Altı Üstü Bir Yarış (Dinleme)

öfke kontrolü
dürüstlük
deyim
atasözü
özetleme
ünlem işareti
uzun çizgi
duygu bildiren ifadeler

Altı Üstü Bir Yarış metninde Yiğit hangi dersi çıkarır?

Altı Üstü Bir Yarış, bir yarışta hırsına yenilen Yiğit'in öfkeye kapılmanın zarar getirdiğini ve hatayı dürüstçe kabul etmenin değerini öğrenmesini anlatan bir dinleme metnidir. Yiğit yarış öncesinde heyecanlı, yarış sırasında hırslı, sonrasında ise öfkeli ve pişmandır. Arkadaşları altı üstü bir yarış diyerek onu sakinleştirmeye çalışır; babaannesi de hoşgörüyle atasözüyle öğüt verir. Yiğit sonunda yaşadıklarını babasına olduğu gibi anlatır ve olaydan ders çıkarır. Metinde kendini yiyip bitirmek, dört dönmek, bir çırpıda gibi deyimler bulunur; bir çırpıda deyimi çabucak anlamına gelir. Öfkeyle baş etmek için bir dakika durup derin nefes almak, duyguları güvenilen biriyle konuşmak ve hareket etmek önerilir. Metin üzerinden ünlem işaretinin duygu ve seslenme cümlelerinde, uzun çizginin konuşmalarda kullanımı ile keşke, iyi ki, acaba gibi duygu bildiren ifadeler de işlenir.

Altı Üstü Bir Yarış (Dinleme): konu anlatımı ve özeti

Bu dinleme metni, bir yarışta hırsına yenilen Yiğit'in yaşadıklarını ve bu olaydan ders çıkarmasını anlatan bir hikâyedir. Metin, öfkeye kapılmanın zarar getirdiğini ve dürüstçe hatayı kabul etmenin değerini gösterir.

Yiğit yarış öncesinde heyecanlı, yarış sırasında hırslı, sonrasında ise öfkeli ve pişmandır.
Arkadaşları onu sakinleştirmeye çalışır; babaannesi de hoşgörüyle ona öğüt verir.
Yiğit sonunda yaşadıklarını dürüstçe anlatır ve olaydan ders çıkarır.
Metinde deyimler, atasözleri ve kalıp sözler vardır. Örneğin "bir çırpıda" deyimi "çabucak" anlamına gelir.
Öfkeyle baş etmek için mola vermek, duyguları konuşarak ifade etmek ve hareket etmek önerilir.
Ünlem işareti duygu, seslenme ve uyarı cümlelerinin sonuna konur. Uzun çizgi ise satır başına alınan konuşmaları gösterir.
Özetleme, önemli bilgileri ayrıntılardan ayırıp olay sırasıyla kendi cümlelerinle anlatmaktır. Duygu bildiren ifadeleri kullanırsın: keşke (pişmanlık), iyi ki (memnuniyet), acaba (merak), maalesef (üzüntü).

Unutma: Özet yazarken metinden cümle kopyalama; önemli olayları kendi cümlelerinle ve doğru sırayla anlat.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bir dinleme metnini özetlemek için şu sırayı izle.

Dinlerken önemli olayları kısa notlarla yaz: yarış öncesi, yarış sırası, yarış sonrası.
Ayrıntıları ayıkla: Kimin ne giydiği ya da havanın nasıl olduğu çoğu zaman önemli değildir.
Notlarını olay sırasıyla, kendi cümlelerinle birleştir.

Günlük hayattan: Annene okulda yaşadığın bir maçı anlatırken her pası değil, en önemli anları anlatırsın; bu bir özettir.

Sık yapılan hata: Özet yazarken metinden cümleleri aynen kopyalamak. Doğrusu: Aynı bilgiyi kendi kelimelerinle ve daha kısa vermek. Duyguyu da doğru kelimeyle anlat: "keşke" pişmanlık, "iyi ki" memnuniyet bildirir.

