7. Sınıf Matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci

Kategorik ve Nicel (Sürekli) Veri Dağılımları

kategorik veri
nicel veri
sürekli veri
kesikli veri
veri
dağılım

Kategorik veri ile nicel sürekli veri arasındaki fark nedir?

Kategorik veri sayıyla ifade edilmeyen gruplardan oluşur, nicel sürekli veri ise ölçülerek elde edilir ve iki değer arasındaki her değeri alabilir. En sevilen renk ya da ulaşım aracı kategorik veriye örnektir. Nicel veriler ikiye ayrılır: kesikli veri sayılarak elde edilir ve ara değer almaz, kardeş sayısı ya da kitap sayısı gibi. Sürekli veriye ise boy, kütle, sıcaklık ve uyku süresi örnek verilebilir. Bir bitkinin haftalık boyunun 2,0 cm, 5,5 cm ve 8,7 cm olarak ölçülmesi sürekli veri oluşturur. Zamana bağlı değişen sürekli veriler, değişimi gösteren grafiklerle daha iyi incelenir. Verinin türünü bilmek, hangi grafiğin ve hangi özetleme aracının seçileceğine karar vermeyi sağlar; sınıftaki öğrencilerin günlük uyku süreleri üzerine yapılan bir araştırma bu seçime örnektir. Bir veri yalnız sayıyla yazıldığı için kesikli sayılmaz; ölçülerek elde edilen değerler süreklidir.

Kategorik ve Nicel (Sürekli) Veri Dağılımları: konu anlatımı ve özeti

Veriler farklı türlerde olabilir ve her türün kendine uygun gösterim biçimi vardır. Bu konu, kategorik ve nicel verileri ayırmayı, özellikle ölçülerek elde edilen sürekli verileri tanımayı anlatır.

Kategorik veri, sayıyla ifade edilmeyen gruplardan oluşur: en sevilen renk, ulaşım aracı gibi.
Nicel (kesikli) veri sayılarak elde edilir ve ara değer almaz: kardeş sayısı, kitap sayısı gibi.
Nicel (sürekli) veri ölçülerek elde edilir ve iki değer arasında her değeri alabilir: boy, kütle, uyku süresi, sıcaklık gibi.
Örnek: Bir bitkinin haftalık boyu 2,0 cm, 5,5 cm, 8,7 cm diye ölçülürse bu sürekli veridir.
Zamana bağlı değişen sürekli veriler, değişimi gösteren grafiklerle daha iyi incelenir.
Verinin türünü bilmek, hangi grafiği ve hangi özetleme aracını seçeceğine karar vermeni sağlar.

Unutma: Bir veri sayıyla yazıldı diye kesikli sayılmaz; ölçülen değerler süreklidir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bir verinin türünü bulmak için verinin cevap verdiği soruya bak.

"Hangisi?" sorusuna cevap veriyorsa kategoriktir: en sevilen meyve, okula geliş biçimi.
"Kaç tane?" sorusuna cevap veriyorsa nicel kesiklidir: kardeş sayısı, okunan kitap sayısı.
"Ne kadar?" sorusuna ölçerek cevap veriyorsa nicel süreklidir: okula yürüme süresi, boy, sıcaklık.

Sürekli veride iki değer arasında her değer olabilir: Yürüme süresi 12 dakika da olabilir, 12,5 dakika da.

Günlük hayattan: Doktor kontrolünde boyun 152,4 cm ölçülür; bu sürekli bir veridir.

Sık yapılan hata: "Sayıyla yazılan her veri süreklidir." Doğrusu: Kardeş sayısı sayıyla yazılır ama 2,5 kardeş olamaz; bu yüzden kesiklidir.

