7. Sınıf Sosyal Bilgiler · Evimiz Dünya
Bölgesel ve Küresel Sorunların Çözümünde Ülkemizin Rolü
- barış
- ara buluculuk
- insani yardım
- göç
- mülteci
- küresel iklim krizi
- iş birliği
Türkiye bölgesel ve küresel sorunların çözümüne nasıl katkı sağlar?
Türkiye, savaş, göç, mülteci sorunu ve iklim krizi gibi tek bir ülkenin çözemeyeceği sorunlara barış, iş birliği ve insani yardım yoluyla katkı sağlar. Barış, toplumların saygı, güven ve anlayış içinde çatışmadan bir arada yaşamasıdır; Atatürk'ün "Yurtta sulh, cihanda sulh." sözü bu anlayışı özetler. Türkiye, girişimci ve insani dış politikasıyla çatışan taraflar arasında ara buluculuk yapar ve barış görüşmelerine ev sahipliği eder. Mülteciler savaş, çatışma ya da baskı yüzünden ülkesini terk etmek zorunda kalan insanlardır; Türkiye başta Suriyeliler olmak üzere birçok sığınmacıya eğitim, sağlık ve barınma desteği verir. Farklı kıtalara hastane, okul ve kütüphane yardımları ulaştırır ve millî gelirine oranla dünyanın en cömert ülkelerinden biridir. Sera gazlarından kaynaklanan küresel iklim krizine karşı ise tüm ülkelerin birlikte hareket etmesi gerekir.
Bölgesel ve Küresel Sorunların Çözümünde Ülkemizin Rolü: konu anlatımı ve özeti
Savaş, göç, mülteci sorunu ve iklim krizi gibi sorunlar tek bir ülkenin çözebileceği konular değildir. Bu konu, Türkiye'nin bölgesel ve küresel sorunların çözümüne barış, iş birliği ve insani yardım yoluyla nasıl katkı sağladığını anlatır.
- Barış, insanların ve toplumların saygı, güven ve anlayış içinde çatışmadan bir arada yaşamasıdır. Atatürk'ün "Yurtta sulh, cihanda sulh." sözü bu anlayışı özetler.
- Türkiye, girişimci ve insani dış politikasıyla çatışan taraflar arasında ara buluculuk yapar ve barış görüşmelerine ev sahipliği eder.
- Göç, insanların güvenlik veya ekonomik nedenlerle yaşadıkları yerden başka bir yere taşınmasıdır. Mülteciler ise savaş, çatışma ya da baskı yüzünden ülkesini terk etmek zorunda kalan insanlardır. Türkiye, başta Suriyeliler olmak üzere birçok sığınmacıya eğitim, sağlık ve barınma desteği verir.
- Türkiye; hastane, okul ve kütüphane gibi yardımlarla farklı kıtalardaki ülkelere destek olur. Millî gelirine oranla dünyanın en cömert ülkelerinden biridir.
- Küresel iklim krizi; fosil yakıt kullanımı, orman kesimi ve sanayileşmeyle artan sera gazlarından kaynaklanır. Kuraklık ve sel gibi sonuçlarına karşı tüm ülkelerin birlikte hareket etmesi gerekir.
- Komşularımız ve Türk dünyasıyla kültür, sanat, spor ve eğitim alanlarında iş birlikleri yapılır.
Unutma: Ülkeler de insanlar gibi zor zamanlarda dayanışma içinde olursa küresel sorunlar daha kolay çözülür.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Bir sorunun neden tek bir ülke tarafından çözülemeyeceğini anlamak için bir apartman düşün.
- Bir dairede su sızıntısı olursa alt kattaki komşu da etkilenir. Sorunu yalnızca bir daire çözmeye çalışırsa başaramaz; apartman yönetimi ve komşular birlikte hareket etmelidir.
- Dünyadaki ülkeler de birbirine komşu daireler gibidir. Bir ülkede başlayan savaş göçe, göç komşu ülkelerde yeni ihtiyaçlara yol açar.
- İklim krizi de sınır tanımaz: Bir ülkenin saldığı sera gazları bütün dünyanın havasını etkiler.
