7. Sınıf Sosyal Bilgiler · Evimiz Dünya
Küreselleşmenin İnsan ve Toplum Hayatına Etkisi
- küreselleşme
- ticaret
- ulaşım
- iletişim
- kültürel etkileşim
- Orta Koridor
- salgın hastalık
Küreselleşme insan ve toplum hayatını nasıl etkiler?
Küreselleşme, dünyanın ekonomik, kültürel ve siyasi açıdan birbirine giderek daha bağlı hâle gelmesi sürecidir ve insan hayatını hem olumlu hem olumsuz yönde etkiler. Ulaşım ve iletişimdeki gelişmeler sayesinde bir ülkedeki olay kısa sürede tüm dünyayı etkileyebilir. Ekonomide hızlı tren, kargo gemisi, uçak, genel ağ ve uydular ticareti dünya çapına yaymış, uluslararası şirketler çoğalmıştır; ancak zenginlik adil paylaşılmamış, küçük yerel işletmeler zorlanmıştır. Sanayi İnkılabı'ndan sonra yolculuklar hızlanmış, Türkiye Asya ile Avrupa arasındaki Orta Koridor üzerinde önemli bir konum kazanmıştır. Kültürde farklı yemekler ve müzikler tanınırken yerel kültürler zayıflayabilir; bu nedenle millî ve manevi değerleri korumak önemlidir. COVID-19 gibi salgınlar hızla yayılabilir ve çevre sorunları büyüyebilir, fakat ülkeler ortak çözüm için bilgi de paylaşabilir. Bu nedenle küreselleşmenin her etkisi iki yönüyle birlikte değerlendirilmelidir.
Küreselleşmenin İnsan ve Toplum Hayatına Etkisi: konu anlatımı ve özeti
Küreselleşme, dünyanın ekonomik, kültürel ve siyasi açıdan birbirine giderek daha bağlı hâle gelmesi sürecidir. Ulaşım ve iletişimdeki gelişmeler sayesinde bir ülkede olan bir olay kısa sürede tüm dünyayı etkileyebilir.
- Ekonomi: Hızlı tren, kargo gemisi, uçak, genel ağ ve uydular sayesinde ticaret dünya çapına yayılmış, uluslararası şirketler çoğalmıştır. Ancak zenginlik adil paylaşılmamış, küçük yerel işletmeler zorlanmıştır.
- Ulaşım: Sanayi İnkılabı'ndan sonra yolculuklar hızlanmış, iş ve turizm seyahatleri artmıştır. Türkiye, Asya ile Avrupa arasındaki ticareti bağlayan Orta Koridor üzerinde önemli bir konumdadır.
- İletişim: Dünyanın öbür ucundaki biriyle saniyeler içinde haberleşebiliyoruz.
- Kültür: Farklı yemekler, müzikler ve gelenekler tanınıyor; fakat yerel kültürler zayıflayabiliyor. Bu yüzden millî ve manevi değerlerimizi korumak önemlidir.
- Sağlık ve çevre: COVID-19 gibi salgın hastalıklar hızla yayılabiliyor, çevre sorunları büyüyor; ama ülkeler ortak çözüm için bilgi de paylaşabiliyor.
Unutma: Küreselleşmenin hem olumlu hem olumsuz sonuçları vardır; bir etkiyi yorumlarken iki tarafını da düşün.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Küreselleşmeyi görmek için uzağa gitmene gerek yok; evindeki eşyalara bakman yeterli.
- Bir eşyanın etiketine bak: Nerede üretilmiş?
- Bu eşya sana hangi yolla ulaşmış olabilir: gemi, tır, uçak?
- Eşyanın parçaları ya da hammaddesi başka ülkelerden gelmiş olabilir mi?
Bu üç soruyu birkaç eşya için sorarsan dünyanın farklı yerlerinin senin odanda buluştuğunu görürsün. İşte küreselleşme budur: Ülkelerin üretimi, ticareti ve kültürü birbirine bağlanır.
Günlük hayattan: Başka bir ülkede çıkan bir yemek tarifinin ya da şarkının birkaç gün içinde bütün dünyada tanınması küreselleşmenin kültürel yönüdür.
Sık yapılan hata: "Küreselleşme yalnızca yabancı markaların ülkemize gelmesidir." Doğrusu: Etki iki yönlüdür. Türk dizilerinin, ürünlerinin ve yemeklerinin başka ülkelerde tanınması da küreselleşmenin sonucudur.
