Soğuk Savaş Dönemi’nde Türk Dış Politikasında Meydana Gelen Gelişmeler

Bu konuda neler var?

• Truman Doktrini ve Türkiye-ABD Yakınlaşması
• Kore Savaşı ve Türk Dış Politikası
• Türkiye’nin NATO’ya Üye Olması
• NATO Üyeliği Sonrası Türk Silahlı Kuvvetlerindeki Değişimler

1. Kolay

   1Temsilî bir asker mektubu (Aralık 1950): "Çin birlikleri cepheyi yarınca, geri çekilen müttefik ordusunun güvenliği için dağlık bir geçitte günlerce çarpıştık. Kuşatmayı yarıp çıktığımızda pek çok arkadaşımızı yitirmiştik; ama birlik dağılmadan geri çekilmeyi başardı." Mektupta anlatılan çarpışmanın geçtiği ve Türk tugayının adıyla özdeşleşen yer aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Bandung
   • BB) Kunuri
   • CC) Panmunjom
   • DD) İnçon
   • EE) Pyongyang
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Kunuri

   Kasım 1950'de Çin'in taarruzu karşısında Türk tugayı Kunuri'de ağır kayıplar vererek müttefik kuvvetlerin çekilmesini korumuştur. Panmunjom da Kore Savaşı'yla ilgilidir; fakat 1953 ateşkesinin imzalandığı yerdir, çarpışma yeri değildir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

2. Kolay

   2Bir öğrenci Fransa'nın Strazburg şehrine yaptığı okul gezisinde, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin de bağlı olduğu bir kuruluşun binasını ziyaret ediyor. Rehber, kuruluşun 1949'da insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğünü korumak için kurulduğunu, Türkiye'nin de aynı yıl üye olduğunu anlatıyor. Öğrencinin ziyaret ettiği kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Bağdat Paktı
   • BB) Avrupa Ekonomik Topluluğu
   • CC) Varşova Paktı
   • DD) Avrupa Konseyi
   • EE) NATO
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Avrupa Konseyi

   1949'da kurulan, Strazburg merkezli ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ni barındıran kuruluş Avrupa Konseyi'dir; Türkiye aynı yıl üye olmuştur. NATO da 1949'da kurulmuştur; fakat askerî bir ittifaktır ve Türkiye 1952'de katılmıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

3. Kolay

   3Temsilî bir gazete haberi (Mart 1947): "ABD Başkanı Kongre'de yaptığı konuşmada, dış baskı ve iç karışıklıkla karşı karşıya olan iki Doğu Akdeniz ülkesine 400 milyon dolarlık askerî ve ekonomik yardım yapılmasını istedi. Başkan, özgür halkları dayatmalara karşı desteklemenin ABD'nin görevi olduğunu söyledi." Haberde anlatılan politika aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Eisenhower Doktrini
   • BB) Nixon Doktrini
   • CC) Monroe Doktrini
   • DD) Truman Doktrini
   • EE) Marshall Planı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Truman Doktrini

   1947'de Türkiye ve Yunanistan'a askerî ve ekonomik yardımı öngören politika Truman Doktrini'dir. Marshall Planı da 1947'de açıklanmıştır; ancak bütün Avrupa'nın ekonomik kalkınmasına yönelik daha geniş bir yardım programıdır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

4. Kolay

   4Bir öğrencinin hazırladığı kronoloji: 1949 – NATO kuruldu; Türkiye ittifakın dışında kaldı. 1950 – Türkiye ilk başvurusundan sonuç alamadı; aynı yıl Kore'ye yaklaşık 5 bin kişilik bir tugay gönderdi. 1951 – İttifak üyeleri Türkiye ve Yunanistan'ın katılımını kabul etti. Kronolojinin devamında Türkiye'nin NATO'ya resmen üye olduğu yıl aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) 1949
   • BB) 1950
   • CC) 1955
   • DD) 1952
   • EE) 1947
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) 1952

   Türkiye, Yunanistan ile birlikte 18 Şubat 1952'de NATO'ya resmen katılmıştır. 1949 NATO'nun kuruluş yılıdır; Türkiye ilk başvurusunda kurucu üyeler arasına alınmamıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

5. Kolay

   5Türkiye 1934'te kendi girişimiyle Balkan Antantı'nın kurulmasını sağladı; 1937'de ise Sadabat Paktı kuruldu. Türkiye'nin bu iki girişimdeki amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Balkanlarda yeni topraklar kazanmak
   • BB) Çevresinde bir güvenlik kuşağı oluşturmak
   • CC) Komşu ülkelerle siyasi birlik kurmak
   • DD) Milletler Cemiyetinden ayrılmak
   • EE) Sömürgelerde nüfuz elde etmek
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Çevresinde bir güvenlik kuşağı oluşturmak

