7. Sınıf Sosyal Bilgiler · Teknoloji ve Sosyal Bilimler

Toplumsal Hayatta Karşılaşılabilecek Problemlere Çözüm Üretme

problem çözme
toplumsal sorun
araştırma
veri analizi
bilimsel etik
intihal
kaynakça

Toplumsal problemlere çözüm nasıl üretilir?

Toplumsal problemlere çözüm, problemi tanıma, model geliştirme, araştırma yapma, verileri analiz etme, çözüm üretme ve değerlendirme olmak üzere altı adımlı düzenli ve bilimsel bir süreçle üretilir. Problem, çözülmesi gereken her durumdur; toplumsal sorunlar ise işsizlik, yoksulluk, çevre kirliliği, çarpık kentleşme, trafik ve göç gibi toplumun büyük bir kısmını etkileyen sorunlardır. En önemli adım problemi doğru tanımaktır, çünkü yanlış tanımlanan bir problem yanlış çözümlere götürür. Bilgi toplarken anket, gözlem ve görüşme kullanılır; tahmin değil kanıt esas alınır. Çözüm önerileri gerçekçi, uygulanabilir, insana ve doğaya duyarlı olmalıdır. Örneğin okuldan dönerken sokaklarda biriken çöpleri fark eden Serap, çevre sağlığı için sorun oluşturan durumu tanımlayarak işe başlar. Bilimsel etik dürüst ve tarafsız araştırmayı gerektirir; başkasının emeğini kaynak göstermeden kullanmak intihaldir.

Toplumsal Hayatta Karşılaşılabilecek Problemlere Çözüm Üretme: konu anlatımı ve özeti

Evde, okulda ya da sokakta çözülmesi gereken pek çok durumla karşılaşırız. Bu konu, toplumsal sorunları tanıyıp düzenli ve bilimsel adımlarla nasıl çözüm üretebileceğimizi anlatır.

Problem, çözülmesi gereken her durumdur. Toplumsal sorunlar ise toplumun büyük bir kısmını etkiler: işsizlik, yoksulluk, çevre kirliliği, çarpık kentleşme, trafik ve göç sorunları gibi.
Problem çözmenin altı adımı vardır: 1) Problemi tanıma, 2) Model geliştirme (plan yapma), 3) Araştırma yapma, 4) Verilerin analizi ve yorumu, 5) Çözüm üretme, 6) Değerlendirme.
Problem çözmenin altı adımı: tanıma, model geliştirme, araştırma, analiz ve yorum, çözüm üretme, değerlendirme
En önemli adım problemi doğru tanımaktır; yanlış tanımlanan bir problem yanlış çözümlere götürür.
Bilgi toplarken anket, gözlem ve görüşme gibi yöntemler kullanılır; tahmin değil kanıt esas alınır.
Çözüm önerileri gerçekçi, uygulanabilir, insana ve doğaya duyarlı olmalıdır.
Bilimsel etik; dürüst, tarafsız ve sorumlu araştırma yapmaktır. Kullanılan kaynaklar kaynakça ve dipnotla gösterilir. Başkasının emeğini kaynak göstermeden kullanmak intihaldir.

Unutma: Bir sorunla karşılaştığında panik yapma; önce sorunu netleştir, sonra bilgi topla ve en uygun çözümü seç.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Problem çözmenin en zor adımı genellikle ilk adımdır: problemi doğru tanımak. Bunu bir örnekle görelim.

İlk düşünce: "Okulun bahçesi çok kirli."
Daha net hâli: "Teneffüslerde bahçenin arka tarafında çöpler birikiyor."
Sebebi araştır: Gözlem yapınca o bölgede hiç çöp kutusu olmadığını fark ediyorsun.
Çözüm üret: Oraya çöp kutusu konmasını öneriyorsun.
Değerlendir: İki hafta sonra bahçeyi yeniden gözlemleyip sonucu kontrol ediyorsun.

Problem ilk hâliyle kalsaydı "Herkese nöbet verelim." gibi çözüme götürmeyen bir öneri çıkabilirdi.

