Rafadan Tayfa – İstiklâl Marşı (Dinleme/İzleme)

katılımsız dinleme
İstiklâl Marşı
hikâye unsurları
kök
yapım eki
çekim eki
bağımsızlık

Rafadan Tayfa İstiklâl Marşı filminde ne anlatılır?

Rafadan Tayfa – İstiklâl Marşı, bir grup çocuğun millî marşımızın anlamını keşfetme serüvenini anlatan bir animasyon filmidir. Filmde çocuklar bir elektrik kesintisi sırasında yaşadıkları olaylarla Mehmet Âkif Ersoy'un marşı Millî Mücadele'nin zor günlerinde yazdığını öğrenir. İçerik, İstiklâl Marşı'nın neden bu kadar değerli olduğunu fark ettirir; bayrak ve millî marş bir milletin bağımsızlığını simgeleyen değerlerdir ve başka milletlerin sembollerine de saygı gösterilmelidir. Mehmet Âkif Ersoy'un “Allah bu millete bir daha İstiklâl Marşı yazdırmasın.” sözü bu değeri hatırlatır. Film katılımsız dinleme yöntemiyle, konuşmadan ve kim, nerede, ne zaman, nasıl sorularına cevap aranarak izlenir. Kök ve ek kavramları da işlenir: yapım eki kelimeden yeni anlamda bir kelime türetir (duy-gu), çekim eki ise kelimenin zamanını, sayısını ya da durumunu bildirir (ol-du).

Rafadan Tayfa – İstiklâl Marşı (Dinleme/İzleme): konu anlatımı ve özeti

Rafadan Tayfa – İstiklâl Marşı, bir grup çocuğun millî marşımızın anlamını keşfetme serüvenini anlatan bir animasyon filmidir. İçerik, İstiklâl Marşı'nın hangi zor şartlarda yazıldığını ve neden bu kadar değerli olduğunu fark ettirir.

Filmde çocuklar bir elektrik kesintisi sırasında yaşadıkları olaylarla Mehmet Âkif Ersoy'un marşı Millî Mücadele'nin zor günlerinde yazdığını öğrenir.
Bayrak ve millî marş, bir milletin bağımsızlığını simgeleyen değerlerdir; başka milletlerin sembollerine de saygı göstermek gerekir.
Katılımsız dinleme yöntemiyle izlersin: Konuşmadan dinler, zihnindeki kim, nerede, ne zaman, nasıl sorularına cevap ararsın.
Hikâye unsurlarını, kahramanların duygu değişimlerini ve olayların sırasını belirlersin; filmdeki sorunu özetleyip kendi çözümünü önerirsin.
Kök ve ek kavramlarını öğrenirsin: Yapım eki kelimeden yeni anlamda bir kelime türetir (duy-gu); çekim eki ise kelimenin zamanını, sayısını ya da durumunu bildirir (ol-du).
Söz varlığı unsurlarını kullanarak konuşur, karşılaştırma ifadeleriyle cümleler kurar, canlandırma ve doğaçlama yaparsın.

Unutma: Bir kelimeye gelen ek yeni bir kelime türetiyorsa yapım eki, yalnızca zaman, sayı ya da durum bildiriyorsa çekim ekidir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bu konudaki dil bilgisi konusu kök ve ek ayrımıdır. Bir kelimeyi parçalarına ayırmak için:

Kelimenin sonundan ekleri tek tek çıkar: göz-lük-çü-ler.
Anlamı olan en küçük parçaya ulaştığında durursun: göz köktür.
Her eke bak: Yeni bir kelime türettiyse yapım eki (göz → gözlük → gözlükçü), yalnızca sayı, zaman ya da durum bildirdiyse çekim ekidir (gözlükçü → gözlükçüler).

Günlük hayattan: "Yaz" kökünden "yazı, yazar, yazıcı" türer; bunların hepsi yeni anlamlı kelimelerdir. "Yazdım, yazıyorum" ise yalnızca zamanı değiştirir.

Sık yapılan hata: Her eki yapım eki sanmak. Bir ek kelimenin sözlükteki anlamını değiştirmiyorsa çekim ekidir; "kitaplar" sözlükte ayrı bir kelime olarak yer almaz.

