5. Sınıf Sosyal Bilgiler · Yaşayan Demokrasimiz

Sorunlarımızın Çözümünde Kurumlar

muhtarlık
belediye
kaymakamlık
sivil toplum kuruluşu
dilekçe
sorun çözme

Mahalle ve ilçedeki sorunların çözümü için hangi kurumlara başvurulur?

Mahalle ve ilçedeki sorunların çözümü için muhtarlık, belediye, kaymakamlık gibi kurumlara ve gönüllü çalışan sivil toplum kuruluşlarına (STK) başvurulur. Bu kurumlar eğitim, sağlık, temizlik, güvenlik, ulaşım ve barınma gibi ihtiyaçları karşılamakla yükümlüdür. Halk tarafından seçilen muhtar, mahallenin ortak ihtiyaçlarını belirleyip ilgili kurumlara iletir ve kimlik kaybı, doğum, ölüm gibi durumlarda belgeleri hazırlar. Belediye; su dağıtımı, yol çalışmaları, çöp toplama, toplu ulaşım, itfaiye ve kültür etkinlikleriyle ilgilenir. Kaymakamlık ilçenin en yetkili kurumudur ve kaymakam cumhurbaşkanı tarafından atanır. Sorun çözme sırasıyla sorunu belirleme, bilgi toplama, inceleme, çözüm yolları geliştirme, karar verme, ilgili kuruma başvurma ve sonucu takip etme adımlarıyla yürür. Kurumlara dilekçe, telefon ya da genel ağ üzerinden ulaşılır; belediyeler için ALO 153, CİMER için ALO 150 hattı kullanılır.

Sorunlarımızın Çözümünde Kurumlar: konu anlatımı ve özeti

Mahallemizde ya da ilçemizde karşılaştığımız sorunları çözmek için başvurabileceğimiz kurumlar vardır. Bu konu, bu kurumların görevlerini ve bir sorunu çözerken izlenecek adımları anlatır.

Eğitim, sağlık, temizlik, güvenlik, ulaşım ve barınma gibi ihtiyaçları muhtarlık, belediye ve kaymakamlık gibi kurumlar karşılar. Sivil toplum kuruluşları (STK) da gönüllü olarak destek verir.
Muhtar, halk tarafından seçilir; mahallenin ihtiyaçlarını belirleyip ilgili kurumlara iletir ve bazı belgeleri hazırlar.
Belediye, başında halkın seçtiği belediye başkanı bulunan kurumdur. Su, yol, çöp toplama, toplu ulaşım, itfaiye ve kültür etkinlikleri belediyenin işidir.
Kaymakamlık, ilçenin en yetkili kurumudur. Kaymakam, cumhurbaşkanı tarafından atanır; ilçenin güvenliğini ve kalkınmasını sağlar.
Sorun çözme adımları: sorunu belirleme, bilgi toplama, inceleme, çözüm yolları geliştirme, karar verme, ilgili kuruma başvurma ve sonucu takip etme.
Bir sorunu çözerken izlenen yedi adım: sorunu belirlemeden sonucu takip etmeye
Kurumlara dilekçe, telefon ya da genel ağ üzerinden ulaşılabilir. Belediyeler için ALO 153, CİMER için ALO 150 hattı kullanılır.
Kamu Denetçiliği Kurumu da hakların aranmasında başvurulabilecek kurumlardandır.

Unutma: Dilekçe yazarken sorunu açık ve kibar bir dille anlat; ad, adres, tarih ve imza bilgilerini eklemeyi unutma.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bir sorunda hangi kuruma başvuracağını bulmak için sorunun büyüklüğüne ve türüne bak.

Mahalleyle ilgili bir ihtiyaç veya belge mi? Muhtarlığa git.
Yol, su, çöp, park ya da toplu taşıma mı? Bu işler belediyenin görevidir.
İlçenin güvenliği ya da devlet hizmetlerinin düzeni mi? Kaymakamlığa başvurulur.

Başvurudan sonra takip etmek de sürecin parçasıdır; sorunun çözülüp çözülmediğini kontrol edersin.

Günlük hayattan: Sokağınızdaki çöpler günlerdir toplanmıyorsa belediyeyi arayarak durumu bildirebilirsin.

Sık yapılan hata: Her sorun için doğrudan en üst makama gitmek ya da yanlış kuruma başvurmak. Doğrusu: Önce sorunun hangi kurumun görev alanına girdiğini öğren; doğru kuruma yapılan başvuru daha hızlı sonuç verir.