Sık yapılan hata: "Bir çözüm bulduysam iş biter." Doğrusu: Son adım değerlendirmedir. Çözümün işe yarayıp yaramadığı kontrol edilmezse sorun sürüp gidebilir.

Derinleş

Okulunda ya da mahallende gözlemlediğin bir problemi seç ve problem çözme adımlarını uygulayarak küçük bir araştırma planı hazırla. Veri toplamak için kısa bir anket tasarla; anketin sorularını yönlendirici olmayacak biçimde nasıl yazacağını düşün. Katılımcıların kişisel bilgilerini nasıl koruyacaksın? Topladığın verileri matematik dersindeki grafiklerden biriyle göstermeyi planla.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

SB.7.6.3Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir probleme yönelik bilimsel sorgulama yapabilme
- a) Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir problemi tanımlar.
- c) Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir problemin çözümüne yönelik araştırmayı planlar ve gerçekleştirir.
- ç) Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir problemin çözümüne yönelik verileri analiz eder ve yorumlar.
- e) Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir problemin çözümüne dair bilgiyi değerlendirir ve paylaşır.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Okul kütüphanesine gelen öğrenci sayısı son aylarda azalmış. Kulüp öğrencileri hemen yeni kitap alınmasını önermiş, ancak danışman öğretmenleri önce şu soruların cevaplanması gerektiğini söylemiş: "Asıl sorun ne? Kimleri etkiliyor? Ne zamandan beri var?" Öğretmenin öğrencilerden yapmasını istediği, problem çözme sürecinin hangi adımıdır?
- A) Çözüm üretme
- B) Değerlendirme
- C) Araştırma yapma
- D) Problemi tanıma
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Problemi tanıma
Sorunun ne olduğunu, kimleri etkilediğini ve sınırlarını belirlemek problemi tanıma adımıdır ve sürecin ilk basamağıdır. Öğrencilerin yeni kitap önerisi çözüm üretmeye aittir; öğretmen ise bu adıma geçmeden önce sorunun iyi tanımlanmasını istemektedir.
Kolay
2Kerem, sosyal bilgiler ödevi için bulduğu bir internet sitesindeki paragrafları kopyalayıp ödevine yapıştırıyor ve kaynağını hiçbir yerde belirtmiyor. Öğretmeni, ödevin başkasının emeğine dayandığını fark ederek bunun bilimsel etik açısından ciddi bir sorun olduğunu söylüyor. Kerem'in yaptığı davranışa ne ad verilir?
- A) Dipnot
- B) Kaynakça
- C) İntihal
- D) Anket
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İntihal
Başkasının bilgi ve fikirlerini kaynak göstermeden kendi eseriymiş gibi kullanmak intihaldir. Dipnot ise yararlanılan kaynağı sayfa altında belirtmeye yarar; Kerem dipnot kullansaydı intihal yapmamış olurdu.
Kolay
3Bir sınıfta öğrenciler, haberlerde ve çevrelerinde gördükleri sorunları listeliyor. Öğretmen, listedeki sorunları "kişisel" ve "toplumsal" olarak iki gruba ayırmalarını istiyor. Listedeki sorunlardan hangisi toplumsal bir sorundur?
- A) Gençler arasında işsizliğin artması
- B) Evden çıkarken anahtarı unutmak
- C) Okul servisini kaçırmak
- D) Telefonun şarjının bitmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Gençler arasında işsizliğin artması
İşsizlik toplumun büyük bir kısmını etkileyen ve çözümü için toplumca çaba gereken bir sorundur. Servisi kaçırmak da birçok öğrencinin başına gelebilir, ancak tek tek kişileri etkileyen günlük ve kişisel bir sorundur.
Kolay
