7. Sınıf Sosyal Bilgiler · Teknoloji ve Sosyal Bilimler
Bilimsel ve Teknolojik Gelişmelerin Gelecekteki Hayata Etkisi
- bilim
- teknoloji
- yapay zekâ
- nesnelerin interneti
- akıllı kent
- icat
- nanobot
Bilim ve teknoloji gelecekteki hayatı nasıl etkileyecek?
Bilimsel ve teknolojik gelişmeler; iletişim, eğitim, sağlık ve ulaşımı dönüştürerek gelecekteki hayatı daha da değiştirecektir. Bilim, evreni ve olayları gözlem, deney ve araştırmayla inceleyerek düzenli bilgi üretir; teknoloji ise bu bilgiyi kullanarak araç, makine ve yöntem geliştirir. Tekerlek, matbaa, telefon ve uçak gibi icatlar insan yaşamını köklü biçimde değiştirmiştir. Türk-İslam bilginlerinden İbn-i Sina tıpta, Cezerî mühendislikte, Harezmi cebirde, Biruni astronomi ve coğrafyada önemli katkılar yapmıştır. Günümüzde yapay zekâ sesli asistanlar, çeviri ve sağlık hizmetlerinde kullanılmaktadır. Nesnelerin interneti, cihazların genel ağ üzerinden birbirine bağlanmasıdır; akıllı sokak lambaları ve akıllı trafik ışıkları buna örnektir. Nanobotlarla tedavi, beyin-bilgisayar arayüzleri ve sürücüsüz araçlar geleceğin olası yenilikleridir. Teknolojiyi bilinçli kullanmak, faydalarından yararlanıp zararlarından korunmanın yoludur.
Bilimsel ve Teknolojik Gelişmelerin Gelecekteki Hayata Etkisi: konu anlatımı ve özeti
Bilim ve teknoloji, insanların sorunlarını çözmek ve hayatlarını kolaylaştırmak için ürettikleri bilgi ve araçların temelidir. Bu konu, bilimsel ve teknolojik gelişmelerin bugünkü ve gelecekteki hayatımızı nasıl değiştirdiğini anlatır.
- Bilim, evreni ve olayları gözlem, deney ve araştırmayla inceleyerek düzenli bilgi üretir. Teknoloji ise bu bilgiyi kullanarak araç, makine ve yöntem geliştirir. İkisi birbirini tamamlar.
- Tekerlek, matbaa, telefon ve uçak gibi icatlar insan yaşamını köklü biçimde değiştirmiştir.
- Türk-İslam bilginlerinden İbn-i Sina tıpta, Cezerî mühendislikte, Harezmi cebirde, Biruni astronomi ve coğrafyada, Ali Kuşçu astronomi ve matematikte önemli katkılar yapmıştır.
- Yapay zekâ; sesli asistanlar, çeviri, yön bulma ve sağlık hizmetleri gibi alanlarda kullanılmaktadır.
- Nesnelerin interneti, cihazların genel ağ üzerinden birbirine bağlanmasıdır. Akıllı sokak lambaları ve akıllı trafik ışıkları akıllı kent uygulamalarına örnektir.
- Nanobotlarla tedavi, beyin-bilgisayar arayüzleri ve sürücüsüz araçlar gibi yenilikler gelecekte iletişim, eğitim, sağlık ve ulaşımı daha da dönüştürebilir.
Unutma: Teknolojiyi bilinçli kullanmak, onun faydalarından yararlanıp zararlarından korunmanın yoludur.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Bilim ile teknolojiyi ayırmak için "neden?" ve "nasıl yapılır?" sorularını kullanabilirsin.
- Bilim "neden?" diye sorar: Işık neden kırılır? Hastalıklar nasıl yayılır? Gözlem ve deneyle bilgi üretir.
- Teknoloji "nasıl yapılır?" diye sorar: Bu bilgiyi kullanarak gözlük, aşı ya da bilgisayar gibi araçlar üretir.
- Teknoloji de bilime geri döner: Teleskop yapılınca gökyüzü hakkında yeni bilimsel bilgiler elde edildi.
