Milli Mücadele Sergisi Kahraman Çocuklar (Dinleme/İzleme)

Millî Mücadele
not alarak izleme
anahtar kelime
eş anlam
ikna teknikleri
medya metni
kahramanlık

Kahraman Çocuklar içeriğinde Millî Mücadele nasıl anlatılır?

Milli Mücadele Sergisi Kahraman Çocuklar, Millî Mücadele yıllarında cepheye ve cephe gerisine destek veren çocukları tanıtan bir sergi videosudur. İçerik, vatan savunmasında küçük büyük herkesin fedakârlık gösterdiğini anlatır. İletisi, bağımsızlık mücadelesinin bütün milletin, çocukların bile omuz omuza vermesiyle kazanıldığıdır. İçerik not alarak izleme yöntemiyle izlenir ve izleme sırasında anahtar kelimeler kaydedilir. Mücadele, cephe, siper ve meydan muharebesi gibi kelimelerin bağlamdaki anlamları bulunur, eş ve zıt anlamlıları not edilir. Videoda yazı, müzik ve görüntünün ayrı ayrı işlevi ve birbirini nasıl desteklediği incelenir. Bu video başka bir videoyla içerik ve dil bakımından karşılaştırılır. Ayrıca bir konuşma metnindeki duygulara seslenme ve ortak geçmişi hatırlatma gibi ikna teknikleri belirlenir. Bir medya metni değerlendirilirken yalnız söylenene değil, görüntünün ve müziğin hangi duyguyu uyandırmak için seçildiğine de bakılır.

Milli Mücadele Sergisi Kahraman Çocuklar (Dinleme/İzleme): konu anlatımı ve özeti

Bu dinleme/izleme içeriği, Millî Mücadele yıllarında cepheye ve cephe gerisine destek veren çocukları tanıtan bir sergi videosudur. Vatan savunmasında küçük büyük herkesin fedakârlık gösterdiğini anlatır.

İçeriğin mesajı: Bağımsızlık mücadelesi bütün milletin, çocukların bile omuz omuza vermesiyle kazanılmıştır.
Not alarak izleme yöntemini kullanır, izlerken anahtar kelimeleri kaydedersin.
Mücadele, cephe, siper, meydan muharebesi gibi kelimelerin bağlamdaki anlamını bulur, eş ve zıt anlamlılarını not edersin.
Videoda yazı, müzik ve görüntünün ayrı ayrı işlevini ve birbirini nasıl desteklediğini incelersin.
Bu videoyu başka bir videoyla içerik ve dil bakımından karşılaştırır, benzerlik ve farklılıkları listelersin.
Bir konuşma metnindeki ikna tekniklerini (duygulara seslenme, ortak geçmişi hatırlatma vb.) belirler, medya metinlerinin tasarımını değerlendirirsin.

Unutma: Bir medya metnini değerlendirirken sadece söylenene değil, görüntünün ve müziğin hangi duyguyu uyandırmak için seçildiğine de bak.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bir sergi videosunda anlam üç kanaldan gelir: yazı, görüntü ve ses (müzik, anlatıcı). İzlerken her birini ayrı not et.

Yazı: Ekranda hangi bilgiler yazıyor? Tarih, isim, yer...
Görüntü: Hangi fotoğraflar ya da eşyalar gösteriliyor?
Ses: Müzik hüzünlü mü, coşkulu mu? Anlatıcının sesi nasıl?

Sonra kendine sor: Bu üçü birlikte bende hangi duyguyu uyandırmak istiyor?

Günlük hayattan: Bir reklamda arkadan gelen neşeli müzik, ürünü daha eğlenceli göstermek için seçilir. Sergi videosundaki müzik de bir duygu uyandırmak için seçilmiştir.

Sık yapılan hata: Eş anlamlı sanılan kelimeleri her cümlede birbirinin yerine kullanmak. Doğrusu: "Cephe" savaşın yapıldığı hattır, "siper" ise askerlerin korunmak için kazdığı çukurdur; yakın ama aynı değildir.

