Atatürk ve Çiftlik

atatürk orman çiftliği
doğa sevgisi
ana fikir
anahtar kelime
pekiştirme
ikileme
çağrışım
niteleme ve belirtme

Atatürk Orman Çiftliği nasıl kuruldu?

Atatürk Orman Çiftliği, Atatürk'ün Ankara kenarında bataklık, çorak ve tarıma elverişsiz görülen bir araziyi bilerek seçip emek ve bilimle örnek bir çiftliğe dönüştürmesiyle kurulmuştur. Atatürk daha 1925 yılında tarımcılarına çiftlik arazisi araştırma emri verir. Uzmanlar ve yabancı raporlar arazide tarım yapılamayacağını söyler; Atatürk ise burayı biz ıslah etmezsek kim ıslah edecek diye düşünür. İlk olarak 20.000 dönüm arazi satın alınır, ardından Etimesgut, Balgat, Çakırlar gibi çevre çiftlikler de eklenerek çiftlik genişler. Böylece halkın gezip dinlenebileceği ve bilgilenebileceği bir yeşil alan, Türk tarımı için de modern tarım yöntemlerinin uygulandığı bir işletme ortaya çıkar. Atatürk'ün yeşili görmeyen gözler renk zevkinden yoksundur sözü onun doğa sevgisini gösterir. Atatürk ve Çiftlik metninin ana fikri, emek ve bilimin en zor koşulları bile değiştirebileceğidir; toplum yararına uzun vadeli çalışmanın önemi de vurgulanır.

Atatürk ve Çiftlik: konu anlatımı ve özeti

Bu bilgilendirici metin, Atatürk'ün Ankara'da verimsiz görülen bir araziyi seçerek örnek bir çiftlik kurmasını anlatır. Metnin ana fikri, emek ve bilimin en zor koşulları bile değiştirebileceğidir.

Uzmanlar arazinin bataklık, çorak ve tarıma elverişsiz olduğunu söyler. Atatürk ise asıl böyle bir yerin düzeltilmesi gerektiğini düşünür.
Atatürk doğayı ve yeşili çok sever; halkın gezip dinlenebileceği, öğrenebileceği bir yeşil alan ister.
Çiftlik, çevredeki arazilerin de alınmasıyla genişler ve modern tarım yöntemlerinin uygulandığı bir yer olur.
Metinden şu mesajlar çıkar: Toplum yararına uzun vadeli çalışmak önemlidir, zor işler sorumluluk alarak başarılır.
Bir kelimeden pekiştirme (yemyeşil), ikileme (yeşil yeşil) ve çağrışım (doğa) türetirsin.
Anahtar kelimeleri belirler, onlarla gereksiz kelime içermeyen, açık cümleler kurarsın.
İsimleri niteleyen (cesur çocuk) ve belirten (beş kalem, bu kitap) kelimeleri ayırt edersin. Hikâye yazarken çözüm bölümünde düğümdeki merakı sonuca bağlarsın.

Unutma: Ana fikri bulmak için metindeki önemli cümlelerin ortak mesajını ara.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bu bilgilendirici metnin ana fikrini bulmak için önce-sonra karşılaştırması yapabilirsin.

Önce: Arazi nasıldı? Bataklık, çorak, tarıma elverişsiz.
Ne yapıldı? Bilgi ve emekle arazi düzeltildi, modern tarım yapıldı.
Sonra: Arazi yeşil, verimli ve halkın gezebildiği bir yere dönüştü.
Ana fikir: Önce ile sonra arasındaki farkı yaratan neyse ana fikir odur: emek ve bilim zor koşulları değiştirebilir.

Günlük hayattan: Okulun boş ve çamurlu bir köşesine öğrenciler birlikte çiçek dikerse orası güzel bir bahçeye dönüşür.

Sık yapılan hata: Ana fikir yerine bir ayrıntıyı yazmak ("Çiftlik Ankara'dadır."). Doğrusu: Ana fikir metnin bütününden çıkan mesajdır.

