Gözüm Arkada Kalmayacak (Serbest Okuma Metni)

anı
Atatürk
çocuk sevgisi
vatan sevgisi
diyalog
gelecek nesil

Gözüm Arkada Kalmayacak metninde ne anlatılır?

Gözüm Arkada Kalmayacak, Gazi Mustafa Kemal'in Çankaya'da uçurtma uçuran küçük Cemil ile karşılaşmasını anlatan bir anıdır. Olayı, Cumhurbaşkanlığı genel yazmanlığı görevinde de bulunan yazar Ercüment Ekrem Talu tanık olduğu bir anı olarak birinci ağızdan aktarır. Metin, Atatürk'ün çocuklara verdiği değeri ve geleceğe duyduğu güveni gösterir. Atatürk nerede bir çocuk görse onunla yakından ilgilenir, sorular sorarak sıcak bir bağ kurar. Karşılaştığı çocuk onu hemen tanır ve büyüyünce vatanı koruyacağını söyler; bu kararlı cevap Atatürk'ü çok duygulandırır. Konuşmalar karşılıklı diyaloglarla verilir. Metnin iletisi, vatan sevgisiyle yetişen yeni nesillerin Cumhuriyet'in en güvenilir emanetçileri olduğudur. Başlık, Atatürk'ün gençlere duyduğu güveni özetleyen bir ifadeden gelir. Anı türünde yazar yaşadığı ya da tanık olduğu gerçek olayları anlattığı için kişiler, yer ve zaman gerçektir.

Gözüm Arkada Kalmayacak (Serbest Okuma Metni): konu anlatımı ve özeti

Bu serbest okuma metni, Gazi Mustafa Kemal'in Çankaya'da uçurtma uçuran küçük bir çocukla karşılaşmasını anlatan bir anıdır. Atatürk'ün çocuklara verdiği değeri ve geleceğe duyduğu güveni gösterir.

Atatürk nerede bir çocuk görse onunla ilgilenir, sorular sorarak sıcak bir bağ kurar.
Karşılaştığı çocuk onu hemen tanır ve büyüyünce vatanı koruyacağını söyler.
Çocuğun bu kararlı cevabı Atatürk'ü çok duygulandırır.
Metnin mesajı: Vatan sevgisiyle yetişen yeni nesiller, Cumhuriyet'in en güvenilir emanetçileridir.
Olay, yazarın tanık olduğu bir anı olarak birinci ağızdan aktarılır; konuşmalar karşılıklı diyaloglarla verilir.
Başlık, Atatürk'ün gençlere duyduğu güveni özetleyen bir ifadeden gelir.
Metni okurken Atatürk'ün çocuklarla nasıl iletişim kurduğuna ve bu küçük olayın büyük bir düşünceye nasıl bağlandığına dikkat edersin.

Unutma: Anı türünde yazar, yaşadığı ya da tanık olduğu gerçek olayları anlatır; bu yüzden kişiler, yer ve zaman gerçektir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bu metin bir anıdır. Anının en temel özelliği, yazarın gerçekten yaşadığı ya da tanık olduğu olayları anlatmasıdır.

Anıyı tanımak için şu üç soruyu sor:

Olayı anlatan kişi olayın içinde ya da yanında mı? (Burada evet, tanık olarak.)
Kişiler, yer ve zaman gerçek mi? (Evet; Atatürk, Çankaya.)
Anlatım birinci ağızdan mı? (Evet, "gördüm, duydum" gibi.)

Üç sorunun cevabı da "evet" ise metin anıdır.

Günlük hayattan: Bayram sabahı dedenle yaşadığın bir olayı yazarsan anı yazmış olursun; uydurduğun bir olayı yazarsan hikâye yazmış olursun.

Sık yapılan hata: Başlığı süs olarak görmek. Doğrusu: Bu metnin başlığı, olayın sonunda dile gelen bir duygudan doğar; başlık metnin ana düşüncesini özetler.