Derinleş

Millî Mücadele yıllarında cephe gerisinde çalışan çocukların yaşadıklarını araştır ve okulun için bir dakikalık sergi tanıtım metni hazırla. Metninin altına hangi görüntüyü ve hangi müziği kullanacağını, nedenleriyle birlikte yaz. Seçtiğin müzik izleyiciyi yanıltacak kadar duygusal olursa ne olur? Duygu ile bilgi arasındaki dengeyi nasıl kurarsın?

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.D.7.2Dinlemede/izlemede strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilme
T.D.7.3Dinleyeceğinin/izleyeceğinin içeriğine yönelik tahminde bulunabilme
T.D.7.4Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.D.7.19Dinlediğinde/izlediğinde kullanılan ikna etme tekniklerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.D.7.20Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.D.7.21Çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapabilme
T.K.7.13Konuşmasında sınıflandırma yapabilme
T.O.7.20Metinde kullanılan ikna etme tekniklerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Sergi rehberi, Millî Mücadele yıllarında çocukların da cephane taşıyıp yaralılara su götürdüğünü anlatıyor. Okula dönünce yazı yazan Cem, rehberin sık kullandığı "mücadele" kelimesinin yerine Türkçe kökenli eş anlamlı bir kelime kullanmak istiyor. Cem'in kullanabileceği eş anlamlı kelime hangisidir?
- A) barış
- B) savaşım
- C) uzlaşma
- D) dinlenme
Cevabı göster
Doğru cevap: B) savaşım
"Mücadele" bir amaç için güçlüklere karşı savaşmak demektir; Türkçe karşılığı "savaşım"dır. "Uzlaşma" iki taraf arasındaki bir ilişkiyi anlattığı için çekici görünebilir; ancak anlamca mücadelenin karşıtına, anlaşmaya yakındır.
Kolay
2Sergide izlenen belgeselde anlatıcı şöyle diyor: "Bu topraklarda yaşayan çocuklar, esaret altında büyümeyi kabul etmeyen bir milletin çocuklarıydı." Bilge, belgeselden sonra "esaret" kelimesinin zıt anlamlısını defterine yazmak istiyor. "Esaret" kelimesinin zıt anlamlısı hangisidir?
- A) özgürlük
- B) tutsaklık
- C) kölelik
- D) baskı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) özgürlük
"Esaret" tutsaklık demektir; zıt anlamlısı özgürlüktür. "Tutsaklık" belgeseldeki kelimeyle doğrudan ilişkili olduğu için çekicidir; ancak tutsaklık esaretin eş anlamlısıdır, zıt anlamlısı değildir.
Kolay
3Millî Mücadele sergisindeki sesli anlatımda bir köy çocuğunun hikâyesi dinletiliyor: "Babası cepheye gitmişti; köyde yalnızca kadınlar, yaşlılar ve çocuklar kalmıştı. Ekin biçme işi de onlara düşmüştü." Bu anlatımda geçen "cephe" kelimesi hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Bir binanın sokağa bakan ön yüzü
- B) Aynı görüşü paylaşan topluluk
- C) Bir dağın güneşe bakan yamacı
- D) Savaşta düşmanla çarpışılan bölge
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Savaşta düşmanla çarpışılan bölge
Babanın köyden ayrılıp gittiği, geride yalnızca kadınlar, yaşlılar ve çocukların kaldığı yer savaş alanıdır; "cephe" bu anlamdadır. Binanın ön yüzü de kelimenin bilinen bir anlamı olduğu için çekicidir; ancak anlatımın savaş yıllarını konu alması bu anlamı dışarıda bırakır.
Kolay
4Sergi salonunda "Kahraman Çocuklar" belgeseli gösterilecek. Öğretmen, öğrencilerden belgeseli izlerken not almalarını, ardından sınıfta belgeseli arkadaşlarına anlatmalarını istiyor. Belgeseli not alarak izlerken aşağıdakilerden hangisini yapmak doğru olur?
