelerin çıkarılmasından doğar; "çok" gibi bir sözcük sayısal veri olmadığı için o kayıtlar da analize giremez.
Orta
20Sınıfta istatistik proje haftası başlıyor ve her öğrenciden bir araştırma sorusu isteniyor. Kerem araştırma sorusu olarak "Sınıfımızdaki Elif'in boyu kaç santimetredir?" sorusunu öneriyor; öğretmen bunun bir istatistiksel araştırma sorusu sayılmayacağını söylüyor. Öğretmenin bu değerlendirmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Boy uzunluğu nicel bir değişken değildir.
- B) Değişkenlik içermez, tek bir ölçümle cevaplanır.
- C) Evreni çok büyük olduğu için veri toplanamaz.
- D) Cevabı yalnızca kategorik veriyle verilebilir.
- E) İki değişkenli olduğu için tek ölçüm yetmez.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Değişkenlik içermez, tek bir ölçümle cevaplanır.
İstatistiksel araştırma sorusu, birden çok gözlemde değişen veriyi gerektirir; Elif'in boyu tek bir ölçümle kesin olarak bulunur ve verideki değişkenlikten söz edilemez. Boy uzunluğu ise ölçülebilen bir büyüklük olduğu için nicel değişkendir; sorunun eksikliği değişkenin türünde değildir.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.