Derinleş

Okulunda ya da mahallende kullanılmayan, bakımsız bir alan seç. Bu alanı herkesin kullanabileceği bir yere dönüştürmek için bir proje taslağı hazırla: Ne yapılmalı, hangi malzemeler gerekir, kimlerden destek alınabilir? Projenin uzun vadede kimlere ve nasıl yarar sağlayacağını açıkla.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.O.5.5Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.5.6Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.5.8Basit çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme
T.O.5.11Metindeki unsurları sınıflandırabilme
T.O.5.14Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.5.15Metnin anahtar kelimelerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.5.20Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.Y.5.13Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Sınıfta kelime zinciri oyunu oynanıyor. Can “yeşil” dedi; sıradaki oyuncu, bu kelimenin aklına getirdiği başka bir kelimeyi söyleyecek. Oyunun kuralına göre aynı kelimeyi tekrarlamak ya da kelimeye ek veya ses getirmek kabul edilmiyor. Kurala uyan bir oyuncu aşağıdakilerden hangisini söylemiş olabilir?
- A) yemyeşil
- B) yeşil yeşil
- C) orman
- D) yeşillik
Cevabı göster
Doğru cevap: C) orman
“Orman”, “yeşil” kelimesinin çağrışım yoluyla akla getirdiği yeni bir kelimedir. “Yemyeşil” pekiştirmeyle, “yeşil yeşil” tekrarla, “yeşillik” de ek getirilerek yapıldığı için kurala uymaz; “yeşillik” anlamca çağrışıma yakın görünse de “yeşil” kelimesinden türetilmiştir.
Kolay
2Atatürk, arazinin kötü olduğunu söyleyen uzmanlara şöyle cevap verdi: “Burayı biz ıslah etmezsek kim gelip ıslah edecek?” Kısa süre sonra bataklıklar kurutuldu, toprağa gübre verildi ve binlerce fidan dikildi. Bu bölüme göre “ıslah etmek” sözünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kötü durumdakini düzeltip iyileştirmek
- B) Bir yeri satıp elden çıkarmak
- C) Bir yeri bırakıp terk etmek
- D) Bir yeri ölçüp haritasını çıkarmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kötü durumdakini düzeltip iyileştirmek
Atatürk'ün sözünden sonra bataklıkların kurutulması, toprağın gübrelenmesi ve fidan dikilmesi, kötü durumdaki arazinin düzeltildiğini gösterir; “ıslah etmek” bu anlamdadır. Haritasını çıkarmak da bir arazide yapılan bir iştir ama metindeki çalışmalar toprağı iyileştirmeye yöneliktir.
Kolay
3Sınıfça Atatürk Orman Çiftliği'ne geziye gittik. Rehber, çiftliğin Cumhuriyet'in ilk yıllarında başkentin çorak bir kenarında kurulduğunu, bugün ise şehrin içinde kaldığını anlattı. Dönüşte otobüsümüz Meclis binasının önünden geçti. Gezinin yapıldığı çiftlik hangi şehirdedir?
- A) İzmir
- B) Ankara
- C) İstanbul
- D) Bursa
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ankara
Rehber çiftliğin başkentte kurulduğunu söyler; Türkiye'nin başkenti Ankara'dır ve Türkiye Büyük Millet Meclisi de Ankara'dadır. İstanbul büyük ve tarihî bir şehir olduğu için akla gelebilir ama Cumhuriyet'in başkenti değildir.
Kolay
41925 yılında Atatürk, Ankara'nın batısındaki geniş bir araziyi göstererek burada örnek bir çiftlik kurmak istediğini söyledi. Toprağı inceleyen uzmanlar, arazinin bataklıklarla dolu, tuzlu ve çorak olduğunu; orada ağaç bile yetiştirmenin çok zor olacağını bildirdi. Bu bölüme göre uzmanlar arazi için ne düşünmektedir?
