6. Sınıf Sosyal Bilgiler · Evimiz Dünya

Ülkemizin Türk Dünyasıyla Kültürel İş Birlikleri

Türk dünyası
kültürel iş birliği
Türk Devletleri Teşkilatı
TÜRKSOY
Yunus Emre Enstitüsü
TİKA
dayanışma

Türkiye Türk dünyasıyla hangi kültürel iş birliklerini yapar?

Türkiye, Türk dünyasıyla Türk Devletleri Teşkilatı, TÜRKSOY, Yunus Emre Enstitüsü, TİKA ve YTB gibi kuruluşlar aracılığıyla kültürel iş birlikleri yapar. Türk dünyası, ortak dil, tarih ve kültürle birbirine bağlı, Orta Asya'dan (Türkistan) Balkanlar'a kadar uzanan geniş bir topluluktur. Hunlar, Göktürkler, Uygurlar, Selçuklular ve Osmanlılar bu dünyanın ortak tarihini oluşturur. Türk dünyasında bağımsız Türk devletleri, özerk Türk toplulukları ve başka devletlerin yönetiminde yaşayan Türkler bulunur. Türk Devletleri Teşkilatı, iş birliğini geliştirmek için kurulmuştur ve Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ile Özbekistan üyedir. TÜRKSOY Türk kültürünü ve sanatını ortak etkinliklerle yaşatır; Yunus Emre Enstitüsü yurt dışında Türkçe öğretir. TİKA kalkınma projeleri yürütür, YTB ise yurt dışındaki Türklere ve burslu öğrencilere destek verir. Türkiye, afet ya da savaş yaşayan ülkelere yardım ederek de dayanışma gösterir.

Ülkemizin Türk Dünyasıyla Kültürel İş Birlikleri: konu anlatımı ve özeti

Türk dünyası, ortak dil, tarih ve kültürle birbirine bağlı geniş bir topluluktur. Bu konu, Türkiye'nin Türk dünyası ve diğer ülkelerle kurduğu kültürel iş birliklerini anlatır.

Türk dünyası, Orta Asya'dan (Türkistan) Balkanlar'a kadar uzanan geniş bir coğrafyaya yayılmıştır.
Hunlar, Göktürkler, Uygurlar, Selçuklular ve Osmanlılar gibi devletler Türk dünyasının ortak tarihini oluşturur.
Türk dünyasında bağımsız Türk devletleri, özerk Türk toplulukları ve başka devletlerin yönetiminde yaşayan Türkler bulunur.
Türk Devletleri Teşkilatı, Türk devletleri arasında iş birliğini geliştirmek için kurulmuştur. Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan üyedir.
TÜRKSOY, Türk kültürünü ve sanatını ortak etkinliklerle yaşatır. Yunus Emre Enstitüsü yurt dışında Türkçe öğretir ve kültürümüzü tanıtır.
TİKA dünyanın pek çok bölgesinde kalkınma projeleri yürütür; YTB ise yurt dışındaki Türklere ve burslu öğrencilere destek verir.
Türkiye, afet ya da savaş yaşayan ülkelere yardım ederek dayanışma gösterir.

Unutma: İş birliği iki tarafa da kazandırır; kültürel etkinlikler, burslar ve yardımlar ülkeler arasındaki dostluğu güçlendirir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Kültürel iş birliğini iki arkadaşın birbirine en sevdiği kitabı ödünç vermesi gibi düşünebilirsin: İkisi de bir şey kazanır.

Ortak bağ: Türk dünyası dil, tarih ve gelenekleri bakımından birbirine yakındır. Nevruz gibi bazı kutlamalar ve Dede Korkut gibi anlatılar bu ortak mirasın parçasıdır.
Kurumlar: Türk Devletleri Teşkilatı devletler arasında iş birliğini, TÜRKSOY kültür ve sanat etkinliklerini, Yunus Emre Enstitüsü Türkçenin öğretilmesini üstlenir.
Yardım ve dayanışma: TİKA kalkınma projeleri yürütür, YTB burslu öğrencilere destek olur.

Günlük hayattan: Üniversitelerimizde Türk dünyasının farklı ülkelerinden gelen burslu öğrenciler okur; bu öğrenciler ülkelerine döndüğünde iki ülke arasında köprü olur.