4Ayşe, "Mahallemizde Geri Dönüşüm" araştırmasında üç kitap, iki dergi makalesi ve bir belediye raporundan yararlanıyor. Raporunun sonuna, yararlandığı bu eserlerin yazar adlarını, başlıklarını ve yayım yıllarını alfabetik sırayla yazıyor. Ayşe'nin raporun sonuna eklediği bu bölüme ne ad verilir?
- A) Kaynakça
- B) Dipnot
- C) Özet
- D) İntihal
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kaynakça
Araştırmada yararlanılan tüm kaynakların raporun sonunda listelenmesine kaynakça denir. Dipnot da kaynak bilgisi verir, ancak raporun sonunda değil ilgili sayfanın altında yer alan kısa açıklamadır.
Kolay
5Ders kitabına göre metin içinde kaynak gösterilirken yay ayraç içinde hangi bilgiler yazılmalıdır?
- A) Yayınevinin adresi ve telefon numarası
- B) Yazarın soyadı, yayın tarihi ve sayfa numarası
- C) Yazarın adı, doğum yeri ve mesleği
- D) Kitabın kapak rengi, sayfa sayısı ve fiyatı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yazarın soyadı, yayın tarihi ve sayfa numarası
Metin içinde kaynak gösterilirken yazarın soyadı, kaynağın yayın tarihi ve sayfa numarası yay ayraç içinde yazılır. Doğum yeri ya da fiyat gibi bilgiler kaynağı göstermez.
Kolay
6İşsizlik, yoksulluk, çevre kirliliği ve göç gibi toplumsal sorunlar toplumda en çok neyi olumsuz etkiler?
- A) Huzur, güven ve dayanışmayı
- B) Bitkilerin büyüme süresini
- C) Gezegenlerin hareketlerini
- D) Yer şekillerini ve iklimi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Huzur, güven ve dayanışmayı
Toplumsal sorunlar insanların yaşamını zorlaştırır ve toplumdaki huzur, güven ve dayanışmayı olumsuz etkiler. Yer şekilleri ve gezegen hareketleri toplumsal sorunlardan etkilenmez.
Kolay
7Bir araştırma raporunda, metin içinde geçen bir bilgiyle ilgili olarak sayfanın altına ya da çalışmanın sonuna konulan açıklama veya kaynak bilgisine ne ad verilir?
- A) Dipnot
- B) Kaynakça
- C) İntihal
- D) Anket
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dipnot
Metindeki bir bilgiyle ilgili sayfa altına ya da çalışma sonuna konan açıklama dipnottur. Kaynakça ise raporda yararlanılan tüm kaynakların listesidir.
Kolay
8Grup üyelerinin bir problemin çözümüne yönelik akıllarına gelen fikirleri sırayla söyleyip not aldığı etkinliğe ne ad verilir?
- A) Anket
- B) Gözlem
- C) Dipnot
- D) Beyin fırtınası
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Beyin fırtınası
Grup üyelerinin çözüm için fikirlerini sırayla söyleyip not aldığı etkinlik beyin fırtınasıdır. Anket ise birçok kişiye yazılı sorular yöneltilerek bilgi toplanmasıdır.
Kolay
9Kırsaldan şehre kısa sürede çok sayıda insanın gelmesiyle bir şehrin kenarında altyapısı yetersiz, plansız ve düzensiz yapılaşmış mahalleler ortaya çıkıyor. Bu durum hangi toplumsal soruna örnektir?
- A) İşsizlik
- B) Yoksulluk
- C) Doğal kaynakların tükenmesi
- D) Çarpık kentleşme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Çarpık kentleşme
Plansız, düzensiz ve altyapısı yetersiz yapılaşma çarpık kentleşmedir. Yoksulluk ve işsizlik bu sürece eşlik edebilir ama metinde anlatılan durum yapılaşmayla ilgilidir.
Kolay
10Bir araştırmacı, anket sonuçlarını daha etkileyici göstermek için hiç yapılmamış görüşmelere ait cevapları raporuna ekliyor. Bu davranış hangi bilimsel etik ihlaline örnektir?
- A) Sahtecilik
- B) Kaynakça hazırlama
- C) Gözlem yapma
- D) Dipnot kullanma
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sahtecilik