- A) Tarım yapmaya hiç uygun olmadığını
- B) Çok verimli ve sulak olduğunu
- C) Şehre çok uzak bir yer olduğunu
- D) Sık ormanlarla kaplı olduğunu
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Tarım yapmaya hiç uygun olmadığını
Uzmanlar arazinin bataklık, tuzlu ve çorak olduğunu, ağaç yetiştirmenin bile zor olacağını söyler; yani toprağın tarıma elverişsiz olduğunu düşünürler. Bataklık su demek olduğu için “sulak” seçeneği çekici görünebilir ama bataklık toprağı verimli kılmaz, tersine bozar.
Kolay
5“Çiftliğe giden yolun iki yanında yeşil yeşil tarlalar uzanıyordu.” Bu cümledeki ikileme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) yeşil yeşil
- B) iki yanında
- C) giden yolun
- D) tarlalar uzanıyordu
Cevabı göster
Doğru cevap: A) yeşil yeşil
“Yeşil yeşil” aynı kelimenin tekrarıyla oluşmuş bir ikilemedir. “İki yanında” ise bir sayı ve isimden oluşan bir kelime grubudur.
Kolay
6Metinde bir tarımcı, çiftlik yeri ararken Ankara'nın o günkü durumunu anlatır: “Kıraç bir bozkırın ortasında bir ortaçağ şehri. Ağaç yok, su yok, hiçbir şey yok.” Tarımcıya göre o günkü Ankara'nın çevresi nasıldır?
- A) Ormanlarla kaplı bir dağlık alan
- B) Göllerle dolu bir ova
- C) Bağ ve bahçelerle çevrili bir yer
- D) Ağaçsız ve susuz bir bozkır
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ağaçsız ve susuz bir bozkır
Tarımcı “Ağaç yok, su yok, hiçbir şey yok.” diyerek Ankara'nın çevresini ağaçsız ve susuz bir bozkır olarak anlatır. Orman ya da göl bilgisi metinle çelişir.
Kolay
7“Atatürk ve Çiftlik” metninde Atatürk'ün şu sözüne yer verilir: “Yeşili görmeyen gözler renk zevkinden yoksundur.” Bu söz Atatürk'ün hangi yönünü gösterir?
- A) Resim yapmaktan hoşlanmasını
- B) Renkleri ayırt edememesini
- C) Kalabalık şehirleri sevmesini
- D) Doğayı ve yeşili çok sevmesini
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Doğayı ve yeşili çok sevmesini
Atatürk bu sözle yeşilin güzelliğine ve önemine dikkat çeker; metinde de onun yeşile olan tutkusunu anlattığı belirtilir. Sözde resim yapmayla ilgili bir ifade yoktur.
Kolay
8“Atatürk ve Çiftlik” metni, Atatürk Orman Çiftliği'nin nasıl kurulduğunu gerçek bilgilere ve bir tarımcının anılarına dayanarak anlatır. Bu metin aşağıdaki türlerden hangisine örnektir?
- A) Şiir
- B) Bilgilendirici metin
- C) Masal
- D) Fabl
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bilgilendirici metin
Metin gerçek olaylara ve bilgilere dayanarak bir konuyu açıklar; bu, bilgilendirici metnin özelliğidir. Masal ve fablda olağanüstü olaylar ya da konuşan hayvanlar bulunur.
Kolay
9Metne göre Atatürk, ülke tarımına örnek olacak bir çiftlik kurulmasını ister. Bu çiftlik kurulduğunda aldığı ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gazi Orman Çiftliği
- B) Yağmur Baba Çiftliği
- C) Etimesgut Çiftliği
- D) Balgat Çiftliği
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Gazi Orman Çiftliği
Metinde “Ülke tarımına örnek olacak Gazi Orman Çiftliği'ni kurmak üzere...” denir. Etimesgut, Balgat ve Yağmur Baba sonradan satın alınan çevre çiftliklerdir.
Kolay
10Pekiştirme, bir kelimenin anlamını güçlendirmek için yapılır: yeşil – yemyeşil. Buna göre “kuru” kelimesinin pekiştirilmiş hâli aşağıdakilerden hangisidir?
- A) kuru kuru
- B) kupkuru
- C) kurumsu
- D) kurulu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) kupkuru