Derinleş

İstiklâl Marşı'nın hangi koşullarda yazıldığını ve kabul edildiğini araştır. Ardından başka bir ülkenin millî marşını bulup konusunu ve vurguladığı duyguları bizim marşımızla karşılaştır. Bir millî marş, yazıldığı dönemin olaylarını nasıl yansıtır? Sınıfında bu karşılaştırmayı kısa bir sunumla paylaş.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.D.6.2Dinlemede/izlemede strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilme
T.D.6.5Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme
T.D.6.6Görselle iletilen anlamı belirleyebilme
T.D.6.7Dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme
T.D.6.12Dinlediğini/izlediğini yorumlayabilme
T.D.6.13Öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.D.6.18Dinlediğindeki/izlediğindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.D.6.19Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.K.6.9Konuşmasında sesini uygun şekilde kullanabilme
T.O.6.8Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme
T.O.6.12Metindeki unsurları sınıflandırabilme
T.Y.6.21Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Mert, “okul” kelimesine eklenen “-lar”, “-da” ve “-u” eklerini inceliyor: okullar, okulda, okulu. Bu eklerin hiçbirinin yeni bir kelime türetmediğini, kelimenin yalnızca sayısını ya da durumunu bildirdiğini fark ediyor. Mert'in incelediği eklere ne ad verilir?
- A) Yapım eki
- B) Kök
- C) Çekim eki
- D) Gövde
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çekim eki
Kelimenin anlamını değiştirmeden sayısını, durumunu ya da zamanını bildiren eklere çekim eki denir. Ek almış kelimelere gövde dendiği düşünülebilir; ancak gövde yalnızca yapım eki alarak yeni anlam kazanmış kelimedir, “okullar” bir gövde değildir.
Kolay
2Sınıfta bir çizgi film izlenirken Burak hiç konuşmuyor; arkadaşlarının sorularına da araya girerek cevap vermiyor. Bir yandan da kafasında “Kim, nerede, ne zaman, nasıl?” sorularının cevaplarını arıyor. Burak'ın uyguladığı dinleme yöntemi hangisidir?
- A) Katılımlı dinleme
- B) Eleştirel dinleme
- C) Yaratıcı dinleme
- D) Katılımsız dinleme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Katılımsız dinleme
Konuşmadan, araya girmeden dinleyip zihinde 5N1K sorularına cevap aramak katılımsız dinlemedir. Burak zihninde sorular sorduğu için katılımlı dinleme çekici görünebilir; ama katılımlı dinlemede dinleyici soru sorar, tepki verir, Burak ise hiç konuşmamaktadır.
Kolay
3Bir çizgi filmde akşam elektrikler kesilince karanlık odada toplanan çocuklar, okulda ezberledikleri bir şiiri hep birlikte okumaya başlar. Bu şiir, 12 Mart 1921'de Türkiye Büyük Millet Meclisinde millî marş olarak kabul edilmiştir. Çocukların okuduğu şiirin şairi kimdir?
- A) Mehmet Âkif Ersoy
- B) Namık Kemal
- C) Yahya Kemal Beyatlı
- D) Orhan Şaik Gökyay
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Mehmet Âkif Ersoy
12 Mart 1921'de millî marş olarak kabul edilen İstiklâl Marşı'nın şairi Mehmet Âkif Ersoy'dur. Namık Kemal de “Vatan Şairi” olarak bilindiği için çekicidir; ancak o, İstiklâl Marşı kabul edilmeden çok önce, 1888'de ölmüştür.
Kolay
4Çizgi filmde Akın, İstiklâl Marşı için “Marşımız duygu doludur.” diyor. Kelime çalışması yapan Elif, “duygu” kelimesindeki eki ayırarak anlamlı en küçük parçaya ulaşmak istiyor. “duygu” kelimesinin kökü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) du-
