7. Sınıf Sosyal Bilgiler · Yaşayan Demokrasimiz

Türkiye Cumhuriyeti'nin Yönetim Yapısı

kuvvetler ayrılığı
kuvvetler birliği
yasama
yürütme
yargı
TBMM
Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi

Türkiye Cumhuriyeti'nin yönetim yapısı nasıldır?

Türkiye Cumhuriyeti'nin yönetim yapısı, yasama, yürütme ve yargı güçlerinin farklı kurumlarda bulunduğu ve birbirini denetleyip dengelediği kuvvetler ayrılığı ilkesine dayanır. Kanun yapma yetkisi, beş yılda bir seçilen 600 milletvekilinden oluşan TBMM'ye aittir; TBMM bütçeyi kabul eder ve savaş ilanına karar verir. Yürütme yetkisi cumhurbaşkanındadır; cumhurbaşkanı kanunları yayımlar, bakanları atar ve bir kanunu yeniden görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderebilir. Yargı yetkisi bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir. 2017 anayasa değişikliğiyle kabul edilen Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi 2018'de yürürlüğe girmiş, başbakanlık kaldırılmıştır. Millî Mücadele yıllarında ise 1921 Anayasası ile güçlerin tek elde toplandığı kuvvetler birliği uygulanmıştı. Kısaca yasama kanun yapar, yürütme uygular, yargı ise işlemlerin hukuka uygun olup olmadığını denetler.

Türkiye Cumhuriyeti'nin Yönetim Yapısı: konu anlatımı ve özeti

Bir okulun kurallarla düzenli işlemesi gibi devlet de belli kurallar ve organlarla yönetilir. Bu konu, Türkiye Cumhuriyeti'nin yönetim yapısını ve devlet güçlerinin nasıl paylaşıldığını anlatır.

Kuvvetler birliğinde yasama, yürütme ve yargı tek elde toplanır. Millî Mücadele'nin olağanüstü şartlarında hızlı karar alabilmek için 1921 Anayasası ile bu sistem uygulandı.
Bugün kuvvetler ayrılığı ilkesi geçerlidir: Güçler farklı kurumlarda bulunur, birbirini denetler ve dengeler.
Kuvvetler ayrılığı: yasama TBMM’de, yürütme cumhurbaşkanında, yargı bağımsız mahkemelerdedir
Yasama: Kanun yapma yetkisi TBMM'ye aittir. TBMM, beş yılda bir seçilen 600 milletvekilinden oluşur; bütçeyi kabul eder, savaş ilanına karar verir.
Yürütme: Yetki cumhurbaşkanındadır. Cumhurbaşkanı kanunları yayımlar, bakanları atar ve bir kanunu yeniden görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderebilir.
Yargı: Bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir.
2017 anayasa değişikliğiyle kabul edilen Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi 2018'de yürürlüğe girdi; cumhurbaşkanı halk tarafından seçilir ve başbakanlık kaldırılmıştır.
23 Nisan 1920'de açılan TBMM'nin açılış günü, Atatürk tarafından çocuklara bayram olarak armağan edildi.

Unutma: Yasama kanunu yapar, yürütme uygular, yargı ise işlemlerin hukuka uygun olup olmadığını denetler.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Devletin üç gücünü bir futbol maçı üzerinden düşünebilirsin.

Yasama, kuralları yazanlardır: Oyunun kurallarını belirleyen kurul gibi. Ülkemizde bu görev TBMM'nindir.
Yürütme, kuralları uygulayanlardır: Maçı düzenleyen, sahayı hazırlayan yönetim gibi. Bu görev cumhurbaşkanı ve bakanlarındır.
Yargı, kurallara uyulup uyulmadığına karar verenlerdir: Hakem gibi. Bu görev bağımsız mahkemelerindir.

Kuralları yazan, uygulayan ve hakemlik yapan aynı kişi olsaydı oyun adil olur muydu? Kuvvetler ayrılığının amacı tam olarak budur: Güçleri ayırıp birbirini denetlemelerini sağlamak.