“Kuru” kelimesinin anlamı başına “kup” getirilerek güçlendirilir: kupkuru. “Kuru kuru” ise kelimenin tekrarıyla oluşan bir ikilemedir.
Kolay
11Sınıfta her öğrenci, verilen kelimenin aklına getirdiği bir kelimeyi söylüyor. Verilen kelime “toprak” ise aşağıdakilerden hangisi bu kelimenin en doğal çağrışımıdır?
- A) yıldız
- B) bulut
- C) gemi
- D) tarla
Cevabı göster
Doğru cevap: D) tarla
Çağrışım, bir kelimenin akla getirdiği başka bir kavramdır; toprak ile tarla arasında güçlü bir ilişki vardır. Yıldız ve gemi toprakla doğrudan ilişkili değildir.
Kolay
12Aşağıdaki kelime gruplarının hangisinde ismin önündeki kelime, ismin nasıl olduğunu değil, hangisi olduğunu işaret ederek belirtir?
- A) çorak arazi
- B) geniş arazi
- C) bu arazi
- D) verimsiz arazi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) bu arazi
“Bu” kelimesi araziyi işaret ederek belirtir; arazinin özelliğini bildirmez. “Çorak, geniş, verimsiz” ise arazinin nasıl olduğunu bildiren niteleyen kelimelerdir.
Kolay
13Öğrenciler “Atatürk ve Çiftlik” metninin içeriğini en iyi yansıtan anahtar kelimeleri seçecek. Aşağıdakilerden hangisi bu metnin anahtar kelimeleri olarak en uygundur?
- A) bakanlık, rapor, fiyat
- B) Etimesgut, Balgat, Macun
- C) Atatürk, çiftlik, ağaçlandırma
- D) deniz, liman, gemi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Atatürk, çiftlik, ağaçlandırma
Metin, Atatürk'ün kıraç bir araziyi ağaçlandırıp örnek bir çiftlik kurmasını anlatır; bu yüzden “Atatürk, çiftlik, ağaçlandırma” içeriği en iyi yansıtır. Etimesgut, Balgat ve Macun yalnızca satın alınan çevre arazilerin adlarıdır.
Kolay
14Metnin sonunda Atatürk'ün çiftlik çalışmaları sonucunda halkına bir armağan verdiği belirtilir. Metne göre bu armağan aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnızca devlet adamlarının dinlenebileceği bir köşk
- B) Çocuklarıyla gezip eğlenebilecekleri ve bilgilenebilecekleri bir yeşil alan
- C) Yabancı uzmanların çalışacağı bir fabrika bölgesi
- D) Halkın alışveriş yapabileceği büyük bir çarşı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çocuklarıyla gezip eğlenebilecekleri ve bilgilenebilecekleri bir yeşil alan
Metinde Atatürk'ün halkına çocuklarıyla birlikte gezecekleri, eğlenecekleri ve bilgilenebilecekleri bir yeşil alan armağan ettiği yazılıdır.
Kolay
15“Kıraç bir bozkırın ortasında bir ortaçağ şehri. Ağaç yok, su yok, hiçbir şey yok.” Bu cümlelerde geçen “kıraç” kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sulak ve bereketli
- B) Sık ağaçlı
- C) Verimsiz ve kurak
- D) Kalabalık ve gürültülü
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Verimsiz ve kurak
Cümlenin devamındaki “Ağaç yok, su yok” sözleri, “kıraç” kelimesinin verimsiz ve kurak toprak anlamında kullanıldığını gösterir. “Sulak ve bereketli” ise zıt anlamdadır.
Kolay
16Metne göre çiftlik için ilk olarak yönetim merkezi, parklar ve sebze bahçelerinin bulunduğu arazi satın alınır. Bu ilk arazinin büyüklüğü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 2.000 dönüm
- B) 200 dönüm
- C) 20.000 dönüm
- D) 200.000 dönüm
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 20.000 dönüm
Metinde “İlk olarak çiftliğin yönetim merkeziyle, parkların ve sebze bahçelerinin üzerinde bulunduğu 20.000 dönüm arazi... satın alınır.” denir.