Derinleş

Okulunun çevresinde öğrencileri etkileyen bir sorun belirle (okul önünde yaya geçidi olmaması, yetersiz aydınlatma gibi). Sorun için hangi kurumun yetkili olduğunu araştır ve sınıfınla birlikte kibar, açık ve kısa bir dilekçe taslağı yaz. Dilekçede sorunu kanıtlarla nasıl desteklersin? Başvurudan sonra sonucu nasıl takip edeceğinizi de planla.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

SB.5.4.4Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme
- a) Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabileceği kaynakları belirler.
- b) Belirlediği kaynaklardan ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkındaki bilgileri bulur.
- c) Belirlediği kaynaklardan ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında ulaştığı bilgileri doğrular.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1İlçesindeki okulların bahçelerine güvenlik kamerası takılması için bir dilekçe yazacak olan Hasan Bey, dilekçeyi ilçedeki bütün kamu kurumlarının çalışmalarını yöneten ve devleti ilçede temsil eden en yetkili makama vermek istiyor. Hasan Bey'in dilekçesini vermesi gereken kurum hangisidir?
- A) Muhtarlık
- B) Türk Kızılay
- C) Okul aile birliği
- D) Kaymakamlık
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kaymakamlık
İlçede devleti temsil eden ve ilçenin yönetiminden sorumlu en yetkili kurum kaymakamlıktır. Muhtarlık yalnızca bir köy ya da mahallenin yönetiminden sorumludur; ilçedeki bütün kurumları yönetmez.
Kolay
2Bir sokakta çöp konteynerleri günlerdir boşaltılmamış, yolda da büyük çukurlar oluşmuş. Aynı gece bir evde çıkan yangına da itfaiye ekipleri müdahale ediyor. Çöp toplama, yol bakımı ve itfaiye hizmetleri hangi kurumun görevidir?
- A) Belediye
- B) Muhtarlık
- C) Kaymakamlık
- D) Sivil toplum kuruluşu
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Belediye
Çöp toplama, yol bakımı ve itfaiye hizmetleri belediyenin görevidir. Muhtar bu sorunları belediyeye iletebilir ama hizmeti kendisi vermez.
Kolay
3Evinin önündeki sokak lambası haftalardır yanmayan Nilay, durumu belediyeye telefonla bildirmek istiyor. Ablası belediyelerin vatandaşların istek ve şikâyetleri için ortak bir çağrı hattı kullandığını söylüyor. Nilay'ın araması gereken belediye çağrı hattı hangisidir?
- A) ALO 153
- B) ALO 183
- C) 155
- D) 112
Cevabı göster
Doğru cevap: A) ALO 153
ALO 153 belediyelerin istek ve şikâyet hattıdır. 155 polis imdat hattı, 112 acil çağrı hattı, ALO 183 ise sosyal destek hattıdır; bunlar sokak lambası arızası için kullanılmaz.
Kolay
4Mahallede seçim günü sandık kuruluyor. Mahalle halkı, mahallenin nüfus kayıtlarına yardımcı olacak, ikametgâh belgesi verecek ve mahallenin ihtiyaçlarını kurumlara iletecek kişiyi seçmek için oy kullanıyor. Halkın oyuyla seçilen bu kişi kimdir?
- A) Kaymakam
- B) Vali
- C) Hâkim
- D) Muhtar
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Muhtar
Köy ve mahallenin yönetiminden sorumlu, halk tarafından seçilen kişi muhtardır. Kaymakam ve vali ise seçimle değil atamayla göreve gelir.
Kolay
5Saniye Teyze yaşlı olduğu için evinden çıkamıyor. Bir kurum, onun evine ücretsiz olarak temizlik, kişisel bakım ve gıda desteği gönderiyor. Bu evde bakım hizmetini sunan kurum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kamu Denetçiliği Kurumu
- B) Belediye
- C) Yüksek Seçim Kurulu
- D) Muhtarlık
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Belediye
Yaşlı, hasta ve özel gereksinimli bireylere evde bakım hizmeti veren kurum belediyedir. Kamu Denetçiliği Kurumu ise hizmet vermez, şikâyetleri inceleyip çözüm önerir.
Kolay
6Bir şehirde yaz boyunca parklarda ücretsiz tiyatro gösterileri ve kitap fuarı düzenleniyor. Etkinliklerin başında halkın seçtiği başkanın bulunduğu bir kurumun adı yazıyor. Bu etkinlikleri düzenleyen kurum büyük olasılıkla hangisidir?
- A) Belediye
- B) Muhtarlık
- C) Kaymakamlık
- D) Kamu Denetçiliği Kurumu
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Belediye
Kültür ve sanat faaliyetleri belediyenin görevleri arasındadır ve belediyenin başında halkın seçtiği belediye başkanı bulunur. Kaymakam seçimle değil atamayla göreve geldiği için kaymakamlık bu ipucuna uymaz.
