6. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Peygamberliğinden Önce Hz. Muhammed
Hz. Muhammed’in (sav) Gençlik Yılları
- el-emin
- Hilfülfudul
- Hacerülesved
- Hz. Hatice
- adalet
- güvenilirlik
- künye
Hz. Muhammed'in gençlik yıllarında hangi olaylar yaşandı?
Hz. Muhammed'in (sav) gençlik yılları, dürüstlüğü sayesinde "el-emin" lakabını aldığı, Hilfülfudul'e katıldığı, Hacerülesved anlaşmazlığını çözdüğü ve Hz. Hatice ile evlendiği dönemdir. Mekke halkı ona güvenilir anlamındaki el-emin lakabını vermiş, mallarını ona emanet etmiştir. Hilfülfudul, "erdemli insanların sözleşmesi" demektir; malına el konan Yemenli bir tüccarın yardım istemesi üzerine haksızlığa uğrayanları korumak için kuruldu ve Hz. Muhammed (sav) yirmili yaşlarında bu topluluğa katıldı. Kâbe onarılırken kabileler, Kâbe'nin güneydoğu köşesindeki siyah taş Hacerülesved'i yerine koyma konusunda anlaşamadı. Hakem seçilen Hz. Muhammed (sav) taşı bir örtüye koyup her kabileden temsilcilere taşıttı ve herkesi memnun etti. Hz. Hatice'nin ticaret kervanını Suriye'ye götürdükten sonra onunla evlendi. Kasım, Zeyneb, Rukiye, Ümmü Gülsüm, Fatıma ve Abdullah adlı çocukları oldu; ilk çocuğu Kasım'dan dolayı Ebülkasım künyesini aldı.
Hz. Muhammed’in (sav) Gençlik Yılları: konu anlatımı ve özeti
Hz. Muhammed (sav), peygamber olmadan önce de dürüstlüğü ve güzel ahlakıyla herkesin güvendiği biriydi. Bu konu, gençlik yıllarındaki önemli olayları ve evliliğini anlatır.
- Mekke halkı ona güvenilir anlamına gelen "el-emin" lakabını verdi; insanlar mallarını ona emanet ederdi.
- Hilfülfudul, "erdemli insanların sözleşmesi" demektir; Mekke'de haksızlığa uğrayanları korumak için kuruldu. Hz. Muhammed (sav) yirmili yaşlarında bu topluluğa katıldı.
- Kâbe onarılırken Hacerülesved'i yerine koyma konusunda kabileler anlaşamadı. Hakem seçilen Hz. Muhammed (sav), taşı bir örtüye koyup her kabileden temsilcilere taşıttı ve herkesi memnun etti.
- Hacerülesved, Kâbe'nin güneydoğu köşesindeki "siyah taş"tır ve tavafın başlangıç noktasını gösterir.
- Hz. Hatice'nin ticaret kervanını Suriye'ye götürdü ve dürüstlüğüyle ona örnek oldu; ardından Hz. Hatice ile evlendiler.
- Dört kız ve iki erkek çocukları oldu: Kasım, Zeyneb, Rukiye, Ümmü Gülsüm, Fatıma ve Abdullah. İlk çocuğu Kasım'dan dolayı Ebülkasım künyesini aldı.
Unutma: Hacerülesved olayı, Hz. Peygamber'in adaletini, zekâsını ve insanların ona duyduğu güveni birlikte gösterir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Bu dönemi anlamak için olayları bir değerle eşleştir.
- "el-emin" lakabı → güvenilirlik: İnsanlar mallarını ona emanet ederdi.
- Hilfülfudul → adalet: Haksızlığa uğrayanları korumak için kurulan topluluğa katıldı.
- Hacerülesved olayı → barışçı çözüm: Taşı bir örtüye koyup her kabileden temsilcilere taşıtarak herkesi memnun etti.
- Hz. Hatice'nin kervanı → dürüst ticaret: Ticarette dürüstlüğüyle güven kazandı.
Günlük hayattan: Sınıfta iki grup aynı topu istediğinde, herkesin sırayla oynayacağı bir düzen kuran arkadaş da herkesi memnun eden bir çözüm bulmuş olur.