Sık yapılan hata: "Kanunları cumhurbaşkanı yapar." Doğrusu: Kanun yapma yetkisi TBMM'ye aittir. Cumhurbaşkanı kanunu yayımlar ya da yeniden görüşülmesi için meclise geri gönderebilir.

Derinleş

Okulundaki öğrenci meclisini ya da sınıf yönetimini incele: Kuralları kim koyuyor, kim uyguluyor, anlaşmazlıklarda kim karar veriyor? Bu görevleri devletin yasama, yürütme ve yargı güçleriyle karşılaştıran bir şema çiz. Okulunda bu üç görev aynı kişi ya da grupta toplanmışsa bunun yararlarını ve sakıncalarını tartış; daha dengeli bir düzen için bir öneri geliştir.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

SB.7.4.2Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin yönetim yapısını çözümleyebilme
- a) Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin yönetim yapısını belirler.
- b) Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin yönetim yapısını oluşturan unsurlar arası ilişkileri belirler.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bir haber sitesinde şu başlıklar yer alıyor: "Yeni bakan atandı", "Kanun Resmî Gazete'de yayımlandı, uygulama başlıyor", "Yeni büyükelçiler atandı." Bu haberlerin hepsi, kanunların hayata geçirilmesi ve devletin günlük işlerinin yürütülmesiyle ilgilidir. Anayasamıza göre bu işleri kapsayan yürütme yetkisi ve görevi kime aittir?
- A) TBMM Genel Kurulu
- B) Anayasa Mahkemesi
- C) Yargıtay Başkanı
- D) Cumhurbaşkanı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Cumhurbaşkanı
Anayasaya göre yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı tarafından anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılır; bakanları ve büyükelçileri de Cumhurbaşkanı atar. TBMM Genel Kurulu kanun yapar, kanunları uygulamak ise yürütmenin işidir.
Kolay
2Seda, ailesiyle birlikte televizyonda milletvekili genel seçiminin sonuçlarını izliyor. Spiker, sandıktan çıkan oylara göre Meclisteki sandalyelerin partiler arasında dağıtıldığını ve bir sonraki olağan genel seçimin anayasada belirtilen süre dolunca yapılacağını söylüyor. Seda'nın izlediği seçimle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
- A) Meclise 550 milletvekili seçilir; olağan seçim dört yılda bir yapılır.
- B) Meclise 600 milletvekili seçilir; olağan seçim dört yılda bir yapılır.
- C) Meclise 450 milletvekili seçilir; olağan seçim beş yılda bir yapılır.
- D) Meclise 600 milletvekili seçilir; olağan seçim beş yılda bir yapılır.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Meclise 600 milletvekili seçilir; olağan seçim beş yılda bir yapılır.
2017 anayasa değişikliğiyle milletvekili sayısı 600'e çıkarılmış ve TBMM seçimlerinin beş yılda bir yapılması kabul edilmiştir. 550 milletvekili ve dört yıllık seçim dönemi, bu değişiklikten önceki düzenlemedir.
Kolay
3Sınıfta bir öğrenci, okul çevresindeki yollarda hız sınırının düşürülmesi gerektiğini söylüyor. Öğretmeni, böyle bir kuralın ülke genelinde bağlayıcı bir kanun olabilmesi için önce teklif edilmesi, sonra görüşülüp oylanarak kabul edilmesi gerektiğini anlatıyor. Bu kanunu görüşüp kabul etme yetkisi hangi kuruma aittir?
- A) Cumhurbaşkanlığı Kabinesi
- B) Türkiye Büyük Millet Meclisi
- C) Anayasa Mahkemesi
- D) Yargıtay Genel Kurulu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Türkiye Büyük Millet Meclisi
Kanun yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisi (yasama) Türk milleti adına TBMM'ye aittir ve devredilemez. Cumhurbaşkanı ve bakanlar yürütmede yer alır; kanun çıkaramazlar, kanunları uygularlar.
