Mustafa 1881-1920 Tarihe Atılan İmza

Millî Mücadele
Samsun
soru sorarak okuma
anahtar kelime
ikna teknikleri
anlam çelişkisi
bağımsızlık

Mustafa 1881-1920 Tarihe Atılan İmza metninde ne anlatılır?

Mustafa 1881-1920 Tarihe Atılan İmza, Mustafa Kemal Paşa'nın Bandırma vapuruyla Samsun'a çıkışını ve Millî Mücadele'nin başlangıç günlerini anlatan bilgilendirici bir metindir. 16 Mayıs 1919'da İstanbul'dan yola çıkan Mustafa Kemal, tehlikelere ve fırtınaya rağmen yolculuğu sürdürmeye karar verir. İzmir'in işgali halkı uyandırır; düzenlenen mitinglerle millî bilinç güçlenir. O dönemde manda gibi farklı kurtuluş fikirleri tartışılırken Mustafa Kemal tam bağımsızlıktan yana tavır alır. Metin, zor şartlarda kararlı bir liderin ve milletin birlik olmasının önemini gösterir. İletisi, bağımsızlığın cesaret, soğukkanlılık ve milletin birlikte hareket etmesiyle kazanıldığıdır. Metin soru sorarak okuma yöntemiyle okunur; başlık ve alt başlıklardan sorular üretilip cevapları aranır. Anahtar kelimeler belirlenir, karikatürlerdeki ikna teknikleri incelenir. "Tam olarak yaklaşık" gibi anlamca çelişen kelimelerin aynı cümlede kullanılması bir anlatım bozukluğudur.

Mustafa 1881-1920 Tarihe Atılan İmza: konu anlatımı ve özeti

Bu bilgilendirici metin, Mustafa Kemal Paşa'nın Bandırma vapuruyla Samsun'a çıkışını ve Millî Mücadele'nin başlangıç günlerini anlatır. Zor şartlarda kararlı bir liderin ve milletin birlik olmasının önemini gösterir.

16 Mayıs 1919'da İstanbul'dan yola çıkan Mustafa Kemal, tehlikelere ve fırtınaya rağmen yolculuğu sürdürmeye karar verir.
İzmir'in işgali halkı uyandırır; mitinglerle millî bilinç güçlenir.
O dönemde manda gibi farklı kurtuluş fikirleri vardır; Mustafa Kemal ise tam bağımsızlıktan yanadır.
Metnin mesajı: Bağımsızlık; cesaret, soğukkanlılık ve milletin birlikte hareket etmesiyle kazanılır.
Soru sorarak okuma yöntemini kullanır, başlık ve alt başlıklardan sorular üretip cevaplarını ararsın.
Anahtar kelimeleri belirler, karikatürlerde kullanılan ikna tekniklerini incelersin.
Anlatım bozukluklarını fark etmeyi öğrenirsin: Aynı cümlede anlamca çelişen kelimelerden birini çıkararak cümleyi düzeltirsin.

Unutma: "Tam olarak yaklaşık" gibi anlamca çelişen kelimeleri aynı cümlede kullanma; birini seç.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bilgilendirici bir metni anlamanın etkili yollarından biri soru sorarak okumaktır.

Her alt başlığı bir soruya çevir: "Samsun'a Yolculuk" → "Yolculuk neden ve nasıl yapıldı?"
Paragrafı oku ve sorunun cevabını işaretle.
Cevabı kendi cümlenle kenara yaz.

Bu yöntemle metni bitirdiğinde elinde hazır bir özet olur.

Anlatım bozukluğu için örnek: "Toplantı tam olarak yaklaşık iki saat sürdü." cümlesinde "tam olarak" kesinlik, "yaklaşık" tahmin bildirir; ikisi birlikte kullanılamaz. Doğrusu: "Toplantı yaklaşık iki saat sürdü."

Sık yapılan hata: Karikatürü yalnızca komik bir resim olarak görmek. Doğrusu: Karikatür, bir düşünceyi savunmak ya da eleştirmek için çizilir; çizerin okuru neye ikna etmek istediğini sormalısın.

