İçeriğe geç
dershanede

Influencer ortaklığı

Takipçilerine indirim, sana kazanç

Yükleniyor…

7. Sınıf Türkçe · Hayat Boyu Gelişim

Martı Jonathan Livingston

  • tahmin etme
  • bakış açısı
  • anahtar kelime
  • noktalı virgül
  • azim
  • kişisel gelişim
  • elektronik posta

Martı Jonathan Livingston metninde ne anlatılır?

Martı Jonathan Livingston, sıradan bir martı gibi yaşamak yerine uçmayı en iyi şekilde öğrenmeye kendini adayan bir martının hikâyesini anlatır. Martıların çoğu yalnızca yiyecek bulmak için uçarken Jonathan uçmanın kendisini öğrenmek ister ve bu fark onu sürüden ayırır. Ailesi onun için kaygılanır ve diğerleri gibi olmasını ister; Jonathan bir süre denese de tutkusundan vazgeçemez. Defalarca başarısız olur ama pes etmez, hatalarından ders çıkarıp yeni bir yöntem bulur ve hızını artırır. Metnin iletisi, gelişmenin emek, sabır ve cesaret istediği, başarısızlığın da öğrenmenin bir parçası olduğudur. Metin, bir işe tutkuyla bağlanmanın ve farklı olmayı göze almanın değerini vurgular. Okuma sırasında başlık ve görselden tahmin yürütme stratejisi kullanılır; olaylar Jonathan, anne-baba ve okur gibi farklı bakış açılarından değerlendirilir.

Martı Jonathan Livingston: konu anlatımı ve özeti

Bu metin, sıradan bir martı gibi yaşamak yerine uçmayı en iyi şekilde öğrenmeye kendini adayan bir martının hikâyesidir. Bir işe tutkuyla bağlanmanın, düşe kalka çalışmanın ve farklı olmayı göze almanın değerini anlatır.

  • Martıların çoğu yalnızca yiyecek bulmak için uçar; Jonathan ise uçmanın kendisini öğrenmek ister. Bu fark onu sürüden ayırır.
  • Ailesi onun için kaygılanır ve diğerleri gibi olmasını ister. Jonathan bir süre denese de tutkusundan vazgeçemez.
  • Defalarca başarısız olur ama pes etmez; hatalarından ders çıkarıp yeni bir yöntem bulur ve hızını artırır.
  • Metnin mesajı: Gelişmek emek, sabır ve cesaret ister; başarısızlık öğrenmenin bir parçasıdır.
  • Okurken tahmin etme stratejisini kullanırsın: Başlık ve görselden yola çıkıp tahmin yürütür, okudukça tahminini güncellersin.
  • Olaylara farklı bakış açılarından (Jonathan, anne-baba, okur) bakarak metinden sonuç çıkarır, anahtar kelimeleri belirlersin.
  • Dil bilgisinde noktalı virgülün görevlerini incelersin; yazmada ise amacına uygun, selam ve kapanış ifadeleri olan bir e-posta yazarsın.

Unutma: Noktalı virgül, virgülle ayrılmış gruplar arasında ya da birbirine bağlı cümleleri ayırırken kullanılır; noktadan zayıf, virgülden güçlü bir duraktır.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:

Önce temeli pekiştir

Bu metni anlamanın anahtarı tek bir farkı görmektir: Diğer martılar yemek için uçar, Jonathan ise uçmanın kendisi için uçar. Hikâyedeki bütün olaylar bu farktan doğar.

  1. Başlığa ve görsele bakıp "Bu martı neden farklı olabilir?" diye bir tahmin yaz.
  2. Okurken Jonathan'ın denediği her yeni yolu ve sonucunu kısa notlarla sırala.
  3. Her başarısızlıktan sonra ne yaptığına bak: Vazgeçiyor mu, yöntemini mi değiştiriyor?
  4. Tahminini metinle karşılaştır, gerekiyorsa güncelle.

Günlük hayattan: Bisiklet sürmeyi öğrenirken birkaç kez düşen biri, her düşüşte dengesini biraz daha iyi tanır. Jonathan'ın denemeleri de böyledir.

Sık yapılan hata: Noktalı virgülü virgül yerine her yerde kullanmak. Doğrusu: Noktalı virgül, kendi içinde virgül bulunan grupları ya da anlamca bağlı iki cümleyi ayırır: "Ali, Ece, Can bir takımdı; Deniz, Efe, Su öbür takımdı."

Derinleş

Jonathan'ın ailesi onun diğerleri gibi olmasını istiyor. Ailenin kaygısı haksız mı, yoksa anlaşılabilir mi? Hem Jonathan'ın hem de annesinin gözünden kısa birer mektup yaz. Ardından bir hedef uğruna çevresinden farklı davranan gerçek bir kişiyi (bilim insanı, sporcu, sanatçı) araştır: Çevresi ona nasıl tepki verdi, o bu tepkilerle nasıl başa çıktı?

