İçeriğe geç
dershanede

Influencer ortaklığı

Takipçilerine indirim, sana kazanç

Yükleniyor…

5. Sınıf Matematik · Sayılar ve Nicelikler (1): Doğal Sayılar ve İşlemler

Çok Basamaklı Doğal Sayıları Okuma ve Yazma

  • doğal sayılar
  • basamak
  • basamak değeri
  • bölük
  • çözümleme
  • milyon
  • milyar

Çok basamaklı doğal sayılar nasıl okunur ve yazılır?

Çok basamaklı doğal sayılar, sağdan sola üçerli bölüklere ayrılıp soldan başlanarak her bölükteki sayı ve ardından bölüğün adı söylenerek okunur. Bölükler birler, binler, milyonlar ve milyarlar bölüğüdür; her bölükte üç basamak vardır ve milyonlar bölüğünde milyonlar, on milyonlar ve yüz milyonlar basamakları bulunur. Okurken birler bölüğünün adı söylenmez. Örneğin Dünya'nın Güneş'e uzaklığı olan 149 597 890 km, "yüz kırk dokuz milyon beş yüz doksan yedi bin sekiz yüz doksan" diye okunur. Bir rakamın basamak değeri bulunduğu basamağa göre değişir; 2 140 503 sayısında 4'ün basamak değeri 40 000'dir. Sayıyı basamak değerlerinin toplamı olarak yazmaya çözümleme denir: 2 140 503 = 2 000 000 + 100 000 + 40 000 + 500 + 3. Büyük sayılar karşılaştırılırken önce basamak sayısına, basamak sayıları eşitse en soldaki basamaktan başlayarak rakamlara bakılır. Okunuşta geçmeyen basamaklara 0 yazılır; "iki milyon beş" sayısı 2 000 005 olarak yazılır.

Çok Basamaklı Doğal Sayıları Okuma ve Yazma: konu anlatımı ve özeti

Gezegenlerin Güneş'e uzaklığı ya da ülke nüfusu gibi çok büyük sayılarla karşılaşırız. Bu sayıları doğru okuyup yazmak için basamak ve bölük düzenini bilmek gerekir.

  • Sayılar sağdan sola üçerli gruplara, yani bölüklere ayrılır: birler, binler, milyonlar ve milyarlar bölüğü.
  • Her bölükte üç basamak vardır. Örneğin milyonlar bölüğünde milyonlar, on milyonlar ve yüz milyonlar basamakları bulunur.
  • Okurken soldan başlayıp her bölükteki sayıyı okur, ardından bölüğün adını söylersin. Birler bölüğünün adı söylenmez.
  • Örnek: 149 597 890 sayısı "yüz kırk dokuz milyon beş yüz doksan yedi bin sekiz yüz doksan" diye okunur.
  • Bir rakamın basamak değeri, bulunduğu basamağa göre değişir. 2 140 503 sayısında 4'ün basamak değeri 40 000'dir.
  • Sayıyı basamak değerlerinin toplamı olarak yazmaya çözümleme denir: 2 140 503 = 2 000 000 + 100 000 + 40 000 + 500 + 3.
  • Büyük sayıları karşılaştırırken önce basamak sayısına, eşitse en soldaki basamaktan başlayarak rakamlara bakılır.

Unutma: Okunuşta geçmeyen basamaklara yazarken 0 koymayı unutma; "iki milyon beş" sayısı 2 000 005 olarak yazılır.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:

Önce temeli pekiştir

Büyük bir sayıyı okumanın sırrı bölüklere ayırmaktır.

  1. Sayıyı sağdan başlayarak üçerli gruplara ayır: 3 050 007.
  2. Grupların adlarını sağdan sola söyle: birler, binler, milyonlar.
  3. Soldan başlayarak her grubu oku ve adını ekle: "üç milyon elli bin yedi". Birler bölüğünün adı söylenmez.