Sık yapılan hata: "İş birliği yalnızca yardım edilen ülkeye yarar." Doğrusu: İş birliği iki yönlüdür; ülkeler kültürlerini tanıtır, dostluklarını güçlendirir ve birbirlerinden öğrenir.

Derinleş

Türk dünyasından bir ülke seç (Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan gibi). O ülkenin dilinden Türkçeye benzeyen beş kelime, bir geleneksel yemek ve bir halk anlatısı araştır. Bulduklarını kendi kültürümüzle karşılaştırarak benzerlikleri ve farkları gösteren bir pano tasarla. İki ülkenin öğrencileri arasında yapılabilecek bir kültürel etkinlik öner.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

SB.6.2.3Ülkemizin Türk dünyasıyla kültürel iş birliklerini yorumlayabilme
- a) Ülkemizin Türk dünyası ile kültürel iş birliklerini inceler.
- b) Ülkemizin Türk dünyası ile kültürel iş birliklerini bağlamdan kopmadan dönüştürür.
- c) Ülkemizin Türk dünyasıyla kültürel iş birliklerini nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade eder.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bir belgeselde Türkiye'den Kazakistan'a, Azerbaycan'dan Kırgızistan'a kadar farklı ülkelerdeki Türk toplulukları anlatılıyor. Anlatıcı, bu toplulukların dillerindeki benzerliklerin ve ortak destanlarının hepsinin aynı ata yurduna uzandığını söylüyor. Anlatıcının sözünü ettiği ata yurt hangisidir?
- A) Orta Asya (Türkistan)
- B) Balkan Yarımadası
- C) Kuzey Afrika
- D) Batı Avrupa
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Orta Asya (Türkistan)
Türk dünyasının kökleri Orta Asya'da, yani Türkistan'da yaşamış Türk boylarına dayanır; Türkler buradan farklı bölgelere göç etmiştir. Balkanlarda da Türk toplulukları yaşar, ancak bu topluluklar oraya sonradan göçle yerleşmiştir.
Kolay
2Almanya'da yaşayan Lina, bulunduğu şehirdeki bir Türk kültür merkezinde Türkçe kursuna katılıyor. Merkezde ayrıca ebru ve hat sanatı atölyeleri düzenleniyor, Türk sinemasından filmler gösteriliyor. Merkez, dünyanın pek çok ülkesinde benzer şubelere sahip. Lina'nın katıldığı kursları düzenleyen kuruluş hangisidir?
- A) TÜİK
- B) Yunus Emre Enstitüsü
- C) AFAD
- D) Harita Genel Müdürlüğü
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yunus Emre Enstitüsü
Yunus Emre Enstitüsü, yurt dışındaki merkezlerinde Türkçe öğretir ve kültür-sanat etkinlikleriyle Türkiye'yi tanıtır. AFAD afet ve acil durumlarla, TÜİK ise istatistik verileriyle ilgilenen kurumlardır.
Kolay
3Bir kuruluşun internet sitesinde şu projeler yer alıyor: Bosna Hersek'te tarihî bir köprünün onarımı, Kırgızistan'da bir okul binasının yapımı, Afrika'da su kuyuları açılması, Latin Amerika'da tarım eğitimi verilmesi. Kuruluş, bir Türk kamu kurumu olarak dünyanın birçok bölgesinde kalkınma projeleri yürütüyor. Bu projeleri yürüten kuruluşun kısa adı hangisidir?
- A) TİKA
- B) TÜRKSOY
- C) YTB
- D) TÜBİTAK
Cevabı göster
Doğru cevap: A) TİKA
Türk İş birliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Balkanlar'dan Türkistan'a, Afrika'dan Latin Amerika'ya kadar kalkınma projeleri yürütür. TÜRKSOY ise Türk dünyasında kültür ve sanat alanında çalışan uluslararası bir kuruluştur; okul ya da kuyu yapımı gibi kalkınma projeleri yürütmez.
Kolay
4Haberlerde Türk Devletleri Teşkilatının zirve toplantısı veriliyor. Toplantıda üye ülkelerin liderleri ortak alfabe, eğitim ve ulaşım projelerini görüşüyor. Haberi izleyen Barış, üye ülkelerin hepsinde Türkçe ile akraba dillerin konuşulduğunu öğreniyor. Aşağıdaki ülkelerden hangisi bu teşkilatın üyesidir?
- A) Kazakistan
- B) Yunanistan
- C) Gürcistan
- D) Romanya
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kazakistan
