12. Sınıf Coğrafya · Küresel Ortam: Bölgeler ve Ülkeler

Ülkeler Arası Etkileşim

teknoloji
gelişmişlik
insani gelişme endeksi
gayrisafi millî hasıla
inovasyon
girişimcilik
beyin göçü

Ülkeler arası etkileşimi ve gelişmişliği neler belirler?

Ülkeler arası etkileşim; teknoloji, ticaret ve bilgi akışının ülkeleri birbirine bağlamasıdır ve bu etkileşimden en çok teknolojiyi üreten, pazarlayan ülkeler yararlanır. Ulaşımdaki yenilikler pazarı genişletmiş, turizmi doğurmuş ve kültürler arası etkileşimi başlatmıştır. Genel Ağ'ın yaygınlaşması bankacılık, alışveriş ve devlet işlerini hızlandırmış, e-ticareti büyütmüştür. Teknolojik yeniliklerin gerisinde kalan ülkeler ise çoğu zaman ham madde sağlayıcısı olarak kalmıştır. Gelişmişliği ihraç edilen malın çeşidi, enerji üretimi ve kullanımı, kentleşme, hizmet sektörünün düzeyi ve ortalama yaşam süresi belirler. Gelişmiş ülkelerde kişi başına gelir ve kentleşme yüksektir, beyin göçü alınır; gelişmekte olan ülkelerde nüfusun çoğu tarımda çalışır, beyin göçü verilir. Gelişmişlik yalnızca GSMH ile ölçülmez; BM'nin İnsani Gelişme Endeksi gelirle birlikte sağlık ve eğitimi de hesaba katar. Hızlı büyüme tek başına gelişmişlik göstergesi değildir.

Ülkeler Arası Etkileşim: konu anlatımı ve özeti

Teknoloji, ticaret ve bilgi akışı ülkeleri birbirine bağlar; bu bağdan en çok yararlananlar teknolojiyi üreten ülkelerdir. Bu konu teknolojinin kültürel ve ekonomik etkilerini, gelişmişliği belirleyen etkenleri ve gelişmiş ile gelişmekte olan ülkelerin özelliklerini ele alır.

Teknolojiyi üreten ve pazarlayan ülkeler gelişir; geride kalanlar çoğu zaman ham madde sağlayıcısı olarak kalır. İnternet ve e-ticaret kültürel ve ekonomik etkileşimi hızlandırır.
Yenilikler en çok ulaşımda hissedilir: pazar genişler, turizm doğar, kültürler arası etkileşim başlar. Genel Ağ bankacılık, alışveriş ve devlet işlerini hızlandırır; zamandan, iş gücünden ve malzemeden tasarruf sağlar.
Gelişmişliği ihraç edilen malın çeşidi, enerji üretimi ve kullanımı, kentleşme, hizmet sektörünün düzeyi ve ortalama yaşam süresi gibi etkenler belirler; farkları doğal (yer şekilleri, iklim, su) ve beşerî (nitelikli iş gücü, sermaye, teknoloji) faktörler açıklar.
İnovasyon üretimden pazarlamaya her alanda yeni yaklaşımlar getirmek, girişimcilik ise çevredeki fırsatları görüp mal ve hizmet üretmektir. Dijital dünyadaki değişime ayak uyduramayan ülkelerin kalkınma hızı düşer.
Gelişmiş ülkelerde kişi başı gelir ve kentleşme yüksektir, nüfus daha çok sanayi ve hizmette çalışır, beyin göçü alınır; gelişmekte olan ülkelerde tarım ağırlıklıdır, beyin göçü verilir.
Gelişmiş ülkelerde kalkınma planları büyük ölçüde tamamlandığı için büyüme oranı düşüktür; gelişmekte olan ülkeler daha hızlı büyür. Hızlı büyüme tek başına gelişmişlik göstergesi değildir.
Gelişmişlik yalnızca GSMH ile ölçülmez; BM'nin İnsani Gelişme Endeksi gelirle birlikte sağlık (yaşam süresi) ve eğitimi de hesaba katar.

Unutma: Gelişmişlik tek bir sayıyla ölçülmez; gelirin yanında sağlık, eğitim, kentleşme ve ihraç edilen malların çeşidi birlikte değerlendirilir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 14 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Ülkelerin gelişmişliğini karşılaştırırken tek bir sayıya bakma, üç soruyu birlikte sor:

Gelir: Kişi başına düşen gelir ne kadar?
Sağlık: İnsanlar ortalama ne kadar yaşıyor?
Eğitim: İnsanlar kaç yıl okula gidiyor?