Bu yüzden ülkeler ara buluculuk, insani yardım ve ortak anlaşmalarla birlikte çözüm arar.
Günlük hayattan: Deprem ya da sel yaşayan bir ülkeye arama kurtarma ekiplerinin gönderilmesi, ülkeler arası dayanışmaya örnektir.
Sık yapılan hata: "Göçmen ile mülteci aynı anlama gelir." Doğrusu: Göçmen iş, eğitim gibi sebeplerle de yer değiştirebilir; mülteci ise savaş ya da baskı yüzünden ülkesini terk etmek zorunda kalmış kişidir.
Derinleş
Bir küresel sorunu (iklim krizi, su kıtlığı, salgın hastalık gibi) seç ve bu sorunun senin şehrini nasıl etkileyebileceğini araştır. Sorunun çözümünde devletlerin, belediyelerin ve bireylerin yapabileceklerini üç sütunlu bir tabloda karşılaştır. Fen bilimlerinde öğrendiğin bilgilerden yararlan. Bir çözümün maliyetini kim üstlenmeli: sorunu en çok yaratan mı, en çok etkilenen mi? Gerekçelerini tartış.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
SB.7.2.2Bölgesel ve küresel sorunların çözümünde ülkemizin rolünü özetleyebilme
- a) Bölgesel ve küresel sorunların çözümünde ülkemizin rolüne ilişkin çözümleme yapar.
- b) Bölgesel ve küresel sorunların çözümünde ülkemizin rolüne ilişkin sınıflandırma yapar.
- c) Bölgesel ve küresel sorunların çözümünde ülkemizin rolünü yorumlar
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkelerde kullanılan alfabeler birbirinden farklı olduğu için aynı kökten gelen kelimeler farklı harflerle yazılıyor. Teşkilat bünyesinde çalışan bir komisyon, Türk dünyasında ortak kullanılabilecek bir Ortak Türk Alfabesi üzerinde uzlaştı. Bu çalışma öncelikle hangi amaca yöneliktir?
- A) Türk dünyası arasında iletişimi kolaylaştırmak
- B) Üye ülkeler arasındaki ticareti sınırlamak
- C) Türkçeye yabancı sözcükler kazandırmak
- D) Üye ülkelerin sınırlarını yeniden çizmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Türk dünyası arasında iletişimi kolaylaştırmak
Ortak alfabe, aynı kökten gelen kelimelerin aynı harflerle yazılmasını sağlayarak Türk dünyası arasında iletişimi ve kültürel iş birliğini kolaylaştırır. Alfabe çalışması dil ve kültürle ilgilidir; ticareti sınırlamak gibi ekonomik bir amaç taşımaz.
Kolay
2Ülkesinde iç savaş çıkınca evi yıkılan Kerim, ailesiyle birlikte canını kurtarmak için sınırı geçerek komşu bir ülkeye sığınıyor. Kerim'in ailesi savaş sona ermeden ülkesine geri dönemiyor. Kerim ve ailesi gibi insanlara ne ad verilir?
- A) Turist
- B) Gurbetçi
- C) Diplomat
- D) Mülteci
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Mülteci
Savaş, çatışma veya baskı nedeniyle ülkesini terk etmek zorunda kalan insanlara mülteci denir. Gurbetçi de ülkesinden uzakta yaşar; ancak genellikle çalışmak için kendi isteğiyle gitmiştir, canını kurtarmak için kaçmamıştır.
Kolay
3Doğu Karadeniz'de bir köyde yaşayan Ercan'ın ailesi, babasının bir fabrikada iş bulması üzerine Bursa'ya taşınıyor. Ercan yeni şehrinde bir okula başlıyor, ailesi de orada kalıcı olarak yaşamaya başlıyor. Ercan'ın ailesinin yaşadığı bu yer değiştirme hareketine ne ad verilir?
- A) Turizm
- B) Ticaret
- C) Göç
- D) Sanayileşme
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Göç
İnsanların daha iyi yaşam koşulları veya güvenlik için yaşadıkları yerden başka bir yere kalıcı olarak taşınmasına göç denir. Turizmde de yer değiştirilir; ancak gezi amaçlı ve geçicidir, ailenin yaptığı gibi kalıcı değildir.