Derinleş

Yarışmalarda kazanma isteği bazen arkadaşlığın önüne geçebilir. Okulunda düzenlenecek bir yarışma için katılan herkesin uyacağı beş maddelik bir "adil oyun sözleşmesi" hazırla. Maddelerden biri kaybetme durumunda ne yapılacağını anlatsın. Sözleşmeni arkadaşlarınla tartışıp gerekirse değiştirin.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.D.5.1Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme
T.D.5.4Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.D.5.5Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme
T.D.5.6Basit çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleye bilme
T.D.5.17Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.D.5.19Dinlediğini/izlediğini özetleyebilme
T.K.5.4İletişimi sürdürmek amacıyla soru sorabilme
T.O.5.6Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.5.20Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.Y.5.16Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Okul koşu pistinin çevresine öğrencilerin hazırladığı tabelalar asıldı. Tabelalardaki cümlelerin hepsi ünlem işaretiyle bitiyordu ama ünlemler farklı görevlerde kullanılmıştı. Hangi tabelada ünlem işareti bir uyarı cümlesinin sonuna konmuştur?
- A) Yaşasın, yarış başlıyor!
- B) Ey genç sporcular!
- C) Dikkat, pist ıslak ve kaygan!
- D) Ne güzel bir gün!
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Dikkat, pist ıslak ve kaygan!
“Dikkat, pist ıslak ve kaygan!” cümlesi okuyanı bir tehlikeye karşı uyarır. Öteki tabelalarda ünlem sevinç ve beğeni gibi duygu bildiren cümlelerin ya da seslenme sözünün sonuna konmuştur; “Ey genç sporcular!” de dikkat çeker ama bir uyarı değil, seslenmedir.
Kolay
2Sınıfın bilim şenliği için hazırladığı maket teneffüste rüzgârla yere düşüp kırılmıştı. Murat, kırık parçaları toplarken iç çekti: “Keşke dün maketi dolaba koyup kilitleseydik.” Murat'ın sözündeki “keşke” hangi duyguyu bildirir?
- A) Memnuniyet
- B) Merak
- C) Şaşırma
- D) Pişmanlık
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Pişmanlık
“Keşke”, yapılmamış bir şey için duyulan pişmanlığı ya da isteği bildirir; Murat maketi kilitlemedikleri için pişmandır. Maketin rüzgârla kırılması şaşırtıcı bir olaydır ama Murat'ın sözü şaşkınlığı değil, “keşke yapsaydık” diye duyulan pişmanlığı anlatır.
Kolay
3Yarışı kaybeden Yiğit, ertesi sabah sınıfa başı önünde girdi. Arkadaşları hemen etrafını sardı: “Altı üstü bir yarış, Yiğit! Gelecek ay yine koşarsın, bu sefer sen kazanırsın.” Arkadaşlarının kullandığı “altı üstü” sözü bu bölümde hangi anlamdadır?
- A) Alt tarafı, çok da önemli olmayan
- B) Yarışın başı ve sonu
- C) Çok zor ve önemli olan
- D) Yeniden yapılması gereken
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Alt tarafı, çok da önemli olmayan
Arkadaşları Yiğit'i teselli eder ve yarışın büyütülecek kadar önemli olmadığını söyler; “altı üstü” sözü “alt tarafı” anlamındadır. Yarışın gelecek ay yeniden yapılacağı söylendiği için “yeniden yapılması gereken” anlamı çekici gelebilir ama bu bilgi sözün anlamı değil, arkadaşlarının eklediği tesellidir.
Kolay
4Yiğit okuldan eve döner dönmez babaannesinin yanına koştu. Yarışta nasıl düştüğünü, kimin önce bitirdiğini, öğretmeninin ne dediğini nefes bile almadan bir çırpıda anlattı. Babaannesi ancak o susunca söze girebildi. Bu bölümde geçen “bir çırpıda” deyiminin anlamı nedir?
- A) Eksik bırakarak
- B) Duraksamadan, çabucak
- C) Yüksek sesle bağırarak