Bir ülkenin geliri yüksek ama eğitim ve sağlık göstergeleri düşükse o ülke tam olarak gelişmiş sayılmaz.

Teknoloji ile gelişmişlik ilişkisini de bir örnekle düşün: Ham kakao satan bir ülke az kazanır, o kakaodan çikolata yapıp satan ülke çok daha fazla kazanır. Fark, işleme ve teknolojide oluşan katma değerdir.

Günlük hayattan: Akıllı telefonunun içindeki madenler bir ülkeden, tasarımı başka bir ülkeden, montajı bir üçüncüsünden gelebilir. En çok kazanan çoğu zaman tasarımı ve teknolojiyi elinde tutan ülkedir.

Sık yapılan hata: "Ekonomisi daha hızlı büyüyen ülke daha gelişmiştir." Doğrusu: Gelişmiş ülkelerde kalkınma büyük ölçüde tamamlandığı için büyüme yavaştır; gelişmekte olan ülkeler daha hızlı büyüyebilir.

Derinleş

Biri gelişmiş, biri gelişmekte olan iki ülke seç. Güvenilir kaynaklardan kişi başına gelir, ortalama yaşam süresi, okullaşma ve kentleşme verilerini bul; ihraç ettikleri başlıca ürünleri karşılaştır. Geliri birbirine yakın olduğu hâlde insani gelişme sırası farklı iki ülke bulabilir misin? Farkı sağlık ve eğitim verileriyle açıkla. Gelişmekte olan ülkenin beyin göçünü azaltması için iki öneri yaz ve bu önerilerin hangi beşerî faktörü güçlendireceğini belirt.

Bu konuda neler var?

Teknolojik Gelişmelerin Kültürel ve Ekonomik Etkileri
Gelişmişlik Seviyesinin Belirlenmesinde Etkili Olan Faktörler
Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerin Ekonomik Özellikleri
Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerin Karşılaştırılması
Ülkelerin Gelişmişlik Kriterleri

