Çocuklar Neredeyse Okulları Oradadır (Dinleme/İzleme)

soru sorma stratejisi
bilgilendirici metin
giriş gelişme sonuç
tanık gösterme
zıtlık ifadeleri
ünsüz türemesi
eğitim

Çocuklar Neredeyse Okulları Oradadır içeriğinde ne anlatılır?

Çocuklar Neredeyse Okulları Oradadır, dünyanın farklı yerlerinde eğitimin nasıl sürdürüldüğünü anlatan bilgilendirici bir dinleme/izleme içeriğidir. İçerik, okulun yalnızca bir bina değil, öğrenmenin olduğu her yer olabileceğini gösterir. Bangladeş'te muson yağmurları döneminde teknelerde, Hindistan'da otobüslerde, Sibirya'da ise göçebe topluluklarla birlikte yer değiştiren okullarda eğitim yapılır. Sibirya'daki çocuklar derslerin yanında ren geyiği yetiştiriciliğini ve doğada yaşamayı da öğrenir; okul, çocukların yaşadığı çevreye göre şekillenir. İçeriğin ana fikri, toplumların geleceği eğitime bağlı olduğu için eğitimin her koşulda sürmesi gerektiğidir. Bilgilendirici metinlerde giriş, gelişme ve sonuç bölümleri ayırt edilir; tanık gösterme yolunda yazar düşüncesini güçlendirmek için tanınmış bir kişinin sözünü aktarır. Ama, fakat, ancak ve hâlbuki gibi zıtlık ifadeleri birbirine ters iki düşünceyi bağlar.

Çocuklar Neredeyse Okulları Oradadır (Dinleme/İzleme): konu anlatımı ve özeti

Çocuklar Neredeyse Okulları Oradadır, dünyanın farklı yerlerinde eğitimin nasıl sürdürüldüğünü anlatan bilgilendirici bir dinleme/izleme içeriğidir. Okulun yalnızca bir bina değil, öğrenmenin olduğu her yer olabileceğini gösterir.

Bangladeş'te muson yağmurları döneminde teknelerde, Hindistan'da otobüslerde, Sibirya'da ise göçebe topluluklarla birlikte yer değiştiren okullarda eğitim yapılır.
Sibirya'daki çocuklar derslerin yanında ren geyiği yetiştiriciliğini ve doğada yaşamayı da öğrenir; okul, çocukların yaşadığı çevreye göre şekillenir.
Ana fikir: Eğitim her koşulda sürmelidir, çünkü toplumların geleceği ona bağlıdır.
Soru sorma stratejisini kendi başına uygular, bilmediğin kelimelerin anlamını tahmin edip sözlükten kontrol eder ve notlarından yola çıkarak özet yazarsın.
Bilgilendirici metinlerin giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini ayırt edersin.
Tanık gösterme yolunu öğrenirsin: Yazar, düşüncesini güçlendirmek için tanınmış bir kişinin sözünü aktarır.
Zıtlık bildiren ifadeleri, ünsüz türemesini (his, hissetmek) ve "de, mi, ki"nin yazımını çalışırsın.

Unutma: "Ama, fakat, ancak, hâlbuki" gibi zıtlık ifadeleri birbirine ters iki düşünceyi bağlar ve cümlede düşüncenin yön değiştirdiğini gösterir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bu konudaki önemli beceri zıtlık bildiren ifadeleri fark etmektir. Bunları bir yol tabelası gibi düşünebilirsin: "Dikkat, düşünce yön değiştiriyor!"

Cümlede "ama, fakat, ancak, lakin, hâlbuki, oysa" gibi bir kelime ara.
Bu kelimeden önceki ve sonraki düşünceyi ayrı ayrı yaz.
İki düşünce birbirinin tersi mi, yoksa beklenmedik bir durum mu anlatıyor? Kontrol et.

"Okul binası yoktu, ama çocuklar teknede ders yapıyordu." → Beklenen: ders yapılamaz. Olan: ders yapılıyor.

Günlük hayattan: "Çok yorgundum, ancak ödevimi bitirdim" dediğinde yorgunluğa rağmen bir şeyi başardığını anlatırsın.

Sık yapılan hata: Zıtlık ifadesini neden bildiren ifadeyle karıştırmak. "Yağmur yağdı, çünkü hava bulutluydu" neden bildirir; burada düşünce yön değiştirmez.

