Mustafa (İzleme)

atatürk
hayal
kararlılık
ana fikir
serim düğüm çözüm
soru işareti
virgül
konuşmada amaç ve içerik

Mustafa filminde Atatürk'ün çocukluğu nasıl anlatılır?

Mustafa izleme metni, Atatürk'ün çocukluk ve öğrencilik yıllarını anlatan ve hayallerin emekle gerçeğe dönüşebileceği mesajını veren bir filmdir. Filmde küçük Mustafa bir ikilemle karşılaşır ve kendi yolunu seçer. Öğretmeni Şemsi Efendi, Mustafa'nın zekâsını ve yeteneklerini fark eder. Mustafa'nın asker olma hayali vardır; asker üniformalı bir öğrenciyi ve askeri selamladığı sahne bu hayali yansıtır. Mustafa hayaline bağlı kalarak kararlılıkla ve çalışkanlıkla ilerler. Kahramanların duyguları yüz ifadelerinden ve davranışlardaki ipuçlarından çıkarılır. Filmin ana fikri, hazırlayanların vermek istediği mesaj sorgulanarak bulunur. Öyküleyici metinler serim, düğüm ve çözüm bölümlerinden oluşur: Serimde kişiler ve yer tanıtılır, düğümde merak artar, çözümde olay sonuçlanır. Metin üzerinden soru işaretinin soru bildiren cümlelerin sonunda, virgülün ise sıralanan kelimeleri ve hitapları ayırmada ve 1,5 gibi ondalık sayılarda kullanımı da işlenir.

Mustafa (İzleme): konu anlatımı ve özeti

Bu izleme metni, Atatürk'ün çocukluk ve öğrencilik yıllarını anlatan bir filmdir. Film, küçük Mustafa'nın hayallerine bağlılığını, çalışkanlığını ve kararlılığını göstererek hayallerin emekle gerçeğe dönüşebileceği mesajını verir.

Filmde Mustafa'nın küçük yaşta bir ikilemle karşılaştığını ve kendi yolunu seçtiğini görürsün.
Öğretmeni Şemsi Efendi, Mustafa'nın zekâsını ve yeteneklerini fark eder.
Mustafa'nın asker olma hayali vardır; bu hayal için kararlılıkla çalışır.
Kahramanların ne hissettiğini yüz ifadeleri ve davranışlardaki ipuçlarından çıkarabilirsin.
Bir kelimenin çağrıştırdığı kelimeleri bulur, pekiştirmeli (yemyeşil) ve ikilemeli (yavaş yavaş) biçimlerini oluşturursun.
Öyküleyici metinler serim, düğüm ve çözüm bölümlerinden oluşur: Serimde kişiler ve yer tanıtılır, düğümde merak artar, çözümde olay sonuçlanır.
Soru işareti soru bildiren cümlelerin sonuna konur. Virgül ise sıralanan kelimeleri ve hitapları ayırır, ondalık sayılarda da kullanılır (1,5). Konuşmadan önce amacını (bilgi vermek, olay anlatmak, eğlendirmek) ve içeriğini belirlersin.

Unutma: Ana fikri bulmak için "Bu filmi hazırlayanlar bana ne söylemek istedi?" diye kendine sor.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Öyküleyici bir metni ya da filmi anlamak için onu üç bölüme ayırabilirsin.

Serim: Kişiler ve yer tanıtılır. Küçük Mustafa'yı, ailesini ve okulunu tanırız.
Düğüm: Merakın arttığı, bir sorunun ya da seçimin ortaya çıktığı bölümdür.
Çözüm: Olay sonuca bağlanır; kahraman yolunu seçer.

Günlük hayattan: Bir maçın başında takımlar sahaya çıkar (serim), maçın ortasında skor eşitlenir (düğüm), son düdükle sonuç belli olur (çözüm).

Sık yapılan hata: Kahramanın duygusunu yalnızca söylediklerinden çıkarmak. Doğrusu: Yüz ifadesine, bakışına ve davranışlarına da bak; filmlerde duygular çoğu zaman sözsüz verilir.