Türk Devletleri Teşkilatının üyeleri Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'dır; bu ülkelerde Türkçe ile akraba diller konuşulur. Gürcistan Türkiye'nin komşusu olsa da bu teşkilatın üyesi değildir.
Kolay
5Ortak dil, tarih ve kültür bağlarıyla birbirine bağlı Türk halklarının oluşturduğu Türk dünyası hangi geniş coğrafyaya yayılmıştır?
- A) Yalnızca Anadolu topraklarına
- B) Güney Amerika'dan Afrika'ya kadar
- C) Yalnızca Avrupa kıtasına
- D) Orta Asya'dan (Türkistan) Balkanlar'a kadar
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Orta Asya'dan (Türkistan) Balkanlar'a kadar
Türk dünyası Orta Asya'dan (Türkistan) Balkanlar'a kadar uzanan geniş bir alana yayılmıştır. Anadolu bu coğrafyanın yalnızca bir parçasıdır.
Kolay
6Zeynep fındıklı ve kakaolu tatlıları çok seviyor. Fındık Türkiye'de bolca yetişiyor ancak kakao ülkemizde yetişmediği için Fildişi Sahili, Gana, Endonezya ve Brezilya gibi ülkelerden alınıyor. Kakaonun bu ülkelerden alınması, ülkeler arası iş birliğinin hangi alanına örnektir?
- A) Ticaret
- B) Sağlık
- C) Afet yardımı
- D) Eğitim
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ticaret
Bir ülkenin yetiştiremediği ürünü başka ülkelerden satın alması ticaret alanında iş birliğidir. Sağlık ve eğitim örneklerinde ürün alışverişi yoktur.
Kolay
7Bir apartmanda oturan komşular, hafta sonu hep birlikte bahçeyi temizleyip çiçek dikiyor. Komşuların bu iş birliğinin sağladığı katkı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Her komşunun işi tek başına yapmak zorunda kalması
- B) İşin kısa sürede bitmesi ve komşuluk ilişkilerinin güçlenmesi
- C) Komşular arasında anlaşmazlıkların artması
- D) Bahçe işlerinin hiç bitmemesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İşin kısa sürede bitmesi ve komşuluk ilişkilerinin güçlenmesi
Ortak amaç için birlikte çalışmak işi kolaylaştırır ve ilişkileri güçlendirir; devletler arası iş birliği de benzer katkılar sağlar. İş birliği anlaşmazlığı artırmaz, azaltır.
Kolay
8Vedad şöyle diyor: “Ülkemde zaman zaman büyük afetler yaşanıyor. Zamanla bu zorlukların üstesinden geliyoruz ama diğer ülkelerin desteği bizi çok rahatlatıyor.” Vedad'ın sözlerine göre afet sonrasında başka ülkelerden gelen yardımın katkısı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Toparlanma sürecini kısaltıp halkın umudunu artırması
- B) Afetlerin bir daha hiç yaşanmamasını sağlaması
- C) Ülkenin bütün ihtiyaçlarını sürekli karşılaması
- D) Ülkedeki halkın başka ülkelere göç etmesini sağlaması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Toparlanma sürecini kısaltıp halkın umudunu artırması
Yardımlar eski hayata dönüşü hızlandırır ve moral verir; bu, toparlanmanın kısalması ve umudun artması demektir. Yardımlar afetleri önleyemez.
Kolay
9Azerbaycan'dan gelen Elvin ile İstanbul'da yaşayan Ali ilk kez karşılaşıyor. İkisi de kendi dillerinde konuşmalarına rağmen birbirlerini büyük ölçüde anlıyor. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Aynı şehirde doğup büyümeleri
- B) Aynı dilin farklı lehçelerini konuşmaları
- C) İkisinin de yabancı dil kursuna gitmesi
- D) Aynı okulda okumaları
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Aynı dilin farklı lehçelerini konuşmaları
Türk dünyası değişik lehçe, şive ve ağızları olan ortak bir dile (Türkçe) sahiptir. Elvin ve Ali farklı yerlerde yaşadıkları için aynı şehir ya da okul seçenekleri yanlıştır.
Kolay
10Türkiye ile kara sınırı bulunan bağımsız Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kazakistan
- B) Özbekistan
- C) Kırgızistan
- D) Azerbaycan
