6. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Kültürümüzdeki Dinî Motifler

Musikimizde Dinin İzleri

musiki
ezan
kamet
sala
salavat
ilahi
tekbir
Itri

Musikimizde dinin izleri nelerdir?

Musikimizde dinin izleri, ezan, kamet, sala, salavat, ilahi ve tekbir gibi dinî içerikli seslendirmelerde ve eserlerde görülür. Musiki, kulağa hoş gelen sesler dizisidir ve insanların duygularını ifade etmesinde etkilidir. Ezan namaz vaktinin girdiğini duyurmak için okunan çağrıdır; ilk ezanı Bilal Habeşi okumuştur ve kültürümüzde her vaktin ezanı farklı bir makamda okunur. Kamet, farz namazdan hemen önce namazın başlamak üzere olduğunu bildiren çağrıdır. Sala önemli gün ve geceleri hatırlatmak ya da cenaze namazını duyurmak için okunur; salavat ise Hz. Peygamber'e salat ve selam getirmektir. İlahi, Allah'ı (cc) övmek ve O'na dua etmek için yazılıp bestelenen şiirdir. Bayramlarda ve mevlitlerde okunan tekbir, Buhurizade Mustafa Itri Efendi'nin bestesidir. Kur'an-ı Kerim farklı makamlarla güzel okunabilir. Ezan namaza çağırır, kamet ise namazın hemen başlayacağını haber verir; ikisi aynı şey değildir.

Musikimizde Dinin İzleri: konu anlatımı ve özeti

Musiki, kulağa hoş gelen sesler dizisidir ve insanların duygularını ifade etmesinde, onları bir araya getirmesinde etkilidir. Bu konu, dinin musiki kültürümüze yansımalarını tanıtır.

Ezan: Namaz vaktinin girdiğini duyurmak için okunan çağrıdır; ilk ezanı Bilal Habeşi okumuştur. Kültürümüzde her vaktin ezanı farklı bir makamda okunur.
Kamet: Farz namazdan hemen önce, namazın başlamak üzere olduğunu bildiren eklemeyle okunan çağrıdır.
Sala: Önemli gün ve geceleri hatırlatmak ya da cenaze namazını duyurmak için okunan duadır.
Salavat: Hz. Peygamber'e salat ve selam getirmektir; bestelenmiş hâlleri de okunur.
İlahi: Allah'ı (cc) övmek ve O'na dua etmek için yazılıp bestelenen şiirlerdir.
Bayramlarda ve mevlitlerde okunan tekbir, bestekâr Buhurizade Mustafa Itri Efendi'nin bestesidir.
Kur'an-ı Kerim farklı makamlarla güzel okunabilir; okullarda Kur'an-ı Kerim'i ve ezanı güzel okuma yarışmaları düzenlenir. Türk sanat ve halk müziği eserlerinde de Hak, Yaradan, kader gibi dinî ifadeler sıkça geçer.

Unutma: Ezan namaza çağırır, kamet ise namazın hemen başlayacağını haber verir; ikisini karıştırma.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Dinî musiki türlerini ne için okunduklarına göre ayırabilirsin.

Ezan: Namaz vaktinin girdiğini duyurur. İlk ezanı Bilal Habeşi okumuştur.
Kamet: Farz namaz başlamak üzereyken okunur.
Sala: Önemli gün ve geceleri hatırlatmak ya da cenaze namazını duyurmak için okunur.
Salavat: Hz. Peygamber'e salat ve selam getirmektir.
İlahi: Allah'ı (cc) övmek ve O'na dua etmek için bestelenmiş şiirlerdir.

Günlük hayattan: Bayram sabahı camilerden duyulan tekbir, bestekâr Itri'nin eseridir ve yüzyıllardır aynı ezgiyle okunur.

Sık yapılan hata: Ezan ile kameti karıştırmak. Doğrusu: Ezan insanları namaza çağırır; kamet ise camide bulunanlara namazın hemen başlayacağını haber verir.