Derinleş

Okula ulaşmak için zor koşullarla karşılaşan çocukların yaşadığı bir bölgeyi araştır. Bu çocuklar için koşullarına uygun bir "okul" tasarla: Nerede kurulur, nasıl ulaşılır, hangi araçlar kullanılır? Tasarımını bir çizim ve kısa bir açıklamayla sun. Eğitime ulaşmanın herkes için eşit olmaması bir toplumu nasıl etkiler, tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.D.6.2Dinlemede/izlemede strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilme
T.D.6.4Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.D.6.5Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme
T.D.6.8Dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapabilme
T.D.6.17Bilgilendirici metinde düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.6.17Metnin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.6.19Bilgilendirici metinde düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.Y.6.21Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Belgeselde geçen birleşik fiilleri not alan Defne, öğretmeninden bu fiilleri ses olayları bakımından incelemesi yönergesini aldı. Defne, fiillerin birinde iki kelime birleşirken kelimeye yeni bir ünsüz eklendiğini buldu. Aşağıdakilerin hangisinde ünsüz türemesi vardır?
- A) yardım etmek
- B) dans etmek
- C) teşekkür etmek
- D) affetmek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) affetmek
“Af” kelimesi “etmek” ile birleşince sondaki “f” ikileşir ve “affetmek” olur; bu ünsüz türemesidir. Öteki fiillerde de “etmek” yardımcı fiili vardır, bu yüzden çekicidir; ancak onlar ayrı yazılır ve kelimede herhangi bir ses türemez.
Kolay
2Bir belgeselde Bangladeş'te yaşayan Saif şöyle konuşuyor: “Muson yağmurları başlayınca köyümüzün yolları sular altında kalıyor. O zaman okulumuz kapımıza kadar yüzerek geliyor; biz de güverteye çıkıp derse başlıyoruz.” Saif'in gittiği okul nasıl bir okuldur?
- A) Otobüs okul
- B) Tekne okul
- C) Göçebe okul
- D) Çadır okul
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tekne okul
Okulun yüzerek gelmesi ve çocukların güverteye çıkması, okulun bir tekne olduğunu gösterir. Otobüs okul da öğrencinin kapısına gelen bir okul olduğu için çekicidir; ama yollar sular altındayken otobüs gelemez ve otobüsün güvertesi olmaz.
Kolay
3Belgeselde dünyanın farklı yerlerindeki okullar anlatılıyor: “Bazı çocuklar okula yürüyerek beş dakikada ulaşır. ___ Saif'in okulu ona her sabah tekneyle gelir.” Belgeselin metnini yazıya geçiren Kerem, boşluğa uygun ifadeyi bulmaya çalışıyor. Boşluğa anlam akışına en uygun düşen ifade hangisidir?
- A) Çünkü
- B) Oysa
- C) Bu yüzden
- D) Ayrıca
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Oysa
İlk cümlede okula yürüyerek giden çocuklar, ikinci cümlede okulu kendisine gelen Saif anlatılır; bu iki durum birbirine zıttır ve zıtlık “oysa” ile kurulur. “Ayrıca” da iki bilgiyi bağladığı için çekici görünebilir; ama ekleme bildirir, cümleler arasındaki karşıtlığı göstermez.
Kolay
4Bilgilendirici bir metnin ilk paragrafında konu kısaca tanıtılıyor. Sonraki paragraflarda farklı ülkelerdeki okullar örnekler ve sayılarla tek tek anlatılıyor; son paragrafta ise metin toparlanıp bir yargıya varılıyor. Ayrıntıların verildiği paragraflar metnin hangi bölümünü oluşturur?
- A) Giriş
- B) Sonuç
- C) Gelişme
- D) Başlık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gelişme
Konunun ayrıntılarıyla, örnek ve verilerle ele alındığı bölüm gelişme bölümüdür. Giriş de bilgi verdiği için çekici görünebilir; ancak girişte konu yalnızca kısaca tanıtılır, ayrıntılar gelişmede verilir.
Kolay