Derinleş
Evindeki on eşyanın üretildiği ülkeleri bir dünya haritası üzerinde işaretle ve eşyaların sana ulaşmak için yaklaşık ne kadar yol kat ettiğini tahmin et. Aynı eşyalardan hangilerinin yerli üretimi var? Yerli ürün seçmenin çevreye, iş imkânlarına ve fiyata etkilerini karşılaştır. Bir ürünü seçerken yalnızca fiyata bakmak yeterli midir; başka hangi ölçütler önemlidir?
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
SB.7.2.1Küreselleşmenin insan ve toplum hayatında meydana getirdiği değişimi yorumlayabilme
- a) Küreselleşmenin insan ve toplum hayatında meydana getirdiği değişimi inceler.
- b) Küreselleşmenin insan ve toplum hayatında meydana getirdiği değişimi bağlam dan kopmadan dönüştürür.
- c) Küreselleşmenin insan ve toplum hayatında meydana getirdiği değişimi nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade eder.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Yüzyıllar önce Avrupa'ya mal götüren bir tüccar, yolculuğunu at arabaları ve yelkenli gemilerle haftalar süren bir sürede tamamlıyordu. Buhar makinesinin kullanılmaya başlanmasından sonra yapılan buharlı gemiler ve trenler ise çok daha fazla yükü çok daha kısa sürede taşıdı. Ulaşımdaki bu değişim hangi gelişmenin ardından hız kazanmıştır?
- A) Kavimler Göçü
- B) Sanayi İnkılabı
- C) Rönesans
- D) Reform
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sanayi İnkılabı
Buhar makinesiyle başlayan Sanayi İnkılabı sonrasında daha hızlı ve yüksek kapasiteli taşıtlar yapılmıştır. Rönesans sanat ve bilimde yenilenme hareketidir; buharlı ulaşım araçlarıyla doğrudan ilgili değildir.
Kolay
2Çin'den yola çıkan bir yük treni Kazakistan'ı geçiyor; yükü Hazar Denizi'ni gemiyle aşıyor. Ardından Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye'ye, oradan da Avrupa'ya ulaşıyor. Bu hat Asya ile Avrupa arasındaki taşımacılığı hızlandırıyor. Metinde güzergâhı anlatılan ulaşım hattı hangisidir?
- A) Orta Koridor
- B) Baharat Yolu
- C) Kral Yolu
- D) Kuzey Koridoru
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Orta Koridor
Çin'den Kazakistan, Hazar Denizi, Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye'ye ve Avrupa'ya uzanan hat Orta Koridor olarak bilinir. Kuzey Koridoru ise Hazar'ın kuzeyinden geçer ve Türkiye'ye uğramaz.
Kolay
32019 yılının sonunda ortaya çıkan COVID-19 salgını, ülkeler arasındaki hızlı ulaşım nedeniyle birkaç ay içinde neredeyse bütün kıtalara yayıldı. Hastalık ilk olarak Asya kıtasında, dünyanın en kalabalık nüfusa sahip ülkelerinden birinde görüldü. COVID-19 salgınının ilk ortaya çıktığı ülke hangisidir?
- A) İtalya
- B) Çin
- C) Brezilya
- D) Hindistan
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çin
COVID-19 ilk olarak Çin'de görülmüş, hızlı ulaşım sayesinde kısa sürede dünyaya yayılmıştır. Hindistan da Asya'da ve kalabalık bir ülkedir; ancak salgın orada ortaya çıkmamış, sonradan yayılmıştır.
Kolay
4Deniz'in kahvaltıda kullandığı telefonun parçaları farklı kıtalardaki fabrikalarda üretilmiş. Akşam başka bir ülkede oynanan bir maçı canlı izliyor ve o ülkede yaşayan arkadaşıyla anında mesajlaşıyor; ertesi gün de internetten başka bir ülkeden ayakkabı sipariş ediyor. Deniz'in gününde görülen durumlar, dünyanın hangi süreç sonucunda birbirine daha bağlı hâle geldiğini gösterir?
- A) Küreselleşme
- B) Sanayileşme
- C) Kentleşme
- D) Göç
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Küreselleşme
Dünyanın ekonomik, kültürel ve siyasi açıdan birbirine giderek daha bağlı hâle gelmesine küreselleşme denir. Sanayileşme fabrikada üretimin artmasıdır; ülkeler arasındaki anlık iletişimi ve ticareti tek başına açıklamaz.
Kolay
5Almanya'da yaşayan teyzesiyle her hafta görüntülü konuşan Elif, onu ekranda yanındaymış gibi görüp sesini anında duyabiliyor. Bu durum küreselleşmenin en çok hangi alanda sağladığı kolaylığa örnektir?