- A) Duyduğu her cümleyi kelimesi kelimesine yazmak
- B) Belgesel bitmeden hiçbir şey not etmemek
- C) Yalnızca görüntülerdeki renkleri listelemek
- D) Anahtar kelimeleri ve önemli bilgileri kısaca yazmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Anahtar kelimeleri ve önemli bilgileri kısaca yazmak
Not alırken izlemeyi aksatmamak için anahtar kelimeler ve önemli bilgiler kısaca yazılır. Her cümleyi yazmak eksiksiz olduğu için çekicidir; ancak bu sırada izleyici yeni bilgileri kaçırır ve ana fikri ayırt edemez.
Kolay
5Sergideki bir yazıda “Kasabadaki atölyelerde cephane imalatına gece gündüz devam edildi.” deniyor. Bu cümledeki “imalat” sözcüğünün anlamca en yakını hangisidir?
- A) Taşıma
- B) Üretim
- C) Satış
- D) Saklama
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Üretim
“İmalat”, bir şeyi yapma, üretme işidir; atölyelerde cephane üretildiği anlatılmaktadır.
Kolay
6“Mücadele” sözcüğünün eş anlamlısı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Barış
- B) Savaşım
- C) Dinlenme
- D) Kaçış
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Savaşım
“Mücadele” ile “savaşım” aynı anlamı taşır: bir amaç için güçlüklere karşı uğraşmak. “Barış” ise karşıt anlamlıya yakındır.
Kolay
7Bir sergi panosunda “Cephe gerisindeki kadınlar ve çocuklar, cephane taşıyarak askerlere destek oldu.” yazıyor. Bu cümlede “cephe” sözcüğü hangi anlamdadır?
- A) Savaşın yapıldığı bölge
- B) Bir binanın dış yüzü
- C) Bir konudaki görüş ayrılığı
- D) Bir kentin en kalabalık meydanı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Savaşın yapıldığı bölge
Cümlede “cephe”, savaşın sürdüğü, askerlerin bulunduğu bölgedir; “cephe gerisi” ise savaş alanının arkasındaki köy ve kentlerdir. Bir binanın dış yüzü anlamı bu bağlama uymaz.
Kolay
8Bir videonun açılışında ekranda “1919-1922” yazısı beliriyor; aynı anda anlatıcı “1919 ile 1922 yılları arasında…” diye konuşmaya başlıyor. Bu bölümde yazı ile konuşma sesi arasındaki ilişki hangisidir?
- A) Tek başına anlam oluşturma
- B) Birbiriyle çelişme
- C) Anlamla ilgisiz süs
- D) Eş anlam oluşturma
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Eş anlam oluşturma
Yazı ve ses aynı bilgiyi (1919-1922) verdiği için eş anlam oluşturur. İkisi birbiriyle çelişmez; yazı da anlam taşıdığı için süs değildir.
Kolay
9Bir mağaza ilanında “Bu indirim yalnızca bugün geçerli, son 10 ürün!” yazıyor. İlanda kullanılan ikna tekniği hangisidir?
- A) Toplumsal kanıt
- B) Sevgi (hoşlanma)
- C) Kıtlık
- D) Tutarlılık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kıtlık
Zamanın (yalnızca bugün) ve miktarın (son 10 ürün) sınırlı olduğunu vurgulamak kıtlık tekniğidir. İlanda çoğunluğun davranışı ya da sevilen bir kişi yoktur.
Kolay
10Sergideki bir panoda şu yazıyor: “Askerler düşman ateşinden korunmak için toprağa kazdıkları siperlerde günlerce beklediler.” Bu cümlede “siper” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Askerlerin geceleri uyuduğu büyük çadır
- B) Düşman ateşinden korunmak için kazılan çukur
- C) Cephanenin taşındığı tahta araba
- D) Savaşın yapıldığı geniş alan
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Düşman ateşinden korunmak için kazılan çukur
“Siper”, savaşta düşman ateşinden korunmak için kazılan çukur ya da korunak demektir; cümledeki “toprağa kazdıkları” sözü de bunu gösterir.
Kolay