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Azerbaycan
Azerbaycan, Nahçıvan üzerinden Türkiye ile kara sınırına sahiptir. Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan Orta Asya'dadır ve Türkiye'ye komşu değildir.
Kolay
11Başka bir devletin yönetimi altında yaşayan Türk toplulukları özellikle hangi iki ülkenin idaresindeki bölgelerde yoğunlaşmıştır?
- A) Almanya ve Fransa
- B) Çin ve Rusya
- C) İran ve Irak
- D) Japonya ve Hindistan
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çin ve Rusya
Türk toplulukları özellikle Çin ve Rusya'nın idaresi altındaki bölgelerde yoğunlaşmıştır. Almanya'da yaşayan Türkler ise sonradan göç etmiş vatandaşlardır.
Kolay
12Aşağıdakilerden hangisi Türk dünyasının ortak tarihini oluşturan devletlerden biridir?
- A) Roma İmparatorluğu
- B) İnka Devleti
- C) Antik Mısır
- D) Uygurlar
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Uygurlar
Hunlar, Göktürkler, Uygurlar, Selçuklular ve Osmanlılar Türk dünyasının ortak tarihini oluşturan devletlerdir. Roma, İnka ve Antik Mısır Türk devleti değildir.
Kolay
13Türk dünyası; bağımsız Türk devletleri, özerk Türk toplulukları ve başka devletlerin yönetimindeki Türk nüfus bölgelerinden oluşur. Bu sınıflandırmada geçen “özerk” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tamamen bağımsız bir devlet olan
- B) Hiçbir yönetim hakkı bulunmayan
- C) Başka ülkelere göç etmiş olan
- D) Yarı bağımsız, kendi iç işlerini kısmen yöneten
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yarı bağımsız, kendi iç işlerini kısmen yöneten
Özerk, muhtar ya da yarı bağımsız anlamındadır; topluluk bir devlete bağlı olsa da iç işlerini kısmen kendisi yürütür. Tamamen bağımsız olanlar bağımsız Türk devletleridir.
Kolay
142020 yılı verilerine göre dünya fındık dikim alanlarının ülkelere göre payları: Türkiye %75 | İtalya %8 | Azerbaycan %4 | İran %2 | ABD %2 | Şili %2 | Gürcistan %1 Verilere göre fındık dikim alanında Türkiye'den sonra ikinci sırada hangi ülke yer alır?
- A) Azerbaycan
- B) Gürcistan
- C) İran
- D) İtalya
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İtalya
Türkiye'den sonra en büyük pay %8 ile İtalya'ya aittir. Azerbaycan %4 ile üçüncü sıradadır.
Kolay
15Gazze'de evi yıkılan ve yaralanan Nida, tedavi için Türkiye'ye getirilmiş ve burada eğitimine devam etmiştir. Türkçe öğrendiği için ailesine tercümanlık yapabilmektedir. Nida'nın yaşadıkları Türkiye'nin hangi alanlarda yardım ve iş birliği yaptığını gösterir?
- A) Ticaret ve sanayi
- B) Ulaşım ve enerji
- C) Sağlık ve eğitim
- D) Tarım ve hayvancılık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sağlık ve eğitim
Nida Türkiye'de tedavi edilmiş ve eğitimine devam etmiştir; bunlar sağlık ve eğitim alanlarıdır. Metinde ticaret ya da ulaşımla ilgili bir bilgi yoktur.
Kolay
16Mehmet Sabir Karger'in Anayurt Marşı'nın nakaratı şöyledir: “Özbek, Türkmen, Uygur, Tatar, Azer bir boydur. Karakalpak, Kırgız, Kazak bunlar bir soydur.” Marşın Türk dünyasına vermek istediği temel mesaj aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Türk toplulukları aynı kökten gelen kardeşlerdir.
- B) Türk toplulukları birbirinden tamamen farklıdır.
- C) Her Türk topluluğu yalnız kendi yurduyla ilgilenmelidir.
- D) Türk toplulukları ortak bir geçmişe sahip değildir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Türk toplulukları aynı kökten gelen kardeşlerdir.
Marş, adı sayılan toplulukların aynı boydan ve soydan geldiğini vurgulayarak birlik ve kardeşlik mesajı verir. Toplulukların birbirinden tamamen farklı olduğu düşüncesi marşın mesajına terstir.
Kolay