Derinleş

Atatürk'ün çocukluğunda verdiği bir karar, hayatının yönünü değiştirmiştir. Senin için önemli bir hedef seç ve bu hedefe ulaşmak için bugün, bu ay ve bu yıl atabileceğin birer adım yaz. Karşına çıkabilecek bir engel ve onu aşmanın yolu ne olabilir? Planını bir zaman çizelgesiyle göster.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.D.5.5Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme
T.D.5.6Basit çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleye bilme
T.D.5.7Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilme
T.D.5.11Öyküleyici metinde hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.D.5.14Dinlediğinin/izlediğinin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.D.5.17Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.K.5.3Konuşmasında amaç ve içeriğe yönelik seçimlerini yönetebilme
T.O.5.20Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.Y.5.16Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bir hikâyenin ilk paragrafı şöyle: “Kış sabahıydı. Küçük kasabanın tek okulunda, sobanın başına toplanmış öğrenciler öğretmenlerini bekliyordu. Sınıfın en arkasında, o hafta okula yeni gelen Hasan sessizce pencereden dışarı bakıyordu.” Bu paragraf öyküleyici metnin hangi bölümüne aittir?
- A) Serime; kişi, yer ve zaman tanıtıldığı için
- B) Düğüme; merakın en yüksek olduğu an anlatıldığı için
- C) Çözüme; olayın nasıl sonuçlandığı anlatıldığı için
- D) Sonuca; yazarın vermek istediği ders verildiği için
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Serime; kişi, yer ve zaman tanıtıldığı için
Paragrafta zaman (kış sabahı), yer (kasabanın okulu) ve kişiler (öğrenciler, Hasan) tanıtılır; henüz bir sorun ortaya çıkmamıştır. Bu, serim bölümüdür. Hasan'ın sessizce dışarı bakması merak uyandırır ama düğümde olay gerginleşir, burada ise yalnızca bir giriş yapılmaktadır.
Kolay
2Askerî rüştiyede Mustafa, özellikle matematik derslerinde arkadaşlarından ayrılıyordu. Aynı adı taşıyan matematik öğretmeni bir gün ona “Senin de adın Mustafa, benim de. Bundan sonra senin adın Mustafa Kemal olsun.” dedi. “Kemal” kelimesi olgunluk ve mükemmellik anlamına gelir. Öğretmenin bu davranışından aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?
- A) Öğrencisini derslerde sık sık uyardığı
- B) Öğrencisinin adını beğenmeyip onu cezalandırdığı
- C) Öğrencisinin başarısını fark edip onu takdir ettiği
- D) Öğrencisini başka bir okula göndermek istediği
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Öğrencisinin başarısını fark edip onu takdir ettiği
Öğretmen, matematikte öne çıkan öğrencisine “mükemmellik” anlamına gelen bir ad verir; bu, onun başarısını fark edip takdir ettiğini gösterir. Ad değiştirmek ilk bakışta adı beğenmemek gibi görünebilir ama yeni adın anlamı bunun bir ödül olduğunu ortaya koyar.
Kolay
3Küçük Mustafa'nın çocukluğunu anlatan bir filmde, Selanik sokaklarında dolaşan askerî öğrenciler sık sık görülür. Mustafa onların düzgün üniformalarına uzun uzun bakar. Annesi askerî okula gitmesini istemese de Mustafa, ona haber vermeden askerî okulun sınavına girer ve kazanır. Bu bölüme göre küçük Mustafa'nın hayali nedir?
- A) Tüccar olmak
- B) Çiftçi olmak
- C) Asker olmak
- D) Ressam olmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Asker olmak