Derinleş

Atatürk'ün çocuklarla ilgili başka anılarını araştır ve iki anıyı karşılaştır: Hangi davranışlar ortak? Bir anının gerçekliğini nasıl doğrulayabiliriz; yazarın kim olduğu, olayın ne zaman yazıya geçirildiği neden önemlidir? Tarih dersinde kullanılan birincil ve ikincil kaynak kavramlarıyla bağ kurarak bir paragraf yaz.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.O.7.4Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.7.5Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.7.6Görselle iletilen anlamı belirleyebilme
T.O.7.7Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme
T.O.7.8Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapabilme
T.O.7.11Metindeki unsurları sınıflandırabilme
T.O.7.13Öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.7.19Metindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Gazi, kendisini tanıyan küçük Cemil'e şaka yaparak aslında Gazi Paşa olmadığını, Cemil'in onu birine benzettiğini söyler. Cemil ise bu şakaya kanmaz ve kararlı bir sesle cevap verir. Anıya göre Cemil, karşısındakinin Gazi olduğunu hangi gerekçeyle söyler?
- A) Gazetedeki fotoğrafını gördüğünü söyleyerek
- B) Öğretmeninin onu tarif ettiğini söyleyerek
- C) Ona hiç kimsenin benzemediğini söyleyerek
- D) Askerlerin ona selam verdiğini söyleyerek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ona hiç kimsenin benzemediğini söyleyerek
Cemil, Gazi'nin "beni benzettin" şakasına, ona hiç kimsenin benzemediğini söyleyerek karşılık verir. Gazetedeki fotoğraf, bir çocuğun Gazi'yi nereden tanıyabileceğine dair akla yatkın bir açıklama olduğu için çekicidir; ancak Cemil'in cevabı benzetme şakasına doğrudan verilmiş bir karşılıktır.
Kolay
2"Gözüm Arkada Kalmayacak" adlı anıda Gazi Mustafa Kemal, Çankaya sırtlarında gezintiye çıkar. Uzaktan rüzgârda süzülen renkli bir kâğıdı ve onun ipini tutan iki çocuğu görür. Anıya göre Gazi, karşılaştığı iki çocuğu ne yaparken görmüştür?
- A) Futbol oynarken
- B) Ders çalışırken
- C) Ağaç dikerken
- D) Uçurtma uçururken
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Uçurtma uçururken
Rüzgârda süzülen, ipinden tutulan renkli kâğıt uçurtmadır; çocuklar uçurtma uçurmaktadır. Futbol da çocukların açık havada oynadığı bir oyun olduğu için çekicidir; ancak anıdaki ipuçları ip ve rüzgârda süzülen kâğıttır.
Kolay
3Öğretmen, "Gözüm Arkada Kalmayacak" metninin bir anı olduğunu söyleyerek öğrencilerden bu türün temel özelliğini bulmalarını istiyor. Selin, anıyı masal ve fabldan ayırmak için bir not hazırlıyor. Selin'in notuna yazması gereken, anı türüne ait doğru bilgi hangisidir?
- A) Olaylar tamamen hayal ürünüdür, gerçekle bağı yoktur.
- B) Yazar, yaşadığı ya da tanık olduğu gerçek olayları anlatır.
- C) Hayvanlar ve bitkiler insan gibi konuşturulur.
- D) Olaylar gelecekte geçiyormuş gibi anlatılır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yazar, yaşadığı ya da tanık olduğu gerçek olayları anlatır.
Anıda yazar, kendi yaşadığı ya da tanık olduğu gerçek olayları anlatır. Hayvanların konuşturulması fabla, olayların tamamen hayal ürünü olması masala ait özelliklerdir; bu seçenekler Selin'in karşılaştırdığı türleri hatırlattığı için çekicidir.
Kolay