Derinleş

Bir fasulye tohumunu nemli pamukta çimlendir ve iki hafta boyunca her gün aynı saatte boyunu ölç. Verilerini bir tabloya yaz ve çizgi grafiğiyle göster. Grafiğin hangi günlerde daha dik yükseldiğini incele. Fen Bilimleri dersinde öğrendiklerinle bitkinin büyüme hızını etkileyebilecek bir etkeni (ışık, su) değiştirerek ikinci bir deney tasarla.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

MAT.7.6.1Kategorik veya nicel (sürekli) veri ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme
- a) Kategorik veya nicel (sürekli) veriye dayanan istatistiksel araştırma gerektiren durumları fark eder.
- b) Kategorik veya nicel (sürekli) veriye dayanan betimleme veya karşılaştırma gerektirebilecek araştırma soruları oluşturur.
- c) Kategorik veya nicel (sürekli) veriye ulaşmak için plan yapar.
- ç) Araştırma sorusuna uygun hazırlanan anket sorularını kullanarak veri toplar veya hazır veriye ulaşır.
- d) Veri görselleştirme (çizgi grafiği, nokta grafiği gibi) ve özetleme (aritmetik ortalama, ortanca, tepe değer, açıklık ve ortalama mutlak sapma) araçlarını seçme gerekçelerini belirtir.
- e) Toplanan veriyi uygun araçlarla analiz eder.
- f) Araştırmada ulaştığı sonuçlara yönelik gerekçeler sunar.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Okulun rehberlik servisi, öğrencilerin sabah alışkanlıklarını öğrenmek için dört soruluk bir anket hazırlıyor. Sorular uyku süresi, vücut sıcaklığı, okula geliş biçimi ve bir ayda okunan kitaplarla ilgilidir. Aşağıdaki anket sorularından hangisinin cevapları kategorik veri oluşturur?
- A) Dün gece kaç saat uyudunuz?
- B) Okula hangi araçla geliyorsunuz?
- C) Bu sabah ateşiniz kaç derece?
- D) Bu ay kaç kitap okudunuz?
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Okula hangi araçla geliyorsunuz?
Okula geliş aracı (otobüs, yürüyerek, servis gibi) sayı değil, gruptur; bu yüzden kategoriktir. Kitap sayısı sayılarak elde edilen nicel bir veridir; kategorik değildir.
Kolay
2Fen kulübü, okul bahçesindeki iki ağacın gövde kalınlığını, gölgedeki toprağın sıcaklığını ve bir haftalık yağış miktarını kaydedecek. Kulüp öğretmeni bu verilerin hepsinin nicel (sürekli) veri olacağını söylüyor. Bu verilerin elde edilme yolu için hangisi doğrudur?
- A) Nesneler tek tek sayılarak tam sayı olarak elde edilirler.
- B) Mezura, termometre gibi araçlarla ölçülerek elde edilirler.
- C) Ağaçlar ve günler gruplara ayrılarak elde edilirler.
- D) Kulüp üyelerine tercihleri sorularak elde edilirler.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Mezura, termometre gibi araçlarla ölçülerek elde edilirler.
Sürekli veriler ölçme yoluyla elde edilir: kalınlık mezurayla, sıcaklık termometreyle, yağış yağmur ölçerle ölçülür. Sayma yoluyla elde edilen veriler ise kesiklidir.
Kolay
3Sınıf başkanı Arda, sağlık haftası için arkadaşlarıyla ilgili dört bilgi topluyor: kardeş sayıları, sınıftaki öğrenci sayısı, en sevdikleri renk ve boy uzunlukları. Öğretmeni bu bilgileri veri türlerine göre ayırmasını istiyor. Arda'nın topladığı bilgilerden hangisi nicel (sürekli) veridir?
- A) Kardeş sayıları
- B) En sevdikleri renk
- C) Sınıftaki öğrenci sayısı
- D) Boy uzunlukları
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Boy uzunlukları
Boy uzunluğu ölçülerek elde edilir ve iki değer arasında (ör. 151,5 cm) başka değerler alabilir; bu yüzden süreklidir. Kardeş sayısı da sayısaldır ama sayılarak elde edilir ve ara değer almaz, yani kesiklidir.
Kolay