Yazarken tersini yap: önce her bölük için üç kutu çiz, söylenen sayıları yerleştir, boş kalan kutulara 0 yaz.

Günlük hayattan: Haberlerde bir şehrin nüfusu ya da bir köprünün maliyeti büyük sayılarla verilir; bölükleri bilmek bu sayıları doğru anlamanı sağlar.

Sık yapılan hata: "Üç milyon elli bin yedi" sayısını 3 507 ya da 3 50 7 diye yazmak. Doğrusu: Her bölük üç basamaklıdır; elli bin binler bölüğünde 050, yedi birler bölüğünde 007 olarak yazılır: 3 050 007.

Derinleş

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) gibi güvenilir bir kaynaktan, yaşadığın il ile iki komşu ilin son nüfus bilgilerini bul. Sayıları okunuşlarıyla birlikte yaz, büyükten küçüğe sırala ve en yakın yüz bine yuvarla. Yuvarlanmış sayılar hangi durumlarda yeterli, hangi durumlarda tam sayı gerekir? Örneğin bir ilçeye kaç okul açılacağına karar verirken hangisini kullanırdın?

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

  • MAT.5.1.1Altı basamaklı sayıları okuma ve yazmayı çok basamaklı sayılara genelleyebilme

    • a) Günlük hayattaki farklı bağlamlardan yola çıkarak altıdan çok basamaklı sayılar hakkında bilgi toplar.
    • b) Sayıların bölükleri ile okunuşları arasındaki ortak özellikleri belirler.
    • c) Sayıların bölükleri ile okunuşları arasındaki farklılıkları belirler.
    • ç) Sayıların bölükleri ile okunuşları arasındaki örüntüler üzerinden basamak sayısı altıdan çok olan sayıların okunuş ve yazılışları hakkında önermelerde bulunur.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalışKonu testini çöz

  1. Kolay

    1Bir radyo sunucusu, yarışmaya gelen mesajların sayısını "iki milyon beş" olarak okuyor. Stüdyodaki görevli, bu sayıyı ekranda rakamlarla gösterecek. Görevlinin yazması gereken sayı hangisidir?

    • A) 2.005
    • B) 2.000.050
    • C) 2.000.005
    • D) 2.500.000
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 2.000.005

    "İki milyon" milyonlar bölüğüne 2, "beş" birler bölüğüne 005 olarak yazılır; binler bölüğü boştur ve 000 yazılır: 2.000.005. 2.500.000 seçeneği, "beş" sözcüğünü milyondan hemen sonraki basamağa yazmaktan doğar.

  2. Kolay

    2Bir oyun uygulamasının tanıtım sayfasında, uygulamanın 45.007.846 kez indirildiği yazıyor. Yasin, bu sayıyı bölüklerine ayırarak okumaya çalışıyor. Bu sayının milyonlar basamağındaki rakam kaçtır?

    • A) 4
    • B) 5
    • C) 0
    • D) 7
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 5

    Sayı bölüklerine ayrılınca 45 | 007 | 846 olur; milyonlar bölüğü 45'tir ve bu bölüğün birler basamağı, yani milyonlar basamağı 5'tir. 4 seçeneği on milyonlar basamağındaki rakamdır.

  3. Kolay

    3Sena, "yüz yirmi üç milyon dört yüz elli altı bin yedi yüz seksen dokuz" sayısını bölük tablosuna yerleştiriyor. 123 sayısını yazacağı en soldaki bölüğün basamaklarını adlandırması gerekiyor. Milyonlar bölüğünde hangi basamaklar bulunur?

    • A) Birler, onlar, yüzler
    • B) Binler, on binler, yüz binler
    • C) Milyarlar, on milyarlar, yüz milyarlar
    • D) Milyonlar, on milyonlar, yüz milyonlar
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Milyonlar, on milyonlar, yüz milyonlar

    Her bölükte üç basamak vardır ve bölüğün adı birler, onlar, yüzler düzeniyle tekrar eder: milyonlar bölüğü milyonlar, on milyonlar ve yüz milyonlar basamaklarından oluşur. "Binler, on binler, yüz binler" seçeneği bir önceki bölüğün basamaklarıdır.