- B) duyg-
- C) duygu
- D) duy-
Cevabı göster
Doğru cevap: D) duy-
“Duygu” kelimesi “duy-” fiiline “-gu” eki getirilerek türetilmiştir; kök, kelimenin anlamlı en küçük parçası olan “duy-”dur. “Duygu”nun kendisi kök sanılabilir; ancak ek ayrıldığında geriye anlamlı bir parça kaldığı için “duygu” bir gövdedir.
Kolay
5Film izlenmeden önce sınıfta “Bir ülkenin bağımsızlığını temsil eden simgeler nelerdir?” sorusu tartışılıyor. Aşağıdakilerden hangisi bu soruya verilebilecek en doğru cevaptır?
- A) Park ve bahçe
- B) Bayrak ve millî marş
- C) Pazar ve çarşı
- D) Okul ve kütüphane
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bayrak ve millî marş
Bayrak ve millî marş, bir milletin bağımsızlığını simgeleyen değerlerdir. Okul, pazar ya da park günlük hayatın yerleridir; bağımsızlık simgesi değildir.
Kolay
6İstiklâl Marşı'nın şairi, marşı Millî Mücadele'nin zor günlerinde yazmıştır. Kitaptaki bir etkinlikte “Millî Mücadele günlerinde Mehmet Âkif, marşımızı bir gaz lambasının ışığında yazmış.” cümlesi örnek olarak verilir. Bu cümlede “yer/zaman” unsuruna örnek olan ifade hangisidir?
- A) yazmış
- B) marşımızı
- C) Mehmet Âkif
- D) Millî Mücadele günleri
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Millî Mücadele günleri
“Millî Mücadele günleri” olayın ne zaman olduğunu bildirir. “Mehmet Âkif” kahraman, “yazmış” ise eylemdir.
Kolay
7Öğretmen, izlenen filmin hikâye unsurlarını belirlemek için tahtaya dört soru yazıyor: “Kim? Nerede? Ne zaman? Ne oldu?” Bu sorulardan “Nerede?” sorusu hangi hikâye unsurunu bulmaya yöneliktir?
- A) Yer
- B) Şahıs kadrosu
- C) Olay
- D) Zaman
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yer
“Nerede?” sorusu olayların geçtiği yeri, yani yer unsurunu sorar. “Ne zaman?” zamanı, “Kim?” şahıs kadrosunu, “Ne oldu?” ise olayı bulmaya yöneliktir.
Kolay
8Bir çizgi filmde şu olaylar yaşanıyor: “Bir akşam mahallede elektrikler kesilir. Dört arkadaş karanlıkta bir evde toplanır ve sabaha kadar konuşur.” Bu bölümde zaman unsurunu gösteren ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- A) mahallede
- B) Bir akşam
- C) elektrikler kesilir
- D) dört arkadaş
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bir akşam
“Bir akşam” olayın ne zaman başladığını bildirir. “mahallede” yer, “dört arkadaş” şahıs kadrosu, “elektrikler kesilir” ise olaydır.
Kolay
9Öğrenciler “bağımsızlık” kelimesinin zıt anlamlısını tahtaya yazacak. Aşağıdakilerden hangisi “bağımsızlık” kelimesinin zıt anlamlısıdır?
- A) tutsaklık
- B) istiklal
- C) hürriyet
- D) özgürlük
Cevabı göster
Doğru cevap: A) tutsaklık
“Tutsaklık”, başkasının egemenliği altında olmak demektir ve bağımsızlığın zıddıdır. Özgürlük, istiklal ve hürriyet ise bağımsızlıkla yakın ya da eş anlamlıdır.
Kolay
10Öğretmen, sınıfa “Rafadan Tayfa – İstiklâl Marşı” filmini katılımsız dinleme yöntemiyle izleteceğini söylüyor. Aşağıdaki davranışlardan hangisi bu yönteme uygun değildir?
- A) Başkalarını rahatsız etmeden izlemek
- B) Film sırasında arkadaşlarıyla sık sık konuşmak
- C) Dikkatini filmin konusuna yoğunlaştırmak
- D) Zihninde “Kim, nerede, ne zaman?” sorularına cevap aramak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Film sırasında arkadaşlarıyla sık sık konuşmak