- D) Bazı yerleri unutarak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Duraksamadan, çabucak
“Nefes bile almadan” ve babaannenin ancak Yiğit susunca söze girebilmesi, Yiğit'in her şeyi hiç duraksamadan ve çabucak anlattığını gösterir. Heyecanla anlatırken bağırdığı düşünülebilir ama deyim sesin yüksekliğini değil, anlatmanın hızını anlatır.
Kolay
5Okul gezisinin iptal edildiğini öğrenen Emre, arkadaşlarına “Maalesef gezi bu hafta yapılmayacakmış.” dedi. Emre'nin cümlesindeki “maalesef” sözü hangi duyguyu bildirmektedir?
- A) Üzüntü
- B) Merak
- C) Şaşkınlık
- D) Memnuniyet
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Üzüntü
“Maalesef”, istenmeyen bir durum karşısında duyulan üzüntüyü bildirir; gezinin iptal edilmesi de üzücü bir durumdur. Memnuniyet bildiren ifade ise “iyi ki”dir.
Kolay
6“Altı Üstü Bir Yarış” adlı dinleme metninde Yiğit'in duyguları yarış öncesinde, yarış sırasında ve yarıştan sonra değişir. Metne göre Yiğit yarış sırasında hangi duyguya kapılmıştır?
- A) Merak
- B) Hırs
- C) Utanç
- D) Pişmanlık
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hırs
Yiğit yarıştan önce heyecanlı, yarış sırasında hırslı, sonrasında ise öfkeli ve pişmandır. Pişmanlık, yarış bittikten sonra yaşadığı bir duygudur.
Kolay
7Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlem işareti, sevinç gibi bir duyguyu anlatmak için kullanılmıştır?
- A) Sakın kabloya dokunma!
- B) Arkadaşlar, buraya gelin!
- C) Yaşasın, yarın kampa gidiyoruz!
- D) Dikkat, zemin ıslak!
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yaşasın, yarın kampa gidiyoruz!
“Yaşasın” sözüyle başlayan cümle sevinç bildirir; duygu cümlelerinin sonuna ünlem konur. “Dikkat, zemin ıslak!” ise bir uyarı cümlesidir.
Kolay
8Okul rehberlik panosunda “Öfkeyle Üç Adımda Baş Edelim” başlıklı bir afiş var. Afişin ilk adımı “Mola verin!” dir. Bu adımda öfkelenen kişiye ne yapması önerilmektedir?
- A) Hemen koşu ya da egzersiz yapması
- B) Güvendiği biriyle uzun uzun konuşması
- C) Yaşadıklarını bir deftere yazması
- D) Bir dakika durup derin nefes alması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bir dakika durup derin nefes alması
“Mola verin” adımı, ani ve istenmeyen bir tepkiyi önlemek için bir dakika durup derin nefes almayı önerir. Egzersiz yapmak ise üçüncü adım olan “Hareket edin” ile ilgilidir.
Kolay
9Anahtarını evde unutan Defne, kapının önünde ne yapacağını bilemeden dört döndü; sonunda komşusunun zilini çalıp annesini aradı. Bu metinde “dört dönmek” deyimi hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Kendi çevresinde dört kez dönmek
- B) Birini uzun süre beklemek
- C) Telaş içinde çare aramak
- D) Etrafı dikkatle incelemek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Telaş içinde çare aramak
Defne'nin ne yapacağını bilememesi ve sonunda çare bulması, deyimin “telaşla çare aramak” anlamında kullanıldığını gösterir. “Dört kez dönmek” deyimin gerçek anlamına takılan bir yanılgıdır.
Kolay
10Okulun 23 Nisan panosunda şu cümle yazıyor: “Ey geleceğin büyükleri!” Bu cümlenin sonunda ünlem işareti hangi amaçla kullanılmıştır?
- A) Soru sormak için
- B) Uyarı bildirmek için
- C) Konuşmayı göstermek için
- D) Seslenme bildirmek için
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Seslenme bildirmek için
Cümle “Ey” sözüyle çocuklara seslenmektedir; seslenme ve hitap cümlelerinin sonuna ünlem konur. Uyarı cümlelerinde ise “Dikkat!” gibi bir tehlikeye dikkat çekilir.