Sık yapılan hata: Bu güzel ahlakın peygamberlikten sonra başladığını düşünmek. Doğrusu: Bu olayların hepsi peygamberlikten önce yaşanmıştır; insanların ona duyduğu güven peygamberliğinden önce de vardı.
Derinleş
Hacerülesved olayında kabileler arasındaki anlaşmazlık herkesin katıldığı bir çözümle sona erdi. Okulunda ya da evinde yaşanmış ya da yaşanabilecek bir anlaşmazlık seç. Bu anlaşmazlık için iki tarafın da kendini değerli hissedeceği bir çözüm tasarla ve çözümünün adil olup olmadığını hangi ölçütlerle değerlendirdiğini açıkla.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
DKAB.6.4.3Hz. Muhammed’in (sav) gençlik yılları hakkında verilen bilgileri yapılandırabilme
- a) Hz. Muhammed’in (sav) gençlik yıllarında yaşadıklarından hareketle çıkarımda bulunur.
- b) Hz. Muhammed’in (sav) gençlik yıllarına dair öğrendikleri üzerine düşüncelerini ifade eder.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Genç Muhammed’in de katıldığı bir toplantıda, Mekke’nin iyi niyetli insanları haksızlığa karşı birlikte durmak için söz verdi. Bu topluluğa verilen ad, üyelerinin özelliklerini anlatıyordu. “Hilfülfudul” adının anlamı hangisidir?
- A) Kabile reislerinin meclisi
- B) Erdemli insanların sözleşmesi
- C) Tüccarların toplandığı pazar
- D) Kâbe’yi onaranların topluluğu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Erdemli insanların sözleşmesi
Hilfülfudul, “erdemli ve faziletli insanların sözleşmesi” anlamına gelir. Toplantıya Mekke’nin ileri gelenleri katıldığı için reislerin meclisi sanılabilir; ama adı, üyelerin erdemini ve verdikleri sözü anlatır.
Kolay
2Hac ve umre yapanlar tavafa, Kâbe’nin güneydoğu köşesindeki bir taşın hizasından başlar. Bu taş, Kâbe onarılırken yerine konmasıyla ilgili çıkan anlaşmazlıkla da bilinir. Taşın Arapça adı, onun rengini anlatır. “Hacerülesved” adının anlamı hangisidir?
- A) Beyaz taş
- B) Siyah taş
- C) Değerli taş
- D) Kutsal kapı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Siyah taş
Hacerülesved Arapçada “siyah taş” demektir ve tavafın başlangıç noktasını gösterir. Kâbe’de değerli kabul edildiği için adı “değerli taş” sanılabilir; ancak ad taşın değerini değil, rengini anlatır.
Kolay
3Mekkeliler, yolculuğa çıkarken değerli eşyalarını çoğu zaman Hz. Muhammed’e (sav) emanet ederdi. Onun hiç yalan söylemediğini ve emanete asla hıyanet etmediğini bilirlerdi. Bu yüzden ona özel bir lakap vermişlerdi. Mekkelilerin Hz. Muhammed’e (sav) verdiği lakap hangisidir?
- A) Ebülkasım
- B) Mustafa
- C) el-Emin
- D) Tahire
Cevabı göster
Doğru cevap: C) el-Emin
Mekke halkı ona “güvenilir insan” anlamına gelen el-Emin lakabını vermiştir. Ebülkasım da Hz. Peygamber’in bilinen bir adıdır; ancak güvenilirliğinden değil, oğlu Kasım’ın adından gelen künyesidir.
Kolay
4O dönemde Araplarda babalar, ilk çocuklarının adıyla anılırdı ve buna künye denirdi. Hz. Muhammed (sav) de Hz. Hatice’yle evliliğinden doğan ilk oğlunun adıyla anıldı. Hz. Muhammed’in (sav) künyesi olan “Ebülkasım” ne anlama gelir?
- A) Abdullah’ın oğlu
- B) Kasım’ın babası
- C) Kureyş’in reisi
- D) Güvenilir insan
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kasım’ın babası
Hz. Peygamber’in ilk oğlu Kasım olduğu için “Kasım’ın babası” anlamında Ebülkasım künyesini almıştır. “Abdullah’ın oğlu” da doğru bir bilgidir; ancak künye babayı değil, çocuğu esas alır.