4Bir kütüphane görevlisi, her gün kütüphaneye gelen ziyaretçileri kapıdaki sayaçla tek tek sayıp deftere yazıyor. Defterde 34, 41, 28 gibi değerler var; 34,5 gibi bir değer hiçbir gün yazılmamış. Görevlinin topladığı verilerin türü hangisidir?
- A) Sürekli veri
- B) Kategorik veri
- C) Kesikli veri
- D) Sözel veri
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kesikli veri
Ziyaretçi sayısı sayılarak elde edilir ve iki değer arasında (34 ile 35 gibi) başka değer alamaz; bu tür nicel veriye kesikli veri denir. Sürekli veri ölçme yoluyla elde edilir ve ara değerler alabilir.
Kolay
5Bir otobüs şoförü, her durakta otobüse binen yolcuları sayıp 5, 8, 3 gibi değerleri not ediyor. Şoförün topladığı veri hangi türdendir?
- A) Nicel (sürekli) veri
- B) Nicel (kesikli) veri
- C) Kategorik veri
- D) Ölçülerek elde edilen veri
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Nicel (kesikli) veri
Yolcu sayısı sayılarak elde edilir ve 5 ile 6 arasında bir değer alamaz; bu kesikli veridir. Sürekli veri ölçülerek elde edilir.
Kolay
6Zeynep, sınıf arkadaşlarının okula geliş biçimini (yürüyerek, otobüsle, servisle, arabayla) araştırıyor. Bu veriyi özetlemek için aşağıdaki araçlardan hangisi uygundur?
- A) Aritmetik ortalama
- B) Tepe değer
- C) Açıklık
- D) Ortanca
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tepe değer
Kategorik veride en çok tekrar eden seçenek, yani tepe değer bulunabilir. Ortalama, açıklık ve ortanca sayısal veri gerektirir.
Kolay
7Elif, sınıf arkadaşlarına doğdukları mevsimi soruyor ve “ilkbahar, yaz, sonbahar, kış” cevaplarını kaydediyor. Elif'in topladığı veri hangi türdendir?
- A) Nicel (sürekli) veri
- B) Nicel (kesikli) veri
- C) Kategorik veri
- D) Hem kesikli hem sürekli veri
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kategorik veri
Mevsimler sayıyla ifade edilmeyen gruplardır; bu nedenle veri kategoriktir. Nicel veri sayısal değerlerden oluşur.
Kolay
8Özdeş iki bitkiden biri humuslu, diğeri kumlu toprakta yetiştirilmiş ve boyları 4 hafta ölçülmüştür: | Hafta | Humuslu toprak | Kumlu toprak | | 1. | 2,0 cm | 0,8 cm | | 2. | 5,5 cm | 1,5 cm | | 3. | 8,7 cm | 2,0 cm | | 4. | 10,0 cm | 2,3 cm | Humuslu topraktaki bitkinin boyu ilk kez hangi haftada 5 cm'yi geçmiştir?
- A) 2. hafta
- B) 1. hafta
- C) 3. hafta
- D) 4. hafta
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 2. hafta
1. haftada 2,0 cm, 2. haftada 5,5 cm olduğundan 5 cm ilk kez 2. haftada geçilmiştir. 3. haftada da 5 cm'den uzundur ama ilk kez değildir.
Kolay
9Melis, Türkiye'deki geri kazanım değerlerini bir tabloda topluyor: | Yıl | Geri kazanım değeri (%) | | 2021 | 27,20 | | 2022 | 30,13 | | 2023 | 34,92 | | 2024 | 36,08 | Tabloya göre 2021-2024 yılları arasında geri kazanım değerinin değişimi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Her yıl bir önceki yıla göre azalmıştır.
- B) Önce artmış, sonra azalmıştır.
- C) Her yıl bir önceki yıla göre artmıştır.
- D) Dört yıl boyunca değişmemiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Her yıl bir önceki yıla göre artmıştır.
Değerler 27,20; 30,13; 34,92; 36,08 biçiminde her yıl büyümüştür. Artış miktarları farklı olsa da hiçbir yıl azalma olmamıştır.
Kolay
10Bir veteriner, kliniğe gelen kedileri tartıp kütlelerini 3,4 kg, 4,15 kg, 2,8 kg gibi değerlerle kaydediyor. Veterinerin topladığı veri hangi türdendir?
- A) Nicel (kesikli) veri
- B) Kategorik veri
- C) Hem kategorik hem kesikli veri
- D) Nicel (sürekli) veri
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Nicel (sürekli) veri
Kütle ölçülerek elde edilir ve iki değer arasında her değeri alabilir; bu yüzden sürekli veridir. Kesikli veri sayılarak elde edilir.