11Sergideki bir yazıda “Köylüler, yıllarca süren savaşta dirlik nedir unutmuştu.” deniyor. Bu cümlede “dirlik” sözcüğü hangi anlamdadır?
- A) Askerlik görevi
- B) Huzur ve rahatlık
- C) Cephane deposu
- D) Savaş meydanı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Huzur ve rahatlık
“Dirlik”, rahat ve huzur içinde yaşama, geçim düzenidir; savaş yıllarında bu huzurun kaybolduğu anlatılır. Diğer seçenekler savaşla ilgili ama bu sözcüğün anlamı olmayan kavramlardır.
Kolay
12Bir videonun başlığı “Millî Mücadele Sergisi: Kahraman Çocuklar” ve kapak görselinde cephane sandığı taşıyan çocuklar var. Başlık ve görselden hareketle videonun içeriğine yönelik en uygun tahmin hangisidir?
- A) Günümüzde düzenlenen bir çocuk oyunları şenliği tanıtılacaktır.
- B) Bir müzenin açılış saatleri bildirilecektir.
- C) Çocuklar için bir yemek tarifi verilecektir.
- D) Millî Mücadele yıllarında savaşa destek veren çocuklar anlatılacaktır.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Millî Mücadele yıllarında savaşa destek veren çocuklar anlatılacaktır.
Başlıktaki “Millî Mücadele” ve “Kahraman Çocuklar” sözleri ile cephane taşıyan çocuk görseli, savaşa destek veren çocukların anlatılacağını düşündürür. Öteki tahminlerin başlık ve görselde dayanağı yoktur.
Kolay
13“Esaret” sözcüğü ile “hürriyet” sözcüğü arasındaki anlam ilişkisi aşağıdakilerin hangisinde vardır?
- A) vatan – yurt
- B) cephe – siper
- C) savaş – muharebe
- D) karanlık – aydınlık
Cevabı göster
Doğru cevap: D) karanlık – aydınlık
“Esaret” ile “hürriyet” zıt anlamlıdır; “karanlık – aydınlık” da zıt anlamlıdır. “Vatan – yurt” ile “savaş – muharebe” eş anlamlıdır.
Kolay
14Elif, “Kahraman Çocuklar” videosunu not alarak izleme yöntemiyle izleyecektir. Aşağıdakilerden hangisi bu yönteme uygun bir davranıştır?
- A) Videoda geçen önemli kişi, olay ve anahtar kelimeleri kısaca yazmak
- B) Videodaki her cümleyi eksiksiz yazmaya çalışmak
- C) Videoyu izlerken hiçbir şey yazmamak
- D) Yalnızca videonun süresini not etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Videoda geçen önemli kişi, olay ve anahtar kelimeleri kısaca yazmak
Not alarak izlemede önemli bilgiler ve anahtar kelimeler kısa notlarla kaydedilir. Her cümleyi yazmaya çalışmak dinlemeyi aksatır ve önemliyi önemsizden ayırmayı engeller.
Kolay
15Bir konuşmacı şöyle diyor: “Kardeşlerim, Edirne'den Kars'a, Anadolu'nun dört bir yanındaki kardeşlerimiz akın akın cephelere koşuyor.” Konuşmacı bu sözlerle dinleyicileri hangi yolla etkilemeye çalışmaktadır?
- A) Başkalarının da aynı şeyi yaptığını göstererek
- B) Kendi uzmanlığını öne çıkararak
- C) Zamanın az kaldığını vurgulayarak
- D) Bir ürünün fiyatını düşürerek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Başkalarının da aynı şeyi yaptığını göstererek
Konuşmacı, ülkenin dört bir yanından insanların cepheye koştuğunu söyleyerek dinleyicilerin de onlara katılmasını ister; bu, toplumsal kanıttır. Kendi uzmanlığından ya da zamanın darlığından bu bölümde söz edilmez.
Kolay
16“Bireyler toplumdaki çoğunluğun düşünce ve davranışlarına uygun davranma eğilimindedir.” Bu açıklama hangi ikna tekniğine aittir?
- A) Kıtlık
- B) Toplumsal kanıt
- C) Otorite
- D) Karşıtlık
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Toplumsal kanıt
Çoğunluğun davranışını öne sürerek ikna etmeye “toplumsal kanıt” denir. Kıtlık azlığı, otorite uzmanlığı, karşıtlık ise zıtlıkları kullanır.