Kolay
5Hz. Muhammed (sav), haksızlığa uğrayanlara yardım etmek için kurulan Hilfülfudul'e katılmıştır. Ders kitabına göre Hz. Peygamber bu topluluğa ne zaman ve kiminle katılmıştır?
- A) Çocukken, dedesiyle birlikte
- B) Peygamberliğinden sonra, eşiyle birlikte
- C) Kırklı yaşlarında, tek başına
- D) Yirmili yaşlarında, amcasıyla birlikte
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yirmili yaşlarında, amcasıyla birlikte
Hz. Muhammed (sav) yirmili yaşlarındayken amcasıyla birlikte Hilfülfudul'e katılmıştır.
Kolay
6Hz. Muhammed'in (sav) gençlik yıllarında Kâbe'nin kapsamlı bir şekilde onarılması gerekmişti. Ders kitabına göre Kâbe'nin onarılmasını gerektiren sebep aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bir orduyla yapılan saldırıda yıkılması
- B) Yağmur ve sel sularıyla tahrip olması
- C) Deprem sonucunda tamamen çökmesi
- D) Ziyaretçilerin artmasıyla küçük gelmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yağmur ve sel sularıyla tahrip olması
Ders kitabına göre Kâbe, yağmur ve sel sularıyla tahrip olduğu için kapsamlı bir şekilde onarılmıştır.
Kolay
7Hilfülfudul'ün üyeleri, Mekke'de yerli ya da yabancı kimsenin mağdur edilmesine izin vermeyeceklerine yemin etti. Ders kitabına göre bu topluluğun ilk işi aşağıdakilerden hangisi oldu?
- A) Yemenli tüccarın malını geri almak
- B) Kâbe'yi onarmak
- C) Hz. Hatice'nin kervanını Suriye'ye götürmek
- D) Mekke'de yeni bir panayır kurmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yemenli tüccarın malını geri almak
Hilfülfudul üyeleri ilk iş olarak, malına haksızca el konulan Yemenli tüccarın malını geri almıştır.
Kolay
8Cahiliye Dönemi'nde Mekke'de kötü davranışlar yaygındı. Ders kitabına göre Hz. Muhammed (sav) peygamber olmadan önce bu ortamda nasıl yaşamıştır?
- A) Toplumun kötülüklerinden uzak yaşamıştır.
- B) Toplumdaki kötü âdetlere uymuştur.
- C) Mekke'den ayrılıp çölde yalnız yaşamıştır.
- D) Kimseyle görüşmeden evine kapanmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Toplumun kötülüklerinden uzak yaşamıştır.
Hz. Muhammed (sav) peygamber olmadan önce de içinde bulunduğu toplumun kötülüklerinden uzak yaşamış, ahlakıyla insanların dikkatini çekmiştir.
Kolay
9Ders kitabında Hz. Hatice'yi tanıtan bir paragraf yer alıyor. Aşağıdakilerden hangisi bu tanıtımla uyumludur?
- A) Mekke'de kabile reisliği yapan ve hakemlik eden bir kişiydi.
- B) Yemen'den Mekke'ye ticaret için gelen bir tüccardı.
- C) Mekke'de üstün ahlakıyla tanınan, ticaretle uğraşan zengin bir kadındı.
- D) Hz. Muhammed'in (sav) çocukken yanında kaldığı sütannesiydi.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Mekke'de üstün ahlakıyla tanınan, ticaretle uğraşan zengin bir kadındı.
Hz. Hatice, Mekke'de üstün ahlakıyla tanınan ve ticaretle uğraşan zengin bir kadındı.
Kolay
10Yemenli bir tüccarın malına haksız yere el konulunca tüccar Mekkelilerden yardım istedi. Bunun üzerine Hz. Peygamber'in amcalarından biri Kureyş'in ileri gelenlerini toplantıya çağırdı ve Hilfülfudul kuruldu. Bu çağrıyı yapan amca kimdir?