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

  • T.O.7.2Okumada strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilme

  • T.O.7.3Okuyacağı metnin içeriğine yönelik tahminde bulunabilme

  • T.O.7.4Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme

  • T.O.7.5Metnin yüzey anlamını belirleyebilme

  • T.O.7.7Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme

  • T.O.7.13Öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

  • T.O.7.15Bilgilendirici metinde anahtar kelimeleri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

  • T.Y.7.3Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme

  • T.Y.7.21Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

  1. Kolay

    1Seda, sesli okuma çalışmasında öğretmeninin verdiği metni okuyor. Metinde nokta, virgül ve noktalı virgül bulunuyor. Öğretmen, her noktalama işaretinde farklı uzunlukta durulması gerektiğini, bu sürelerin işaretin gücünü yansıttığını hatırlatıyor. Seda'nın noktalı virgülde yapacağı duraklama için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A) Virgüldekinden daha kısa bir süre durur.
    • B) Noktadaki kadar durup cümleyi bitmiş sayar.
    • C) Hiç durmadan sonraki sözcüğe geçer.
    • D) Noktadakinden kısa, virgüldekinden uzun durur.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Noktadakinden kısa, virgüldekinden uzun durur.

    Noktalı virgül, noktadan daha zayıf ama virgülden daha güçlü bir duraktır; bu yüzden okurken ikisinin arasında bir süre durulur. Noktadaki kadar durmak çekici gelebilir; ancak noktalı virgül cümlenin bittiğini göstermez, cümle onun ardından sürer.

  2. Kolay

    2Mert, okulun kitap kulübünü yöneten Ayşe Öğretmen'e, kulübün bu ay okuyacağı romanla ilgili bir öneri göndermek için e-posta yazıyor. Alıcı kısmını doldurmuş, iletisini de yazmış; yalnızca "Konu" satırı boş kalmış. Mert'in "Konu" satırına yazması en uygun olan aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Merhaba öğretmenim, nasılsınız?
    • B) Kitap kulübü için roman önerisi
    • C) Mert Kaya – 7/B sınıfı öğrencisi
    • D) Ek: oneri-listesi.pdf (2 MB)
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Kitap kulübü için roman önerisi

    E-postanın "Konu" satırına iletinin ne hakkında olduğu kısaca yazılır; böylece alıcı iletiyi açmadan içeriğini anlar. Selamlama cümlesi çekici olabilir; ancak selamlama iletinin gövdesine yazılır, konu hakkında bilgi vermez.

  3. Kolay

    3Defne'nin roman için aldığı notlarda şunlar yazıyor: "Jonathan, sürü kahvaltıdayken bile denizin üstünde tek başına alçalıp yükseliyor. Kanatlarının açısını değiştirerek yeni denemeler yapıyor; düştükçe yeniden havalanıyor, yorulsa da vazgeçmiyor." Bu notlara göre Jonathan'ı sürüdeki öteki martılardan ayıran temel özellik hangisidir?

    • A) Sürünün en usta avcısı olması
    • B) Uçmayı büyük bir tutkuyla sevmesi
    • C) Ailesinin sözünden hiç çıkmaması
    • D) Balıkçı teknelerine çok düşkün olması
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Uçmayı büyük bir tutkuyla sevmesi

    Yemeği bırakıp sürekli uçuş denemesi yapması ve düştükçe yeniden havalanması, Jonathan'ın uçmayı tutkuyla sevdiğini gösterir. Usta avcı olması çekici görünebilir; ancak notlarda Jonathan'ın avlandığından değil, kahvaltıyı bile bırakıp uçtuğundan söz edilir.

  4. Kolay

    4Defne, okuduğu bir romanı arkadaşlarına şöyle anlatıyor: "Sahildeki martı sürüsü her sabah balıkçı teknelerinin peşine düşüyor, denize atılan balık artıkları için birbiriyle didişiyor. Sürüdeki martılar için uçmak, kıyıyla tekne arasında gidip gelmenin bir yolundan ibaret." Defne'nin anlattığına göre sürüdeki martıların çoğu ne için uçmaktadır?

    • A) Daha hızlı uçmanın yollarını öğrenmek için
    • B) Kıyıdaki yeni yerleri keşfetmek için
    • C) Göç zamanının geldiğini anlamak için
    • D) Karınlarını doyuracak yiyeceği bulmak için
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Karınlarını doyuracak yiyeceği bulmak için

    Teknelerin peşine düşmek ve balık artıkları için didişmek, martıların yiyecek bulmak için uçtuğunu gösterir. Hızlı uçmayı öğrenmek romanın kahramanı Jonathan'ın hedefidir; sürüdeki martıların çoğu için uçmak yalnızca karın doyurmanın aracıdır.