5Belgeselde Sibirya'daki okul tanıtılırken bu okulun diğer okullardan farklı bir özelliği olduğu anlatılır. Belgesele göre Sibirya'daki okulun özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Şehirdeki büyük bir binada bulunması
- B) Göçebe toplulukla birlikte yer değiştirmesi
- C) Muson yağmurlarında suyun üzerinde yüzmesi
- D) Yalnızca yaz aylarında açık olması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Göçebe toplulukla birlikte yer değiştirmesi
Sibirya'da okul, göçebe toplulukla birlikte yer değiştirir; Arun da göçebe okulun her yere onlarla gelmesini büyük şans sayar. Suyun üzerinde yüzen okul ise Bangladeş'teki tekne okuldur.
Kolay
6Belgeselin anlatıcısı şöyle diyor: “Her yıl muson yağmurları başladığında Bangladeş'te köy yolları aylarca sular altında kalır.” Anlatıcının sözlerinden hareketle “muson” kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A) Kurak bölgelerde görülen kum fırtınası
- B) Denizlerde oluşan küçük ve sakin dalga
- C) Kışın kutuplarda yağan yoğun kar
- D) Belli mevsimlerde esip bol yağış getiren rüzgâr
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Belli mevsimlerde esip bol yağış getiren rüzgâr
Yolların aylarca sular altında kalması, muson yağmurlarının belirli bir mevsimde bol yağış getirdiğini gösterir. Kum fırtınası ve kar bu bağlamla uyuşmaz.
Kolay
7Can, belgeseli izlerken soru sorma stratejisini kendi başına uyguluyor. Belgeselin ortasında Saif'in tekne okulunu görüyor. Aşağıdakilerden hangisi Can'ın izleme sırasında sorabileceği uygun bir sorudur?
- A) Belgeseli izledikten sonra ne öğrenmiş oldum?
- B) Tekne okuldaki bilgisayar nasıl çalışıyor olabilir?
- C) Bu belgeselin adı neyi anlatıyor olabilir?
- D) Belgeselde hangi ülkeler anlatılacak acaba?
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tekne okuldaki bilgisayar nasıl çalışıyor olabilir?
Tekne okulu görürken onunla ilgili merak edilen bir şeyi sormak izleme sırasına uygundur. Başlık ve ülke tahmini izlemeden önce, öğrenilenleri değerlendirmek ise izledikten sonra yapılır.
Kolay
8Defne, ses olayları defterine şu bilgiyi yazdı: “Bazı kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldığında sonlarındaki ünsüz iki kez söylenir.” Aşağıdaki kelime çiftlerinin hangisi Defne'nin yazdığı ses olayına örnektir?
- A) oda → odası
- B) kitap → kitabı
- C) burun → burnu
- D) sır → sırrı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) sır → sırrı
“Sır” kelimesi ek alınca “r” sesi ikileşir ve “sırrı” olur; bu ünsüz türemesidir. “Burnu” kelimesinde ünlü düşmesi, “kitabı” kelimesinde ünsüz yumuşaması, “odası” kelimesinde ise kaynaştırma ünsüzü vardır.
Kolay
9Okumanın önemini anlatan bir yazıda yazar, düşüncesini desteklemek için Yunus Emre'nin “İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir.” sözüne yer veriyor. Yazar bu bölümde hangi düşünceyi geliştirme yolunu kullanmıştır?
- A) Tanımlama
- B) Sayısal verilerden yararlanma
- C) Tanık gösterme
- D) Benzetme
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tanık gösterme
Yazar, düşüncesini güçlendirmek için tanınmış bir kişinin sözünü aktarmıştır; buna tanık gösterme denir. Sözde bir şey başka bir şeye benzetilmediği için benzetme kullanılmamıştır.
Kolay
10Ayşe, “Çocuklar Neredeyse Okulları Oradadır” adlı belgeseli izlerken ülkeleri ve okul türlerini not alıyor. Belgesele göre Hindistan'daki çocuklar derslerini nerede yapmaktadır?
- A) Otobüslerde
- B) Mağaralarda
- C) Teknelerde
- D) Çadırlarda
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Otobüslerde
Belgeselde Hindistan'da eğitimin otobüslerde yapıldığı anlatılır. Tekne okullar ise Bangladeş'e özgüdür.
Kolay