Kolay
4Atatürk'ün "Yurtta sulh, cihanda sulh." sözü, Türkiye'nin dış politikasının temel ilkelerinden biri olarak kabul edilir. Bu ilke doğrultusunda Türkiye, komşularıyla sorunlarını görüşme yoluyla çözmeye ve uluslararası kuruluşlarda iş birliği yapmaya önem verir. Bu sözde en çok hangi değer vurgulanmaktadır?
- A) Bağımsızlık
- B) Barış
- C) Çalışkanlık
- D) Bilimsellik
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Barış
Sulh barış demektir; söz hem ülke içinde hem de dünyada barışın korunması gerektiğini anlatır. Bağımsızlık da Atatürk'ün önem verdiği bir değerdir, ancak bu sözün konusu barıştır.
Kolay
5Çatışan iki taraf arasında görüşmeler düzenleyerek sorunun barışçıl yolla çözülmesine yardımcı olmaya ne ad verilir?
- A) İnsani yardım
- B) Ara buluculuk
- C) Küreselleşme
- D) Sanayileşme
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ara buluculuk
Çatışan tarafları bir araya getirip anlaşmalarına yardımcı olmak ara buluculuktur. İnsani yardım ise ihtiyaç sahiplerine sağlık, eğitim, barınma gibi alanlarda destek vermektir.
Kolay
6Türkiye'nin, başta Suriyeliler olmak üzere ülkesine sığınan insanlara sağladığı destekler arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?
- A) Yalnızca ulaşım desteği
- B) Yalnızca spor etkinlikleri
- C) Eğitim, sağlık ve barınma desteği
- D) Yalnızca turizm gezileri
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Eğitim, sağlık ve barınma desteği
Türkiye birçok sığınmacıya eğitim, sağlık ve barınma alanlarında destek vermektedir. Destekler tek bir alanla sınırlı değildir.
Kolay
7Eren ve ailesi piknik yaptıkları mesire alanında yükselen dumanları fark ediyor. Daha önce piknik yapan kişilerin tam olarak söndürmeden bıraktığı ateşin kuru otları tutuşturduğunu görüyorlar. Bu olay aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) Küçük bir dikkatsizlik büyük felaketlere yol açabilir.
- B) Orman yangınları yalnızca doğal nedenlerle başlar.
- C) Mesire alanlarında yangın çıkması imkânsızdır.
- D) Yangınlar kendiliğinden ve kısa sürede söner.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Küçük bir dikkatsizlik büyük felaketlere yol açabilir.
Söndürülmeden bırakılan küçük bir ateş, kısa sürede büyüyerek ormanlara sıçramıştır. Olay, insanların küçük bir dikkatsizliğinin büyük felaketlere neden olabileceğini gösterir.
Kolay
8Türk ve Ermeni millî futbol takımları uluslararası turnuvalarda resmî maçlar yapmıştır. Bu maçlar Türkiye'nin komşularıyla hangi alanda kurduğu ilişkilere örnektir?
- A) Sağlık
- B) Ticaret
- C) Tarım
- D) Spor
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Spor
Millî takımlar arasında oynanan futbol maçları, komşularla spor alanında kurulan ilişkilere örnektir.
Kolay
9Türkiye'nin dünyadaki ihtiyaç sahiplerine yaptığı insani yardımlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Yalnızca kara sınırı komşularına yardım etmektedir.
- B) Millî gelirine oranla dünyanın en cömert ülkelerinden biridir.
- C) Yardımlarını yalnızca ekonomik alanda yapmaktadır.
- D) Hiçbir uluslararası kuruluşla iş birliği yapmamaktadır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Millî gelirine oranla dünyanın en cömert ülkelerinden biridir.
Türkiye; hastane, okul ve kütüphane gibi yardımlarla farklı kıtalardaki ülkelere destek olur ve millî gelirine oranla dünyanın en cömert ülkelerinden biridir.
Kolay
10İnsanların ve toplumların saygı, güven ve anlayış içinde, çatışmadan bir arada yaşamasına ne ad verilir?