Kolay
7Ezgi, mahallesindeki bir sorun için dilekçe yazıyor. Dilekçesine adını, soyadını, adresini ve sorunun açıklamasını yazmış. Ezgi'nin dilekçesine eklemesi gereken diğer bilgiler hangileridir?
- A) Tarih ve imza
- B) Okul notları ve karnesi
- C) Ailesinin meslekleri
- D) En sevdiği dersler
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Tarih ve imza
Bir dilekçede ad soyad, adres ve açıklamanın yanında tarih ve imza da bulunmalıdır. Okul notları ya da ailenin meslekleri dilekçenin konusuyla ilgili değildir.
Kolay
8Selin'in annesi bir isteğini Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezine (CİMER) telefonla iletmek istiyor. Selin'in annesi hangi hattı aramalıdır?
- A) ALO 153
- B) ALO 155
- C) ALO 112
- D) ALO 150
Cevabı göster
Doğru cevap: D) ALO 150
CİMER'e ALO 150 hattından ulaşılır. ALO 153 ise belediyelerin istek ve şikâyet hattıdır; iki hat sıkça karıştırılır.
Kolay
9İlçenin yönetiminden sorumlu olan ve ilçedeki en yetkili kurum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Muhtarlık
- B) Sivil toplum kuruluşu
- C) Okul aile birliği
- D) Kaymakamlık
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kaymakamlık
İlçenin yönetiminden sorumlu en yetkili kurum kaymakamlıktır. Muhtarlık ise yalnızca köy ya da mahallenin yönetiminden sorumludur.
Kolay
101992'de kurulan bir vakıf; erozyon ve çölleşmeyle mücadele etmek, ağaç dikmek ve doğal varlıkları korumak için çalışıyor. Vakfın çalışmalarına gönüllüler destek veriyor. Bu vakıf aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A) Sivil toplum kuruluşu
- B) Belediye
- C) Kaymakamlık
- D) Muhtarlık
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sivil toplum kuruluşu
Gönüllülük anlayışıyla çalışarak toplumsal sorunların çözümüne destek olan vakıf ve dernekler sivil toplum kuruluşudur. Belediye, kaymakamlık ve muhtarlık ise resmî kurumlardır.
Kolay
11Bir ilçede halkın can ve mal güvenliğini sağlamak için kolluk kuvvetlerine emir verme yetkisi kime aittir?
- A) Muhtar
- B) Belediye başkanı
- C) Kaymakam
- D) Okul müdürü
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kaymakam
Kaymakam ilçedeki en yetkili kişidir ve halkın güvenliği için kolluk kuvvetlerine emir verir. Belediye başkanı ise şehrin altyapı, temizlik ve ulaşım gibi hizmetleriyle ilgilenir.
Kolay
12Hasan Bey, mahalleye yeni taşınan ailelerin kaydını tutuyor ve okula başlama zamanı gelen çocukları takip ediyor. Hasan Bey'in yaptığı bu işler hangi kurumun görevleri arasındadır?
- A) Muhtarlık
- B) Belediye
- C) Kaymakamlık
- D) Sivil toplum kuruluşu
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Muhtarlık
Mahalleye yeni taşınanların ve okula başlaması gereken çocukların takibi muhtarın görevidir. Belediye ise su, yol, temizlik ve ulaşım gibi şehir hizmetleriyle ilgilenir.
Kolay
13Okul panosunda şöyle bir duyuru var: "Sorunlarınızın çözümü için kdkcocuk.gov.tr adresinden başvuru yapabilirsiniz." Bu genel ağ adresi hangi kuruma aittir?
- A) Yüksek Seçim Kurulu
- B) Kamu Denetçiliği Kurumu
- C) Belediye
- D) Muhtarlık
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kamu Denetçiliği Kurumu
KDK Çocuk sayfası Kamu Denetçiliği Kurumuna aittir; çocuklar sorunlarını bu sayfadan iletebilir. Belediyelere e-dilekçe ise farklı bir adresten gönderilir.
Kolay
14Elif'in annesi, evden çıkmadan belediyeye yazılı bir başvuru yapmak istiyor. Bunun için aşağıdaki yollardan hangisini kullanabilir?
- A) Genel ağ üzerinden e-dilekçe göndermek
- B) Belediye binasına gidip sözlü anlatmak
- C) Sorunu komşularına anlatmak
- D) Sorunu bir deftere yazıp saklamak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Genel ağ üzerinden e-dilekçe göndermek
Belediyelere genel ağ üzerinden e-dilekçe ile evden çıkmadan yazılı başvuru yapılabilir. Belediye binasına gitmek de bir başvuru yoludur ama evden çıkmayı gerektirir.
Kolay
15Aşağıdakilerden hangisi bir öğrencinin sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarına katkıda bulunma yollarından biridir?