  4. Kolay

    4Bir futbol kulübünün sosyal medya hesabının takipçi sayısı 3.856.217'dir. Kulüp, bu sayıdaki 8 rakamının neyi gösterdiğini soran taraftarlarına bir açıklama yapacak. Bu sayıda 8 rakamının basamak değeri kaçtır?

    • A) 8
    • B) 8.000
    • C) 800.000
    • D) 80.000
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 800.000

    8 rakamı yüz binler basamağındadır; basamak değeri 8 × 100.000 = 800.000'dir. 8 seçeneği, basamak değeri ile rakamın sayı değerini karıştırmaktan doğar.

  5. Kolay

    5Merve, Mars gezegeninin Güneş'e uzaklığının “iki yüz yirmi yedi milyon dokuz yüz otuz altı bin altı yüz kırk” kilometre olduğunu okuyor. Bu sayıyı rakamlarla nasıl yazmalıdır?

    • A) 227 936 640
    • B) 227 936 064
    • C) 227 093 664
    • D) 22 793 664
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) 227 936 640

    Milyonlar bölüğüne 227, binler bölüğüne 936, birler bölüğüne 640 yazılır: 227 936 640. 227 936 064, birler bölüğünü “altı yüz kırk” yerine “altmış dört” gibi yazmaktan gelir.

  6. Kolay

    6Basamak tablosunda sağdan sola doğru birler bölüğü ve binler bölüğü yer alıyor. Binler bölüğünün hemen solunda hangi bölük bulunur?

    • A) Milyarlar bölüğü
    • B) Milyonlar bölüğü
    • C) Yüz binler bölüğü
    • D) Onlar bölüğü
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Milyonlar bölüğü

    Bölükler sağdan sola birler, binler, milyonlar ve milyarlar diye sıralanır. Yüz binler bir bölük değil, binler bölüğünün bir basamağıdır.

  7. Kolay

    7Emre ile Merve dört gezegenin Güneş'e uzaklığını bir tabloya yazıyor: Mars 227 936 640 km, Satürn 1 426 725 400 km, Uranüs 2 870 972 200 km, Neptün 4 498 252 900 km. Bu gezegenlerden hangisi Güneş'e en uzaktır?

    • A) Neptün
    • B) Mars
    • C) Satürn
    • D) Uranüs
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Neptün

    Basamak sayıları eşit olan Satürn, Uranüs ve Neptün'de milyarlar basamağına bakılır; 4 en büyük olduğundan Neptün en uzaktır. Mars'ın uzaklığı 9 basamaklı olduğu için en küçüktür.

  8. Kolay

    8Dünya'nın Güneş'e uzaklığı 149 597 890 km'dir. Bu sayının on milyonlar basamağındaki rakam kaçtır?

    • A) 1
    • B) 9
    • C) 5
    • D) 4
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 4

    Milyonlar bölüğündeki 149'da 1 yüz milyonlar, 4 on milyonlar, 9 milyonlar basamağındadır. Bu yüzden on milyonlar basamağındaki rakam 4'tür.

  9. Kolay

    9Bir kitapçının yıllık satış raporunda 6 020 300 sayısı yer alıyor. Bu sayının basamak değerlerinin toplamı biçiminde yazılışı hangisidir?

    • A) 6 000 000 + 2 000 + 300
    • B) 600 000 + 20 000 + 300
    • C) 6 000 000 + 20 000 + 300
    • D) 6 000 000 + 200 000 + 30
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 6 000 000 + 20 000 + 300

    6 milyonlar, 2 on binler, 3 yüzler basamağındadır: 6 000 000 + 20 000 + 300. 2'yi binler basamağında sanmak 2 000 yazılmasına neden olur.