Kolay
4Bir ülkede kanunları Meclis yapıyor, bu kanunları Cumhurbaşkanı ve bakanlar uyguluyor, anlaşmazlıkları ise bağımsız mahkemeler çözüyor. Mahkemeler, yönetimin bir işleminin hukuka aykırı olduğuna karar verirse o işlemi iptal edebiliyor. Bu ülkede benimsenen yönetim ilkesi hangisidir?
- A) Kuvvetler ayrılığı
- B) Kuvvetler birliği
- C) Meclis hükûmeti
- D) Mutlak monarşi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kuvvetler ayrılığı
Yasama, yürütme ve yargının ayrı kurumlarda bulunup birbirini denetlemesi kuvvetler ayrılığıdır. Kuvvetler birliğinde ise bu üç yetki tek bir organda, örneğin Mecliste toplanır; metindeki ülkede böyle bir durum yoktur.
Kolay
5TBMM'nin açılış günü olan 23 Nisan, Atatürk'ün liderliğinde çocuklara armağan edilerek ilk kez hangi yıl "Çocuk Bayramı" olarak kutlanmıştır?
- A) 1920
- B) 1935
- C) 1927
- D) 1983
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 1927
TBMM 23 Nisan 1920'de açılmış, bu gün 1927'de çocuklara armağan edilerek ilk kez Çocuk Bayramı olarak kutlanmıştır. 1983'te ise bayramın adı "Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı" olmuştur.
Kolay
623 Nisan kutlamaları hangi gelişmeyle uluslararası bir boyut kazanmıştır?
- A) 1979'da kutlamalara ilk kez 6 ülkenin katılmasıyla
- B) 1921'de Meclisin bu günü bayram ilan etmesiyle
- C) 1927'de bayramın çocuklara armağan edilmesiyle
- D) 1935'te bayramla ilgili bir kanun çıkarılmasıyla
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1979'da kutlamalara ilk kez 6 ülkenin katılmasıyla
1979 yılındaki kutlamalara ilk defa 6 ülke katılmış ve bayram uluslararası bir boyut kazanmıştır. O tarihten sonra dünyanın farklı ülkelerinden çocuklar Türkiye'ye gelmeye başlamıştır.
Kolay
7Millî Mücadele Döneminde 1921 Anayasası ile kuvvetler birliği ilkesinin uygulanmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mahkemelerin bağımsız çalışmasının sağlanması
- B) Olağanüstü şartlarda kararların hızlı alınıp uygulanabilmesi
- C) Cumhurbaşkanının doğrudan halk tarafından seçilebilmesi
- D) Yerel yönetimlerin güçlendirilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Olağanüstü şartlarda kararların hızlı alınıp uygulanabilmesi
Millî Mücadele olağanüstü bir dönem olduğundan kararların hızlı alınması ve uygulanması için güçler Mecliste toplanmıştır.
Kolay
8Bir gazete haberinde, parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'ne geçişi öngören anayasa değişikliğinin "Cumhuriyet tarihinin yedinci referandumunda" kabul edildiği yazmaktadır. Bu anayasa değişikliği hangi yolla kabul edilmiştir?
- A) Mahkeme kararıyla
- B) Halk oylamasıyla
- C) Bakanlar toplantısıyla
- D) Muhtarların kararıyla
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Halk oylamasıyla
Referandum halk oylaması demektir; anayasa değişikliği halkın oylarıyla kabul edilmiştir. Anayasa değişiklikleri gerektiğinde bu şekilde halk oylamasına sunulur.
Kolay
9Anayasamıza göre yasama yetkisi kim adına ve hangi kurum tarafından kullanılır?
- A) Cumhurbaşkanı adına bakanlar tarafından
- B) Bağımsız mahkemeler adına Yargıtay tarafından
- C) Belediyeler adına muhtarlar tarafından
- D) Türk milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Türk milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından
Anayasanın 7. maddesine göre yasama yetkisi Türk milleti adına TBMM'ye aittir ve bu yetki başka bir kuruma devredilemez.