   Kitapta Türkiye'nin Balkan Antantı ve Sadabat Paktı ile çevresinde bir güvenlik kuşağı oluşturmayı amaçladığı belirtilir. Türkiye barıştan yana bir politika izlediği için toprak kazanma amacı taşımamıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

6. Kolay

   6ABD ile Türkiye arasında 1830'da başlayan iyi ilişkiler Kurtuluş Savaşı yıllarında da sürdü. 1927'de atılan bir adımla iki ülke arasındaki ilişkiler üst düzeye çıktı. 1927'de ilişkileri üst düzeye çıkaran gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Türkiye'nin NATO'ya üye olması
   • BB) Truman Doktrini'nin ilan edilmesi
   • CC) ABD'nin Ankara'da büyükelçilik açması
   • DD) Türkiye'nin Kore'ye asker göndermesi
   • EE) Marshall Planı yardımlarının başlaması
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) ABD'nin Ankara'da büyükelçilik açması

   Kitapta ABD'nin 1927'de Ankara'da büyükelçilik açmasıyla ilişkilerin üst düzeye çıktığı belirtilir. NATO üyeliği, Truman Doktrini ve Marshall Planı ise II. Dünya Savaşı'ndan sonraki gelişmelerdir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

7. Kolay

   71933'te Almanya ve Japonya Milletler Cemiyetinden ayrılarak saldırgan bir politikaya yöneldi. Bu ülkelere İtalya'nın da katılması Türkiye için yeni bir tehdit oluşturdu. Kitaba göre bu gelişme üzerine Türkiye'nin öncelikli dış tehdit algısında nasıl bir değişiklik olmuştur?

   • AA) Tehdit algısı SSCB'den ABD'ye dönmüştür.
   • BB) Tehdit algısı İtalya'dan İngiltere'ye dönmüştür.
   • CC) Tehdit algısı Yunanistan'dan Bulgaristan'a dönmüştür.
   • DD) Tehdit algısı İngiltere'den İtalya'ya dönmüştür.
   • EE) Türkiye hiçbir devleti tehdit olarak görmemiştir.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Tehdit algısı İngiltere'den İtalya'ya dönmüştür.

   Kitapta İtalya'nın saldırgan devletlere katılmasının Türkiye'nin öncelikli dış tehdit algısını İngiltere'den İtalya'ya döndürdüğü belirtilir. Değişim İtalya'dan İngiltere'ye değil, tersi yöndedir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

8. Kolay

   8Türkiye 1949'da toplanan Asya Devletler Kongresi'ne katılmadı. Kitaba göre Türkiye'nin bu kararının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Kongreye davet edilmemiş olması
   • BB) Asya'da toprak talebinin bulunması
   • CC) SSCB'nin kongreye öncülük etmesi
   • DD) Kendisini bir Avrupa devleti olarak görmesi
   • EE) Kongrenin Ankara'da toplanması
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Kendisini bir Avrupa devleti olarak görmesi

   Kitapta Türkiye'nin kendisini bir Avrupa devleti gibi görerek Asya'dan uzaklaştığı ve bu kongreye katılmadığı belirtilir. Kongre Ankara'da toplanmamıştır; Türkiye ona hiç katılmamıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

9. Kolay

   9Türkiye'nin NATO'ya üye olmasından sonra Türk ordusu ABD modeline göre yeniden yapılandırıldı ve Türkiye'de ABD'nin kullandığı askerî üsler kuruldu. Aşağıdakilerden hangisi bu dönemde kurulan üslere örnektir?

   • AA) Kunuri
   • BB) Gölcük
   • CC) İncirlik
   • DD) Sarıkamış
   • EE) Dumlupınar
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) İncirlik

   Kitapta NATO üyeliğinden sonra İncirlik gibi üslerin kurulduğu belirtilir. Kunuri ise Türk askerlerinin Kore Savaşı'nda büyük fedakârlık gösterdiği yerdir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

10. Kolay

    101930'lu yıllara gelindiğinde Batı ile sorunlarını büyük ölçüde çözen Türkiye, önceliğini çağdaşlaşmaya ve ekonomik kalkınmaya verdi; dış politikada da kendi içinde ve dünyada barıştan yana bir tavır sürdürdü. Türkiye'nin bu dönemdeki dış politikasına yön veren ilke aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Yurtta barış, dünyada barış
    • BB) Ne şark ne garp
    • CC) Ya istiklal ya ölüm
    • DD) Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir
    • EE) Hayatta en hakiki mürşit ilimdir
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Yurtta barış, dünyada barış