Günlük hayattan: Telefonundaki harita uygulaması; uydular, matematik ve fizik bilgisinin birleşmesiyle çalışır. Trafik yoğunluğunu da kullanıcılardan gelen verilerle hesaplar.
Sık yapılan hata: "Teknoloji yalnızca bilgisayar, telefon gibi elektronik cihazlardır." Doğrusu: Tekerlek, matbaa, su değirmeni ve hatta bir makas da insanın bilgisini kullanarak geliştirdiği teknolojilerdir.
Derinleş
Gelecekte okulunda yaygınlaşabilecek bir teknolojiyi (yapay zekâ destekli ders asistanı, sanal gerçeklik dersleri gibi) seç. Bu teknolojinin öğrencilere ve öğretmenlere sağlayacağı yararları ve doğurabileceği sorunları (kişisel verilerin korunması, ekran süresi, eşit erişim) karşılaştır. Okulun bu teknolojiyi kullanmaya karar vermeden önce hangi kuralları belirlemesi gerektiğini öneren kısa bir yönerge yaz.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
SB.7.6.1Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gelecekteki toplum hayatına etkilerine ilişkin öngörüde bulunabilme
- a) Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin günümüzdeki toplumsal hayata etkilerine ilişkin kanıt, gözlem ve deneyimleri ilişkilendirir.
- b) Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin toplumsal hayata etkilerine ilişkin kanıt, gözlem ve deneyimleri ilişkilendirerek geleceğe yönelik çıkarımda bulunur.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
115. yüzyılın ortalarına kadar Avrupa'da kitaplar çoğunlukla elle yazılarak çoğaltılıyor, bir kitabın kopyalanması aylar sürebiliyordu. Bu dönemde geliştirilen hareketli metal harflerle baskı yöntemi sayesinde kitaplar hızla ve çok sayıda basılmaya, bilgi geniş kitlelere ulaşmaya başladı. Bu baskı yöntemini geliştiren kişi kimdir?
- A) Alexander Graham Bell
- B) Johannes Gutenberg
- C) Wright Kardeşler
- D) Ali Kuşçu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Johannes Gutenberg
Hareketli metal harflerle baskı yapan matbaa Johannes Gutenberg ile anılır ve bilginin hızla yayılmasını sağlamıştır. Alexander Graham Bell de iletişimi değiştiren bir buluşla, telefonla tanınır; ancak bu buluş 19. yüzyıla aittir.
Kolay
2Elif'in annesi işten çıkarken telefonundan komut verdiğinde evdeki kombi çalışmaya başlıyor. Buzdolabı, süt azaldığında telefona bildirim gönderiyor; akıllı saat de günlük adım sayısını telefondaki uygulamaya aktarıyor. Elif'in evinde kullanılan bu teknoloji hangisidir?
- A) Beyin-bilgisayar arayüzü
- B) Nesnelerin interneti
- C) Nanoteknoloji
- D) Matbaa teknolojisi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Nesnelerin interneti
Kombi, buzdolabı ve saat gibi cihazların genel ağa bağlanıp birbirleriyle bilgi alışverişi yapması nesnelerin internetidir. Beyin-bilgisayar arayüzü beyin sinyallerini doğrudan cihazlara aktarır; Elif'in evinde cihazlar beyinle değil ağ üzerinden haberleşmektedir.
Kolay
3Bilim insanları, ışığın ince cam liflerin içinde yansıyarak uzun mesafeler boyunca ilerleyebildiğini keşfetti. Mühendisler bu bilgiden yararlanarak fiber optik kablolar üretti; bugün internet verileri bu kablolarla çok hızlı taşınıyor. Metinde mühendislerin yaptığı çalışma en çok hangi kavramla ilgilidir?
- A) Bilim
- B) Felsefe
- C) Arkeoloji
- D) Teknoloji
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Teknoloji
Bilimsel bilgiyi kullanarak insan ihtiyacına yönelik araç ve yöntem geliştirmek teknolojidir. Işığın cam liflerde nasıl ilerlediğini keşfetmek bilimin işidir; ancak soru mühendislerin kablo üretmesini, yani bu bilginin uygulanmasını soruyor.