11Belgeselde Saif'in yaşadığı Chalan Beel bölgesi için “sulak bir bölge” ifadesi kullanılıyor. Anlatıcı, yağmur mevsiminde suların yükseldiğini ve köylerin suyun ortasında kaldığını söylüyor. Buna göre “sulak” kelimesinin anlamı nedir?
- A) Dağlık olan
- B) Çok sıcak olan
- C) Suyu hiç olmayan
- D) Suyu bol olan
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Suyu bol olan
Suların yükselip köylerin suyun ortasında kalması, “sulak” kelimesinin suyu bol olan yer anlamına geldiğini gösterir. Suyu hiç olmayan yer ise kurak diye adlandırılır.
Kolay
12Belgeselde Arun, Evenk topluluğunun sürüleriyle birlikte sürekli yer değiştirdiğini anlatıyor ve “Biz göçebe bir topluluğuz.” diyor. Bu açıklamaya göre “göçebe” kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Büyük şehirlerde apartmanlarda yaşayan
- B) Yalnızca balıkçılıkla geçimini sağlayan
- C) Belli bir yerde kalmayıp sürüleriyle yer değiştirerek yaşayan
- D) Bir köyde doğup ömür boyu oradan ayrılmayan
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Belli bir yerde kalmayıp sürüleriyle yer değiştirerek yaşayan
Sürüleriyle sürekli yer değiştiren topluluklara göçebe denir; Arun'un açıklaması da bunu gösterir. Bir yerden hiç ayrılmamak ise yerleşik yaşamı anlatır.
Kolay
13Selin, belgeselle ilgili cümlelerindeki “de/da” ifadelerini inceliyor. Öğretmeni, bitişik yazılan ve yer bildiren “-de/-da” ekini bulmasını istiyor. Bu ek aşağıdaki cümlelerin hangisinde vardır?
- A) Biz de belgeseli dikkatle izledik.
- B) Rita da kitap okumayı seviyor.
- C) Arun da sürüye yardım ediyor.
- D) Saif teknede ders yapıyor.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Saif teknede ders yapıyor.
“Teknede” kelimesindeki “-de” yer bildiren ektir ve kelimeye bitişik yazılır. Diğer cümlelerdeki “da/de” ise bağlaçtır, ayrı yazılır ve cümleden çıkarılınca cümle bozulmaz.
Kolay
14Belgeselde Rita kendini şöyle tanıtıyor: “Merhaba, ben Rita. Yakında 13 yaşıma gireceğim. Otobüs okulumuz sayesinde bir sürü kitaba kolayca ulaşabiliyorum.” Rita'ya göre otobüs okulunun ona sağladığı imkân nedir?
- A) Tekneyle derse gidebilmesi
- B) Pek çok kitaba kolayca ulaşabilmesi
- C) Bilgisayarda oyun oynayabilmesi
- D) Ailesinin sürüsüne yardım edebilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Pek çok kitaba kolayca ulaşabilmesi
Rita, otobüs okulu sayesinde birçok kitaba kolayca ulaştığını söyler. Bilgisayarda oyun oynamak Saif'in, sürüye yardım etmek ise Arun'un anlattıklarıdır.
Kolay
15Belgeseli izleyen öğrenciler, izlenimlerini birer cümleyle yazdı. Öğretmen, birbirine ters iki düşünceyi bağlayan bir ifadenin kullanıldığı cümleyi bulmalarını istedi. Bu cümle aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yollar sular altında kaldığı için okul tekneye taşındı.
- B) Köyde okul binası yoktu ama çocuklar her gün derse katıldı.
- C) Arun okulu sevdiği için derslerine çok çalışıyor.
- D) Saif tekneye bindi ve derse başladı.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Köyde okul binası yoktu ama çocuklar her gün derse katıldı.
“Ama” bağlacı, okul binası olmaması ile çocukların derse katılması gibi birbirine ters düşen iki durumu bağlar. Diğer cümlelerde sebep ya da sıralama bildiren ifadeler vardır.
Kolay
16Zeynep, dünyadaki ilginç okulları anlatan bilgilendirici bir yazı hazırlayacak. Yazısını giriş, gelişme ve sonuç bölümlerine ayırmayı planlıyor. Zeynep giriş bölümünde aşağıdakilerden hangisini yapmalıdır?
- A) Yazının konusunu kısaca tanıtmak
- B) Anlattıklarını bir yargıya bağlamak
- C) Her ülkedeki okulu ayrıntılarıyla anlatmak
- D) Sayısal verileri tablolarla karşılaştırmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yazının konusunu kısaca tanıtmak