    Kitapta Türkiye'nin 1930'larda “Yurtta barış, dünyada barış” ilkesiyle barıştan yana tavrını sürdürdüğü belirtilir. “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” ise iç yönetimle ilgili bir ilkedir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

11. Kolay

    11Truman Doktrini'nden sonra Türkiye'nin iç siyasetinde de değişimler yaşandı ve 1947'de liberal görüşlere sahip bir başbakanın kurduğu hükûmet işbaşına geldi. Bu hükûmet aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Refik Saydam Hükûmeti
    • BB) Şükrü Saraçoğlu Hükûmeti
    • CC) Hasan Saka Hükûmeti
    • DD) Adnan Menderes Hükûmeti
    • EE) İsmet İnönü Hükûmeti
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Hasan Saka Hükûmeti

    Kitapta 1947'de liberal görüşlere sahip Hasan Saka Hükûmeti'nin kurulduğu belirtilir. Adnan Menderes ise 1950'den sonra başbakan olmuştur.

    Hata mı var? Düzeltme öner

12. Kolay

    12Truman Doktrini 22 Mayıs 1947'de ABD'de kanunlaşarak yürürlüğe girdi. Bu doğrultuda 12 Temmuz 1947'de Türkiye ile ABD arasında bir antlaşma imzalandı. Kitaba göre bu antlaşmanın Türk-Amerikan ilişkilerindeki önemi aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) İki ülke arasında kurulan ilk diplomatik temas olması
    • BB) Türkiye'nin NATO üyeliğinden ayrılmasına yol açması
    • CC) ABD'nin Türkiye'deki büyükelçiliğini kapatması
    • DD) Türkiye'nin SSCB ile ittifak kurmasını sağlaması
    • EE) Sonraki antlaşmaların temelini oluşturan bir dönüm noktası olması
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Sonraki antlaşmaların temelini oluşturan bir dönüm noktası olması

    Kitapta 12 Temmuz 1947 yardım antlaşmasının Türk-Amerikan ilişkilerinde önemli bir dönüm noktası olduğu ve sonraki antlaşmaların temelini oluşturduğu belirtilir. İki ülke arasındaki ilişkiler 1830'a dayandığı için ilk temas değildir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

13. Kolay

    131945'te SSCB, Japon işgalindeki Kore topraklarının belli bir enleme kadar olan kuzey kısmını işgal etti; güneyde ise ABD'nin denetiminde 1948'de Güney Kore Cumhuriyeti kuruldu. Kore'yi kuzey ve güney olarak ikiye ayıran sınır aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Ekvator
    • BB) 38. enlem
    • CC) 17. enlem
    • DD) Yengeç Dönencesi
    • EE) 50. enlem
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 38. enlem

    SSCB 1945'te Kore'yi 38. enleme kadar işgal etmiş ve ülke bu çizgiyle ikiye ayrılmıştır. 17. enlem ise Vietnam'ı ikiye bölen çizgi olarak bilinir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

14. Kolay

    14II. Dünya Savaşı sırasında ABD, 1941'de çıkardığı bir kanunla müttefik ve dost ülkelere savaş malzemesi sağladı. Türkiye'ye de bu kanun kapsamında yardım yapıldı ve iki ülke ilişkileri daha da gelişti. Sözü edilen kanun aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Millî Korunma Kanunu
    • BB) Truman Doktrini
    • CC) Ödünç Verme ve Kiralama Kanunu
    • DD) Varlık Vergisi Kanunu
    • EE) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Ödünç Verme ve Kiralama Kanunu

    Kitapta ABD'nin 1941'deki Ödünç Verme ve Kiralama Kanunu ile Türkiye'ye yardım yaptığı belirtilir. Millî Korunma Kanunu ise Türkiye'nin 1940'ta çıkardığı bir iç düzenlemedir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

15. Kolay

    15Kitapta ABD'ye artan bağımlılığın Türkiye'nin siyasi tercihlerini de etkilediği belirtilir ve buna bir örnek verilir: Türkiye, İslam dünyasının tepkisine rağmen 1948'de kurulan bir devleti tanıyan ilk Müslüman ülke oldu. Türkiye'nin tanıdığı devlet aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Pakistan
    • BB) Güney Kore
    • CC) İsrail
    • DD) Mısır
    • EE) Endonezya
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) İsrail

    Kitapta Türkiye'nin İslam dünyasına rağmen İsrail'i tanıyan ilk Müslüman ülke olduğu belirtilir. Pakistan bir Müslüman ülkedir; onu tanımak İslam dünyasının tepkisine yol açmazdı.