Derinleş

Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışını o günlerde bir gazeteci olsaydın nasıl duyururdun? Kısa bir haber metni yaz ve habere uygun bir başlık seç. Ardından aynı olayı bugün sosyal medyada paylaşılacak kısa bir gönderiye dönüştür. İki metin arasında dil, uzunluk ve ikna yolları bakımından hangi farklar oluştu? Tarih dersinde öğrendiklerinle bilgilerini doğrula.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.O.7.2Okumada strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilme
T.O.7.5Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.7.6Görselle iletilen anlamı belirleyebilme
T.O.7.7Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme
T.Y.7.18Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme
T.Y.7.21Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Fatma, "Mustafa 1881-1920 Tarihe Atılan İmza" metnini soru sorarak okuma yöntemiyle okuyacak. Henüz metnin ilk cümlesine geçmeden, okurken cevabını arayacağı sorular hazırlamak istiyor. Fatma soruları hazırlarken öncelikle metnin hangi bölümlerinden yararlanmalıdır?
- A) Yalnızca son paragrafından
- B) Yazarın biyografisinden
- C) Kaynakça bölümünden
- D) Başlık ve alt başlıklarından
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Başlık ve alt başlıklarından
Soru sorarak okumada okumaya başlamadan önce başlık ve alt başlıklara bakılır, bunlar soruya dönüştürülür. Son paragraf metnin sonucunu verdiği için çekici görünebilir; ancak sonu önceden okumak, cevabı okurken arama amacını ortadan kaldırır.
Kolay
2Samsun'daki Bandırma Vapuru Gemi Müzesi'ni gezen Ayşe, defterine şunu yazıyor: "Mustafa Kemal Paşa'nın Millî Mücadele'yi başlatmak için Samsun'a ayak bastığı gün, bugün Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı olarak kutlanıyor." Ayşe'nin sözünü ettiği gün hangisidir?
- A) 19 Mayıs 1919
- B) 23 Nisan 1920
- C) 30 Ağustos 1922
- D) 29 Ekim 1923
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 19 Mayıs 1919
Mustafa Kemal Paşa 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmış ve bu gün Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı olarak kutlanmaktadır. 23 Nisan 1920 de Millî Mücadele'nin önemli bir tarihi olduğu için çekicidir; ancak o gün Ankara'da Büyük Millet Meclisi açılmıştır ve Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanır.
Kolay
3Sınıf, Samsun gezisini anlatan yazıları değerlendiriyor. Öğretmen, Ali'nin yazısındaki bir cümlede birbiriyle çelişen kelimeler bulunduğunu, bu yüzden okurun ne kastedildiğini anlayamadığını söylüyor. Ali'nin yazısındaki aşağıdaki cümlelerden hangisinde anlamca çelişen kelimeler bir arada kullanılmıştır?
- A) Müzede yaklaşık üç saat kaldık.
- B) Müzede tam üç saat kaldık.
- C) Müzede tam olarak yaklaşık üç saat kaldık.
- D) Müzede aşağı yukarı üç saat kaldık.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Müzede tam olarak yaklaşık üç saat kaldık.
"Tam olarak" kesinlik, "yaklaşık" ise tahmin bildirir; ikisi bir arada kullanılınca anlam çelişkisi oluşur. "Aşağı yukarı" sözü "aşağı" ve "yukarı" gibi zıt kelimeler içerdiği için çekicidir; ancak bu ikileme tek başına "yaklaşık" anlamı taşır, cümlede çelişki yaratmaz.
Kolay
4Metinde, işgal yıllarında bazı aydınların ülkenin kurtuluşu için farklı yollar önerdiği anlatılır: Kimileri büyük bir devletin himayesine girmeyi, kimileri her bölgenin kendi başının çaresine bakmasını savunur. Mustafa Kemal Paşa ise Samsun'a çıktığında bu görüşlerin hiçbirini benimsemez. Buna göre Mustafa Kemal Paşa'nın savunduğu kurtuluş yolu hangisidir?