Kolay
10Yasama, yürütme ve yargı güçlerinin farklı kurumlarda bulunduğu, bu kurumların birbirini denetleyip dengelediği yönetim anlayışına ne ad verilir?
- A) Kuvvetler birliği
- B) Meclis hükûmeti
- C) Kuvvetler ayrılığı
- D) Mutlakiyet
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kuvvetler ayrılığı
Devlet güçlerinin farklı kurumlarda bulunup birbirini denetlemesi kuvvetler ayrılığıdır. Kuvvetler birliğinde ise bu güçler tek elde toplanır.
Kolay
11Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde cumhurbaşkanı yardımcılarını ve bakanları atama ve görevden alma yetkisi kime aittir?
- A) Anayasa Mahkemesine
- B) Cumhurbaşkanına
- C) Yüksek Seçim Kuruluna
- D) Danıştaya
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Cumhurbaşkanına
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanları atamak ve görevden almak cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasındadır.
Kolay
12Ülkemizde yargı yetkisi kimler tarafından kullanılır?
- A) Bağımsız ve tarafsız mahkemeler
- B) Türkiye Büyük Millet Meclisi
- C) Cumhurbaşkanı yardımcıları
- D) Bakanlar
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bağımsız ve tarafsız mahkemeler
Yargı yetkisi Türk milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. TBMM yasama, cumhurbaşkanı ve bakanlar ise yürütme ile ilgilidir.
Kolay
131921 Anayasası ile benimsenen ve yasama ile yürütme yetkilerinin Mecliste toplandığı yönetim sistemine ne ad verilir?
- A) Meclis hükûmeti sistemi
- B) Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi
- C) Kuvvetler ayrılığı sistemi
- D) Mutlakiyet sistemi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Meclis hükûmeti sistemi
1921 Anayasası döneminde meclis hükûmeti sistemi benimsenmiş, yasama ve yürütme tamamen, yargı ise kısmen Mecliste toplanmıştır. Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi ise 2018'de yürürlüğe girmiştir.
Kolay
14Ülkemizde para basılmasına karar verme yetkisi hangi organa aittir?
- A) Anayasa Mahkemesi
- B) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
- C) Danıştay
- D) Türkiye Büyük Millet Meclisi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Türkiye Büyük Millet Meclisi
Para basılmasına karar vermek, TBMM'nin görev ve yetkileri arasında yer alır. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay ise yargı organlarıdır.
Kolay
15Anayasanın öngördüğü sınırlar içinde toplum yaşamını düzenleyen kanunları yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisine ne ad verilir?
- A) Yürütme
- B) Yargı
- C) Yasama
- D) Denetim
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yasama
Kanun yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisi yasama yetkisidir ve TBMM'ye aittir. Yürütme kanunları uygular, yargı ise adaletin gerçekleşmesini sağlar.
Kolay
16Cumhurbaşkanlığı forsunda 16 yıldız ve ortada bir güneş bulunur. Forstaki 16 yıldız neyi simgeler?
- A) Türkiye'deki 16 büyük şehri
- B) Anayasanın değiştirilemeyen 16 maddesini
- C) Meclisteki 16 komisyonu
- D) Tarihteki 16 büyük Türk imparatorluğunu
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Tarihteki 16 büyük Türk imparatorluğunu
Cumhurbaşkanlığı forsundaki 16 yıldız tarihteki 16 büyük Türk imparatorluğunu, ortadaki güneş ise Türkiye Cumhuriyeti'ni simgeler.
Kolay
17Bir mahkemede bir vatandaşın bir kamu kurumuna karşı açtığı dava, başka bir mahkemede de iki komşu arasındaki bir anlaşmazlık karara bağlanıyor. Bu örnekler yargı gücüyle ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) Mahkemeler yalnızca vatandaşlar arasındaki anlaşmazlıklara bakabilir.