Derinleş

Kültürümüzde beş vakit ezanı farklı makamlarda okunur. Ezan ya da tekbir gibi bir eseri farklı kayıtlardan dinleyerek karşılaştır: ses, hız ve duygu bakımından ne fark ettin? Bir müzik öğretmeninden makam kavramını öğren ve müziğin insanların duygularını nasıl etkilediğini örneklerle açıkla.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

DKAB.6.5.1Geleneğimizde, edebiyatımızda ve musikimizde dinin izlerini özetleyebilme
- a) Geleneğimizde, edebiyatımızda ve musikimizde dinin izleriyle ilgili çözümleme yapar.
- b) Din ve kültür ilişkisini gelenek, edebiyat ve musiki örneklerinden hareketle sınıflandırır.
- c) Dinin geleneğimiz, edebiyatımız ve musikimize etkisini yorumlar.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Öğle namazından bir süre önce mahalle camisinden ezandan farklı bir ezgi yükseliyor. Ardından imam, öğle namazından sonra bir cenaze namazı kılınacağını duyuruyor. Cenaze namazını haber vermek ya da önemli gün ve geceleri hatırlatmak için okunan bu duaya ne denir?
- A) Ezan
- B) Sala
- C) Kamet
- D) İlahi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sala
Önemli gün ve geceleri hatırlatmak, cenaze namazını haber vermek için okunan duaya sala denir. Ezan da camiden okunur; ancak cenazeyi değil, namaz vaktinin girdiğini duyurur.
Kolay
2Okul korosu, Yunus Emre’nin “Dağlar ile taşlar ile / Çağırayım Mevlam seni” dizeleriyle başlayan eserini seslendiriyor. Bu eser Allah’a duyulan sevgiyi ve O’na yakarışı bir ezgiyle dile getiriyor. Koronun seslendirdiği eser hangi türdendir?
- A) Marş
- B) İlahi
- C) Sala
- D) Mevlit
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İlahi
Allah’ı övmek ve O’na dua etmek için yazılıp bestelenen dinî şiirlere ilahi denir. Sala da ezgiyle okunur; ancak bir şiir değil, cenaze namazını ya da önemli günleri haber veren bir duadır.
Kolay
3Medine’de namaz vakitlerini herkese duyurmak için bir yol arandı. Sonunda ezan okunmasına karar verildi. Hz. Peygamber, gür ve güzel sesli bir sahabiden ezanı okumasını istedi. İslam tarihinde ezanı ilk kez okuyan bu sahabi kimdir?
- A) Bilal-i Habeşi
- B) Hz. Ömer
- C) Hz. Ebu Bekir
- D) Hz. Osman
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bilal-i Habeşi
İslam tarihinde ezanı ilk kez Bilal-i Habeşi okumuştur. Hz. Ömer de ezanın sözlerini rüyasında gördüğünü bildiren sahabilerdendir; ancak ezanı ilk okuyan o değildir.
Kolay
4Kurban Bayramı sabahı camilerden yükselen tekbir, yüzyıllardır aynı ezgiyle okunur. Bu ezgi, Osmanlı Dönemi’nde yaşamış ve klasik Türk musikisinin en büyük bestekârlarından sayılan bir sanatçı tarafından bestelenmiştir. Bu tekbirin bestekârı kimdir?
- A) Süleyman Çelebi
- B) Yunus Emre
- C) Buhurizade Mustafa Itri
- D) Hammamizade İsmail Dede Efendi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Buhurizade Mustafa Itri
Bayramlarda okunan tekbir, Buhurizade Mustafa Itri Efendi tarafından bestelenmiştir. Dede Efendi de klasik Türk musikisinin büyük bestekârlarındandır; ancak tekbirin bestekârı değildir.
Kolay
5Buhurizade Mustafa Itri, çok yönlü bir sanatçı olarak tanınır. Ders kitabına göre aşağıdakilerden hangisi Itri'nin uğraştığı alanlardan biri değildir?
- A) Şairlik
- B) Hattatlık
- C) Bestekârlık
- D) Mimarlık
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Mimarlık
Ders kitabına göre Itri; şair, hattat, bestekâr ve ses sanatçısıdır. Mimarlık onun uğraştığı alanlar arasında sayılmaz.
Kolay
6Zeynep, okulunda düzenlenen bir yarışmaya katılıyor ve Kur'an-ı Kerim'den bir bölümü güzel bir sesle okuyor. Ders kitabına göre ülkemizde bu tür yarışmalar hangi yerlerde düzenlenmektedir?
- A) Yalnızca stadyumlarda
- B) Yalnızca alışveriş merkezlerinde
- C) Yalnızca televizyon stüdyolarında
- D) Cami, okul ve kurslarda
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Cami, okul ve kurslarda
Ülkemizde cami, okul ve kurslarda Kur'an-ı Kerim'i ve ezanı güzel okuma yarışmaları düzenlenmektedir.