Kolay
11Dinleme metninde şu cümle geçer: “Eve dönene kadar hırsından kendini yiyip bitirdi.” Bu cümledeki “kendini yiyip bitirmek” deyiminin anlamı hangisidir?
- A) Belli etmeden içten içe çok üzülmek
- B) Yorgunluktan bitkin düşmek
- C) Çok acıkıp hızlıca yemek yemek
- D) Yavaş yavaş düşünüp karar vermek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Belli etmeden içten içe çok üzülmek
Deyim, kişinin bir şeye içten içe çok üzülüp kendini yıpratmasını anlatır; cümledeki “hırsından” sözü de bunu destekler. “Yemek yemek” anlamı, deyimdeki sözcüklerin gerçek anlamına takılan bir yanılgıdır.
Kolay
12“Öfkeyle Üç Adımda Baş Edelim” afişinin üçüncü adımı “Hareket edin!” dir. Aşağıdakilerden hangisi bu adıma uygun bir davranıştır?
- A) Öfkelenince kapıyı çarpıp odaya kapanmak
- B) Öfkelenince karşısındakine bağırmak
- C) Öfkelenince kısa bir yürüyüşe çıkmak
- D) Öfkelenince yemeği reddetmek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Öfkelenince kısa bir yürüyüşe çıkmak
Bu adımda egzersiz yapmak, yürümek gibi rahatlatıcı hareketler önerilir. Kapıyı çarpmak da bir hareket gibi görünse de öfkeyi dışa zarar vererek gösteren bir davranıştır.
Kolay
13Elif, arkadaşı Zeynep'e hafta sonu yaptığı bisiklet gezisini anlatırken Zeynep ara ara “Peki sonra ne oldu?”, “Nereye gittiniz?” diye soruyor. Zeynep'in bu soruları sormasının amacı nedir?
- A) Elif'in anlattıklarının yanlış olduğunu göstermek
- B) Konuşmayı sürdürüp daha çok bilgi öğrenmek
- C) Konuşmayı bir an önce bitirmek
- D) Elif'in sözünü keserek konuyu değiştirmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Konuşmayı sürdürüp daha çok bilgi öğrenmek
Kim, ne, nerede gibi sorular konuşmayı sürdürmek ve bilgi edinmek için sorulur. Zeynep'in soruları Elif'in anlatımıyla ilgili olduğu için konuyu değiştirme amacı taşımaz.
Kolay
14Ali, dinlediği bir koşu yarışı hikâyesinin özetini yazacak. Aşağıdaki bilgilerden hangisi özette yer alması gerekmeyen bir ayrıntıdır?
- A) Kahramanın yarışta düşüp yarışı kaybetmesi
- B) Kahramanın sonunda hatasını kabul etmesi
- C) Yarışın okul bahçesinde yapılması
- D) Kahramanın ayakkabılarının renginin mavi olması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kahramanın ayakkabılarının renginin mavi olması
Özette önemli olaylar, kişiler, yer ve zaman yer alır; ayakkabının rengi olayların gidişini etkilemeyen bir ayrıntıdır. Yarışın yeri ise öyküleyici metinlerde önemli bilgilerdendir.
Kolay
15Dinleme metninde Yiğit öfkeyle bir hata yapar. Babaannesi ona kızıp bağırmak yerine onu sakince dinler ve bir atasözüyle öğüt verir. Babaannenin bu davranışı onun hangi özelliğini gösterir?
- A) Hoşgörülü olmasını
- B) Kaygılı olmasını
- C) Kıskanç olmasını
- D) Sabırsız olmasını
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hoşgörülü olmasını
Hatayı yapan torununa bağırmadan, anlayışla öğüt vermesi babaannenin hoşgörülü olduğunu gösterir. Sakince dinlediği için onu sabırsız olarak nitelemek doğru değildir.
Kolay
16Dinleme metninin sonunda Yiğit, yaşadıklarını hiçbir şeyi saklamadan, olduğu gibi babasına anlatır. Yiğit'in bu davranışı onun hangi özelliğini gösterir?
- A) Kıskanç olmasını
- B) Dürüst olmasını
- C) Hırslı olmasını
- D) Çekingen olmasını
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dürüst olmasını
Gerçekleri saklamadan olduğu gibi anlatmak dürüstlüğün göstergesidir. Hırs ise Yiğit'in yarış sırasında gösterdiği bir özelliktir, bu davranışla ilgili değildir.