Mustafa'nın askerî öğrencilere hayranlıkla bakması ve annesine haber vermeden askerî okulun sınavına girmesi, asker olmayı hayal ettiğini gösterir. Filmde Selanik'in ticaret hayatı da görülebilir ama Mustafa'nın davranışlarının hiçbiri tüccarlıkla ilgili değildir.
Kolay
4Filmi izledikten sonra sınıf, Selanik'in bahçelerini anlatan bir paragraf yazdı: “Bahar gelince bahçeler yemyeşil olurdu. Ağaçların altında çocuklar yavaş yavaş yürürdü. Kıyıda yeşilce boyalı bir tekne sallanırdı.” Paragrafta geçen kelimelerden hangisi anlamı güçlendirilmiş, yani pekiştirilmiş bir kelimedir?
- A) yavaş yavaş
- B) yemyeşil
- C) yeşilce
- D) bahçeler
Cevabı göster
Doğru cevap: B) yemyeşil
Pekiştirme, kelimenin başına ses eklenerek anlamın güçlendirilmesidir: yeşil → yemyeşil. “Yavaş yavaş” da anlatımı güçlendirir ama aynı kelimenin tekrarıyla oluşan bir ikilemedir; “yeşilce” ise rengin azını anlatır.
Kolay
5Ömer'in yazısındaki cümlelerin sonundaki noktalama işaretleri silinmiştir. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin sonuna soru işareti konmalıdır?
- A) Bayrağını alıp evden çıktı
- B) Şiirini iyice ezberlemişti
- C) Arkadaşı Ali'yi sokakta gördü
- D) Törene ne zaman gideceksiniz
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Törene ne zaman gideceksiniz
“Ne zaman” soru sözü içeren cümlenin sonuna soru işareti konur. Diğer cümleler bir bilgi bildirdiği için nokta ile biter.
Kolay
6“Mustafa” filminde küçük Mustafa'nın gerçekleştirmek için kararlılıkla çalıştığı bir hayali vardır. Bu hayal aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Öğretmen olmak
- B) Tüccar olmak
- C) Asker olmak
- D) Doktor olmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Asker olmak
Filmde Mustafa'nın asker olma hayali olduğu ve bu hayal için kararlılıkla çalıştığı anlatılır.
Kolay
7“Mustafa” adlı filmde Atatürk'ün çocukluk ve öğrencilik yılları anlatılır. Filmde Mustafa'nın zekâsını ve yeteneklerini fark eden öğretmeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Galip Efendi
- B) Affan Dede
- C) Şemsi Efendi
- D) Hüseyin Efendi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Şemsi Efendi
Filmde Mustafa'nın zekâsını ve yeteneklerini fark eden öğretmen Şemsi Efendi'dir. Galip ve Affan Dede başka metinlerdeki kişilerdir.
Kolay
8Aşağıdakilerden hangisi “yavaş” kelimesiyle oluşturulmuş bir ikilemedir?
- A) yavaş yavaş
- B) yavaşça
- C) en yavaş
- D) yavaşlık
Cevabı göster
Doğru cevap: A) yavaş yavaş
İkileme, bir kelimenin tekrarıyla ya da anlamca ilgili iki kelimenin yan yana gelmesiyle oluşur; “yavaş yavaş” böyledir. “Yavaşça” ise kelimeye ek getirilerek oluşmuştur.
Kolay
9Öyküleyici metinler serim, düğüm ve çözüm bölümlerinden oluşur. Kişilerin, olayın geçtiği yerin ve zamanın tanıtıldığı bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Düğüm
- B) Çözüm
- C) Sonsöz
- D) Serim
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Serim
Serim, hikâyenin giriş bölümüdür; kişiler, yer ve zaman burada tanıtılır. Düğümde ise merak artar, olaylar karmaşıklaşır.
Kolay
10Sınıfta “çağrışım zinciri” oyunu oynanıyor. Sıradaki öğrenci, söylenen kelimenin aklına getirdiği bir kelimeyi söyleyecek. Söylenen kelime “okul” ise aşağıdakilerden hangisi bu kelimenin en doğal çağrışımıdır?
- A) dalga
- B) orman
- C) öğretmen
- D) yıldız
Cevabı göster
Doğru cevap: C) öğretmen
Çağrışım, bir kelimenin akla getirdiği başka bir kavramdır; okul ile öğretmen arasında güçlü bir ilişki vardır. Dalga, orman ve yıldız okulla doğrudan ilişkili değildir.