4Anıda Gazi Mustafa Kemal, Çankaya'da karşılaştığı küçük Cemil'e büyüyünce ne olmak istediğini sorar. Cemil'in seçtiği meslek, Gazi'nin de gençliğinde okulunu bitirip yaptığı meslektir. Anıya göre küçük Cemil büyüyünce ne olacağını söylemiştir?
- A) Doktor
- B) Öğretmen
- C) Asker
- D) Pilot
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Asker
Cemil büyüyünce asker olacağını söyler; Mustafa Kemal de askerî okullarda okumuş, mesleğe asker olarak başlamıştır. Öğretmenlik de Atatürk'ün "Başöğretmen" olarak anılması nedeniyle çekicidir; ancak bu bir unvandır, onun mesleği askerliktir.
Kolay
5Uçurtma Gazi ve yanındakilerin ayaklarının dibine düşünce çocuklar onları fark eder. İki çocuğun bu andaki davranışlarıyla ilgili hangisi doğrudur?
- A) İkisi de korkup kaçmıştır.
- B) İkisi de hemen gelip Gazi'yi selamlamıştır.
- C) Biri korkusuzca koşmuş, öteki olduğu yerde kalakalmıştır.
- D) İkisi de uçurtmayı bırakıp evlerine gitmiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Biri korkusuzca koşmuş, öteki olduğu yerde kalakalmıştır.
Metinde çocuklardan birinin korkusuzca koştuğu, ötekinin “olduğu yerde çivilenmiş gibi” kaldığı anlatılır. Kaçan ya da evine giden olmamıştır.
Kolay
6Anıda Gazi Mustafa Kemal ile yanındakilerin bir sabah gezintiye çıktığı yer anlatılır. Metne göre bu gezinti nerede yapılmıştır?
- A) Ayrancı'daki bir okulda
- B) Osmaneli İstasyonu'nda
- C) Meclis'in bahçesinde
- D) Çankaya sırtlarında
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Çankaya sırtlarında
Yazar, “Bir sabah Çankaya sırtlarında beraber gezmeye çıkmıştık.” der. Ayrancı, Cemil'in oturduğu yerdir.
Kolay
7Gazi, Cemil'e nerede oturduğunu sorar. Cemil'in verdiği cevap hangisidir?
- A) Ayrancı'da
- B) Çankaya'da
- C) Osmaneli'de
- D) Bilecik'te
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ayrancı'da
Gazi “Çankaya'da mı oturuyorsun?” diye sorunca Cemil “Yok; Ayrancı'da.” der. Osmaneli ve Bilecik görsellerin açıklamalarında geçer.
Kolay
8“Cevap o ufacık ağızdan tereddütsüz çıktı: — Asker olacağım...” Bu cümledeki “tereddütsüz” sözcüğünün anlamca en yakını hangisidir?
- A) Fısıldayarak
- B) Duraksamadan
- C) Ağlayarak
- D) Gülerek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Duraksamadan
“Tereddüt” kararsızlık, duraksama demektir; “tereddütsüz” ise hiç duraksamadan, kararlı biçimde anlamına gelir.
Kolay
9Anıyı anlatan kişi kimdir?
- A) Gazi'nin sorularını cevaplayan küçük Cemil
- B) Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal
- C) O gün Gazi'nin yanında bulunan yazar Ercüment Ekrem Talu
- D) Cemil'le birlikte uçurtma uçuran öteki çocuk
Cevabı göster
Doğru cevap: C) O gün Gazi'nin yanında bulunan yazar Ercüment Ekrem Talu
Metinde Gazi'nin Cemil'le karşılaşmasını, o gün yanında bulunan yazar Ercüment Ekrem Talu'nun anlattığı belirtilir. Cemil ve Gazi anının kişileridir, anlatıcısı değildir.
Kolay
10Muhafız Bölüğünün bulunduğu alanda iki çocuk görülür. Metne göre çocuklar ne yapmaktadır?
- A) Top oynamaktadır.
- B) Ders çalışmaktadır.
- C) Uçurtma uçurmaktadır.
- D) Asker yürüyüşü izlemektedir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Uçurtma uçurmaktadır.
Yazar, on on bir yaşlarındaki iki çocuğun uçurtma uçurduğunu anlatır. Öteki etkinlikler metinde yer almaz.