- A) İngiltere'nin mandası altına girip korunmak
- B) Tam bağımsız, yeni bir Türk devleti kurmak
- C) Amerika'nın mandasını isteyip yardım almak
- D) Her bölgenin kendi kurtuluş yolunu araması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tam bağımsız, yeni bir Türk devleti kurmak
Mustafa Kemal Paşa, manda ve himaye fikirlerini de bölgesel çözümleri de reddederek tam bağımsız yeni bir Türk devleti kurmayı savunmuştur. Bölgesel kurtuluş yolu, bölgelerde kurulan direniş örgütleri nedeniyle çekicidir; ancak o, bu dağınık direnişi tek bir millî mücadelede birleştirmeyi amaçlamıştır.
Kolay
5Metinde Mustafa Kemal'in Bandırma vapuruna binmeden hemen önce bir arkadaşının yanına gelip heyecanla bir haber verdiği anlatılır. Arkadaşının verdiği haber nedir?
- A) Fırtına çıkacağı için yolculuğun ertelendiği
- B) Samsun'un işgal edildiği
- C) Bandırma vapurunun batırılacağı
- D) Vapurun kaptanının değiştirildiği
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bandırma vapurunun batırılacağı
Arkadaşı, güvenilir bir kaynaktan “Bandırma vapurunu batıracaklarmış!” bilgisini aldığını söyler. Fırtına yolculuk sırasında çıkar; yolculuk ertelenmez.
Kolay
6Bandırma vapuru yola çıkmadan önce Sirkeci'de İngilizler tarafından sıkı bir aramadan geçirilir. Metne göre İngilizler vapurda ne aramaktadır?
- A) Silah ve cephane
- B) Gizli mektuplar
- C) Kaçak yolcular
- D) Altın ve para
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Silah ve cephane
Metinde “Silah ve cephane aranıyor.” denir. Mustafa Kemal de güvertedekilere silah ve cephane değil, ideal ve iman götürdüklerini söyler.
Kolay
7Mustafa Kemal Samsun'a geldiğinde heyetin yerleştiği yer ve karargâh olarak kullanılan bina metinde belirtilir. Heyet nereye yerleşmiştir?
- A) Tütün idaresinin binasına
- B) Mıntıka Palas Oteli'ne
- C) Askerî hastaneye
- D) Bir köy evine
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Mıntıka Palas Oteli'ne
Heyet, yataklar ve çarşaflarla hazırlanan Mıntıka Palas Oteli'ne yerleşir. Tütün idaresinin yanındaki bina ise karargâh olarak kullanılır.
Kolay
8Mustafa Kemal Samsun'a ulaşır ulaşmaz dinlenmeden çalışmaya başlar. Aşağıdakilerden hangisi metinde onun Samsun'da yaptığı işlerden biri değildir?
- A) Zarar gören köyleri ziyaret etmek
- B) Şikâyet mektuplarını okumak
- C) İstanbul'a telgrafla rapor göndermek
- D) Bir gazete çıkarmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bir gazete çıkarmak
Metinde köyleri ziyaret ettiği, şikâyet mektuplarını okuduğu ve raporunu İstanbul'a telgrafla yolladığı anlatılır. Gazete çıkarmak metinde geçmez.
Kolay
9Mustafa Kemal Samsun'a çıktığında onu karşılayanlar arasında bir kadın da vardır. Yazar, bu kadının bir anlamda tüm kadınları temsil ettiğini söyler. Bu kadın kimdir?
- A) Halide Edip
- B) Hatice Nine
- C) Zübeyde Hanım
- D) Hemşire Sakine Hanım
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hemşire Sakine Hanım
Metinde karşılayanlar arasında “Hemşire Sakine Hanım” olduğu belirtilir. Halide Edip ise İstanbul'daki mitingde konuşan kişidir.
Kolay
10Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlamca çelişen sözcükler bir arada kullanılmıştır?
- A) Kuşkusuz gezi sanırım cumartesi yapılacak.
- B) Gezi büyük olasılıkla cumartesi yapılacak.
- C) Gezi kesinlikle cumartesi yapılacak.
- D) Gezi sanırım cumartesi yapılacak.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kuşkusuz gezi sanırım cumartesi yapılacak.