  10. Kolay

    10Emre, fen bilimleri dersinde Merkür gezegeninin Güneş'e uzaklığının 57 909 175 km olduğunu öğreniyor ve bu sayıyı sınıfa yüksek sesle okuyacak. Emre sayıyı nasıl okumalıdır?

    • A) Beş yüz yetmiş dokuz milyon dokuz yüz on yedi bin beş
    • B) Elli yedi milyon doksan dokuz bin yüz yetmiş beş
    • C) Elli yedi bin dokuz yüz dokuz milyon yüz yetmiş beş
    • D) Elli yedi milyon dokuz yüz dokuz bin yüz yetmiş beş
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Elli yedi milyon dokuz yüz dokuz bin yüz yetmiş beş

    Sayı bölüklerine ayrılınca 57 | 909 | 175 olur ve “elli yedi milyon dokuz yüz dokuz bin yüz yetmiş beş” diye okunur. Binler bölüğündeki 909'u “doksan dokuz” okumak yaygın bir hatadır.

  11. Kolay

    11Bir şehrin nüfusu haberlerde “yirmi milyon üç yüz bin” olarak okunuyor. Bu sayı rakamlarla nasıl yazılır?

    • A) 20 000 300
    • B) 20 300 000
    • C) 2 300 000
    • D) 20 030 000
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 20 300 000

    Milyonlar bölüğüne 20, binler bölüğüne 300 yazılır, birler bölüğü 000 olur: 20 300 000. 20 000 300 yazılırsa üç yüz birler bölüğüne konmuş olur.

  12. Kolay

    12Yasin, büyük bir sayıyı kolay okuyabilmek için sayıyı sağdan sola doğru gruplara ayırıyor. Sayılar bölüklere ayrılırken kaçarlı gruplar oluşturulur?

    • A) İkişerli
    • B) Dörderli
    • C) Üçerli
    • D) Beşerli
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Üçerli

    Sayılar sağdan sola üçerli gruplara, yani bölüklere ayrılır ve her bölükte üç basamak bulunur. Dörderli gruplama Türkçedeki okunuş düzenine uymaz.

  13. Kolay

    13Can, 45 210 386 sayısını okurken her bölükteki sayıyı okuduktan sonra bölüğün adını söylüyor. Ancak öğretmeni, bir bölüğün adının okunuşta söylenmediğini hatırlatıyor. Adı söylenmeyen bölük hangisidir?

    • A) Binler bölüğü
    • B) Birler bölüğü
    • C) Milyonlar bölüğü
    • D) Milyarlar bölüğü
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Birler bölüğü

    Sayılar okunurken her bölükteki sayıdan sonra bölüğün adı söylenir; yalnızca birler bölüğünün adı söylenmez. Örneğin 386 “üç yüz seksen altı birler” diye okunmaz.

  14. Kolay

    14Jüpiter gezegeninin Güneş'e uzaklığı 778 412 020 km'dir. Bu sayıdaki en soldaki 7 rakamı hangi basamaktadır?

    • A) Yüz milyonlar basamağı
    • B) On milyonlar basamağı
    • C) Milyonlar basamağı
    • D) Milyarlar basamağı
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Yüz milyonlar basamağı

    Sayı 9 basamaklıdır ve en soldaki basamak milyonlar bölüğünün üçüncü basamağı olan yüz milyonlar basamağıdır. On milyonlar basamağında ise ikinci 7 rakamı bulunur.

  15. Kolay

    15Satürn gezegeninin Güneş'e uzaklığı 1 426 725 400 km'dir. Bu sayı kaç basamaklıdır?

    • A) 9
    • B) 11
    • C) 10
    • D) 12
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 10

    Sayıdaki rakamlar sayılınca 1 + 3 + 3 + 3 = 10 basamak bulunur. 9 cevabı, milyarlar bölüğündeki tek rakamı saymamaktan gelir.