- A) Ulaşım
- B) Sağlık
- C) Çevre
- D) İletişim
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İletişim
Görüntülü ve sesli iletişim cihazları sayesinde uzaktaki tanıdıklarla canlı olarak görüşmek mümkün olmuştur; bu, iletişim alanındaki bir gelişmedir.
Kolay
6COVID-19 salgını sırasında okulların kapanması üzerine 7. sınıf öğrencisi Kağan, derslerini evden bilgisayarı aracılığıyla uzaktan takip ederek eğitimini sürdürdü. Kağan'ın eğitimini sürdürebilmesini sağlayan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Uluslararası şirketlerin sayısının artması
- B) Eğitimde çevrim içi ortamların kullanılabilmesi
- C) Ülkeler arasında giriş çıkışların yasaklanması
- D) Hızlı trenlerin ve kargo gemilerinin yaygınlaşması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Eğitimde çevrim içi ortamların kullanılabilmesi
İletişim teknolojilerindeki gelişmeler sayesinde eğitimde çevrim içi ortamlar kullanılabilmiş, Kağan da uzaktan eğitimle derslerine devam edebilmiştir. Giriş çıkış yasakları eğitimi kolaylaştırmamış, salgının yayılmasını önlemeye yöneliktir.
Kolay
7COVID-19 salgını sırasında ülkeler, salgınla ilgili araştırma sonuçlarını birbirleriyle hızla paylaşarak ortak çözüm yolları geliştirdi. Bu paylaşımı mümkün kılan en önemli gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İletişim teknolojisindeki gelişmeler
- B) Sokağa çıkma kısıtlamaları
- C) Ülkeler arası giriş çıkış yasakları
- D) Yerel kültürlerin güçlenmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İletişim teknolojisindeki gelişmeler
İletişim teknolojisindeki gelişmeler sayesinde ülkeler salgınla ilgili bilgileri kısa sürede paylaşabilmiştir. Giriş çıkış yasakları ise salgının yayılmasını önlemeye yönelik önlemlerdir, bilgi paylaşımını sağlamaz.
Kolay
8Aşağıdakilerden hangisi ticaretin dünya çapında bir boyut kazanmasını sağlayan gelişmelerden biri değildir?
- A) Dev kargo gemilerinin kullanılması
- B) At arabalarıyla yapılan kısa mesafeli taşımacılık
- C) Hızlı trenlerin ve uçakların yaygınlaşması
- D) Genel ağ ve uydu teknolojilerinin gelişmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) At arabalarıyla yapılan kısa mesafeli taşımacılık
Hızlı trenler, kargo gemileri, uçaklar, genel ağ ve uydular ticaretin dünya geneline yayılmasını sağlamıştır. At arabaları ise az yük taşıyan ve yavaş ilerleyen eski ulaşım araçlarıdır.
Kolay
9Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin çevre alanında beraberinde getirdiği bir sorundur?
- A) Çevre sorunlarının artması
- B) Bilgiye ulaşmanın kolaylaşması
- C) Farklı kültürlerin tanınması
- D) Uzaktaki tanıdıklarla görüşülebilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Çevre sorunlarının artması
Küreselleşme süreci çevre sorunlarının artması gibi olumsuzlukları da getirmiştir. Diğer seçenekler küreselleşmenin iletişim ve kültür alanındaki olumlu sonuçlarıdır.
Kolay
10Dünyanın ekonomik, kültürel ve siyasi olarak birbirine giderek daha bağlı hâle gelmesi sürecine ne ad verilir?
- A) Sanayileşme
- B) Kentleşme
- C) Göç
- D) Küreselleşme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Küreselleşme
Dünyanın ekonomik, kültürel ve siyasi açıdan birbirine daha bağlı hâle gelmesi küreselleşmedir. Sanayileşme ise üretimin makinelerle ve fabrikalarda yapılmaya başlanmasıdır.
Kolay
11Bir kasabada yapılan araştırmada, gençlerin bayram sofralarında yöreye özgü geleneksel yemekler yerine giderek daha çok başka ülkelerden gelen hazır yiyecekleri tercih ettiği görülüyor. Bu durum devam ederse kasabanın kültürü hangi tehlikeyle karşı karşıya kalabilir?
- A) Ulaşım imkânlarının azalması
- B) Salgın hastalıkların artması
- C) Ticaretin tamamen durması
- D) Yerel kültürel ögelerin unutulması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yerel kültürel ögelerin unutulması
Başka kültürlere ait yemek, müzik ve kıyafet gibi ögeler yerleştiği toplumun kültürünü yok olma tehlikesiyle yüz yüze getirebilir. Bu yüzden millî kültüre sahip çıkmak önemlidir.