- A) Kuruluşun etkinliklerini görmezden gelmek
- B) Kuruluşun gönüllü etkinliklerine destek vermek
- C) Kuruluşun afişlerini sökmek
- D) Kuruluştan ücret karşılığı hizmet istemek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kuruluşun gönüllü etkinliklerine destek vermek
Sivil toplum kuruluşlarına üye olarak ya da faaliyetlerine destek vererek toplumsal dayanışmaya katkıda bulunabiliriz. Bu kuruluşlar gönüllülük anlayışıyla çalıştığı için ücretli hizmet istemek onların çalışma biçimine uymaz.
Kolay
16Okul yoluna "Dikkat Okul Bölgesi" tabelaları ve yaya geçidi yapılıyor. Bu çalışma toplumun hangi ihtiyacını karşılamaya yöneliktir?
- A) Barınma
- B) Güvenlik
- C) Beslenme
- D) Eğlence
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Güvenlik
Okul yoluna tabela ve yaya geçidi konması öğrencilerin güvenliğini sağlamak içindir. Barınma ise insanların konut ihtiyacıyla ilgilidir.
Kolay
17Yerel bir haberde, ilçedeki devlet dairelerini, eğitim ve sağlık kurumlarını denetlemekle görevli yetkilinin ilçe devlet hastanesini ziyaret ettiği anlatılıyor. Haberde sözü edilen yetkili aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mahalle muhtarı
- B) Belediye başkanı
- C) Kaymakam
- D) Bir derneğin başkanı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kaymakam
İlçedeki devlet dairelerini, eğitim ve sağlık kurumlarını denetlemek kaymakamın görevleri arasındadır. Muhtar mahallenin ihtiyaçlarını belirleyip ilgili kurumlara iletir ve bazı belgeleri hazırlar; belediye başkanı su, yol, temizlik, toplu ulaşım gibi belediye hizmetlerini yürütür. Dernekler ise gönüllülük anlayışıyla çalışan sivil toplum kuruluşlarıdır; devlet kurumlarını denetlemez.
Kolay
18Ayten Hanım'ın evinde genel ağ bağlantısı yok. Bir isteğini Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezine (CİMER) yazılı olarak iletmek istiyor. Ayten Hanım'ın başvurusunu iletebileceği yol aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Başvurusunu posta yoluyla göndermek
- B) Belediyenin ALO 153 hattını aramak
- C) Belediye e-dilekçe sayfasına yazmak
- D) İsteğini sosyal medya hesabında paylaşmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Başvurusunu posta yoluyla göndermek
CİMER'e ALO 150 hattından, genel ağ üzerinden, posta yoluyla ya da şahsen başvuru yapılabilir. Genel ağı olmayan ve yazılı başvuru yapmak isteyen Ayten Hanım posta yolunu kullanabilir. ALO 153 belediyelerin hattıdır; e-dilekçe sayfası ve sosyal medya genel ağ gerektirir, sosyal medya paylaşımı da bir başvuru değildir.
Orta
19Muhtar Ayten Hanım'ın haftalık iş listesinde şunlar var: Mahallede yaşayanlara ikametgâh belgesi vermek, mahallenin park ve yol ihtiyaçlarını belirlemek ve bunları belediyeye iletmek. Aşağıdakilerden hangisi Ayten Hanım'ın listesine eklenebilecek bir görevdir?
- A) İlçedeki kolluk kuvvetlerine doğrudan emir vermek
- B) Şehrin su ve doğal gaz dağıtımını yürütmek
- C) Yaşlıların ihtiyaçlarını belirleyip kurumlara iletmek
- D) Mahkemedeki davaları dinleyip karara bağlamak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yaşlıların ihtiyaçlarını belirleyip kurumlara iletmek
Muhtar mahallenin ihtiyaçlarını belirleyip kurumlara iletir; yaşlıların ihtiyaçlarını bildirmek de bu görevlerdendir. Kolluk kuvvetlerine emir vermek kaymakamın, davaları karara bağlamak ise hâkimin görevidir.
Orta
20Ferhat ilçesindeki derede son günlerde balıkların öldüğünü ve suyun kötü koktuğunu duyuyor. Bu konuda bir şeyler yapmak istiyor ama nereden başlayacağını bilmiyor. Öğretmeni ona sorun çözme adımlarını hatırlatıyor. Ferhat'ın izlemesi gereken ilk adım hangisidir?
- A) Sonucu takip etmek
- B) Sorunu belirlemek
- C) İlgili kuruma başvurmak
- D) Çözüm yolları arasında seçim yapmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sorunu belirlemek
Sorun çözmenin ilk adımı sorunun ne olduğunu açıkça belirlemektir; Ferhat önce derede tam olarak ne olduğunu anlamalıdır. Kuruma başvurmak sonraki bir adımdır; sorun belirlenmeden doğru kuruma başvurulamaz.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.