Kolay
7Yusuf, okulun yıl sonu şenliğinde arkadaşlarıyla müzik dinleyip eğleniyor. Ders kitabına göre İslam'ın eğlenme konusundaki yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Her türlü eğlence kesinlikle yasaktır.
- B) Eğlenmek yalnızca bayramlarda serbesttir.
- C) Ölçülü şekilde eğlenmede bir sakınca yoktur.
- D) Eğlenirken hiçbir sınır gözetilmez.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ölçülü şekilde eğlenmede bir sakınca yoktur.
Ders kitabına göre İslam'a göre insanların ölçülü şekilde eğlenmelerinde bir sakınca yoktur.
Kolay
8Ders kitabında Kur'an-ı Kerim'in musiki yönü olan kutsal bir kitap olduğu belirtilir. Bu ifadenin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Notalarla yazılmış olması
- B) Çeşitli makamlarda okunabilmesi
- C) Çalgılarla birlikte indirilmesi
- D) Yalnızca şarkı sözlerinden oluşması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çeşitli makamlarda okunabilmesi
Kur'an-ı Kerim çeşitli makamlarda okunabildiği için musiki yönü olan bir kitaptır. Notalarla yazılmış ya da çalgılarla birlikte indirilmiş değildir.
Kolay
9Ders kitabına göre musiki insanlar üzerinde bazı etkiler bırakır. Aşağıdakilerden hangisi bu etkilerden biridir?
- A) İnsanları dinlendirip rahatlatması
- B) İnsanları her zaman yalnızlaştırması
- C) İnsanların konuşma yeteneğini azaltması
- D) İnsanların uykusunu kaçırması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İnsanları dinlendirip rahatlatması
Ders kitabına göre musiki insanları dinlendirir, rahatlatır ve eğlendirir.
Kolay
10Müzik öğretmeni derse “Musiki ya da günümüzdeki adıyla müzik nedir?” sorusuyla başlıyor. Ders kitabına göre bu sorunun doğru cevabı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnızca dinî törenlerde okunan sözler
- B) Yazılı olarak aktarılan hikâyeler
- C) Kurallara göre yazılmış şiirler
- D) Kulağa hoş gelen sesler dizisi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kulağa hoş gelen sesler dizisi
Ders kitabına göre musiki, kulağa hoş gelen sesler dizisidir. Musiki yalnızca dinî törenlerle sınırlı değildir.
Kolay
11Defne, sabah ezanını güzel bir sesle okuyan müezzini dinlerken içinin huzurla dolduğunu hissediyor. Ders kitabındaki hangi bilgi Defne'nin yaşadığı duyguyu açıklar?
- A) Ezan yalnızca cuma günleri okunur.
- B) Ezan, cenaze namazını haber vermek için okunur.
- C) Güzel sesle icra edilen bu eserler dinleyenlere huzur verir.
- D) Ezanın sözleri her vakitte farklıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Güzel sesle icra edilen bu eserler dinleyenlere huzur verir.
Ders kitabına göre camilerde güzel sesle icra edilen ezan, sala, tekbir gibi eserler dinleyenlere huzur verir.
Kolay
12Can, ezanın sözlerinin nasıl belirlendiğini merak ediyor. Ders kitabına göre ezanın sözleri neye göre belirlenmiştir?
- A) Müezzinlerin kendi tercihlerine
- B) Hz. Peygamber'in sünnetine
- C) Her şehrin kendi geleneğine
- D) Bestekârların yaptığı seçime
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hz. Peygamber'in sünnetine
Ders kitabına göre ezan, sözleri Hz. Peygamber'in sünneti ile belirlenen namaza çağrı sözleridir.
Kolay
13Ders kitabına göre ezanın yanı sıra sela, tekbir, kamet ve salavatlar da çeşitli makamlarda seslendirilir. Bu eserler en çok nerede seslendirilir?
- A) Konser salonlarında
- B) Spor salonlarında
- C) Camilerde
- D) Tiyatrolarda
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Camilerde
Ders kitabına göre camilerde ezanın yanı sıra sela, tekbir, kamet ve salavatlar da çeşitli makamlarda seslendirilir.
Kolay
14Ders kitabındaki bilgi kutusunda “salavat” kelimesinin sözlük anlamı da verilmiştir. Bu sözlük anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Dua, tazim, rahmet
- B) Çağrı, davet, duyuru
- C) Yolculuk, göç, hicret
- D) Övgü, şiir, nağme
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dua, tazim, rahmet