- A) Zübeyr
- B) Ebu Leheb
- C) Hz. Abbas
- D) Abdülmuttalib
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Zübeyr
Ders kitabına göre Yemenli tüccarın yaşadığı olay üzerine Hz. Peygamber'in amcası Zübeyr, Kureyş'in ileri gelenlerini çağırmış ve Hilfülfudul kurulmuştur. Abdülmuttalib ise onun dedesidir.
Kolay
11Hz. Muhammed'in (sav) ailesiyle ilişkisi sevgi, saygı ve nezakete dayanırdı. Ders kitabına göre Hz. Peygamber çocuklarına karşı nasıl davranırdı?
- A) Yalnızca büyük çocuğuyla ilgilenirdi.
- B) Çocukları arasında ayrım yapmazdı.
- C) Kız çocuklarına daha az değer verirdi.
- D) Çocuklarının üzüntüleriyle ilgilenmezdi.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çocukları arasında ayrım yapmazdı.
Hz. Muhammed (sav) çocukları arasında ayrım yapmaz, eşine ve çocuklarına içten davranırdı.
Kolay
12Hz. Muhammed (sav), Hz. Hatice'nin kervanıyla Suriye'ye gidip yaklaşık üç ay sonra Mekke'ye dönmüştür. Ders kitabına göre bu ticaret yolculuğunun sonucu nasıl olmuştur?
- A) Beklenilenden fazla bir kazançla dönülmüştür.
- B) Kervandaki mallar yolda kaybolmuştur.
- C) Mallar satılamadığı için geri getirilmiştir.
- D) Kervan Suriye'ye ulaşamadan geri dönmüştür.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Beklenilenden fazla bir kazançla dönülmüştür.
Hz. Peygamber yaklaşık üç ay sonra beklenilenden fazla bir kazançla dönmüştür.
Kolay
13Cahiliye Dönemi'nde Mekke'de güçlüler zayıfları eziyor, ticaret için gelenlerin mallarını haksızca ellerinden alıyordu. Bu durum Mekke'de en çok hangi eksikliği gösterir?
- A) Ticaret yollarının olmamasını
- B) Şiir yarışmalarının yapılmamasını
- C) Kâbe'nin ziyaret edilmemesini
- D) Can ve mal güvenliğinin olmamasını
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Can ve mal güvenliğinin olmamasını
Ders kitabına göre Cahiliye Dönemi'nde Mekke'de insanların can ve mal güvenliği yoktu. Güçlülerin zayıfların malını alması da bunu gösterir.
Kolay
14Hz. Muhammed (sav), Hz. Hatice'nin ticaret kervanını Suriye'ye götürmüştür. Bu yolculukta onunla birlikte olan ve dönüşte gözlemlerini Hz. Hatice'ye anlatan kişi kimdir?
- A) Zübeyr
- B) Ümmü Eymen
- C) Meysere
- D) Ebu Talib
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Meysere
Hz. Peygamber kervanı Hz. Hatice'nin yardımcısı Meysere ile Suriye'ye götürmüştür. Meysere dönüşte onun güzel ahlakını Hz. Hatice'ye anlatmıştır.
Kolay
15Hz. Muhammed (sav) ile Hz. Hatice'nin evliliğinden dört kız ve iki erkek çocuk dünyaya gelmiştir. Bu çocuklardan erkek olanlar aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
- A) Kasım ve Zeyneb
- B) Kasım ve Abdullah
- C) Abdullah ve Rukiye
- D) Fatıma ve Kasım
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kasım ve Abdullah
Erkek çocukları Kasım ve Abdullah'tır. Zeyneb, Rukiye, Ümmü Gülsüm ve Fatıma ise kız çocuklarıdır.
Kolay
16Hz. Hatice, İslamiyet'ten önce de üstün iffeti sebebiyle bir lakapla anılırdı. Ders kitabına göre bu lakap aşağıdakilerden hangisidir?
- A) el-Emin
- B) Tahire
- C) Ebülkasım
- D) Mustafa
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tahire
Hz. Hatice üstün iffeti sebebiyle “Tahire” lakabıyla anılmıştır. El-Emin ise Hz. Muhammed'e (sav) verilen lakaptır.