Gerçekte var olmayan verileri araştırmaya eklemek sahteciliktir ve bilimsel etiğe aykırıdır. Dipnot ve kaynakça ise etik kurallara uygun kaynak gösterme yollarıdır.
Kolay
11Bilimsel etik kurallarına uymak neden önemlidir?
- A) Doğru bilgi üretilmesini ve araştırmacıya güveni sağlar.
- B) Sonuçların istenildiği gibi değiştirilmesine izin verir.
- C) Araştırmanın çok daha kısa sürmesini sağlar.
- D) Kaynak göstermeyi tamamen gereksiz kılar.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Doğru bilgi üretilmesini ve araştırmacıya güveni sağlar.
Bilimsel etik kurallarına uymak doğru bilgi üretmeyi, araştırmacıya güven duyulmasını ve bilimin gelişmesini sağlar. Sonuçları istenildiği gibi değiştirmek ise etik ihlalidir.
Kolay
12Problem çözme sürecinde problemin çözümü için yol haritası hazırlanan, izlenecek adımların planlandığı ve şema, plan ya da strateji biçiminde bir model oluşturulan aşama hangisidir?
- A) Çözüm üretme
- B) Araştırma yapma
- C) Model geliştirme
- D) Değerlendirme
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Model geliştirme
Yol haritasının hazırlandığı ve izlenecek adımların planlandığı aşama model geliştirmedir. Araştırma yapma aşamasında ise bu plana göre bilgi toplanır.
Kolay
13Sadece bazı insanları değil toplumun büyük bir kısmını etkileyen ve insanların yaşamını zorlaştıran problemlere ne ad verilir?
- A) Bilimsel yöntemler
- B) Toplumsal sorunlar
- C) Kişisel tercihler
- D) Doğal oluşumlar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Toplumsal sorunlar
Toplumun büyük bir kısmını etkileyen ve yaşamı zorlaştıran problemler toplumsal sorunlardır. İşsizlik, yoksulluk ve trafik sorunları bunlara örnektir.
Kolay
14Yusuf okula giderken anahtarını evde unuttuğunu fark ediyor ve evde kimse yok. Problem çözme açısından Yusuf'un ilk yapması gereken en uygun davranış hangisidir?
- A) Panikleyip kapıyı zorla açmaya çalışmak
- B) Anahtarı unutması için suçu başkalarına atmak
- C) Sakin kalıp durumu değerlendirmek ve çözüm yollarını düşünmek
- D) Kimseye haber vermeden kapının önünde saatlerce beklemek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sakin kalıp durumu değerlendirmek ve çözüm yollarını düşünmek
Bir problemle karşılaşıldığında panik yapmak yerine sakin kalmak, durumu değerlendirmek ve çözüm yollarını düşünmek gerekir. Kapıyı zorlamak paniğin yol açtığı yanlış bir davranıştır.
Kolay
15Araştırma yaparken dürüst, tarafsız ve sorumlu davranmayı ifade eden kavram hangisidir?
- A) Model geliştirme
- B) Kaynakça
- C) Bilimsel etik
- D) Beyin fırtınası
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bilimsel etik
Araştırmada dürüst, tarafsız ve sorumlu davranmak bilimsel etiktir. Kaynakça ise yararlanılan kaynakların listesidir.
Kolay
16Problem çözme sürecinin araştırma yapma aşamasında temel amaç nedir?
- A) Yalnızca kendi düşüncelerine güvenmek
- B) Tahminlere değil kanıtlara dayalı bilgi edinmek
- C) Herkesin tahminlerini toplayıp sonuç çıkarmak
- D) Problemi hiç incelemeden çözmeye çalışmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tahminlere değil kanıtlara dayalı bilgi edinmek
Araştırma aşamasında amaç tahminlere değil kanıtlara dayalı bilgi edinmektir; toplanan veriler çözümün temelini oluşturur. Tahminleri toplamak kanıt sağlamaz.
Kolay