Kolay
11Metnin başında Gazi Mustafa Kemal'in çocuklara karşı tutumu anlatılır. Metne göre aşağıdakilerden hangisi bu tutumu yansıtmaz?
- A) Çocuklarla konuşmaktan kaçınması
- B) Nerede bir çocuk görse onunla ilgilenmesi
- C) Çocuklara türlü sorular sorması
- D) Hoşuna giden cevaplarla duygulanması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Çocuklarla konuşmaktan kaçınması
Metinde Gazi'nin çocuklarla konuşmak için “fırsat yarattığı” söylenir; kaçınması bu bilgiyle çelişir. Öteki seçenekler metnin ikinci paragrafında yer alır.
Kolay
12“Öteki olduğu yerde çivilenmiş gibiydi.” Bu cümlede çocuğun durumu nasıl anlatılmıştır?
- A) Uçurtmayı yere çivilediği
- B) Korkup şaşırdığı için hiç kıpırdayamadığı
- C) Koşarken düşüp yaralandığı
- D) Oyununa devam ettiği
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Korkup şaşırdığı için hiç kıpırdayamadığı
“Çivilenmiş gibi” benzetmesi çocuğun ürküp yerinden kımıldayamadığını anlatır; metnin devamında da “kendisini belli ki ürkütmüştü” denir.
Kolay
13Metindeki görsellerden birinin altında “TBMM Başkanı Gazi Mustafa Kemal, Bilecik Osmaneli İstasyonu'nda bir öğrencinin okuduğu şiiri dinlerken (20 Ocak 1923)” yazmaktadır. Bu görselin metne katkısı nedir?
- A) Cemil'in Osmaneli'de oturduğunu göstermesi
- B) Anının Osmaneli'de geçtiğini bildirmesi
- C) Gazi'nin çocuklara ilgisini başka bir örnekle desteklemesi
- D) Gazi'nin şiir yazdığını kanıtlaması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gazi'nin çocuklara ilgisini başka bir örnekle desteklemesi
Görsel, Gazi'nin çocuklara ilgisini gösteren farklı bir anı sunar ve metnin ana düşüncesini destekler. Anı Çankaya'da geçer; Cemil de Ayrancı'da oturur.
Kolay
14Yazar, gezintinin yapıldığı günün havasını anlatır. Metne göre o gün hava nasıldır?
- A) Yağmurlu ve rüzgârlıdır.
- B) Kış olmasına rağmen güneşli ve berraktır.
- C) Karlı ve çok soğuktur.
- D) Yaz olduğu için çok sıcaktır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kış olmasına rağmen güneşli ve berraktır.
Metinde “Güneşli, berrak bir gündü. Mevsim kış olduğu hâlde soğuğu pek duymuyorduk.” denir. Yani mevsim kış ama hava güzeldir.
Kolay
15Gazi, Cemil'in cevaplarını dinledikten sonra bir şey söylemeden bir davranışta bulunur. Bu davranış hangisidir?
- A) Cemil'i kollarından tutup kaldırarak alnından öper.
- B) Cemil'e yeni bir uçurtma hediye eder.
- C) Cemil'i okuluna götürür.
- D) Cemil'in ailesini çağırır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Cemil'i kollarından tutup kaldırarak alnından öper.
Metinde Gazi'nin “Küçücük Cemil'i kollarından tuttu, kaldırdı ve alnına sıcak bir öpücük koydu.” diye anlatıldığı yazılıdır. Hediye ya da aileyle ilgili bir bilgi yoktur.
Kolay
16Gazi, Cemil'e “Peki ben kimim Cemil?” diye sorar. Cemil'in cevabı hangisidir?
- A) “Sen Gazi Paşa'sın.”
- B) “Sen bir askersin.”
- C) “Seni tanımıyorum.”
- D) “Sen öğretmenimsin.”
Cevabı göster
Doğru cevap: A) “Sen Gazi Paşa'sın.”
Cemil, Gazi'nin üzerinde zeki bakışlarını gezdirip “Sen Gazi Paşa'sın.” der. Gazi şaka yapsa da Cemil görüşünü değiştirmez.
Kolay