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Temsilî bir ülkedeki bir üniversite hastanesinden son beş yılda yirmiye yakın uzman hekim ve araştırmacı ayrılmıştır. Bu kişilerin çoğu, daha yüksek ücret ve daha iyi donanımlı laboratuvar olanakları sunan gelişmiş ülkelerdeki hastane ve üniversitelerde çalışmaya başlamıştır. Bu kişilerin yaptığı göç türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Beyin göçü
- B) Mevsimlik göç
- C) Zorunlu göç
- D) İç göç
- E) Tersine göç
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Beyin göçü
Eğitimli ve nitelikli iş gücünün daha iyi çalışma koşulları için başka ülkelere göç etmesi beyin göçüdür. Zorunlu göç de bir ülkeden ayrılmayı anlatır; ancak savaş, afet ya da baskı gibi kişinin isteği dışındaki nedenlerle gerçekleşir.
Kolay
2Yüzölçümünün büyük bölümü çöllerle ve yüksek dağlarla kaplı temsilî bir ülkede yol yapım maliyetleri çok yüksektir ve tarım ile sanayi alanları sınırlı kalmaktadır. Bu durum ülkelerin gelişmişlik düzeyini etkileyen hangi faktöre örnektir?
- A) Beşerî faktörler
- B) Doğal faktörler
- C) Girişimcilik
- D) İnovasyon
- E) Nitelikli iş gücü
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Doğal faktörler
Buzul, çöl ve dağların yüzölçümünde fazla yer kaplaması doğal faktörlerdendir ve ulaşım, tarım, sanayi gibi faaliyetleri kısıtlar. Nitelikli iş gücü, girişimcilik ve inovasyon beşerî faktörlerle ilgilidir.
Kolay
3Dünya Bankası, ülkeleri kişi başına düşen millî gelire göre düşük, alt-orta, üst-orta ve yüksek gelirli olmak üzere dört gruba ayırır ve eşikleri her yıl günceller. 2027 mali yılı sınıflamasında kişi başına millî geliri 14.375 doların üzerinde olan ülkeler yüksek gelirli sayılmıştır. Kişi başına millî geliri 15.000 dolar olan temsilî bir ülke bu sınıflamaya göre hangi grupta yer alır?
- A) Üst-orta gelirli ülke
- B) Düşük gelirli ülke
- C) Hiçbir gruba girmez
- D) Alt-orta gelirli ülke
- E) Yüksek gelirli ülke
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Yüksek gelirli ülke
15.000 dolar, 14.375 dolarlık eşiğin üzerinde olduğu için ülke yüksek gelirli gruba girer. Üst-orta gelirli grup bu eşiğin hemen altında kalan ülkeleri kapsar. Ders kitabı 1.000-10.000 dolarlık bir ayrım verir; bu soru kökte verilen Dünya Bankası eşiğine göre çözülür.
Kolay
4Kitapta gelişmişlik seviyesinin belirlenmesinde etkili olan faktörler sıralanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu faktörler arasında yer almaz?
- A) Ölüm oranlarının artması
- B) İhracat oranları ve ihraç edilen malların çeşidi
- C) Enerji üretimi ve kullanımı
- D) Kentleşme
- E) İnsan hak ve özgürlüklerinin korunması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ölüm oranlarının artması
Gelişmişliği belirleyen faktörler arasında ölüm oranlarının azalması ve ortalama yaşam süresinin uzaması vardır. Ölüm oranlarının artması ise gelişmişliğin değil geri kalmışlığın göstergesidir.
Kolay
5Kitapta teknolojinin ülkelerin kalkınma düzeyi üzerindeki etkisi açıklanmaktadır. Kitaba göre kalkınma seviyesi yüksek olan ülkeler hangileridir?
- A) Teknolojiyi yalnızca dışarıdan satın alan ülkeler
- B) Teknoloji üreten ve bunu dünyaya pazarlayabilen ülkeler
- C) Ham maddelerini işlemeden satan ülkeler
- D) Genel Ağ kullanımını yasaklayan ülkeler
- E) Ekonomisi yalnızca tarıma dayanan ülkeler
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Teknoloji üreten ve bunu dünyaya pazarlayabilen ülkeler
Teknoloji üreten ve dünyaya pazarlayabilen ülkelerin kalkınma seviyeleri yüksek olur. Ham maddesini işlemeden satan ülkeler ise çoğu zaman gelişmiş ülkelerin ham madde kaynağı olarak kalır.
Kolay
6Elif'in annesi eskiden fatura ödemek, banka işlemi yapmak ve resmî belge almak için saatlerce sıra beklerken bugün bu işlerin hepsini evden, birkaç dakikada yapabilmektedir. Bu değişimin kitapta belirtilen temel nedeni hangisidir?
- A) Genel Ağ kullanımının yaygınlaşması
- B) Buhar makinesinin icat edilmesi
- C) Demir yolu ağının genişlemesi
- D) Tarımsal üretimin artması
- E) Nüfusun kırsala dönmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Genel Ağ kullanımının yaygınlaşması