Katılımsız dinlemede dinleyici konuşmadan, araya girmeden izler. Film sırasında konuşmak bu yönteme aykırıdır; öbür davranışlar yöntemin gereğidir.
Kolay
11Öğrenciler Orhan Şaik Gökyay'ın “Bu Vatan Kimin?” şiirini seslendirecek. Yönergede “Her dizeyi daha kalabalık bir kitleye okuduğunuzu düşünerek sesinizi gitgide yükseltin.” deniyor. Bu yönergeye uyan öğrenci nasıl okumalıdır?
- A) İlk dizeyi bağırarak okuyup sonra sesini alçaltarak
- B) Bütün dizeleri aynı alçak sesle okuyarak
- C) İlk dizeden son dizeye doğru sesini yavaş yavaş yükselterek
- D) Dizeleri fısıldayarak ve hızla okuyarak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İlk dizeden son dizeye doğru sesini yavaş yavaş yükselterek
Yönerge sesin dizeden dizeye artmasını ister; öğrenci alçaktan başlayıp sesini yavaş yavaş yükseltmelidir. Sesin alçalması, yönergenin ikinci maddesi olan öbür uygulamaya aittir.
Kolay
12Ayşe, “kitap” kelimesine “-lık” ekini getirerek “kitaplık” kelimesini elde ediyor. Ardından bu iki kelimenin anlamlarını karşılaştırıyor. Ayşe'nin karşılaştırmasından hangi sonuç çıkar?
- A) “-lık” eki yalnızca kelimenin sayısını bildirdiği için çekim ekidir.
- B) “-lık” eki yeni anlamda bir kelime türettiği için yapım ekidir.
- C) “-lık” eki kelimenin zamanını bildirdiği için çekim ekidir.
- D) “-lık” eki kelimenin anlamını hiç değiştirmemiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) “-lık” eki yeni anlamda bir kelime türettiği için yapım ekidir.
“kitaplık”, kitapların konduğu eşya ya da yer anlamında yeni bir kelimedir; bu yüzden “-lık” yapım ekidir. Sayı ya da zaman bildiren ekler çekim ekidir.
Kolay
13“Bu Vatan Kimin?” şiirinde vatan için savaşanlar “Şimşek gibi çakan, sel gibi coşan” sözleriyle anlatılır. Bu dizede hangi söz sanatı kullanılmıştır?
- A) Kişileştirme
- B) Karşıtlık
- C) Konuşturma
- D) Benzetme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Benzetme
“gibi” edatıyla vatan için savaşanlar şimşeğe ve sele benzetilmiştir; bu benzetme sanatıdır. Dizede bir varlığa insan özelliği verilmemiş, zıt kavramlar da kullanılmamıştır.
Kolay
14Öğretmen, kökün kelimenin anlamlı en küçük parçası olduğunu ve ek almamış hâli olduğunu söylüyor. Buna göre “bilgi” kelimesinin kökü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) bilg-
- B) bi-
- C) bilgi
- D) bil-
Cevabı göster
Doğru cevap: D) bil-
“bilgi” kelimesi “bil-” köküne “-gi” yapım eki getirilerek türetilmiştir. “bi-” ve “bilg-” anlamlı parçalar değildir; “bilgi” ise ek almış hâlidir.
Kolay
15Film izledikten sonra yapılan kelime çalışmasında öğrencilerden “istiklal” kelimesinin eş anlamlısını bulmaları isteniyor. Aşağıdakilerden hangisi “istiklal” kelimesinin eş anlamlısıdır?
- A) zafer
- B) bağımsızlık
- C) barış
- D) esaret
Cevabı göster
Doğru cevap: B) bağımsızlık
“İstiklal”, bağımsızlık demektir. “Esaret” onun zıt anlamlısıdır; “barış” ve “zafer” ise farklı anlamlardaki kelimelerdir.
Kolay
16Mert, “Dün akşam İstiklâl Marşı'nı hep birlikte okuduk.” cümlesindeki “okuduk” kelimesini inceliyor. Bu kelimeye gelen eklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Ekler kelimenin zamanını ve kişisini bildirdiği için çekim ekidir.
- B) Ekler kelimeyi bir yer adına dönüştürmüştür.
- C) Ekler yeni bir kelime türettiği için yapım ekidir.
- D) Kelime hiç ek almamış, kök hâlindedir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ekler kelimenin zamanını ve kişisini bildirdiği için çekim ekidir.