Salavat sözlükte “dua, tazim, rahmet” gibi anlamlara gelir. Hz. Peygamber'e salat ve selam getirmeye salavat getirme denir.
Kolay
15Ders kitabına göre Türk sanat ve Türk halk müziği eserlerinde bazı dinî ifadeler çokça yer alır. Aşağıdaki kelimelerden hangisi bu dinî ifadelerden biridir?
- A) Sabah
- B) Yaradan
- C) Yayla
- D) Pınar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yaradan
Türk sanat ve halk müziği eserlerinde Allah, Hak, Yaradan, cennet, kader gibi dinî ifadeler çokça geçer. Diğer kelimeler dinî ifade değildir.
Kolay
16Ezan, ilk kez okunduğu günden bu yana camilerden yükselen bir çağrıdır. Ders kitabına göre ezan günde kaç vakit okunur?
- A) Beş
- B) Üç
- C) İki
- D) Yedi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Beş
Ders kitabına göre ezan, ilk kez okunduğu günden beri günde beş vakit camilerden yükselmektedir.
Kolay
17Bir grup öğrenci, performans görevi için camide salavat ve ilahi okuyan arkadaşlarını kameraya alarak kısa bir video çekiyor. Grup üyelerinden biri videoyu hemen bir sosyal medya platformunda paylaşmak istiyor. Ders kitabındaki yönergeye göre videoyu bir platformda paylaşmadan önce yapılması gereken aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Videoda yer alan kişilerin onayını almak
- B) Videoya hareketli bir fon müziği eklemek
- C) Videonun süresini olabildiğince kısaltmak
- D) Videoyu yalnızca grup üyelerine izletmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Videoda yer alan kişilerin onayını almak
Ders kitabındaki performans görevinde, videoda yer alan kişilerin onayı alınmadan videonun herhangi bir platformda paylaşılmaması istenir. Videoyu yalnızca grup üyelerine izletmek de bir seçenek gibi görünebilir; ama görevde video sınıfta öğretmene ve arkadaşlara izletilir, paylaşım için ise önce kişilerin onayı gerekir.
Kolay
18Ders kitabındaki bir günlükte şu cümle yer alır: “Ablam güzel sesiyle Kur'an-ı Kerim, mevlithan da Süleyman Çelebi'nin mevlidini okudu.” Ece, “mevlithan” kelimesinin kimi anlattığını öğrenmek istiyor. Ders kitabına göre mevlithan aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mevlit adlı eseri yazan şair
- B) Mevlit programına davet edilen misafir
- C) Mevlidi bestesine uygun musiki ile okuyan kimse
- D) Mevlidin sonunda gül suyu ve lokum dağıtan kişi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Mevlidi bestesine uygun musiki ile okuyan kimse
Ders kitabındaki bilgi kutusunda mevlithan, mevlidi bestesine uygun musiki ile okuyan kimse olarak tanımlanır. Günlükteki mevlidi yazan şair Süleyman Çelebi'dir; mevlithan ise onun eserini okuyan kişidir. Misafirler ve ikramlar mevlit geleneğinin parçasıdır ama mevlithan kelimesinin anlamı değildir.
Orta
19Camide ezan okunduktan sonra cemaat sünnet namazını kılıyor. Farz namaz başlamadan hemen önce müezzin ayağa kalkıp ezana benzeyen bir çağrı okuyor. Bu çağrıda “Namaz başlamak üzeredir.” anlamındaki “Kad kâmeti’s-salâh.” ifadesi de yer alıyor. Müezzinin okuduğu çağrı hangisidir?
- A) Ezan
- B) Kamet
- C) Sala
- D) Tekbir
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kamet
Farz namazın hemen öncesinde “Kad kâmeti’s-salâh.” ifadesi eklenerek okunan çağrıya kamet denir. Sözleri ezana benzediği için ezan sanılabilir; ama ezan vakit girince, kamet namaz başlarken okunur.
Orta
20Hz. Peygamber’in hayatını anlatan bir sohbette, konuşmacı her “Hz. Muhammed” dediğinde dinleyenler “sallallahü aleyhi ve sellem” diyor. Bu söz, “Allah’ın rahmeti ve selamı onun üzerine olsun.” anlamına gelir. Dinleyenlerin yaptığı bu duaya ne ad verilir?
- A) Salavat getirmek
- B) Tekbir getirmek
- C) Kamet getirmek
- D) Sala vermek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Salavat getirmek
Hz. Peygamber’in adı anıldığında “sallallahü aleyhi ve sellem” diyerek ona dua etmeye salavat getirmek denir. Sala kelimesi salavata benzer; ancak sala, cenaze ya da önemli günler için camiden okunan bir duadır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.