- B) Devlet kurumlarıyla ilgili anlaşmazlıklar yargıya taşınamaz.
- C) Yargı yetkisi kanunları yapan Meclis tarafından kullanılır.
- D) Mahkemeler vatandaşların hem devlete hem de birbirlerine karşı haklarını korur.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Mahkemeler vatandaşların hem devlete hem de birbirlerine karşı haklarını korur.
Ders kitabına göre ülkemizde bağımsız ve tarafsız mahkemelerin olması vatandaşların hem devlete karşı hem de birbirlerine karşı haklarının korunmasını garanti altına alır; örnekteki iki dava bunu gösterir. Kamu kurumuna karşı açılan dava, devletle ilgili anlaşmazlıkların da yargıya taşınabildiğini gösterir; yargı yetkisi Meclis'e değil bağımsız ve tarafsız mahkemelere aittir.
Kolay
18Bir hâkim, önüne gelen davanın taraflarından birinin kendi akrabası olduğunu öğreniyor ve bu davaya bakmaktan çekiliyor. Dava başka bir hâkime veriliyor. Bu uygulama yargı yetkisinin kullanılmasında hangi ilkeyi korur?
- A) Yasama yetkisinin TBMM'ye ait olması
- B) Yürütme yetkisinin cumhurbaşkanında olması
- C) Mahkemelerin tarafsız olması
- D) Seçimlerin beş yılda bir yapılması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Mahkemelerin tarafsız olması
Anayasamıza göre yargı yetkisi Türk milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Hâkimin akrabasının taraf olduğu davadan çekilmesi, kararın taraflardan birini kayırma şüphesi taşımamasını, yani mahkemenin tarafsızlığını korur. Öteki seçenekler yasama, yürütme ve seçimlerle ilgilidir; yargının işleyişiyle ilgili değildir.
Orta
19Ahmet Bey, belediyenin evinin önündeki yolla ilgili verdiği bir kararın hukuka aykırı olduğunu düşünerek idare mahkemesinde dava açıyor. Taraflar kararlara itiraz ettikçe dava üst mahkemelere taşınıyor ve sonunda en üst yargı merciine ulaşıyor. Vatandaş ile devlet kurumları arasındaki bu tür davalarda en üst yetkili yargı merci hangisidir?
- A) Yargıtay
- B) Anayasa Mahkemesi
- C) Danıştay
- D) Uyuşmazlık Mahkemesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Danıştay
Belediye gibi bir kamu kurumunun işlemine karşı açılan dava idari davadır ve idari yargının en üst mercii Danıştaydır. Yargıtay ise kişiler arasındaki anlaşmazlıklar ve ceza davaları gibi adli davaların en üst mahkemesidir.
Orta
201920'de açılan TBMM hem kanun çıkarıyor hem de kendi içinden seçtiği bakanlar aracılığıyla ülkeyi yönetiyordu. Asker kaçaklarını yargılamak için kurulan İstiklal Mahkemeleri de Meclis üyelerinden oluşuyordu. O günlerde ülkenin birçok bölgesi işgal altındaydı ve ordu farklı cephelerde savaşıyordu. Meclisin bu dönemde yetkileri kendinde toplamasının temel nedeni hangisidir?
- A) Padişahın yetkilerinin genişletilmek istenmesi
- B) Çok partili hayata hızla geçilmek istenmesi
- C) Yargı bağımsızlığının güçlendirilmek istenmesi
- D) Olağanüstü şartlarda kararların hızla alınıp uygulanması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Olağanüstü şartlarda kararların hızla alınıp uygulanması
Savaş ve işgal ortamında kararların hızla alınıp hemen uygulanabilmesi için yasama, yürütme ve yargı yetkileri Mecliste toplanmıştır; buna kuvvetler birliği denir. Yetkilerin tek organda toplanması yargı bağımsızlığını güçlendirmez, tersine yargıyı Meclise bağlar.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.