“Kuşkusuz” kesinlik, “sanırım” tahmin bildirir; ikisi aynı cümlede çelişir. Öteki cümlelerde yalnızca biri kullanıldığı için anlam açıktır.
Kolay
11Mustafa Kemal'in Nutuk'u hangi cümleyle başlattığı metinde verilmiştir. Bu cümle hangisidir?
- A) “Biz Anadolu'ya ideal ve iman götürüyoruz.”
- B) “1919 yılı Mayıs'ının 19'uncu günü Samsun'a çıktım.”
- C) “Devam edelim.”
- D) “Düşman buraya gelmeseydi bütün memleket gaflet içinde kalırdı.”
Cevabı göster
Doğru cevap: B) “1919 yılı Mayıs'ının 19'uncu günü Samsun'a çıktım.”
Metinde Nutuk'un başlangıç cümlesi olarak “1919 yılı Mayıs'ının 19'uncu günü Samsun'a çıktım.” verilmiştir. Öteki sözler yolculuk ve işgal sırasında söylenmiştir.
Kolay
12Vapur boğazdan çıkarken müthiş bir fırtına başlar. Metne göre Mustafa Kemal bu durumda ne söyler?
- A) “Devam edelim.”
- B) “Geri dönelim.”
- C) “Sinop'ta bekleyelim.”
- D) “Herkes kamarasına gitsin.”
Cevabı göster
Doğru cevap: A) “Devam edelim.”
Metinde Mustafa Kemal'in fırtınaya rağmen kararlılıkla “Devam edelim.” dediği yazılıdır. Herkes kamarasına gider ama o güvertede kalır.
Kolay
13Metnin “Üç Çıkış Yolu” bölümünde o dönemde benimsenen kurtuluş yolları sıralanır. Aşağıdakilerden hangisi bu üç yoldan biri değildir?
- A) İngiltere'nin mandasına girip onun korumasını istemek
- B) Amerika'nın mandasını istemek ve ona bağlanmak
- C) Her bölgede ayrı ayrı kurtuluş yolları aramak
- D) Millî egemenliğe dayalı tam bağımsız bir devlet kurmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Millî egemenliğe dayalı tam bağımsız bir devlet kurmak
Tam bağımsız yeni bir devlet kurmak, Mustafa Kemal'in bu üç yola karşı çıkarak benimsediği kendi kararıdır. Öteki üç seçenek metinde sayılan çıkış yollarıdır.
Kolay
14Mustafa Kemal, vapurun kaptanı Kayserili İsmail Hakkı'ya bir talimat verir. Bu talimat hangisidir?
- A) Açık denize açılıp en kısa yoldan Samsun'a gitmek
- B) Fırtına başlayınca hemen İstanbul'a dönmek
- C) Yolculuk boyunca hiçbir limana uğramamak
- D) Kıyıyı takip ederek gitmek, bir gemi görülürse vapuru sahile oturtmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kıyıyı takip ederek gitmek, bir gemi görülürse vapuru sahile oturtmak
Mustafa Kemal, “Kıyıyı takip ederek gidelim, bir gemi görürsen gemiyi sahile oturt!” der. Açık denize çıkmak ya da geri dönmek istenmez.
Kolay
15Mustafa Kemal Sinop'a ayak basıp oradan kara yoluyla devam etmeyi düşünür, fakat bundan vazgeçilir. Metne göre bunun nedeni nedir?
- A) Kara yolunun olmadığının öğrenilmesi
- B) Sinop'un işgal altında olması
- C) Vapurun bozulması
- D) Hava koşullarının düzelmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kara yolunun olmadığının öğrenilmesi
Metinde “Yol olmadığı öğrenilince yola denizden devam ediliyor.” denir. İşgal ya da bozulma bu kararın nedeni olarak anlatılmaz.
Kolay
16Bandırma vapuru yolculuk sırasında bazı limanlara uğrar. Metne göre vapurun Samsun'a varmadan önce uğradığı yerler hangi sırayla verilmiştir?
- A) Sinop, İnebolu
- B) İnebolu, Sinop
- C) Trabzon, Sinop
- D) İnebolu, Trabzon
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İnebolu, Sinop
Vapur 17 Mayıs'ta İnebolu'ya, 18 Mayıs'ta Sinop'a gelir, 19 Mayıs'ta Samsun'a ulaşır. Trabzon metinde geçmez.
Kolay
17Emre, “Mustafa 1881-1920 Tarihe Atılan İmza” metnini soru sorarak okuma yöntemiyle okuyor ve defterine dört soru yazıyor. Öğretmeni, bazı soruların cevabının metinde açıkça yazdığını, bazılarının ise ancak metindeki bilgilerden çıkarım yapılarak cevaplanabileceğini söylüyor. Emre'nin aşağıdaki sorularından hangisi, cevabı metinde açıkça yazmadığı için çıkarım yapmayı gerektirir?