    Hata mı var? Düzeltme öner

16. Kolay

    16Bir ders kitabında şu tanım yer alıyor: “Bir ülkenin varlığına ve birliğine ülke içinden yöneltilen tehdittir.” Bu tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

    • AA) Dış tehdit
    • BB) Soğuk Savaş
    • CC) Dehşet dengesi
    • DD) Yumuşama
    • EE) İç tehdit
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) İç tehdit

    Ülke içinden yöneltilen tehdit iç tehdit olarak tanımlanır. Dış tehdit ise ülke dışından yöneltilen tehdittir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

17. Kolay

    171940'ların sonuna ait temsilî bir gazete yorumu: “Meclisteki iki parti birbirini komünizmle yeteri kadar mücadele etmemekle suçluyor.” Bu yorum, Türkiye'deki hangi değişimi yansıtmaktadır?

    • AA) Partilerin SSCB ile yakınlaşmayı savunması
    • BB) Dış politikanın ABD'den uzaklaşması
    • CC) Muhalefetin yeniden iç tehdit sayılması
    • DD) Komünizmin başlıca iç tehdit olarak görülmesi
    • EE) Türkiye'nin Asya ülkelerine yönelmesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Komünizmin başlıca iç tehdit olarak görülmesi

    Truman Doktrini'nden sonra iç tehdit algısı değişmiş, komünizm başlıca iç tehdit olarak görülmeye başlanmıştır; partilerin birbirini komünizmle mücadelede yetersiz bulması bunu gösterir. Bu yıllarda muhalefet iç tehdit olmaktan çıkmış, Türkiye ABD eksenli politika izlemiş, Asya'dan uzaklaşmıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

18. Kolay

    18Bir öğrenci Türkiye'nin 1947-1955 yılları arasındaki dış politika gelişmelerini kartlara yazmış: I. NATO'ya üye olması II. Avrupa Konseyine katılması III. ABD ile yardım antlaşması imzalaması IV. Bağdat Paktı'nı kurması Bu kartların eskiden yeniye doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) II – I – III – IV
    • BB) III – II – I – IV
    • CC) II – III – I – IV
    • DD) III – I – II – IV
    • EE) III – II – IV – I
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) III – II – I – IV

    Yardım antlaşması 12 Temmuz 1947'de imzalandı; Türkiye 1949'da Avrupa Konseyine katıldı, 18 Şubat 1952'de NATO'ya üye oldu, 1955'te Irak ile Bağdat Paktı'nı kurdu. Sıra, Türkiye'nin Batı ile bağlarını adım adım derinleştirdiğini gösterir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

19. Orta

    191947'den sonra Türkiye'yi inceleyen bir öğrenci üç not alıyor: I. ABD ile ikili yardım anlaşması imzalandı, dış politika Batı eksenine yöneldi. II. Komünizm iç politikada başlıca tehdit olarak görülmeye başlandı. III. Türkiye, Varşova Paktı ile askerî iş birliğine girdi. Bu notlardan hangileri Truman Doktrini'nden sonraki Türkiye için doğrudur?

    • AA) Yalnız I
    • BB) Yalnız II
    • CC) I ve II
    • DD) II ve III
    • EE) I, II ve III
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) I ve II

    Truman Doktrini'nden sonra Türkiye ABD eksenli bir dış politika izlemiş, komünizm iç tehdit olarak görülmüştür. Varşova Paktı 1955'te SSCB'nin kurduğu Doğu Bloku ittifakıdır; NATO üyesi Türkiye'nin bu paktla askerî iş birliği olmamıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

20. Orta

    20Bir tarih atlasında 1953-1955 yıllarını gösteren haritada Türkiye'nin taraf olduğu iki ittifak boyanmıştır. Birincisi Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya'yı içine alan Balkan Paktı; ikincisi Türkiye ile Irak arasında kurulup sonra İngiltere, Pakistan ve İran'ın katıldığı Bağdat Paktı'dır. İki ittifakın kuzeyinde aynı büyük devletin sınırları uzanmaktadır. Haritadaki iki ittifakın ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Arap ülkeleriyle gümrük birliği oluşturmak
    • BB) Kıbrıs sorununa kalıcı çözüm bulmak
    • CC) Sovyet tehdidine karşı bölgesel güvenliği sağlamak
    • DD) Bağlantısızlar Hareketi'ne öncülük etmek
    • EE) Balkanlarda Osmanlı topraklarını geri almak
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Sovyet tehdidine karşı bölgesel güvenliği sağlamak

    Her iki pakt da SSCB'nin güneye doğru yayılmasına karşı bölgesel güvenlik kuşağı oluşturmayı amaçlamıştır. Bağlantısızlar Hareketi ise bloklar dışında kalmayı savunur; Batı yanlısı paktlar kuran Türkiye bu harekete öncülük etmemiştir.

    Hata mı var? Düzeltme öner