Genel Ağ sayesinde bankacılık, alışveriş ve devlet işleri daha kısa zamanda yapılmakta; zamandan ve iş gücünden tasarruf sağlanmaktadır. Buhar makinesi 18. yüzyılda üretimi artıran gelişmedir.
Kolay
718. yüzyılda buharlı makinelerin ortaya çıkması üretimi artırmış ve dünya ticaretindeki dengeleri değiştirmiştir. Kitaba göre bu dönemde teknolojiyi üretimde etkin biçimde kullanan ülkelerde ne olmuştur?
- A) Gelişmiş ülkelerin ham madde kaynağı olmuşlardır.
- B) Sanayileşerek büyük ekonomik güce ulaşmışlardır.
- C) Ticaretten tamamen çekilmişlerdir.
- D) Üretimleri azalmıştır.
- E) Tarım dışındaki tüm faaliyetleri bırakmışlardır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sanayileşerek büyük ekonomik güce ulaşmışlardır.
Teknolojiyi üretimde etkin kullanan ülkeler sanayileşerek bugün dev bütçelere sahip olmuştur. Ham madde kaynağı olarak kalmak, teknolojinin gerisinde kalan ülkelerin durumudur.
Kolay
8Kitapta 1965-1980 arasında doğanlar X kuşağı, 2001 ve sonrasında doğanlar Z kuşağı olarak adlandırılmakta ve iki kuşağın bakış açıları karşılaştırılmaktadır. Kitaba göre Z kuşağının arkadaşlık kurma biçimi hangisidir?
- A) Yalnızca yüz yüze iletişimi tercih etmesi
- B) Mektuplaşmayı tek iletişim yolu olarak görmesi
- C) Arkadaşlık kurmaktan tamamen kaçınması
- D) Sosyal ağlarda sanal arkadaşlıklar kurmayı yeğlemesi
- E) Yalnızca aile büyükleriyle görüşmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sosyal ağlarda sanal arkadaşlıklar kurmayı yeğlemesi
Kitaba göre X kuşağı arkadaşlıklarda yüz yüze iletişimi ön planda tutarken Z kuşağı sosyal ağlarda sanal arkadaşlıklar kurmayı yeğler. Yüz yüze iletişim X kuşağının özelliğidir.
Kolay
9Tekerleğin bulunmasından günümüzdeki insansız araçlara kadar insanlar, gündelik hayatı kolaylaştırmak ve çevreyi daha iyi kullanmak için sürekli yenilikler yapmıştır. Kitapta bu yeniliklere verilen ad hangisidir?
- A) Küreselleşme
- B) Sömürgecilik
- C) Kentleşme
- D) Takas
- E) Teknoloji
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Teknoloji
İnsanların gündelik hayatı kolaylaştırmak ve doğal çevreyi daha iyi kullanmak için yaptığı yeniliklere teknoloji denir. Küreselleşme ise mal, hizmet ve bilginin ülkeler arasında yayılmasıdır.
Kolay
10Kasabasında taze sebze bulmakta zorlanıldığını fark eden Emre, küçük bir sera kurmuş; ürettiği sebzeleri hem kasabaya hem çevre köylere satmaya başlamış ve üç kişiye iş vermiştir. Kitaptaki tanıma göre Emre'nin yaptığı iş hangi kavrama örnektir?
- A) Sömürgecilik
- B) Beyin göçü
- C) Takas
- D) Girişimcilik
- E) Kentleşme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Girişimcilik
Girişimcilik, yakın çevredeki fırsatları görüp onlardan yararlanmak için mal ve hizmet üretmektir; girişimciler yeni iş kollarının oluşmasına katkı sağlar. Takas parasız değiş tokuş anlamına gelir.
Kolay
11Bir telefon şirketi her yıl üretim, pazarlama ve yönetim alanlarında yeni yaklaşımlar geliştirerek rakipleriyle arasındaki farkı açmaya çalışmaktadır. Kitaba göre bu çaba hangi kavramla açıklanır?
- A) Takas
- B) Sömürgecilik
- C) Kuraklık
- D) İnovasyon
- E) Göç
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İnovasyon
İnovasyon, yenilikleri takip ederek üretim, pazarlama, yönetim ve dış ilişkilere kadar her alanda yeni yaklaşımlar kazandırmaktır. Takas ise ürünlerin parasız değiş tokuşudur.
Kolay
12Bir mahalle duyurusu 1990'da panoya asılıyor ve herkese ulaşması günler sürüyordu. Aynı duyuru bugün sosyal ağda paylaşılınca dakikalar içinde binlerce kişi tarafından görülüyor. Bu değişim aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
- A) Kentlerde nüfusun hızla azalması
- B) Yüz yüze iletişimin yaygınlaşması
- C) Basılı gazetelerin sayıca çoğalması
- D) Genel Ağ ile bilginin hızla yayılması
- E) Ulaşım araçlarının hızının artması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Genel Ağ ile bilginin hızla yayılması
1990'da duyuru yavaş yayılırken bugün Genel Ağ sayesinde bilgi kısa zamanda geniş kitlelere ulaşmaktadır. Duyuru bir yere taşınmadığı için değişim ulaşım araçlarıyla açıklanamaz.
Kolay