Kolay
412. yüzyılın sonu ile 13. yüzyılın başında Artuklu sarayında çalışan El-Cezerî, suyun akışıyla çalışan saatler, kendi kendine hareket eden figürler ve su yükseltme düzenekleri tasarladı. Kitabında bu makinelerin nasıl yapılacağını çizimlerle ayrıntılı biçimde anlattı. Cezerî'nin çalışmaları en çok hangi alanla ilgilidir?
- A) Tıp
- B) Astronomi
- C) Mühendislik
- D) Felsefe
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Mühendislik
Makine ve mekanik düzenek tasarlayıp yapımını çizimlerle anlatmak mühendisliğin konusudur. Saatler zamanı ölçtüğü için astronomiyle ilişkili sanılabilir, ancak Cezerî gök cisimlerini değil makinelerin yapımını incelemiştir.
Kolay
5İnsanların uzak mesafelerdeki kişilerle sesli olarak anında konuşabilmesini sağlayan telefonu geliştiren kişi kimdir?
- A) Wright Kardeşler
- B) El-Cezerî
- C) Alexander Graham Bell
- D) Johannes Gutenberg
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Alexander Graham Bell
Telefonu Alexander Graham Bell geliştirmiştir. Gutenberg ise hareketli harflerle baskı yapan matbaayla tanınır.
Kolay
6Evreni, doğayı ve olayları deney, gözlem ve araştırma yöntemleriyle inceleyerek düzenli bilgiler ortaya koyan bilgi sistemine ne ad verilir?
- A) Bilim
- B) Ekonomi
- C) Kültür
- D) Teknoloji
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bilim
Deney, gözlem ve araştırmayla düzenli bilgi üreten sistem bilimdir. Teknoloji ise bu bilgileri kullanarak araç, makine ve yöntem geliştirir.
Kolay
7Sınıftaki “Hayatımızı Değiştiren İcatlar” panosuna Wright Kardeşler'in fotoğrafı asılacaktır. Fotoğrafın altına hangi icadın adı yazılmalıdır?
- A) Matbaa
- B) Tekerlek
- C) Telefon
- D) Uçak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Uçak
Wright Kardeşler uçağın geliştirilmesiyle tanınır. Telefon Alexander Graham Bell'e, matbaa Johannes Gutenberg'e aittir.
Kolay
8Kerem bir video platformunda bir doğa belgeseli izliyor. Belgesel bittiğinde platform, Kerem'e benzer konulardaki başka belgeselleri öneriyor. Bu durumda hangi teknolojiden yararlanılmıştır?
- A) Raylı sistemle yapılan taşımacılık
- B) Yapay zekâ ile çalışan öneri sistemi
- C) Tekerlekle çalışan bir düzenek
- D) Matbaa ile çoğaltılan basılı yayın
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yapay zekâ ile çalışan öneri sistemi
İzlenen içeriğe göre benzer önerilerde bulunmak, yapay zekânın öneri sistemlerindeki kullanımına örnektir. Diğer seçenekler kişiye özel öneri üretemez.
Kolay
9Ülkemizde yapay zekâ alanındaki çalışmalar hangi kurum tarafından yürütülmektedir?
- A) Türk Tarih Kurumu
- B) Türkiye İstatistik Kurumu
- C) TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü
- D) Türk Dil Kurumu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü
Ders kitabında belirtildiği gibi ülkemizde yapay zekâ çalışmaları TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü tarafından yürütülmektedir. Türk Dil Kurumu ise dil alanında çalışır.
Kolay
10Aşağıdakilerden hangisi bilişim araçlarının sağlık alanında kullanılmasına örnektir?
- A) Hastaların tahlil sonuçlarını elektronik ortamda görmesi
- B) Caddelerin güvenlik kameralarıyla izlenmesi
- C) Öğrencilerin etkileşimli tahtayla ders işlemesi
- D) Araçların feribotla karşı kıyıya taşınması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hastaların tahlil sonuçlarını elektronik ortamda görmesi
Tahlil sonuçlarının elektronik ortamda görülmesi bilişim araçlarının sağlık alanında kullanımıdır. Etkileşimli tahta eğitim, güvenlik kameraları güvenlik alanına örnektir.