17Bir okulda çözüm önerileri şu ölçütlerle puanlanıyor: – Ekonomiklik: Az maliyetle uygulanabilmesi – Güvenilirlik: Kimseye zarar verme riski taşımaması – Uygulanabilirlik: Okulun imkânlarıyla hayata geçirilebilmesi – Sürdürülebilirlik: Etkisinin uzun süre devam etmesi Kâğıt israfını azaltmak için iki öneri sunuluyor. İki öneri de okulun imkânlarıyla aynı maliyetle uygulanabiliyor, kimseye zarar vermiyor ve ilk ay israfı aynı oranda azaltıyor. Ancak birinci önerinin etkisi bir ay sonra kayboluyor, ikincisinin etkisi ise yıllarca sürüyor. İki öneri bu ölçütlerden hangisi bakımından birbirinden ayrılır?
- A) Ekonomiklik
- B) Güvenilirlik
- C) Sürdürülebilirlik
- D) Uygulanabilirlik
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sürdürülebilirlik
İki önerinin maliyeti, güvenliği ve okulda uygulanabilirliği aynıdır; tek fark etkilerinin ne kadar sürdüğüdür. Etkinin uzun süre devam etmesi sürdürülebilirlik ölçütüdür; ikinci öneri bu bakımdan üstündür.
Kolay
18Bir mahallede yağmur yağdığında sokakları su basıyor. Öğrenciler bu problemle ilgili şu bilgileri topluyor: I. Yağmur suyu kanalları çöplerle tıkanmıştır. II. Bazı evlerin bodrum katlarını su basmıştır. III. Kanallar uzun süredir temizlenmemiştir. IV. Su baskınları nedeniyle esnafın malları zarar görmüştür. Bu bilgiler problemin nedenleri ve sonuçları olarak nasıl ayrılır?
- A) Nedenler: I ve III – Sonuçlar: II ve IV
- B) Nedenler: II ve IV – Sonuçlar: I ve III
- C) Nedenler: I ve II – Sonuçlar: III ve IV
- D) Nedenler: III ve IV – Sonuçlar: I ve II
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Nedenler: I ve III – Sonuçlar: II ve IV
Kanalların çöplerle tıkanması (I) ve uzun süredir temizlenmemesi (III) suyun sokaklarda birikmesine yol açan nedenlerdir. Bodrum katlarını su basması (II) ve esnafın mallarının zarar görmesi (IV) ise su baskınlarının sonuçlarıdır. Problemi tanırken nedenlerle sonuçları ayırmak doğru çözüme ulaşmayı kolaylaştırır.
Orta
19Serap, mahallesindeki çöp sorununu fark ettikten sonra sokaklardaki çöp kutularını tek tek saymış ve kırık olanları not etmiş. Ardından esnafa çöplerin ne sıklıkla toplandığını sorarak cevaplarını defterine kaydetmiş. Serap problem çözme sürecinin hangi adımını uygulamıştır?
- A) Model geliştirme
- B) Araştırma yapma
- C) Değerlendirme
- D) Çözüm üretme
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Araştırma yapma
Gözlem yapmak ve görüşmelerle bilgi ve veri toplamak araştırma yapma adımıdır. Serap henüz bir çözüm önermemiş ya da uygulamamıştır; bu nedenle çözüm üretme veya değerlendirme adımlarına geçmemiştir.
Orta
20Bir öğrenci grubu, okuldaki 200 öğrenciye "Okula nasıl geliyorsun?" sorusunu sordu. Cevapları yürüyerek, servisle, toplu taşımayla ve özel araçla gelenler olarak gruplandırıp bir sütun grafiğe dönüştürdüler; ardından sabah trafiğinin neden okul önünde yoğunlaştığını yorumladılar. Grup problem çözme sürecinin hangi adımını uygulamıştır?
- A) Problemi tanıma ve tanımlama
- B) Çözüm için model geliştirme
- C) Verilerin analizi ve yorumu
- D) Sürecin değerlendirilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Verilerin analizi ve yorumu
Toplanan verilerin gruplandırılıp grafiğe dönüştürülmesi ve yorumlanması verilerin analizi ve yorumu adımıdır. Değerlendirme ise uygulanan bir çözümün işe yarayıp yaramadığına bakmaktır; grup henüz bir çözüm uygulamamıştır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.