Sabit Süratli ve Sabit Hızlı Hareket

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

• FB.6.2.3Sürat ve hız kavramlarını karşılaştırabilme

  • a) Sürat ve hız kavramlarına ilişkin özellikleri belirler.
  • b) Sürat ve hız kavramlarına ilişkin benzerlikleri listeler.
  • c) Sürat ve hız kavramlarına ilişkin farklılıkları listeler.

Bu konuda neler var?

• Sürat ve Hızın Karşılaştırılması

1. Kolay

   1Zehra, evinden 300 metre uzaklıktaki parka yürüyerek gidiyor ve aynı yoldan evine geri dönüyor. Kolundaki akıllı saat bu yürüyüşte alınan yolu ve yer değiştirmeyi ayrı ayrı gösteriyor. Akıllı saatin gösterdiği alınan yol ve yer değiştirme kaç metredir?

   • AA) Alınan yol 600 m, yer değiştirme 0 m
   • BB) Alınan yol 300 m, yer değiştirme 300 m
   • CC) Alınan yol 600 m, yer değiştirme 600 m
   • DD) Alınan yol 0 m, yer değiştirme 600 m
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Alınan yol 600 m, yer değiştirme 0 m

   Zehra gidiş ve dönüşte toplam 300 m + 300 m = 600 m yol alır. Başladığı noktaya geri döndüğü için ilk ve son konumu aynıdır, yer değiştirmesi 0 m'dir. Yer değiştirmeyi alınan yolla aynı sanan öğrenci 600 m seçeneğine yönelir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

2. Kolay

   2Okulun atletizm yarışında bir koşucu 100 metrelik pisti 12 saniyede koşuyor. Antrenör, koşucunun aldığı yolu geçen süreye bölerek koşucunun süratini hesaplıyor. Antrenörün bulduğu değerin birimi aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Newton (N)
   • BB) Metre/saniye (m/s)
   • CC) Kilogram (kg)
   • DD) Saniye (s)
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Metre/saniye (m/s)

   Sürat, alınan yolun geçen süreye bölünmesiyle bulunur; yol metre, süre saniye olduğu için birim metre/saniyedir (m/s). Saniye yalnızca zamanın birimidir; süratin birimi için yol birimi de gerekir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

3. Kolay

   3Yağmur'un bisikletindeki dijital göstergede yolculuk boyunca değişen bir sayı ve yanında "km/h" yazıyor. Gösterge, bisikletin saatte kaç kilometre yol aldığını gösteriyor ama bisikletin hangi yöne gittiğini hiç göstermiyor. Göstergedeki değer hangi büyüklüğü verir?

   • AA) Hız
   • BB) Yer değiştirme
   • CC) Kuvvet
   • DD) Sürat
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Sürat

   Birim zamanda alınan yol sürattir; sürat yön bilgisi içermez. Hız da km/h birimiyle ifade edilebilir ama hızı belirtmek için hareketin yönü de verilmelidir; göstergede yön olmadığı için bu değer hız değildir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

4. Kolay

   4Bir hava durumu uygulamasında rüzgâr bilgisi "kuzeydoğu yönünde, 20 km/h" şeklinde veriliyor. Burak, bu bilgide hem rüzgârın birim zamanda ne kadar yol aldığının hem de nereye doğru estiğinin yazdığını fark ediyor. Uygulamadaki rüzgâr bilgisi aşağıdaki büyüklüklerden hangisine örnektir?

   • AA) Sürat
   • BB) Alınan yol
   • CC) Hız
   • DD) Zaman
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) Hız

   Hareketin hem birim zamanda aldığı yolu hem de yönünü belirten büyüklük hızdır; hız yönlü bir büyüklüktür. Sürat ise yalnızca birim zamandaki yolu verir, yön içermez; uygulamada yön de yazdığı için bu bilgi süratten fazlasını anlatır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

5. Kolay

   5Ayşe, bir koşucunun süratini hesaplamak için hangi işlemi yapması gerektiğini düşünüyor. Ayşe süratin bulunması için hangi işlemi yapmalıdır?