Kolay
11Öğretmen, “yeşil – yemyeşil” örneğini verdikten sonra “sarı” kelimesinin pekiştirilmiş hâlini sordu. Doğru cevap aşağıdakilerden hangisidir?
- A) sarı sarı
- B) sarımsı
- C) sarıca
- D) sapsarı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) sapsarı
Pekiştirmede kelimenin anlamı güçlendirilir: sarı – sapsarı. “Sarı sarı” ise aynı kelimenin tekrarıyla oluşan bir ikilemedir.
Kolay
12“Anneciğim, törenden sonra hemen eve geleceğim.” Bu cümlede virgül hangi görevde kullanılmıştır?
- A) Sıralı kelimeleri ayırmak için
- B) Ondalık sayıyı ayırmak için
- C) Cümlenin sonunu göstermek için
- D) Hitap sözünden sonra
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hitap sözünden sonra
“Anneciğim” bir seslenme yani hitap sözüdür; hitaplardan sonra virgül konur. Cümlede sıralanan kelimeler ya da sayı bulunmaz.
Kolay
13Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, ondalık sayının tam ve kesirli bölümünü ayırmak için kullanılmıştır?
- A) Kalemlerimi, defterimi ve silgimi çantama koydum.
- B) Öğretmenim, ödevimi yarın getirebilir miyim?
- C) Manavdan 2,5 kilogram elma aldık.
- D) Bahçede koştuk, oynadık, çok eğlendik.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Manavdan 2,5 kilogram elma aldık.
“2,5” bir ondalık sayıdır; virgül iki tam ile beş onda biri ayırır. İkinci seçenekteki virgül ise “Öğretmenim” hitabından sonra kullanılmıştır.
Kolay
14Dilara, sınıfta Anıtkabir'in bölümlerini ve bu bölümlerin özelliklerini anlatan bir konuşma yapacak. Dilara'nın bu konuşmadaki temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bilgi vermek
- B) Eğlendirmek
- C) Bir olayı hikâye etmek
- D) Bir konuyu tartışmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bilgi vermek
Bir yerin bölümlerini ve özelliklerini anlatmak, dinleyicilere bilgi vermeyi amaçlar. Eğlendirmek amacıyla yapılan konuşmalarda daha çok komik olay ve anılara yer verilir.
Kolay
15Bir filmi izlerken kahramanların o anda neler hissettiğini anlamak isteyen bir izleyici, en çok aşağıdakilerden hangisine dikkat etmelidir?
- A) Filmin toplam kaç dakika sürdüğüne
- B) Jenerikte yazan oyuncu adlarına
- C) Kahramanların yüz ifadelerine
- D) Filmin hangi yıl çekildiğine
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kahramanların yüz ifadelerine
Kahramanların duyguları çoğu zaman yüz ifadelerinden ve davranışlarından anlaşılır. Filmin süresi ya da jenerik, kahramanların duygularıyla ilgili ipucu vermez.
Kolay
16Öğretmen, izledikleri bir filmin ana fikrini bulmalarını istedi ve bunun için kendilerine bir soru sormalarını önerdi. Ana fikri bulmak için sorulması gereken en uygun soru aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bu film kaç dakika sürdü?
- B) Filmde toplam kaç kişi rol aldı?
- C) Bu film hangi şehirde çekildi?
- D) Bu filmi hazırlayanlar bana ne söylemek istedi?
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bu filmi hazırlayanlar bana ne söylemek istedi?
Ana fikir, bir metnin ya da filmin vermek istediği temel mesajdır; bu yüzden “Bana ne söylemek istedi?” sorusu doğru yöne götürür. Filmin süresi ya da çekildiği yer mesajla ilgili değildir.
Kolay
17Sena, bir bahar gününü anlatan yazısında anlamı güçlendirmek için pekiştirmeli kelimeler kullandı. Öğretmeni, aşağıdaki cümlelerin yalnızca birinde pekiştirmeli kelimenin doğru yazıldığını söyledi. Pekiştirmeli kelimenin doğru yazıldığı cümle aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bahar gelince bahçemiz yemyeşil oldu.