Kolay
12Yoğun trafikte ilerleyen Can'ın babası, akıllı telefonundaki bir uygulama sayesinde daha boş olan alternatif yolu anında öğreniyor. Bu örnek aşağıdakilerden hangisinin günlük yaşama etkisini gösterir?
- A) İletişim teknolojilerindeki gelişmelerin
- B) Sanayi İnkılabı öncesindeki ulaşım araçlarının
- C) Yerel kültürlerin zayıflamasının
- D) Salgın hastalıkların yayılmasının
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İletişim teknolojilerindeki gelişmelerin
Akıllı telefon uygulamaları iletişim teknolojilerinin ürünüdür ve trafikte alternatif yolların anında öğrenilmesi gibi günlük kolaylıklar sağlar.
Kolay
13Bir hazır giyim şirketinin dünyanın onlarca ülkesinde fabrikası ve mağazası bulunuyor. Bu durum küreselleşmenin ekonomideki hangi sonucuna örnektir?
- A) Ekonomik faaliyetlerin yalnızca ülke sınırları içinde kalması
- B) Dünyanın birçok yerinde çalışan uluslararası şirketlerin artması
- C) Ticaretin yalnızca yerel pazarlarda yapılması
- D) Ülkeler arasındaki ekonomik ilişkilerin azalması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dünyanın birçok yerinde çalışan uluslararası şirketlerin artması
Küreselleşmeyle ticaret dünya çapında bir boyut kazanmış ve birçok ülkede faaliyet gösteren uluslararası şirketlerin sayısı artmıştır.
Kolay
14Sanayi İnkılabı öncesindeki ekonomik faaliyetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Ticaret, genel ağ sayesinde dünya çapında yapılırdı.
- B) Uluslararası şirketlerin sayısı günümüzden fazlaydı.
- C) Ürünler dev kargo gemileriyle kıtalar arasında taşınırdı.
- D) Ekonomik faaliyetlerin büyük kısmı ülke sınırları içinde yapılırdı.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ekonomik faaliyetlerin büyük kısmı ülke sınırları içinde yapılırdı.
Sanayi İnkılabı öncesinde ulaşım ve iletişim imkânları sınırlı olduğu için ülkeler arası ticaret azdı ve ekonomik faaliyetlerin çoğu ülke sınırları içinde yapılırdı. Genel ağ ve dev kargo gemileri çok daha sonraki gelişmelerdir.
Kolay
15Mehmet'in ailesi yaz tatilinde birkaç saatlik bir uçak yolculuğuyla başka bir kıtadaki bir şehri geziyor. Mehmet, büyük dedesinin döneminde böyle bir yolculuğun haftalar sürdüğünü öğreniyor. Ulaşımın hızlanıp kolaylaşmasının bu örnekte görülen sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yerel işletmelerin zor durumda kalması
- B) Çevre sorunlarının tamamen ortadan kalkması
- C) Ülkeler arası ticaretin sona ermesi
- D) Turizm amaçlı seyahatlerin artması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Turizm amaçlı seyahatlerin artması
Yolculukların kolay ve hızlı olması iş ve turizm amaçlı seyahatlerin artmasını sağlamıştır; Mehmet'in ailesinin tatil gezisi buna örnektir.
Kolay
16Salgının ilk günlerinde çok endişelenen Kağan, salgınla ilgili doğru bilgilere ulaşmak istiyordu. Kağan'ın bu amaçla yapması gereken en uygun davranış aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kaynağı belli olmayan mesajları arkadaşlarına iletmek
- B) Sağlık Bakanlığının resmî açıklamalarını takip etmek
- C) Yalnızca en çok paylaşılan videolara güvenmek
- D) Duyduğu her söylentiyi doğru kabul etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sağlık Bakanlığının resmî açıklamalarını takip etmek
Doğru bilgiye ulaşmak için resmî ve güvenilir kaynaklar takip edilmelidir; Kağan da Sağlık Bakanlığının uyarı ve açıklamalarına göre hareket etmiştir. Bir içeriğin çok paylaşılması doğru olduğunu göstermez.
Kolay
17Selin'in dedesinin ihtiyaç duyduğu özel bir ameliyat, yaşadıkları ülkede yapılamıyor. Dedesi, uçakla birkaç saatte ulaştığı başka bir ülkedeki hastanede ameliyat oluyor ve kısa sürede sağlığına kavuşuyor. Bu örnek, küreselleşmenin hangi etkisini gösterir?