Kolay
17Cahiliye Dönemi'nde Mekke'ye mal satmaya gelen Yemenli bir tüccarın mallarına haksız yere el konuldu. Tüccar, Mekke'nin bazı ileri gelenlerine gidip durumu anlattı; ama onlar yardım etmedi. Ders kitabına göre tüccarın son çare olarak yaptığı şey aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yüksek bir yere çıkıp yaşadığı haksızlığı anlatan bir şiir okudu.
- B) Mallarını geride bırakıp hemen Yemen'e geri döndü.
- C) Bir kabile reisine para verip onu hakem olarak tuttu.
- D) Mallarını kendi adamlarıyla zorla geri almaya çalıştı.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yüksek bir yere çıkıp yaşadığı haksızlığı anlatan bir şiir okudu.
Ders kitabına göre tüccar çaresiz kalınca Mekke'de yüksek bir yere çıkıp mağduriyetini dile getiren bir şiir okumuş ve Mekkelilerden yardım istemiştir. Bunun üzerine Hz. Peygamber'in amcası Zübeyr, Kureyş'in ileri gelenlerini toplamış ve Hilfülfudul kurulmuştur. Tüccarın malı da zorla değil, Hilfülfudul üyelerince geri alınmıştır.
Kolay
18Ders kitabında künye, “Arap toplumlarında kişiler için kullanılan ve genelde ‘ebû’ kelimesi ile yapılan tanıtıcı ibare” diye tanımlanır. Ece, Hz. Peygamber ve Hz. Hatice için kullanılan bazı adlandırmaları bir listeye yazıyor. Ece'nin listesindeki adlandırmalardan hangisi bir künyedir?
- A) el-emin
- B) Tahire
- C) Ebülkasım
- D) Mustafa
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ebülkasım
Ebülkasım, “Kasım'ın babası” demektir ve “ebû” kelimesiyle yapılmış bir künyedir; Hz. Peygamber bu künyeyi ilk çocuğu Kasım'dan dolayı almıştır. El-emin, Mekke halkının ona verdiği “güvenilir” anlamındaki lakaptır; Mustafa ise “seçilmiş” anlamına gelen isimlerinden biridir. Tahire Hz. Hatice'nin üstün iffeti sebebiyle anıldığı lakaptır. Bunların hiçbiri “ebû” ile yapılmamıştır.
Orta
19Kâbe onarılırken Hacerülesved’i yerine koyma şerefini her kabile kendisi istedi. Tartışma büyüdü ve kavga çıkacak noktaya geldi. Hakem seçilen genç Muhammed, hiçbir kabileyi dışarıda bırakmayan bir yol buldu. Hz. Muhammed (sav) bu sorunu nasıl çözmüştür?
- A) Taşı yalnızca kendi kabilesine taşıttı.
- B) Kura çekerek tek bir kabile seçti.
- C) Taşın konmasını bir yıl sonraya erteledi.
- D) Taşı bir örtüye koyup kabilelere birlikte taşıttı.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Taşı bir örtüye koyup kabilelere birlikte taşıttı.
Hz. Peygamber taşı bir örtüye koymuş, her kabileden bir temsilciye örtünün ucundan tutturmuş, sonra taşı kendi eliyle yerine yerleştirmiştir. Kura çekmek de adil görünebilir; ama yalnız bir kabileyi sevindirir, diğerlerini dışarıda bırakırdı.
Orta
20Hz. Muhammed (sav) ile Hz. Hatice’nin altı çocuğu oldu: Kasım, Zeyneb, Rukiye, Ümmü Gülsüm, Fatıma ve Abdullah. Hz. Peygamber, bu çocuklarından biri dışında hepsinin vefatını gördü ve bunun acısını yaşadı. Hz. Peygamber vefat ettiğinde hayatta olan çocuğu hangisidir?
- A) Kasım
- B) Zeyneb
- C) Fatıma
- D) Rukiye
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Fatıma
Hz. Fatıma dışındaki bütün çocukları Hz. Peygamber hayattayken vefat etmiştir. Kasım, Hz. Peygamber’in künyesine adını verdiği için akılda kalır; ama o, küçük yaşta vefat etmiştir.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.