   • AA) Zaman ÷ alınan yol
   • BB) Yer değiştirme ÷ zaman
   • CC) Alınan yol ÷ zaman
   • DD) Alınan yol × zaman
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) Alınan yol ÷ zaman

   Sürat, birim zamanda alınan yoldur ve alınan yolun zamana bölünmesiyle bulunur. Yer değiştirmenin zamana bölünmesi ise hızı verir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

6. Kolay

   6Can'ın defterinde bir kavramın tanımı şöyle yazıyor: “Birim zamanda yapılan yer değiştirme; hem büyüklüğü hem de yönü vardır.” Bu tanım hangi kavrama aittir?

   • AA) Sürat
   • BB) Alınan yol
   • CC) Yer değiştirme
   • DD) Hız
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Hız

   Birim zamandaki yer değiştirme hızdır ve hızın yönü vardır. Sürat ise birim zamanda alınan yoldur ve yönsüzdür.

   Hata mı var? Düzeltme öner

7. Kolay

   7Öğretmen tahtaya alınan yol, yer değiştirme, sürat ve zaman kavramlarını yazıyor. Bu kavramlardan hangisi yönlü bir büyüklüktür?

   • AA) Yer değiştirme
   • BB) Alınan yol
   • CC) Sürat
   • DD) Zaman
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Yer değiştirme

   Yer değiştirme, başlangıç ile bitiş noktası arasındaki düz mesafedir ve yönü vardır. Alınan yol ve sürat yönsüzdür.

   Hata mı var? Düzeltme öner

8. Kolay

   8Bir uçağın pilotu kuleye “Saatte 600 km ile ilerliyoruz.” bilgisini veriyor. Kule görevlisi bu bilginin uçağın hızını anlatması için bir bilgi daha istiyor. Görevlinin istediği bilgi hangisidir?

   • AA) Uçağın hareket yönü
   • BB) Uçağın ağırlığı
   • CC) Yolculuğun süresi
   • DD) Uçaktaki yolcu sayısı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Uçağın hareket yönü

   Hız yönlü bir büyüklüktür; yalnızca “saatte 600 km” bir sürattir. Hızı belirtmek için hareket yönünün de söylenmesi gerekir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

9. Kolay

   9Mehmet, sürat ve hızın ortak birimini bulmak için ölçüm birimleri listesine bakıyor. Listedeki birimlerden hangisi hem sürat hem de hız için kullanılabilir?

   • AA) kg
   • BB) N
   • CC) °C
   • DD) km/h
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) km/h

   Sürat ve hızın birimi m/s ya da km/h'dir. kg kütlenin, N kuvvetin, °C sıcaklığın birimidir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

10. Kolay

    10Yusuf'un adımsayarı gün sonunda “Bugün toplam 2 km yürüdünüz.” mesajını gösteriyor. Adımsayarın gösterdiği bu değer, Yusuf'un hareketiyle ilgili hangi kavrama karşılık gelir?

    • AA) Yer değiştirme
    • BB) Alınan yol
    • CC) Hız
    • DD) Zaman
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Alınan yol

    Hareket boyunca gidilen toplam mesafe alınan yoldur. Yer değiştirme ise yalnızca başlangıç ve bitiş noktası arasındaki düz mesafedir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

11. Kolay

    11Düz bir rayda ilerleyen bir oyuncak tren, ölçüm boyunca her saniye doğuya doğru 3 m ilerliyor. Bu trenin hareketi için hangisi doğrudur?

    • AA) Sabit süratlidir ama hızı değişmektedir.
    • BB) Sabit hızlıdır ama sürati değişmektedir.
    • CC) Hem sabit süratli hem de sabit hızlıdır.
    • DD) Ne sabit süratli ne de sabit hızlıdır.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Hem sabit süratli hem de sabit hızlıdır.