Kolay
11Can, fasulye fidesinin boyunu bir ay boyunca her hafta ölçüyor. Boyun zamana göre nasıl değiştiğini göstermek için en uygun gösterim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Çizgi grafiği
- B) Ağaç şeması
- C) Resim grafiği
- D) Sıklık tablosu
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Çizgi grafiği
Zamana bağlı değişen sürekli veriler, değişimi gösteren çizgi grafiğiyle daha iyi incelenir. Ağaç şeması ve resim grafiği bu değişimi göstermez.
Kolay
12Bir sağlık broşüründe yaş gruplarına göre yeterli günlük uyku süreleri şöyle verilmiştir: | Yaş grubu | Uyku süresi | | 0-3 ay | 14-17 saat | | 4-11 ay | 12-15 saat | | 3-5 yaş | 10-13 saat | | 6-13 yaş | 9-11 saat | | 14-17 yaş | 8-10 saat | | 18-25 yaş | 7-9 saat | | 26-64 yaş | 7-9 saat | | 65 yaş ve üzeri | 7-8 saat | Bu bilgilere göre önerilen uyku süresi en uzun olan yaş grubu hangisidir?
- A) 4-11 ay
- B) 3-5 yaş
- C) 0-3 ay
- D) 65 yaş ve üzeri
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 0-3 ay
0-3 aylık bebekler için 14-17 saat önerilir; bu en uzun süredir. 4-11 ay için önerilen süre 12-15 saattir.
Kolay
13Aşağıdaki verilerden hangisi, iki değer arasındaki her değeri alabilen nicel (sürekli) bir veridir?
- A) Bir sürahideki suyun miktarı (mL)
- B) Sınıftaki sıra sayısı
- C) Bir ailedeki çocuk sayısı
- D) Bir kitaptaki sayfa sayısı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bir sürahideki suyun miktarı (mL)
Su miktarı ölçülerek bulunur ve örneğin 450 mL ile 451 mL arasında başka değerler de alabilir. Diğerleri sayılarak elde edilen kesikli verilerdir.
Kolay
14Okul gazetesinde nicel veri türleri tanıtılıyor. Nicel (kesikli) veri için aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?
- A) Ölçülerek elde edilir ve iki değer arasında her değeri alır.
- B) Sayıyla ifade edilmeyen gruplardan oluşur.
- C) Yalnızca ondalıklı sayılarla yazılabilen verilerdir.
- D) Sayılarak elde edilir ve iki değer arasında ara değer almaz.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sayılarak elde edilir ve iki değer arasında ara değer almaz.
Kesikli veri sayma ile elde edilir; kardeş sayısında olduğu gibi ara değer yoktur. Ölçülerek elde edilen ve her değeri alabilen veri süreklidir.
Kolay
15Bir sağlık broşüründe yaş gruplarına göre yeterli günlük uyku süreleri şöyle verilmiştir: | Yaş grubu | Uyku süresi | | 0-3 ay | 14-17 saat | | 4-11 ay | 12-15 saat | | 3-5 yaş | 10-13 saat | | 6-13 yaş | 9-11 saat | | 14-17 yaş | 8-10 saat | | 18-25 yaş | 7-9 saat | | 26-64 yaş | 7-9 saat | | 65 yaş ve üzeri | 7-8 saat | Bu bilgilere göre 7. sınıfa giden 12 yaşındaki bir öğrenci için önerilen günlük uyku süresi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 8-10 saat
- B) 9-11 saat
- C) 10-13 saat
- D) 7-9 saat
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 9-11 saat
12 yaş, 6-13 yaş grubundadır ve bu grup için 9-11 saat önerilir. 8-10 saat, 14-17 yaş grubuna aittir.
Kolay
16Sınıfta araştırma soruları yazılıyor. Aşağıdakilerden hangisi nicel (sürekli) veri toplamayı gerektiren bir araştırma sorusudur?
- A) Sınıfımızdaki öğrencilerin en sevdiği spor dalı hangisidir?
- B) Sınıfımızdaki öğrencilerin kaç kardeşi vardır?
- C) Sınıfımızdaki öğrenciler okula hangi araçla gelmektedir?
- D) Sınıfımızdaki öğrencilerin boy uzunlukları nasıl dağılmaktadır?
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sınıfımızdaki öğrencilerin boy uzunlukları nasıl dağılmaktadır?
Boy uzunluğu ölçülerek elde edilen sürekli bir veridir. Kardeş sayısı kesikli, spor dalı ve ulaşım aracı ise kategoriktir.