- A) Göç
- B) Küreselleşme
- C) Barış
- D) İklim krizi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Barış
Saygı, güven ve anlayış içinde çatışmadan birlikte yaşamak barıştır. Göç ise insanların yaşadıkları yerden başka bir yere taşınmasıdır.
Kolay
112024 yılında Türk ve Yunan sanatçılar birlikte "Romeo ve Juliet" adlı tiyatro oyununu sahnelemiştir. Bu etkinlik Türkiye'nin komşularıyla hangi alanda yaptığı iş birliğine örnektir?
- A) Kültür ve sanat
- B) Sağlık
- C) Ekonomi
- D) Güvenlik
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kültür ve sanat
Tiyatro oyununun iki ülkenin sanatçıları tarafından birlikte sahnelenmesi kültür ve sanat alanında bir iş birliğidir.
Kolay
12Aşağıdakilerden hangisi küresel iklim krizine yol açan sera gazlarının artmasına neden olan etkenlerden biri değildir?
- A) Ağaçlandırma çalışmalarının yaygınlaşması
- B) Fosil yakıt kullanımının artması
- C) Ormanların kesilmesi
- D) Sanayileşmenin hızlanması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ağaçlandırma çalışmalarının yaygınlaşması
Fosil yakıt kullanımı, orman kesimi ve sanayileşme sera gazlarını artırarak iklim krizine yol açar. Ağaçlandırma ise bu sorunu azaltmaya katkı sağlayan bir çalışmadır.
Kolay
13TİKA iş birliğiyle Karabağ'daki Ağdam ve Zengilan bölgelerinde bulunan modüler prefabrik hastanelerin donanımı Türkiye tarafından karşılanmıştır. Bu yardım en çok hangi alanda yapılmıştır?
- A) Eğitim
- B) Kültür
- C) Sağlık
- D) Spor
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sağlık
Hastanelerin tıbbi donanımının sağlanması, özellikle acil müdahale gerektiren durumlar için bölge insanına sağlık alanında yapılmış bir yardımdır.
Kolay
14Türkiye Maarif Vakfı bünyesinde Kuzey Makedonya'da kurulan Uluslararası Kalkandelen Maarif Okulu, 2022 yılından itibaren 1.200 öğrenci kapasitesiyle anaokulundan liseye kadar eğitim vermektedir. Bu çalışma Türkiye'nin hangi alanda yaptığı yurt dışı çalışmalarına örnektir?
- A) Sağlık
- B) Ticaret
- C) Spor
- D) Eğitim
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Eğitim
Okul açılarak farklı kademelerde öğrencilere eğitim verilmesi, eğitim alanında yapılan bir yurt dışı çalışmadır.
Kolay
15Türk yazarların İspanyolcaya çevrilmiş eserleri, Kolombiya'nın başkenti Bogota'da kitaba ulaşmakta zorlanan insanlara mobil kütüphaneyle ulaştırıldı. Bu uygulamanın iki ülke açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İki ülke arasındaki ticaretin sona ermesi
- B) İki ülke arasında bir gönül köprüsü kurulması
- C) Kolombiya'da sağlık hizmetlerinin artması
- D) İki ülke arasında sınır anlaşmazlığı çıkması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İki ülke arasında bir gönül köprüsü kurulması
Türk yazarların eserlerinin Kolombiyalı okurlarla buluşması iki ülke halkları arasında kültürel yakınlık oluşturmuş, bir gönül köprüsü kurulmuştur.
Kolay
16Savaş, göç, mülteci sorunu ve küresel iklim krizinin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tek bir ülkenin kendi başına çözebileceği sorunlar olmamaları
- B) Yalnızca tek bir ülkeyi ilgilendiren sorunlar olmaları
- C) Kısa sürede kendiliğinden ortadan kalkmaları
- D) Yalnızca ekonomik nedenlerle ortaya çıkmaları
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Tek bir ülkenin kendi başına çözebileceği sorunlar olmamaları
Savaş, göç ve iklim krizi gibi sorunlar birden çok ülkeyi etkiler; bu yüzden çözümleri için ülkelerin iş birliği yapması gerekir.