17Kırgızistan'dan gelen Nurlan, Ankara'daki sınıf arkadaşı Ece ile sohbet ediyor. Ece, Nurlan'ın kendi dilinde söylediği birçok sözcüğü anlıyor; bazı sözcüklerin ise Türkiye'dekinden biraz farklı seslerle söylendiğini fark ediyor. Ece'nin fark ettiği bu söyleyiş farklılıkları aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
- A) Türkçenin değişik lehçe ve şivelerinin bulunmasıyla
- B) İki ülkede birbiriyle ilgisiz dillerin konuşulmasıyla
- C) Kırgızistan'da Türkçenin yeni öğrenilmeye başlanmasıyla
- D) İki ülkenin aynı yazı ve alfabeyi kullanmasıyla
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Türkçenin değişik lehçe ve şivelerinin bulunmasıyla
Türk dünyasının ortak dili Türkçedir; ancak bu dilin değişik lehçe, şive ve ağızları vardır. Bu yüzden Ece sözcüklerin çoğunu anlar, bazılarını ise farklı seslerle duyar. Diller ilgisiz olsaydı Ece sözcüklerin çoğunu anlayamazdı. Türkçe Kırgızistan'da sonradan öğrenilen bir dil değildir; alfabe de konuşmadaki ses farkını açıklamaz.
Kolay
18Bir sınıf panosuna ülkemizin başka ülkelerle yaptığı iş birliklerinden şu örnekler asılıyor: - TÜRKSOY'un, Türk dünyasından ressamların katıldığı bir sergi düzenlemesi - Yunus Emre Enstitüsünün yurt dışında Türkçe kursları açması - Bakü-Tiflis-Kars demir yolu hattıyla ülkeler arasında yük taşınması - Türk dünyasından gençlerin ortak bir halk oyunları şenliğinde buluşması Bu örneklerden hangisi kültürel iş birliğinden çok ekonomik iş birliğine örnektir?
- A) Ressamlar sergisinin düzenlenmesi
- B) Türkçe kurslarının açılması
- C) Demir yoluyla yük taşınması
- D) Halk oyunları şenliğinin yapılması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Demir yoluyla yük taşınması
Demir yoluyla yük taşınması ülkeler arasındaki ticareti kolaylaştırır; bu, ekonomi ve ulaşım alanında bir iş birliğidir. Resim sergisi ve halk oyunları şenliği sanat yoluyla, Türkçe kursları ise dil yoluyla kültürün tanıtılıp yaşatılmasını sağlar; bunlar kültürel iş birliği örnekleridir.
Orta
191991'de Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan bağımsızlıklarını ilan etti. Bu ülkelerden gelen pek çok öğrenci, 1990'lı yıllardan itibaren Türkiye'deki üniversitelerde eğitim görmeye başladı. Türkiye'nin bu yeni Türk cumhuriyetlerine yönelik tutumu için hangisi doğrudur?
- A) Bu ülkelerle bütün ilişkilerini kesmiştir.
- B) Yalnızca askerî alanda iş birliği yapmıştır.
- C) Bağımsızlıklarını ilk tanıyan devletlerden biri olmuştur.
- D) Bağımsızlıklarını tanımayı reddetmiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bağımsızlıklarını ilk tanıyan devletlerden biri olmuştur.
Türkiye, yeni kurulan Türk cumhuriyetlerinin bağımsızlığını ilk tanıyan devletlerden biri olmuş; eğitim, kültür, sanat ve spor gibi alanlarda iş birliğine gitmiştir. Bu ülkelerden gelen öğrencilerin Türk üniversitelerinde okuması iş birliğinin askerî alanla sınırlı olmadığını gösterir.
Orta
20Kenya'dan gelen Amani, Türkiye'de üniversite okumak için bir burs programına başvurup kazanıyor. Aynı kurum, Avrupa'da yaşayan vatandaşlarımızın kültürel ve sosyal haklarını korumaya yönelik projeler de yürütüyor ve 2010'da kurulmuş. Amani'nin bursunu veren bu kurum hangisidir?
- A) YTB
- B) TİKA
- C) TÜRKSOY
- D) Yunus Emre Enstitüsü
Cevabı göster
Doğru cevap: A) YTB
Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB), Türkiye Bursları programını yürütür ve yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızı destekler. Yunus Emre Enstitüsü de yurt dışında çalışır ama görevi Türkçe öğretmek ve kültürü tanıtmaktır, üniversite bursu vermek değildir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.