Kolay
17Okulun kitap bağışı kampanyasını yürüten ekip, öğrencileri ikna etmek için “sevgi (hoşlanma)” tekniğini kullanmak istiyor. Bu teknik, insanların sevdikleri kişilerden gelen istekleri daha kolay kabul etmesine dayanır. Ekip bu tekniği kullanmak için aşağıdakilerden hangisini yapmalıdır?
- A) Bağış çağrısını öğrencilerin sevdiği bir öğretmene yaptırmak
- B) Kampanyanın yalnızca cuma gününe kadar süreceğini duyurmak
- C) Okuldaki öğrencilerin çoğunun bağış yaptığını söylemek
- D) Okumanın yararlarını bir uzmanın sözleriyle anlatmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bağış çağrısını öğrencilerin sevdiği bir öğretmene yaptırmak
Sevgi (hoşlanma) tekniğinde istek, karşıdaki kişinin sevdiği biri aracılığıyla iletilir; çağrıyı sevilen bir öğretmenin yapması bu tekniğe uyar. Sürenin sınırlı olduğunu vurgulamak kıtlık, çoğunluğun davranışını öne sürmek toplumsal kanıt, uzman sözüne dayanmak otorite tekniğidir.
Kolay
18Bir genel ağ sayfasının editörlüğünü üstlenen Selin, Atatürk'ün fotoğraflarını sınıflandırıp arkadaşlarına sunacak. Fotoğrafları şu başlıklar altında toplamış: “Eğitim Yılları”, “Askerlik Yılları”, “Devlet Yöneticiliği Yılları”, “Gülümsediği Fotoğraflar”. Selin'in başlıklarından hangisi öteki başlıklardan farklı bir ölçüte göre oluşturulmuştur?
- A) Eğitim Yılları
- B) Askerlik Yılları
- C) Devlet Yöneticiliği Yılları
- D) Gülümsediği Fotoğraflar
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Gülümsediği Fotoğraflar
Sınıflandırmada bütün gruplar aynı ölçüte göre oluşturulur. “Eğitim Yılları”, “Askerlik Yılları” ve “Devlet Yöneticiliği Yılları” başlıkları fotoğrafları Atatürk'ün yaşam dönemlerine göre ayırır. “Gülümsediği Fotoğraflar” ise yüz ifadesine göre oluşturulmuştur; bu gruptaki bir fotoğraf aynı zamanda öteki gruplardan birine de girer.
Orta
19Belgeselin anlatıcısı şöyle diyor: "Cephede askerler, cephe gerisinde kadınlar ve çocuklar; bütün bir millet aynı inançla omuz omuza vermişti." Anlatıcının "omuz omuza vermek" sözüyle anlatmak istediği hangisidir?
- A) Dayanışma içinde birlikte çalışmak
- B) Kalabalıkta sıkışıp kalmak
- C) Birbirine sırt çevirip ayrılmak
- D) Yorgunluktan birbirine yaslanmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dayanışma içinde birlikte çalışmak
"Omuz omuza vermek" deyimi, bir amaç için el birliğiyle, dayanışma içinde çalışmak demektir. Yorgunluktan birbirine yaslanmak sözün gerçek anlamına yakın olduğu için çekicidir; ancak anlatıcı askerleri, kadınları ve çocukları ortak bir amaçta birleştirerek deyimin mecaz anlamını kullanmıştır.
Orta
20Canlandırmanın devamında konuşmacı şöyle sesleniyor: "Vatanı kurtarmak için imkânlarımız gibi vaktimiz de kısıtlı. Bugün harekete geçmezsek yarın bir karış toprağımız dahi kalmayabilir." Salondaki izleyiciler bu sözlerden sonra derin bir sessizliğe gömülüyor. Konuşmacı bu sözlerde hangi ikna tekniğini kullanmıştır?
- A) Kıtlık
- B) Otorite
- C) Tutarlılık
- D) Sevgi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kıtlık
Konuşmacı zamanın ve imkânların azlığını vurgulayarak dinleyiciyi hemen harekete geçirmeye çalışmıştır; bu, kıtlık tekniğidir. Sevgi çekici olabilir, çünkü vatan toprağından söz edilir; ancak sözlerin ikna gücü kalan sürenin azlığına dayanmaktadır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.