Kolay
17Öğretmen, “yeşil” kelimesinin akla “doğa” kelimesini getirdiğini, buna çağrışım dendiğini söyledi. Çağrışımın eş anlamlılıktan farklı olduğunu da ekledi: Eş anlamlı kelimeler aynı varlığı ya da kavramı karşılar. Aşağıdaki kelime çiftlerinin hangisinde ikinci kelime, birincinin eş anlamlısı olmayıp çağrıştırdığı bir kelimedir?
- A) hediye – armağan
- B) cevap – yanıt
- C) kırmızı – al
- D) yağmur – şemsiye
Cevabı göster
Doğru cevap: D) yağmur – şemsiye
“Yağmur” denince akla “şemsiye” gelir; ama şemsiye yağmur demek değildir. Bu iki kelime arasında çağrışım ilişkisi vardır. “Hediye – armağan”, “cevap – yanıt” ve “kırmızı – al” çiftlerinde ise kelimeler aynı anlamı taşır, yani eş anlamlıdır.
Kolay
18Zehra, çiftlik gezisini anlatan yazısında önce “Bahar gelince çiftlik yeşil oldu.” cümlesini yazdı. Sonra “yeşil” kelimesini silip yerine “yemyeşil” yazdı. Zehra'nın yaptığı bu değişiklik cümlenin anlamını nasıl etkilemiştir?
- A) Çiftliğin renginin yeşile yakın olduğu anlatılmıştır.
- B) Çiftliğin çok yeşil olduğu anlatılmıştır.
- C) Çiftliğin bir bölümünün yeşil olduğu anlatılmıştır.
- D) Çiftliğin eskisinden az yeşil olduğu anlatılmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çiftliğin çok yeşil olduğu anlatılmıştır.
Pekiştirme, kelimenin anlamını güçlendirir. “Yemyeşil”, “çok yeşil, her yanı yeşil” demektir. Bu yüzden değişiklikten sonra cümle, çiftliğin çok yeşil olduğunu anlatır. Pekiştirme anlamı azaltmaz; rengin yeşile yakın, az ya da yalnızca bir bölümde olduğunu bildirmez.
Orta
19Çiftlik gezisinden dönen öğrenciler gördüklerini anlatan cümleler yazdı. Öğretmen, isimlerin önüne gelen ve tırnak içinde gösterilen kelimelerin görevlerini incelemelerini istedi. Hangi cümlede tırnak içindeki kelime, ismin nasıl olduğunu bildirerek onu niteler?
- A) “Beş” traktör tarlada çalışıyordu.
- B) “Bu” göl eskiden bataklıkmış.
- C) “Bazı” fidanlar yeni dikilmiş.
- D) Rehber bize “yaşlı” ağaçları gösterdi.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Rehber bize “yaşlı” ağaçları gösterdi.
“Yaşlı”, ağaçların nasıl olduğunu, yani özelliğini bildirdiği için ismi niteler. “Beş” sayı, “bu” işaret, “bazı” belirsizlik bildirerek ismi belirtir. Bu kelimeler de ismin önüne gelip onu tamamladığı için niteleme yapıyor sanılabilir.
Orta
20Uzmanlar, bu topraklarda hiçbir şeyin yetişmeyeceğini söylemişti. Atatürk ise bilim insanlarıyla birlikte çalışmaya başladı; bataklıklar kurutuldu, toprak iyileştirildi, yeni tarım yöntemleri denendi. Birkaç yıl içinde çorak arazide tarlalar, meyve bahçeleri ve ağaçlıklar yükseldi. Bu metnin ana fikri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Verimli topraklar kendiliğinden ortaya çıkar.
- B) Emek ve bilim, zor görünen koşulları değiştirebilir.
- C) Uzmanların sözüne her zaman uyulmalıdır.
- D) Çiftlik kurmak için en uygun yer şehir merkezidir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Emek ve bilim, zor görünen koşulları değiştirebilir.
Çorak arazi, bilimsel çalışmalar ve emek sayesinde verimli hâle gelmiştir; metin, zor koşulların emekle ve bilimle değiştirilebileceğini anlatır. Bilim insanlarıyla çalışılması uzmanlara uymak gibi görünebilir ama metinde uzmanların “yetişmez” görüşünün tersine bir sonuç elde edilmiştir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.