“oku-” köküne gelen “-du” geçmiş zamanı, “-k” ise “biz” kişisini bildirir; ikisi de çekim ekidir. Kelimenin anlamı değişmediği için yeni kelime türetilmemiştir.
Kolay
17İlk Meclis binasında göndere çekilen ilk Türk bayrağı, aradan geçen uzun yıllara rağmen zarar görmemesi için titizlikle korunmuş ve aynı binada sergilenmiştir. Bu bayrağın böyle özenle korunması, Türk milletinin hangi özelliğiyle açıklanabilir?
- A) Bağımsızlığının simgelerine değer verip sahip çıkmasıyla
- B) Eski eşyaları yenileriyle değiştirmek istemesiyle
- C) El sanatlarını gelecek kuşaklara öğretmek istemesiyle
- D) Tarihî binaları onarıp yeniden kullanmayı sevmesiyle
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bağımsızlığının simgelerine değer verip sahip çıkmasıyla
Bayrak, bir milletin bağımsızlığını temsil eden simgelerden biridir. İlk Meclise çekilen bayrağın yıllarca özenle korunup sergilenmesi, Türk milletinin bağımsızlık simgelerine değer verdiğini ve onlara sahip çıktığını gösterir. Bayrak yenisiyle değiştirilmemiş, tersine saklanmıştır; korunmasının nedeni el sanatlarını öğretmek ya da binayı kullanmak da değildir.
Kolay
18Bir hikâyede şu olaylar anlatılıyor: “Kerem akşam yemeğinden sonra ödevini bitirdi. Tam kitabını okumaya başlamıştı ki elektrikler kesildi. Kerem el feneriyle dedesinin odasına gitti. Dedesi ona çocukluğundan bir anı anlattı; sonra ikisi birlikte İstiklâl Marşı'nı okudu.” Bu olaylardan hangisi elektrik kesintisinden önce gerçekleşmiştir?
- A) Dedesinin bir anısını anlatması
- B) Kerem'in dedesinin odasına gitmesi
- C) Kerem'in ödevini bitirmesi
- D) İkisinin birlikte marşı okuması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kerem'in ödevini bitirmesi
Hikâyede olaylar oluş sırasıyla anlatılmıştır. Kerem önce ödevini bitirmiş, kitabını okumaya başladığı sırada elektrikler kesilmiştir. Dedesinin odasına gitmesi, dedesinin anı anlatması ve marşı birlikte okumaları kesintiden sonra gerçekleşmiştir.
Orta
19Dört arkadaş, izledikleri çizgi filmde geçen birer kelimeyi seçip inceledi: Akın “evler”, Mert “okudu”, Hayri “kapıyı”, Kaan “gözlük” kelimesini seçti. Öğretmen, bu kelimelerden yalnızca birinde yeni bir kelime türeten ek bulunduğunu söyledi. Bu ek hangi kelimededir?
- A) evler
- B) okudu
- C) gözlük
- D) kapıyı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) gözlük
“Göz” kelimesine “-lük” eki getirilerek yeni anlamlı bir eşya adı (gözlük) türetilmiştir; “-lük” yapım ekidir. “Evler” kelimesi de ek almıştır, bu yüzden çekicidir; ama “-ler” yalnızca çokluk bildiren bir çekim ekidir, yeni bir kelime yapmaz.
Orta
20Bir kelime oyununda her öğrenci bir kelime söylüyor, sıradaki öğrenci de ona bir ek getirerek yeni bir kelime türetiyor. Ancak bazı öğrenciler ek getirdikleri hâlde yeni bir kelime türetememiş, yalnızca kelimeyi çekimlemiştir. Kurala uygun olarak yeni bir kelime türetilen çift hangisidir?
- A) yol - yolcu
- B) ev - evde
- C) gel - geldi
- D) kitap - kitaplar
Cevabı göster
Doğru cevap: A) yol - yolcu
“Yol” kelimesine “-cu” eki getirilince yolculuk eden kişi anlamında yeni bir kelime türemiştir; “-cu” yapım ekidir. “Gel - geldi” çiftinde de kelime değişmiş gibi görünür; ama “-di” yalnızca zaman ve kişi bildiren bir çekim ekidir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.