Kolay
17Yardım kuruluşlarını araştıran Sevcan, her çocuğun aynı yaşam koşullarına sahip olmadığını fark ediyor. İhtiyaç sahibi çocukların neler hissettiğini düşündükçe onlar için okulunda bir yardım faaliyeti düzenlemeye karar veriyor. Sevcan'ın yardım etme isteğini güçlendiren temel duygu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Merak
- B) Gurur
- C) Empati
- D) Rekabet
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Empati
Ders kitabına göre yardım etme isteğini güçlendiren en temel duygu empatidir; karşıdaki kişinin neler hissettiğini anlamaya çalışmak insanı çevresindeki sorunlara karşı daha duyarlı ve çözüm odaklı yapar. Sevcan'ın kararı da ihtiyaç sahibi çocukların duygularını düşünmesinden doğmuştur. Merak onu araştırmaya yöneltmiş olabilir ama yardım isteğini güçlendiren duygu değildir.
Kolay
18Bir belgeselde savaşların yaşandığı bölgelerde birçok insanın hayatını kaybettiği; evlerin, okulların ve hastanelerin yıkıldığı, ailelerin yurtlarından ayrılmak zorunda kaldığı anlatılıyor. Belgeseldeki bilgiler aşağıdaki görüşlerden hangisini en çok destekler?
- A) Ülkeler sorunlarını barışçıl yollarla çözmeye çalışmalıdır.
- B) Savaşlar yalnızca savaşan orduları etkileyen olaylardır.
- C) Savaşların toplumların düzeni üzerinde bir etkisi yoktur.
- D) Göç, savaşlarla hiçbir ilgisi bulunmayan bir sorundur.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ülkeler sorunlarını barışçıl yollarla çözmeye çalışmalıdır.
Ders kitabına göre savaşlar insanların can ve mal güvenliğini tehdit eden, toplumların düzenini bozan ve büyük yıkımlara yol açan olaylardır; bu nedenle ülkelerin sorunlarını barışçıl yollarla çözmeye çalışması büyük önem taşır. Belgeselde sivillerin ve ailelerin zarar gördüğü anlatıldığı için savaşın yalnız orduları etkilediği söylenemez; yurtlarından ayrılan aileler savaşın göçe de yol açtığını gösterir.
Orta
19Bir haber programında son yıllarda dünya genelinde ortalama sıcaklıkların arttığı, buzulların eridiği ve kuraklığın sıklaştığı anlatılıyor. Uzmanlar bu değişimin atmosferde biriken sera gazlarıyla ilgili olduğunu belirtiyor. Aşağıdakilerden hangisi bu küresel soruna yol açan nedenlerden biridir?
- A) Ağaçlandırma çalışmalarının artırılması
- B) Yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelinmesi
- C) Toplu taşıma kullanımının yaygınlaşması
- D) Fosil yakıtların yoğun biçimde kullanılması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Fosil yakıtların yoğun biçimde kullanılması
Kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtların yoğun kullanımı atmosfere fazla sera gazı salınmasına yol açarak iklim krizine neden olur. Yenilenebilir enerjiye yönelmek ise sera gazı salımını azalttığı için sorunun nedeni değil, çözüm yollarından biridir.
Orta
202021 yazında Akdeniz ve Ege kıyılarında çıkan büyük orman yangınlarında Türk ekiplerine farklı ülkelerden gelen yangın söndürme uçakları destek verdi. Azerbaycan'dan gelen itfaiye ekipleri de günlerce Türk ekipleriyle birlikte çalıştı. Bu durum aşağıdaki düşüncelerden hangisini destekler?
- A) Doğal afetlere yalnızca yerel halk müdahale etmelidir.
- B) Orman yangınları yalnızca sıcak hava nedeniyle çıkar.
- C) Büyük sorunların çözümünde ülkeler arası iş birliği önemlidir.
- D) Ülkeler her türlü sorunu tek başına kolayca çözebilir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Büyük sorunların çözümünde ülkeler arası iş birliği önemlidir.
Yangınlara farklı ülkelerin ekip ve uçaklarla destek vermesi, büyük sorunlarda ülkeler arası iş birliğinin önemini gösterir. Türkiye'nin dışarıdan destek alması, ülkelerin her sorunu tek başına kolayca çözebileceği düşüncesini çürütür.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.