Bilgilendirici metinlerde giriş bölümünde yazının konusu tanıtılır. Ayrıntılar gelişme bölümünde verilir; anlatılanlar sonuç bölümünde bir yargıya bağlanır.
Kolay
17Belgeseli izleyen Selin, “muson” kelimesinin anlamını bilmiyordu. Anlatıcının sözlerinden yola çıkarak kelimenin anlamını tahmin etti ve tahminini defterine yazdı. Ders kitabındaki etkinliğe göre Selin'in bundan sonra yapması gereken aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tahminini TDK Güncel Türkçe Sözlük'ten kontrol etmek
- B) Tahminini doğru kabul edip bir daha üzerinde durmamak
- C) Kelimeyi atlayıp belgeseli izlemeyi bırakmak
- D) Kelimenin yazımını değiştirip yeni bir kelime üretmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Tahminini TDK Güncel Türkçe Sözlük'ten kontrol etmek
Ders kitabındaki etkinlikte önce bilinmeyen kelimelerin anlamı bağlamdan tahmin edilir, sonra tahminlerin doğruluğu TDK Güncel Türkçe Sözlük'ten kontrol edilir. Tahmini denetlemeden doğru saymak yanlış öğrenmeye yol açabilir; izlemeyi bırakmak ya da kelimeyi değiştirmek bu stratejiyle ilgili değildir.
Kolay
18Bir belgeselde şu cümle geçiyor: “Evenk topluluğunu yıllardır inceleyen antropolog, bu insanların geleneklerini, inançlarını ve yaşayışlarını anlattı.” Bu cümleden hareketle “antropolog” kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A) Bölgelerdeki bitki ve hayvan türlerini inceleyen kişi
- B) Göçebe topluluklarla gezerek ders veren öğretmen
- C) İnsan topluluklarının kültürünü inceleyen bilim insanı
- D) Belgesel filmleri çeken ve yöneten kişi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İnsan topluluklarının kültürünü inceleyen bilim insanı
Cümlede antropoloğun bir topluluğu yıllardır incelediği ve onların geleneklerini, inançlarını, yaşayışlarını anlattığı söylenir. Bu ipuçları, kelimenin insan topluluklarının kültürünü inceleyen bilim insanı anlamına geldiğini gösterir. Cümlede bitki-hayvan incelemesi, ders verme ya da film çekme ile ilgili bir ipucu yoktur.
Orta
19Belgeselde Japonya'dan Türkiye'ye gelen bir çocuğun yaşadığı küçük bir karışıklık anlatılıyor: “Kahraman sürenin dolduğunu zannediyordu hâlbuki saat farkı sebebiyle hâlâ zamanı vardı.” Bu cümlede “hâlbuki” kelimesinin bağladığı iki düşünce arasında nasıl bir ilişki vardır?
- A) Aynı yöndeki iki düşünceyi bağlamıştır.
- B) Birinci düşünce ikincinin sebebidir.
- C) Birbirine zıt iki düşünceyi bağlamıştır.
- D) İkinci düşünce birincinin amacıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Birbirine zıt iki düşünceyi bağlamıştır.
Kahramanın sanısı (süre doldu) ile gerçek durum (hâlâ zamanı var) birbirine zıttır; “hâlbuki” bu zıtlığı kurar. Cümlede “sebebiyle” kelimesi geçtiği için sebep şıkkı çekicidir; ancak o kelime saat farkının sebep olduğunu anlatır, “hâlbuki” ise iki düşünceyi zıtlık ilişkisiyle bağlar.
Orta
20Bir belgeselin anlatıcısı şöyle diyor: “Başöğretmenimiz Atatürk, eğitimin önemini ‘Dünyada her şey için, medeniyet için, hayat için, muvaffakiyet için en hakiki mürşit ilimdir, fendir.’ sözleriyle vurgular.” Anlatıcı bu cümleyi, eğitimin önemini anlattığı bölümün ortasında kullanmıştır. Bu cümlede hangi düşünceyi geliştirme yoluna başvurulmuştur?
- A) Karşılaştırma
- B) Sayısal verilerden yararlanma
- C) Tanık gösterme
- D) Benzetme
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tanık gösterme
Anlatıcı, düşüncesini güçlendirmek için tanınmış bir kişinin, Atatürk'ün sözünü aktarmıştır; bu tanık göstermedir. Cümlede “her şey için, medeniyet için” gibi pek çok alan sayıldığı için karşılaştırma sanılabilir; ama bunlar birbiriyle karşılaştırılmamış, sözün parçası olarak aktarılmıştır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.