- A) Bandırma vapuru Samsun'a hangi gün ve tarihte ulaşmıştır?
- B) Mustafa Kemal fırtına başlayınca ne söylemiştir?
- C) Heyet Samsun'da hangi otele yerleşmiştir?
- D) Yazar bu metni hangi düşünceyi iletmek için yazmıştır?
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yazar bu metni hangi düşünceyi iletmek için yazmıştır?
Vapurun Samsun'a ulaştığı tarih (19 Mayıs 1919), Mustafa Kemal'in fırtınadaki sözü (“Devam edelim.”) ve heyetin yerleştiği otel metinde açıkça yazar. Yazarın metni hangi düşünceyi iletmek için yazdığı ise tek bir cümlede verilmez; okur bunu metnin bütününden çıkarır.
Kolay
18“Mustafa 1881-1920 Tarihe Atılan İmza” metninde “Tarihî Yolculuk Başlıyor”, “‘Millî Mesai’ Başlıyor”, “Millî Bilinç Uyanıyor” ve “Üç Çıkış Yolu” gibi alt başlıklar vardır. Metin için hazırlanan temsilî bir resimde büyük bir meydanı dolduran kalabalık, siyah örtüyle kaplı bir kürsü ve kürsüden halka seslenen bir konuşmacı yer alıyor. Bu resim, metnin hangi alt başlığı altındaki bölümle ilişkilidir?
- A) Tarihî Yolculuk Başlıyor
- B) ‘Millî Mesai’ Başlıyor
- C) Millî Bilinç Uyanıyor
- D) Üç Çıkış Yolu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Millî Bilinç Uyanıyor
Meydanı dolduran kalabalık, siyah örtülü kürsü ve halka seslenen konuşmacı, İzmir'in işgalinden sonra İstanbul'da düzenlenen mitingleri anlatır. Bu mitingler “Millî Bilinç Uyanıyor” alt başlığı altında anlatılmıştır. “Tarihî Yolculuk Başlıyor” vapur yolculuğunu, “‘Millî Mesai’ Başlıyor” Samsun'daki çalışmaları, “Üç Çıkış Yolu” ise kurtuluş için öne sürülen görüşleri konu alır.
Orta
19Okul gazetesindeki bir haberde şu cümle yer alıyor: "Gezi otobüsü tamı tamına üç beş saatte Samsun'a ulaştı." Editör Kerem, cümledeki anlam çelişkisini fark ediyor ve cümleyi düzeltmek için dört farklı öneri yazıyor. Kerem'in önerilerinden hangisi çelişkiyi doğru biçimde gidermiştir?
- A) Gezi otobüsü tamı tamına aşağı yukarı beş saatte ulaştı.
- B) Gezi otobüsü belki de kesinlikle üç saatte ulaştı.
- C) Gezi otobüsü üç beş saatte Samsun'a ulaştı.
- D) Gezi otobüsü tam olarak üç beş saatte ulaştı.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gezi otobüsü üç beş saatte Samsun'a ulaştı.
"Tamı tamına" kesinlik, "üç beş" ise belirsizlik bildirir; kesinlik bildiren sözü çıkarmak çelişkiyi giderir. "Tam olarak" ile kurulan öneri farklı bir kelime kullandığı için çekicidir; ancak o da kesinlik bildirir ve "üç beş" ile çelişmeye devam eder.
Orta
20Mustafa Kemal Paşa, İzmir'in işgal edildiği günleri anlatırken, düşman İzmir'e gelmeseydi bütün memleketin gaflet içinde kalacağını söyler. "Gaflet", tehlikeyi fark etmeyip habersiz ve dalgın kalma durumudur. Bu söze göre İzmir'in işgali nasıl bir sonuç doğurmuştur?
- A) Halk tehlikeyi fark edip direnmeye başlamıştır.
- B) Halk mücadeleden tümüyle vazgeçmiştir.
- C) İşgal yalnızca İzmir'le sınırlı kalmıştır.
- D) İstanbul halkı olaylara kayıtsız kalmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Halk tehlikeyi fark edip direnmeye başlamıştır.
Paşa'ya göre işgal, memleketi gafletten uyandırmış, halk tehlikeyi görüp direnişe geçmiştir. "İstanbul halkı olaylara kayıtsız kalmıştır" seçeneği gaflet kavramına yakın olduğu için çekicidir; oysa sözde işgalin halkı tam tersine uyandırdığı anlatılır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.