- B) Kardeşim sap sarı bir uçurtma yaptı.
- C) Gökyüzü bugün mas-mavi görünüyor.
- D) Annem masaya bem beyaz bir örtü serdi.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bahar gelince bahçemiz yemyeşil oldu.
Pekiştirmeli kelimeler bitişik yazılır: yemyeşil, sapsarı, masmavi, bembeyaz. “Yemyeşil” doğru yazılmıştır. “Sap sarı” ve “bem beyaz” ayrı yazıldığı, “mas-mavi” ise araya kısa çizgi konduğu için yanlıştır.
Kolay
18Öğretmen, kişi betimlemesinde bir insanın, mekân betimlemesinde ise bir yerin okurun gözünde canlandırıldığını söyledi. Müze gezisinden dönen dört öğrenci defterine birer cümle yazdı. Bu cümlelerden hangisi bir mekân betimlemesinden alınmış olabilir?
- A) Dedemin kır saçları ve kalın, beyaz bıyıkları vardı.
- B) Müzeye gitmek için sabah erkenden yola çıktık.
- C) Rehberimiz sabırlı, güler yüzlü bir kadındı.
- D) Taş duvarlı serin salonda eski haritalar asılıydı.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Taş duvarlı serin salonda eski haritalar asılıydı.
“Taş duvarlı serin salonda eski haritalar asılıydı.” cümlesi bir yeri; duvarları, serinliği ve içindeki eşyalarıyla gözümüzde canlandırır, yani mekân betimlemesidir. Dedenin saçları ve bıyıkları ile rehberin sabırlı, güler yüzlü oluşu kişi betimlemesidir. “Sabah erkenden yola çıktık.” cümlesi ise bir olayı anlatır.
Orta
19Ulusal bayram için sınıfa bayrak asacak olan öğrenciler, Türk bayrağının ölçülerini araştırdı. Notlarını alırken virgülü farklı görevlerde kullandılar. Öğrencilerin notlarından hangisinde virgül, ondalık bir sayıyı yazmak için kullanılmıştır?
- A) Sevgili arkadaşlar, bayrağı özenle taşıyalım.
- B) Bayrağın boyu, eninin 1,5 katı olmalıdır.
- C) Ay, yıldız ve kırmızı zemin bayrağımızı oluşturur.
- D) Ali, bayrağı sınıf panosunun üstüne astı.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bayrağın boyu, eninin 1,5 katı olmalıdır.
“1,5” yazımında virgül, sayının tam kısmını ondalık kısmından ayırır. Aynı cümlede “boyu” kelimesinden sonra da virgül vardır ama o virgül özneyi ayırmak içindir; ondalık sayıyı yazan virgül “1,5” içindeki virgüldür. Öteki cümlelerde virgül hitaptan sonra, sıralanan kelimeler arasında ve özneden sonra kullanılmıştır.
Orta
20Ahmet, küçüklüğünden beri pilot olmak istiyordu. Her akşam ödevlerini bitirdikten sonra uçaklarla ilgili kitaplar okudu, matematiğe ayrı bir özen gösterdi. Hava okuluna girmek için hazırlanırken çevresindekiler “Çok zor, boşuna uğraşma.” dese de kararından dönmedi ve sınavı kazandı. Bu bölümden çıkarılabilecek ana fikir aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hayal kurmak insanı derslerinden uzaklaştırır.
- B) Başarı yalnızca şansın yardımıyla gelir.
- C) Hayaller, emek ve kararlılıkla gerçeğe dönüşebilir.
- D) Çocukların büyüklere danışmasına gerek yoktur.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hayaller, emek ve kararlılıkla gerçeğe dönüşebilir.
Ahmet hayaline bağlı kalır, düzenli çalışır ve olumsuz sözlere rağmen vazgeçmez; sonunda başarır. Metin, hayallerin emek ve kararlılıkla gerçekleşebileceğini anlatır. Ahmet'in çevresinin sözünü dinlememesi danışmanın gereksiz olduğu gibi yorumlanabilir ama metin danışmayı değil, kararlılığı öne çıkarır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.