    Tren eşit zamanlarda eşit yol aldığı için sabit süratli, eşit zamanlarda aynı yönde eşit yer değiştirdiği için de sabit hızlıdır. Yönü değişmediği için hızı da değişmez.

    Hata mı var? Düzeltme öner

12. Kolay

    12Düz bir yolda ilerleyen oyuncak bir araba, ölçüm boyunca her 2 saniyede 4 m yol alıyor. Bu arabanın hareketi için hangisi söylenebilir?

    • AA) Gittikçe hızlanır.
    • BB) Gittikçe yavaşlar.
    • CC) Sabit süratli hareket eder.
    • DD) Hareketsiz durmaktadır.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Sabit süratli hareket eder.

    Eşit zaman aralıklarında eşit yol alan cisim sabit süratli hareket eder. Hızlanan bir araba eşit sürelerde gittikçe daha fazla yol alırdı.

    Hata mı var? Düzeltme öner

13. Kolay

    13Beden eğitimi dersinde Elif ve Mert 10 saniye boyunca koşuyor. Bu sürede Elif 50 m, Mert 40 m yol alıyor. Öğrencilerin süratleri için hangisi doğrudur?

    • AA) Mert'in sürati daha büyüktür.
    • BB) Elif'in sürati daha büyüktür.
    • CC) İkisinin sürati eşittir.
    • DD) Süratleri karşılaştırılamaz.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Elif'in sürati daha büyüktür.

    Aynı sürede daha fazla yol alan daha süratlidir. Elif aynı sürede daha çok yol aldığı için sürati daha büyüktür.

    Hata mı var? Düzeltme öner

14. Kolay

    14Can kaykayıyla 120 m uzunluğundaki düz bir yolu 20 saniyede gidiyor. Can'ın sürati kaç m/s'dir?

    • AA) 100 m/s
    • BB) 2400 m/s
    • CC) 140 m/s
    • DD) 6 m/s
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 6 m/s

    Sürat = alınan yol ÷ zaman = 120 m ÷ 20 s = 6 m/s'dir. Sayıları çıkarmak ya da çarpmak sürati vermez.

    Hata mı var? Düzeltme öner

15. Kolay

    15Fen dersinde öğrenciler “alınan yol” kavramının özelliklerini tartışıyor. Alınan yol için hangisi doğrudur?

    • AA) Hem büyüklüğü hem de yönü vardır.
    • BB) Yönü yoktur, yalnızca büyüklüğü vardır.
    • CC) Yalnızca yönü vardır, büyüklüğü yoktur.
    • DD) Başlangıç ve bitiş arasındaki düz mesafedir.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Yönü yoktur, yalnızca büyüklüğü vardır.

    Alınan yol, hareket boyunca gidilen toplam mesafedir ve yönsüzdür. Başlangıç ile bitiş arasındaki yönlü düz mesafe yer değiştirmedir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

16. Kolay

    16Elif evinden çıkıp 300 m doğusundaki kütüphaneye düz bir yoldan, hiç yön değiştirmeden yürüyor. Elif'in aldığı yol ve yer değiştirmesi hangisidir?

    • AA) Alınan yol 300 m; yer değiştirme doğuya 300 m
    • BB) Alınan yol 300 m; yer değiştirme 0 m
    • CC) Alınan yol 600 m; yer değiştirme doğuya 300 m
    • DD) Alınan yol 0 m; yer değiştirme doğuya 300 m
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Alınan yol 300 m; yer değiştirme doğuya 300 m

    Elif düz yoldan yön değiştirmeden gittiği için aldığı yol ile yer değiştirmesinin büyüklüğü eşittir: 300 m. Yer değiştirmenin yönü de doğudur.