13Bir belediye, yapı ruhsatı başvurularını kâğıt dosya yerine Genel Ağ üzerinden almaya başlamıştır. Başvuru için sıra beklenmemekte, işlem daha az görevliyle yürümekte, dosya ve kâğıt kullanılmamaktadır. Bu değişimin sağladığı temel yarar aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Başvuru sayısının yasayla sınırlanması
- B) Zaman, iş gücü ve malzemeden tasarruf
- C) Ham madde ihracatının hızla artması
- D) Bilgiye ulaşmanın giderek güçleşmesi
- E) Yüz yüze iletişimin zorunlu olması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Zaman, iş gücü ve malzemeden tasarruf
Genel Ağ kullanılarak bankacılık, ticari alışveriş ve devlet işleri daha kısa zamanda yapılır; böylece zamandan, iş gücünden ve kullanılacak malzemelerden tasarruf sağlanır. Örnekteki üç gözlem bu üç tasarrufa karşılık gelir.
Kolay
14Temsilî bir ülkede geniş aile modeli yaygındır, tarımsal faaliyetler ilkel yöntemlerle yapılmaktadır ve kişi başına düşen millî gelir payı azdır. Ders kitabındaki karşılaştırmaya göre bu ülkede aşağıdaki özelliklerden hangisinin görülmesi beklenir?
- A) Kentleşme oranının yüksek olması
- B) Nitelikli iş gücünün fazla olması
- C) Ülkenin dışarıdan beyin göçü alması
- D) Nüfusun çoğunun sanayide çalışması
- E) Hizmet sektörünün geri kalmış olması
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Hizmet sektörünün geri kalmış olması
Geniş aile modeli, ilkel yöntemlerle tarım ve düşük kişi başına gelir, kitaptaki karşılaştırmada gelişmekte olan ülkelerin özellikleridir. Aynı listede gelişmekte olan ülkelerde hizmet sektörünün geri kaldığı belirtilir. Yüksek kentleşme, nitelikli iş gücünün fazla olması, beyin göçü alma ve nüfusun büyük kısmının sanayi ve hizmette çalışması gelişmiş ülkelerin özellikleridir; gelişmekte olan ülkeler beyin göçü verir ve nüfusun büyük kısmı tarımda çalışır.
Kolay
15Soğutmalı konteynerlerle donatılmış hızlı yük gemileri sayesinde Güney Amerika'da yetişen taze meyveler birkaç hafta içinde Avrupa'daki marketlere ulaşabilmektedir. Ders kitabına göre ulaşım alanındaki bu tür teknolojik yeniliklerin dünya ticaretine etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ülkelerin dış ticaret hacminin daralması
- B) Ürünlerin yalnız üretildiği yerde tüketilmesi
- C) Takas yönteminin yeniden yaygınlaşması
- D) Dünya ticaretinde pazar alanının genişlemesi
- E) Ülkeler arasındaki ticari bağların kopması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Dünya ticaretinde pazar alanının genişlemesi
Ders kitabına göre teknolojik yenilikler en çok ulaşım alanında kendini hissettirir; sürekli gelişen ulaşım sistemleri sayesinde dünya ticaretinde pazar alanı genişlemiştir. Örnekte bir kıtada üretilen ürün başka bir kıtada satılabilmektedir. Bu gelişme dış ticareti daraltmaz ve ürünlerin yalnız üretildiği yerde tüketilmesine yol açmaz; tersine ülkeler arasındaki ticari bağları güçlendirir. Takas parasız değiş tokuştur, ulaşım teknolojisiyle yaygınlaşmaz.
Kolay
16Ülkelerin ekonomik büyüklükleri karşılaştırılırken bir ülkenin bir yıl içinde üretim yoluyla elde ettiği toplam değer hesaplanmaktadır. Ders kitabında bir ülkenin üretimden kazandığı toplam varlığa verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İnsani gelişme endeksi
- B) Ekonomik büyüme oranı
- C) Gayrisafi millî hasıla
- D) Ortalama yaşam süresi
- E) Kentleşme oranı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gayrisafi millî hasıla
Ders kitabına göre bir ülkenin üretimden kazandığı toplam varlığa gayrisafi millî hasıla (GSMH) denir. İnsani gelişme endeksi gelirin yanında sağlık ve bilgiyi de ölçüt alan bir endekstir. Ekonomik büyüme oranı üretimin bir dönemden ötekine ne kadar arttığını gösterir, toplam varlığın kendisi değildir. Ortalama yaşam süresi ve kentleşme oranı gelişmişliği belirleyen başka ölçütlerdir.
Kolay
17Bir kooperatif köyde ürettiği zeytinyağını internet sitesi üzerinden satmaya başlamıştır. Siparişler ve ödemeler çevrim içi alınmakta, ürünler kargoyla farklı ülkelerdeki müşterilere gönderilmekte, müşterilerin soruları da Genel Ağ üzerinden yanıtlanmaktadır. Kooperatifin kullandığı ve ders kitabında teknolojinin ekonomik açıdan en önemli sonucu olarak gösterilen ticaret biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) E-ticaret