17“Gözüm Arkada Kalmayacak” metninde çocukların uçurtmasının yerden biraz yükseldikten sonra birdenbire “yalpaladığı”, ardından takla atarak yere düştüğü anlatılır. Aynı sözcük şu cümlede de geçmektedir: “Rüzgâr sertleşince küçük kayık yalpalamaya başladı.” Bu iki kullanıma göre “yalpalamak” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bulunduğu yerde hiç kıpırdamadan öylece durmak
- B) Dümdüz bir çizgide hızla ileri gitmek
- C) Gittikçe daha yükseğe doğru çıkmak
- D) Bir yandan öbür yana eğilerek dengesiz gitmek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bir yandan öbür yana eğilerek dengesiz gitmek
Uçurtma yalpaladıktan sonra takla atıp düşmüş, kayık da rüzgâr sertleşince yalpalamıştır. İki kullanımda da dengenin bozulması ve bir o yana bir bu yana eğilme söz konusudur. Yerinde durmak, dümdüz ilerlemek ya da yükselmek, uçurtmanın düşmesiyle ve sert rüzgârdaki kayığın durumuyla bağdaşmaz.
Kolay
18Anıda yazar, Gazi'nin yanına gelen çocuğa “çelik bakışlı gözlerini” dikip gülümseyerek adını sorduğunu anlatır. Çelik; sert, sağlam ve kolay eğilmeyen bir metaldir. Yazar, Gazi'nin bakışlarını çeliğe benzeterek bu bakışların hangi özelliğini anlatmak istemiştir?
- A) Yorgun ve dalgın oluşunu
- B) Öfkeli ve kırıcı oluşunu
- C) Keskin ve güçlü oluşunu
- D) Çekingen ve ürkek oluşunu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Keskin ve güçlü oluşunu
Çelik sağlamlığı ve sertliğiyle bilinir; yazar bu benzetmeyle Gazi'nin bakışlarının keskin, güçlü ve kararlı olduğunu anlatır. Gazi çocuğa gülümseyerek baktığı için bakışlarında öfke ya da kırıcılık yoktur; yorgunluk ve çekingenlik de çeliğin özellikleriyle bağdaşmaz.
Orta
19Anının sonunda Gazi, Cemil'in cevaplarını dinledikten sonra yanındakilere milletin bağrından temiz bir neslin yetiştiğini söyler ve "bu eseri" o nesle bırakacağını belirtir. Gazi'nin sözündeki "eser" kelimesiyle kastettiği nedir?
- A) Cemil'in uçurduğu uçurtma
- B) Kurduğu yeni Türk devleti, Cumhuriyet
- C) Anıyı yazan kişinin kitabı
- D) Çankaya'daki Muhafız Bölüğü
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kurduğu yeni Türk devleti, Cumhuriyet
Gazi'nin yeni nesle bırakacağını söylediği eser, kurduğu yeni Türk devleti, yani Cumhuriyet'tir. Muhafız Bölüğü, Gazi'nin Çankaya'daki çevresinde bulunduğu için çekicidir; ancak bir neslin geleceğe taşıyacağı eser bir askerî birlik değil, devletin kendisidir.
Orta
20Anıda Cemil'in uçurtması yere düşünce Gazi onun yanına gider. Çocuğa adını ve büyüyünce ne olmak istediğini sorar; cevaplarını dikkatle dinler, onunla şakalaşır. Bu davranışlara göre Gazi'nin çocuklara karşı tutumu nasıldır?
- A) Onlarla yakından ilgilenir, sorular sorarak bağ kurar.
- B) Onlarla yalnızca resmî törenlerde konuşur.
- C) Onlara uzaktan bakar, yanlarına yaklaşmaz.
- D) Onların oyununu bölüp ders çalışmalarını ister.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Onlarla yakından ilgilenir, sorular sorarak bağ kurar.
Gazi çocuğun yanına gider, sorular sorar, cevaplarını dinler ve şakalaşır; bu davranışlar çocuklarla yakından ilgilendiğini gösterir. Oyunu bölüp ders çalışmalarını istemek, eğitime verdiği önem nedeniyle çekicidir; ancak anıda Gazi oyunu bölmez, çocukla sohbet eder.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.