    Hata mı var? Düzeltme öner

17. Kolay

    17Öğrenciler okul bahçesine çizdikleri parkurda yürüyen arkadaşlarının süratini ve hızını belirleyecek. Ellerinde alınan yolu ve yer değiştirmenin büyüklüğünü ölçmek için bir metre, geçen zamanı ölçmek için bir süreölçer var. Öğrencilerin, arkadaşlarının hızını eksiksiz belirtebilmek için bu araçlara ek olarak aşağıdakilerden hangisine ihtiyacı vardır?

    • AA) Pusula
    • BB) Terazi
    • CC) Termometre
    • DD) Dinamometre
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Pusula

    Sürat, alınan yolun zamana bölünmesiyle bulunur; bunun için metre ve süreölçer yeterlidir. Hız ise birim zamandaki yer değiştirmedir ve yönlü bir büyüklüktür; hız söylenirken yön de belirtilmelidir. Yer değiştirmenin yönünü (doğu, batı gibi) belirlemek için pusula gerekir. Terazi kütleyi, termometre sıcaklığı, dinamometre kuvveti ölçer.

    Hata mı var? Düzeltme öner

18. Kolay

    18Kerem'in aldığı kurmalı oyuncak arabanın kutusunda “Düz zeminde sürati: 3 m/s” yazıyor. Kerem bu yazının ne anlama geldiğini kardeşine açıklamak istiyor. Kerem'in yapacağı doğru açıklama aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Araba her 3 saniyede 1 metre yol alır.
    • BB) Araba toplam 3 metre yol alabilir.
    • CC) Araba 3 saniye boyunca hareket eder.
    • DD) Araba her 1 saniyede 3 metre yol alır.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Araba her 1 saniyede 3 metre yol alır.

    Sürat, birim zamanda alınan yoldur. m/s birimi, bir saniyede alınan yolun metre cinsinden değerini gösterir; 3 m/s, arabanın her saniyede 3 metre yol aldığı anlamına gelir. “3 saniyede 1 metre” ifadesi yol ile zamanı ters çevirir. Sürat değeri tek başına toplam yolu ya da toplam hareket süresini bildirmez.

    Hata mı var? Düzeltme öner

19. Orta

    19Eylül, evinden okuluna giderken dolambaçlı sokaklardan geçerek 100 saniyede 500 metre yol alıyor. Haritada okulun, evinin tam 300 metre doğusunda olduğunu görüyor. Eylül'ün sürati ve hızının büyüklüğü kaç m/s'dir?

    • AA) Sürati 3 m/s, hızı 5 m/s
    • BB) Sürati 5 m/s, hızı 3 m/s
    • CC) Sürati 5 m/s, hızı 5 m/s
    • DD) Sürati 3 m/s, hızı 3 m/s
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Sürati 5 m/s, hızı 3 m/s

    Sürat alınan yolla hesaplanır: 500 m ÷ 100 s = 5 m/s. Hız ise yer değiştirmeyle hesaplanır: 300 m ÷ 100 s = 3 m/s. Sürat ile hızı yer değiştirerek hesaplayan öğrenci "sürati 3, hızı 5" seçeneğine düşer.

    Hata mı var? Düzeltme öner

20. Orta

    20Okul koşusunda Arda'nın akıllı saati, 300 metrelik parkuru tam 60 saniyede tamamladığını gösteriyor. Beden eğitimi öğretmeni öğrencilerden kendi süratlerini hesaplamalarını istiyor. Arda'nın sürati kaç m/s'dir?

    • AA) 50 m/s
    • BB) 0,2 m/s
    • CC) 5 m/s
    • DD) 360 m/s
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 5 m/s

    Sürat, alınan yolun süreye bölünmesiyle bulunur: 300 m ÷ 60 s = 5 m/s. 0,2 m/s sonucu süreyi yola bölen, yani işlemi ters kuran öğrencinin hatasıdır.

    Hata mı var? Düzeltme öner