- B) Takas
- C) Sınır ticareti
- D) Transit ticaret
- E) Kervan ticareti
Cevabı göster
Doğru cevap: A) E-ticaret
Ders kitabına göre teknolojinin ekonomik açıdan en önemli sonucu Genel Ağ adresleri kullanılarak yapılan e-ticarettir; satın alma, kargo ve müşteri hizmetlerinin dijital ortamda yapılabilmesi e-ticaretin hacmini genişletmiştir. Takas parasız değiş tokuştur. Sınır ticareti komşu ülkeler arasında sınır bölgelerinde, transit ticaret malın bir ülkeden geçirilerek başka ülkeye ulaştırılmasıyla yapılır. Kervan ticareti eski kara yolu ticaretidir.
Kolay
18Bir ekonomi dergisinde, 1990'lardan itibaren yazılım şirketlerinin hızla çoğaldığı, bilgisayar ürünlerinin daha ucuza mal edildiği ve bu alana büyük yatırımlar yapıldığı anlatılmaktadır. Ders kitabında 1990'lı yıllarda başlayan en önemli gelişme olarak gösterilen süreç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Buharlı makinelerin fabrikalarda üretimde yaygın olarak kullanılmaya başlanması
- B) Bilişim teknolojilerindeki yeniliklerin hızla artarak yatırıma dönüşmesi
- C) Coğrafi keşiflerle yeni kıtaların ve ticaret yollarının bulunması
- D) Sanayi Devrimi'nin önce Avrupa kıtasında ortaya çıkması
- E) Tekerleğin bulunmasıyla kara taşımacılığının kolaylaşması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bilişim teknolojilerindeki yeniliklerin hızla artarak yatırıma dönüşmesi
Ders kitabına göre 90'lı yıllarda başlayan en önemli gelişme, bilişim teknolojilerindeki yeniliklerin hızla artarak yatırıma dönüşmesidir; bilgisayar üretiminin artması, ürünlerin ucuza mal edilmesi, yazılım sektörünün gelişmesi ve Genel Ağ'ın yaygınlaşması ekonomik canlanma getirmiştir. Buharlı makineler ve Sanayi Devrimi 18. yüzyıla, coğrafi keşifler 15. yüzyıla aittir; tekerlek ise insanlık tarihinin çok eski bir buluşudur.
Orta
19Temsilî bir Batı Afrika ülkesi her yıl yüz binlerce ton kakao çekirdeği ihraç etmektedir. Aynı ülke, bu kakaodan Avrupa'daki fabrikalarda üretilen paketli çikolatayı ve bilgisayar, telefon gibi ürünleri çekirdeği sattığı fiyatın çok üzerinde fiyatlarla ithal etmektedir. Teknoloji üretemeyen ülkelerin dünya ticaretindeki konumu genellikle nasıldır?
- A) Çoğunlukla ham madde sağlayıcısı olarak kalırlar.
- B) Teknoloji ihracatında dünyada öne çıkarlar.
- C) Yoğun biçimde nitelikli iş gücü göçü alırlar.
- D) Kişi başına gelirleri kısa sürede hızla yükselir.
- E) Dış ticarette sürekli olarak fazla verirler.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Çoğunlukla ham madde sağlayıcısı olarak kalırlar.
Teknoloji üretemeyen ülkeler ürünlerini işlemeden düşük fiyatla satar, işlenmiş ve teknolojik ürünleri ise yüksek fiyatla alır; bu da onları ham madde sağlayıcısı konumunda tutar. Dış ticaret fazlası verdiklerini söyleyen şık yanlıştır; ucuz ham madde satıp pahalı ürün aldıklarından genellikle açık verirler.
Orta
20Temsilî A ülkesinin petrol gelirleri nedeniyle kişi başına düşen millî geliri yüksektir. Ancak gelirin büyük kısmı nüfusun küçük bir kesiminde toplanmakta, kırsal kesimde okul ve sağlık ocağı sayısı yetersiz kalmakta, yetişkinlerin önemli bir bölümü okuma yazma bilmemektedir. Kişi başına düşen millî gelirin bu ülkenin gelişmişliğini tek başına göstermede yetersiz kalmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Her ülkede aynı yöntemle ve aynı değerde hesaplanması
- B) Yalnızca tarım sektöründen elde edilen geliri kapsaması
- C) Ülke nüfusundan bağımsız biçimde hesaplanmış olması
- D) Petrol gelirlerini hesaba hiç katmamış olması
- E) Gelir dağılımını, eğitim ve sağlık düzeyini yansıtmaması
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Gelir dağılımını, eğitim ve sağlık düzeyini yansıtmaması
Kişi başına düşen gelir toplam gelirin nüfusa bölünmesiyle bulunan bir ortalamadır; gelirin nasıl dağıldığını, eğitim ve sağlık hizmetlerinin düzeyini göstermez. Nüfustan bağımsız hesaplandığını söyleyen şık yanlıştır; bu değer tam da gelirin nüfusa bölünmesiyle elde edilir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.