Kolay
17Beden eğitimi öğretmeni, öğrencilerin boylarını santimetre cinsinden ölçüyor. Sonra her öğrenciyi boyuna göre “kısa”, “orta” ya da “uzun” grubuna yazıyor (140 cm'den kısa olanlar “kısa”, 155 cm'den uzun olanlar “uzun”, ötekiler “orta”). Öğretmenin son olarak kaydettiği grup bilgileri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Kategorik veridir; her öğrenci bir sayıyla değil grup adıyla kaydedilmiştir.
- B) Nicel (sürekli) veridir; gruplar ölçülen boy değerlerinden oluşturulmuştur.
- C) Nicel (kesikli) veridir; her gruptaki öğrenciler tek tek sayılabilir.
- D) Nicel (sürekli) veridir; gruplar santimetre sınırlarına göre ayrılmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kategorik veridir; her öğrenci bir sayıyla değil grup adıyla kaydedilmiştir.
Ölçülen boy uzunlukları nicel (sürekli) veridir. Ancak öğretmenin son kaydında her öğrencinin karşısında bir sayı değil “kısa, orta, uzun” gibi bir grup adı vardır. Sayıyla ifade edilmeyen gruplardan oluşan veri kategoriktir. Grupların ölçümden ya da santimetre sınırlarından üretilmiş olması, kaydedilen bilginin türünü değiştirmez; gruptaki öğrencilerin sayılabilmesi de kaydedilen veriyi kesikli yapmaz.
Kolay
18Melis, “Sıfır Atık Projesi kapsamında Türkiye'de geri kazanım değerlerinin yıllara göre dağılımı nasıldır?” sorusunu araştırıyor. Verileri kendisi toplamıyor; projenin resmî sitesinde yayımlanan yüzde değerlerini (27,20; 30,13 gibi) tablosuna aktarıyor. Melis'in veri toplama yolu ve verilerin türü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Anket uygulamıştır; veriler kategoriktir.
- B) Hazır veriye ulaşmıştır; veriler nicel (kesikli) veridir.
- C) Kendisi ölçüm yapmıştır; veriler nicel (sürekli) veridir.
- D) Hazır veriye ulaşmıştır; veriler nicel (sürekli) veridir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hazır veriye ulaşmıştır; veriler nicel (sürekli) veridir.
Melis veriyi anketle ya da ölçümle kendisi üretmemiş, güvenilir bir kaynakta yayımlanmış hazır veriye ulaşmıştır. Geri kazanım değerleri 27,20 ve 30,13 gibi iki değer arasında başka değerler de alabilen sayılardır; bu nedenle nicel (sürekli) veridir. Sayılarak elde edilmedikleri için kesikli değildir; sayıyla ifade edildikleri için kategorik de değildir.
Orta
19Mert, aynı türden iki fideyi biri humuslu, biri kumlu toprakta yetiştirip boylarını dört hafta boyunca şekildeki tabloya kaydetti. 1. haftadan 4. haftaya kadar humuslu topraktaki fide, kumlu topraktakinden kaç cm daha fazla uzamıştır?
- A) 7,7 cm
- B) 1,5 cm
- C) 6,5 cm
- D) 8,0 cm
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 6,5 cm
Humuslu topraktaki fide 10,0 − 2,0 = 8,0 cm, kumlu topraktaki 2,3 − 0,8 = 1,5 cm uzamıştır; fark 8,0 − 1,5 = 6,5 cm'dir. 7,7 cm, uzama yerine 4. haftadaki boyların farkıdır.
Orta
20Bir haberde, Türkiye'de atıkların geri kazanılma oranlarının yıllara göre değişimi şekildeki tabloyla verilmiştir. Haberi okuyan Aslı, artışın en hızlı olduğu dönemi bulmak istiyor. Art arda gelen hangi iki yıl arasında en fazla artış olmuştur?
- A) 2021 ile 2022 arasında
- B) 2023 ile 2024 arasında
- C) Her yıl aynı miktarda
- D) 2022 ile 2023 arasında
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 2022 ile 2023 arasında
Artışlar 30,13 − 27,20 = 2,93; 34,92 − 30,13 = 4,79 ve 36,08 − 34,92 = 1,16 puandır; en büyüğü 2022–2023 arasındadır. En yüksek değerin 2024'te olması, en büyük artışın da o yıl olduğu anlamına gelmez.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.