- A) Salgın hastalıkların kısa sürede yayılabilmesini
- B) Farklı ülkelerin yemeklerinin daha çok tanınmasını
- C) Küçük yerel işletmelerin zor durumda kalmasını
- D) Başka ülkelerde tedavi olabilme imkânının artmasını
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Başka ülkelerde tedavi olabilme imkânının artmasını
Ders kitabına göre küreselleşen dünyada sağlık alanında büyük yenilikler yapılmış, hastalıkların teşhis ve tedavisi kolaylaşmış ve başka ülkelerde tedavi olabilme imkânı artmıştır; Selin'in dedesinin durumu buna örnektir. Salgınların yayılması ve küçük işletmelerin zorlanması da küreselleşmenin sonuçlarıdır ama örnekte anlatılmaz; yemeklerin tanınması ise kültür alanındaki bir etkidir.
Kolay
18Ece, genel ağda gezinirken farklı ülkelerdeki mağazaların sürekli indirim bildirimleriyle karşılaşıyor. Bir ay içinde ihtiyacı olmadığı hâlde birçok ürün sipariş ettiğini ve bunların çoğunu kullanmadığını fark ediyor. Ders kitabındaki bilgilere göre Ece'nin bu durumdan kaçınmak için yapması gereken en uygun davranış hangisidir?
- A) Başka ülkelerde üretilen hiçbir ürünü bundan sonra satın almamak
- B) Tüketim alışkanlıklarında bilinçli davranıp yalnızca ihtiyacı olanı almak
- C) Ürünleri kullanmasa da indirim kaçırmamak için almaya devam etmek
- D) Alışverişi yalnızca daha çok indirim yapan mağazalardan yapmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tüketim alışkanlıklarında bilinçli davranıp yalnızca ihtiyacı olanı almak
Ders kitabı kültürel etkileşimle birlikte aşırı ve gereksiz alışveriş gibi sorunların ortaya çıktığını, bu nedenle bireylerin küreselleşmenin imkânlarından yararlanırken bilinçli tercihler yapması ve tüketim alışkanlıklarında bilinçli davranması gerektiğini belirtir. Başka ülkelerin ürünlerinden tümüyle uzak durmak kitapta önerilmez; indirim kovalayarak almaya devam etmek ise sorunu büyütür.
Orta
19Bir dil derneği gençlerin günlük konuşmalarını inceliyor. Araştırmada gençlerin "tamam" yerine "okey", "indirim" yerine "sale" gibi yabancı sözcükleri giderek daha sık kullandığı ve bazı Türkçe kelimelerin unutulmaya başladığı görülüyor. Araştırmanın ortaya koyduğu durum küreselleşmenin hangi etkisine örnektir?
- A) Ekonomi alanındaki olumlu bir etkisine
- B) Sağlık alanındaki olumsuz bir etkisine
- C) Bilim alanındaki olumlu bir etkisine
- D) Kültür alanındaki olumsuz bir etkisine
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kültür alanındaki olumsuz bir etkisine
Ana dile çok sayıda yabancı sözcük girmesi ve Türkçe kelimelerin unutulması dilin, dolayısıyla kültürün zarar görmesidir. Örnekteki "sale" sözcüğü alışverişle ilgili olsa da sorun ticaretle değil dille ilgilidir; bu yüzden ekonomik bir etki değildir.
Orta
20Bir ilçede yıllardır ayakkabı yapan Hasan Usta, son yıllarda dükkânına daha az müşteri geldiğini söylüyor. Müşterilerinin birçoğu artık başka ülkelerdeki büyük fabrikalarda üretilen ve internetten sipariş edilen daha ucuz ayakkabıları tercih ediyor. Hasan Usta'nın yaşadığı durum küreselleşmenin ekonomi alanındaki hangi sonucunu gösterir?
- A) Küçük yerel işletmelerin zor durumda kalması
- B) Yerel üreticilerin dünyaya kolayca açılması
- C) Uzak mesafelere yolculuk süresinin kısalması
- D) Ticaretin yalnızca ülke içinde kalması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Küçük yerel işletmelerin zor durumda kalması
Büyük uluslararası üreticilerle rekabet edemeyen küçük yerel işletmeler zor durumda kalabilir; Hasan Usta'nın yaşadığı budur. Küreselleşme bazı yerel üreticilere dünyaya açılma fırsatı da verir, ancak Hasan Usta'nın durumu bunun tersini gösterir.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.