Kolay
17Yarışta ikinci olan Can, eve gelince bunu büyük bir felaket gibi anlatıp saatlerce söylendi. Ablası gülümseyerek "Pireyi deve yapma, ikincilik de güzel bir derece." dedi. Ablanın kullandığı "pireyi deve yapmak" deyiminin anlamı hangisidir?
- A) Bir işi yarım bırakıp vazgeçmek
- B) Başkasının başarısını kıskanmak
- C) Küçük bir olayı çok büyütmek
- D) Bir sorunu hızla çözüvermek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Küçük bir olayı çok büyütmek
"Pireyi deve yapmak", küçük bir olayı olduğundan çok büyütmek, abartmak demektir. Can, ikinciliği büyük bir felaket gibi anlatarak durumu abartmıştır. Metinde Can'ın işi yarım bıraktığına, kıskandığına ya da bir sorunu çözdüğüne dair ipucu yoktur.
Kolay
18Öğretmen, ders sonunda sınıfa bir hikâye dinleteceğini ve dinlerken anlamını bilmedikleri kelimeleri not almalarını söyledi. Aşağıdakilerden hangisi öğrencilerin dinlemeye başlamadan önce yapması gereken bir hazırlıktır?
- A) Not alacağı defteri ve kalemi hazırlamak
- B) Hikâyenin serim, düğüm, çözümünü yazmak
- C) Dinlediği hikâyenin özetini çıkarmak
- D) Bilmediği kelimelerin anlamını sözlükte kontrol etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Not alacağı defteri ve kalemi hazırlamak
Dinlemeye başlamadan önce dinleme şekli belirlenir ve kullanılacak materyaller seçilir; not almak için defter ve kalemi hazırlamak bu hazırlıktır. Serim, düğüm, çözümü yazmak ve özet çıkarmak dinledikten sonra yapılır. Bilinmeyen kelimeler dinlerken not edilir, anlamları da sonradan sözlükten kontrol edilir.
Orta
19Öykü yazan Nehir, karakterlerin konuşmalarını şöyle yazdı: “Annesi, Ali'nin odasına girdi: — Bugün neden bu kadar sessizsin? — Yarışta düştüm anne, dedi Ali.” Nehir'in konuşmaların başında kullandığı uzun çizgi (—) hangi amaçla kullanılmıştır?
- A) Satır başına alınan konuşmaları göstermek için
- B) Bir kelimeyi hecelerine ayırmak için
- C) Bir kısaltmayı göstermek için
- D) Sıralanan kelimeleri birbirinden ayırmak için
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Satır başına alınan konuşmaları göstermek için
Uzun çizgi, satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır; Nehir anne ile Ali'nin sözlerini yeni satırlarda uzun çizgiyle başlatmıştır. Kelimeleri hecelerine ayırırken de bir çizgi kullanılır ama bu kısa çizgidir (-), uzun çizgi değildir.
Orta
20Yiğit'e defalarca “Ayakkabı bağcıklarını sıkı bağla.” denmişti ama o hiç dinlememişti. Yarışta bağcığına basıp düşünce ertesi sabah bağcıklarını iki kez düğümledi. Babaannesi gülümseyerek “Bir musibet bin nasihatten yeğdir.” dedi. Babaannenin söylediği atasözü bu olayda hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) İnsanın başına gelen kötü bir olay, ona pek çok öğütten iyi ders verir.
- B) Sorunları çözmenin en kolay yolu, onları büyüklerle konuşmaktır.
- C) Başımıza gelen olumsuz olaylardan şikâyet etmek doğru değildir.
- D) Başarılı olmak için öğüt dinlemek ve çok çalışmak gerekir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İnsanın başına gelen kötü bir olay, ona pek çok öğütten iyi ders verir.
Yiğit defalarca verilen öğüdü dinlemez, ama düşünce dersini alır; atasözü, yaşanan kötü bir olayın pek çok öğütten daha etkili olduğunu anlatır. Öğüt dinlemenin önemini söyleyen seçenek de olayla ilgili görünür ama Yiğit'i değiştiren öğütler değil, başına gelen olaydır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.