  16. Kolay

    16Basamak tablosuna milyonlar bölüğünün soluna yeni bir bölük ekleniyor. Bölük adı ile bölüğün ilk basamağının adı aynıdır. Bu yeni bölüğün ilk basamağının adı nedir?

    • A) Yüz milyonlar basamağı
    • B) On milyarlar basamağı
    • C) Binler basamağı
    • D) Milyarlar basamağı
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Milyarlar basamağı

    Milyonlar bölüğünden sonra milyarlar bölüğü gelir ve bu bölüğün ilk basamağı milyarlar basamağıdır. Yüz milyonlar basamağı milyonlar bölüğünün son basamağıdır.

  17. Kolay

    17Bir belediyenin fidan dikme kampanyasında dikilen fidan sayısı açıklanıyor. Sayıyı okuyan spiker “milyon” sözcüğünü kullanıyor ama “bin” sözcüğünü hiç kullanmıyor; sayının birler bölüğünü ise “üç yüz on beş” diye okuyor. Spikerin okuduğu sayı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

    • A) 4 000 315
    • B) 4 006 315
    • C) 4 060 315
    • D) 4 600 315
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) 4 000 315

    Okunuşta “bin” sözcüğü, binler bölüğünde 0'dan farklı bir sayı varsa söylenir. 4 000 315 sayısının binler bölüğü 000'dır; sayı “dört milyon üç yüz on beş” diye okunur ve “bin” sözcüğü geçmez. Öbür sayılar sırasıyla “dört milyon altı bin üç yüz on beş”, “dört milyon altmış bin üç yüz on beş” ve “dört milyon altı yüz bin üç yüz on beş” diye okunur.

  18. Kolay

    18Bir bilgi yarışmasında sunucu, ekrandaki dört sayıdan birini bulması için yarışmacıya şu ipucunu veriyor: “Aradığım sayıda 5 rakamının basamak değeri 5 000 000'dur.” Sunucunun aradığı sayı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) 3 520 841
    • B) 35 208 417
    • C) 53 208 417
    • D) 352 084 170
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 35 208 417

    5 rakamının basamak değerinin 5 000 000 olması için 5, milyonlar basamağında bulunmalıdır. 35 208 417 sayısında 5 milyonlar basamağındadır. 3 520 841 sayısında 5 yüz binler basamağındadır (basamak değeri 500 000). 53 208 417 ve 352 084 170 sayılarında ise 5 on milyonlar basamağındadır (basamak değeri 50 000 000).

  19. Orta

    19Dört şehirdeki toplu taşıma araçlarının bir yılda taşıdığı yolcu sayıları bir tabloda paylaşılıyor. En çok yolcu taşıyan şehre "en çok kullanılan toplu taşıma" ödülü verilecek. Ödülü alacak şehrin yolcu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) 105.440.001
    • B) 105.404.369
    • C) 105.044.100
    • D) 105.004.999
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) 105.440.001

    Basamak sayıları eşit olduğundan soldan karşılaştırılır: milyonlar bölükleri (105) eşittir; yüz binler basamağında 4 bulunan sayılar 105.404.369 ile 105.440.001'dir; on binler basamağında 4 > 0 olduğu için 105.440.001 en büyüktür. 105.404.369 seçeneği, son basamaklardaki büyük rakamlara bakılmasından doğar.

  20. Orta

    20Bir bankanın yıllık raporunda, mobil uygulamadan yapılan işlem sayısının 12.063.005.104 olduğu belirtiliyor. Raporu okuyan Deniz, sayıyı sağdan başlayarak üçerli bölüklere ayırıyor. Bu sayının milyonlar bölüğündeki sayı kaçtır?

    • A) 12
    • B) 5
    • C) 63
    • D) 104
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 63

    Sayının bölükleri 12 | 063 | 005 | 104'tür: milyarlar 12, milyonlar 063 (yani 63), binler 005, birler 104. 12 seçeneği milyarlar bölüğünü, 5 seçeneği binler bölüğünü milyonlar bölüğü sanmaktan doğar.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.