Kolay
11Bir televizyon kanalı, başka bir kıtada oynanan maçı aynı anda canlı olarak yayınlayabiliyor. Bu yayının yapılmasını sağlayan teknolojik gelişme hangisidir?
- A) Uzaya gönderilen haberleşme uyduları
- B) Hareketli harflerle baskı yapılması
- C) Tekerleğin icat edilmesi
- D) Vücutta ilaç taşıyan nanobotlar
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Uzaya gönderilen haberleşme uyduları
Uzaya gönderilen uydular sayesinde dünyanın farklı bölgeleriyle hızlı iletişim ve haberleşme sağlanabilmektedir. Diğer gelişmeler canlı yayınla ilgili değildir.
Kolay
12Bir okulda dersler etkileşimli tahta kullanılarak işleniyor; öğretmen ders sırasında videolar, haritalar ve canlandırmalar gösteriyor. Bu durum bilişim araçlarının hangi alanda kullanılmasına örnektir?
- A) Eğitim
- B) Ulaşım
- C) Güvenlik
- D) Sağlık
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Eğitim
Etkileşimli tahtanın derslerde kullanılması bilişim araçlarının eğitim alanında kullanıldığını gösterir. Güvenlik alanına örnek olarak güvenlik kameraları verilebilir.
Kolay
13Aşağıdakilerden hangisi teknolojinin bilinçli kullanımına örnektir?
- A) Kişisel bilgilerini herkesle paylaşmak
- B) Ödev araştırmasında güvenilir siteleri kullanmak
- C) Doğruluğunu bilmediği haberleri yaymak
- D) Gece geç saatlere kadar oyun oynamak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ödev araştırmasında güvenilir siteleri kullanmak
Genel ağı güvenilir kaynaklardan araştırma yapmak için kullanmak teknolojinin faydasından yararlanmaktır. Kişisel bilgileri paylaşmak ise zararlara açık olmak demektir.
Kolay
14Bilim insanları, nanometre ölçeğindeki küçük robotların vücudun çeşitli bölgelerine ilaç taşıması üzerine araştırmalar yapıyor. Bu araştırmalar başarılı olursa en çok hangi alanda yenilik sağlanır?
- A) Tarım
- B) Eğitim
- C) Sağlık
- D) Ulaşım
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sağlık
Vücuda ilaç taşıyan nanobotlar hastalıkların tedavisinde kullanılacağı için sağlık alanında yenilik sağlar. Diğer alanlar ilaç taşımayla ilgili değildir.
Kolay
15Bilgisayarların veya bilgisayar kontrollü robotların, akıllı varlıkların yapabildiği görevleri yerine getirme yeteneğine ne ad verilir?
- A) Matbaa
- B) Yapay zekâ
- C) Fiber optik
- D) Nesnelerin interneti
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yapay zekâ
Bilgisayar ve robotların insan gibi akıllı varlıklara özgü görevleri yapabilmesi yapay zekâdır. Nesnelerin interneti ise cihazların genel ağ üzerinden birbirine bağlanmasıdır.
Kolay
16Şehir içinde metro ve tramvay, şehirler arasında ise hızlı tren kullanılması hangi ulaşım türüne örnektir?
- A) Hava yolu
- B) Raylı sistemler
- C) Deniz yolu
- D) Kara yolu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Raylı sistemler
Metro, tramvay ve hızlı tren raylar üzerinde hareket eden raylı sistem araçlarıdır. Kara yolu ulaşımında ise otomobil, otobüs gibi araçlar kullanılır.
Kolay
17Bir köyde çiftçiler, tarlalarını sulamak için kuyudan çektikleri suyu kovalarla taşıyordu; bu iş saatler sürüyor ve çiftçileri çok yoruyordu. Köyde yaşayan bir öğrenci, güneş panelinden aldığı enerjiyle kuyudaki suyu tarlaya pompalayan basit bir düzenek tasarladı. Bu düzenek sayesinde sulama hem kısaldı hem de kolaylaştı. Bu örnek aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
- A) İnsanların karşılaştıkları zorluklara çözüm araması yeni buluşların ortaya çıkmasını sağlar.
- B) Teknolojik ürünler, insanların ihtiyaçlarından bağımsız olarak geliştirilir.
- C) Yeni buluşları ancak büyük laboratuvarlarda çalışan bilim insanları yapabilir.
- D) Teknolojik gelişmeler kırsal kesimde yaşayanların işlerini daha da zorlaştırır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İnsanların karşılaştıkları zorluklara çözüm araması yeni buluşların ortaya çıkmasını sağlar.
Ders kitabına göre insanlar ihtiyaçlarını karşılamak, zorlukları aşmak ve yaşamlarını kolaylaştırmak için çözüm yolları arar; bu arayışlar yeni buluşlara yol açar. Örnekte sulamanın zorluğu, öğrenciyi yeni bir düzenek tasarlamaya yöneltmiştir. Düzenek bir ihtiyaçtan doğduğu için B, bir öğrenci tarafından tasarlandığı için C, köydeki sulamayı kolaylaştırdığı için D yanlıştır.
Kolay
18Bir mahallede eski sokak lambaları, hava karardığında kendiliğinden yanan ve sabah aydınlandığında kendiliğinden sönen akıllı lambalarla değiştiriliyor. Bu uygulamanın sağladığı en doğrudan yarar aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kentteki gürültü kirliliğini azaltmak
- B) Su kaynaklarının doğru kullanılmasını sağlamak
- C) Enerjinin gereksiz yere harcanmasını önlemek
- D) Kavşaklardaki trafik ışıklarının süresini ayarlamak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Enerjinin gereksiz yere harcanmasını önlemek
Lambaların yalnız gerektiğinde yanıp gün ağarınca sönmesi, enerjinin boşa harcanmasını önler; ders kitabı bu akıllı kent uygulamasını enerji kullanımında verimlilikle ilişkilendirir. Trafik ışıklarının araç yoğunluğuna göre süresini ayarlaması başka bir akıllı kent uygulamasıdır. Lambaların gürültüyle ya da su kullanımıyla doğrudan bir ilgisi yoktur.
Orta
19Bilim insanları, bazı mantarların ve bakterilerin başka mikropları öldüren maddeler ürettiğini keşfetti. Bu bilgi sayesinde ilaç fabrikaları antibiyotikleri büyük miktarlarda üretebildi ve milyonlarca hasta tedavi edildi. Bu örnek, bilim ile teknoloji arasındaki ilişkiyi en iyi hangi ifadeyle açıklar?
- A) Teknoloji, bilimden tamamen bağımsız olarak gelişir.
- B) Bilim yalnızca araç ve makine üretmekle uğraşır.
- C) Bilim yeni bilgi üretir, teknoloji bu bilgiyi uygulamaya dönüştürür.
- D) Teknoloji yalnızca geçmişteki olayları inceleyen alandır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bilim yeni bilgi üretir, teknoloji bu bilgiyi uygulamaya dönüştürür.
Mikropları öldüren maddelerin keşfi bilimsel bilgidir; bu bilgiyle ilaçların büyük miktarlarda üretilmesi teknolojidir. Örnekte ilaç üretimi keşfe dayandığına göre teknolojinin bilimden bağımsız geliştiği yargısı yanlıştır.
Orta
20Bir belediye, şehir trafiğini rahatlatmak ve enerji tasarrufu sağlamak için yeni projeler hazırlıyor. Proje ekibi, sensörlerle toplanan verileri kullanarak şehir hizmetlerini kendiliğinden düzenleyen uygulamaları seçmek istiyor. Aşağıdakilerden hangisi bu ekibin seçebileceği bir akıllı kent uygulamasıdır?
- A) Araç yoğunluğuna göre süresini ayarlayan trafik ışıkları
- B) Görevlilerin elle yakıp söndürdüğü sokak lambaları
- C) Durak bilgisinin yalnızca kâğıt tabelalarla verilmesi
- D) Su sayaçlarının her ay kapı kapı okunması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Araç yoğunluğuna göre süresini ayarlayan trafik ışıkları
Sensörlerle araç yoğunluğunu ölçüp süresini kendiliğinden ayarlayan trafik ışıkları bir akıllı kent uygulamasıdır. Su sayaçlarının kapı kapı okunması da bir veri toplama yöntemidir, ancak insan emeğine dayanır ve kendiliğinden düzenleme yapmaz.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.