  5. Kolay

    5Jonathan, düşmesine rağmen yeniden kanatlarını gerer ve denemeye devam eder; düştüğü için utanmaz. Metin, Jonathan'ın bu tutumunu hangi nedene bağlar?

    • A) Ailesinin onu sürekli övmesine
    • B) Onun sıra dışı bir kuş olmasına
    • C) Rüzgârın o gün çok sert esmesine
    • D) Diğer martıların ona yardım etmesine
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Onun sıra dışı bir kuş olmasına

    Metinde “Fakat hiç utanmadı bundan, çünkü Martı Jonathan Livingston sıra dışı bir kuştu.” denir. Ailesi onu övmez, aksine onun için kaygılanır.

  6. Kolay

    6“Martı Jonathan, uçmayı büyük bir tutkuyla seviyordu.” Bu cümlede altı çizilmesi düşünülen “tutku” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?

    • A) Bir şeye karşı duyulan güçlü ve sürekli istek
    • B) Bir işi yaparken duyulan geçici korku
    • C) Başkalarına karşı duyulan kıskançlık
    • D) Yorgunluktan doğan isteksizlik
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Bir şeye karşı duyulan güçlü ve sürekli istek

    “Tutku”, bir şeye karşı duyulan çok güçlü, vazgeçilemeyen istektir; Jonathan'ın uçmaya bağlılığı bunu gösterir. Korku ya da isteksizlik anlamı metne uymaz.

  7. Kolay

    7Metinde martıların uçarken hızlarının kesilip düşmesinin onlar için nasıl görüldüğü anlatılır. Metne göre martılar bu durumu nasıl değerlendirir?

    • A) Cesaretin ve ustalığın işareti sayar.
    • B) Yavaş uçmanın gerekli bir aşaması kabul eder.
    • C) Yalnızca genç martılara özgü bir oyun sanır.
    • D) Bir ayıp ve utanç kaynağı olarak görür.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Bir ayıp ve utanç kaynağı olarak görür.

    Metinde hızın kesilmesinin martılar için “bir ayıp, bir utanç kaynağı” olduğu açıkça belirtilir. Jonathan'ın bundan utanmaması onu sıra dışı yapar; bu, sürünün görüşü değildir.

  8. Kolay

    8Can, sınıf arkadaşı Zeynep'e kitap önerisi için e-posta yazacaktır. Öğretmeni, e-postanın bölümlerini sırasıyla tahtaya yazmıştır: alıcı, konu, selamlama, ileti, kapanış. Can'ın e-postasında “Görüşmek üzere, sevgiler.” ifadesi hangi bölüme yazılmalıdır?

    • A) Konu
    • B) Selamlama
    • C) Kapanış
    • D) Alıcı
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Kapanış

    “Görüşmek üzere, sevgiler.” bir veda ifadesidir ve iletinin sonuna, kapanış bölümüne yazılır. Selamlama ise “Merhaba Zeynep,” gibi başlangıç ifadeleridir.

  9. Kolay

    9Elif, defterine şu cümleyi yazıyor: “Jonathan'ın annesi kaygılı ( ) babası ise sabırlıydı.” Bu cümlede ayraç içine aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

    • A) İki nokta
    • B) Soru işareti
    • C) Kesme işareti
    • D) Noktalı virgül
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Noktalı virgül

    Birbiriyle ilgili iki cümle tek cümlede birleştirilirken aradaki geçişte noktalı virgül kullanılabilir. İki nokta açıklama ya da örnek öncesinde, soru işareti ise soru cümlesinin sonunda kullanılır.

  10. Kolay

    10Metnin başında bir balıkçı teknesi sahilden uzakta ilerlerken binlerce martı bir lokma yiyecek için mücadeleye girişir. Bu sırada Jonathan sürünün çok ötesinde tek başınadır. Metne göre Jonathan bu sırada ne yapmaktadır?

    • A) Balıkçı teknesinin peşinden yiyecek aramaktadır.
    • B) Kumsalda dinlenip sürüyü izlemektedir.
    • C) Tek başına uçuş çalışmaları yapmaktadır.
    • D) Ailesine balık avlamayı öğretmektedir.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Tek başına uçuş çalışmaları yapmaktadır.

    Metinde Jonathan'ın sahilin ve teknenin çok ötesinde “tek başına uçuş çalışmaları” yaptığı söylenir. Yiyecek peşinde koşan, onun dışındaki martı sürüsüdür.

  11. Kolay

    11Jonathan, bir süre diğer martılar gibi yaşamaya çalıştıktan sonra “Onca zamanı boşu boşuna geçireceğime, uçmayı öğrenebilirdim.” diye düşünür. Bu cümledeki “boşu boşuna” sözüyle anlatılmak istenen nedir?

    • A) Hiçbir yarar sağlamadan
    • B) Çok hızlı ve aceleyle
    • C) Başkalarıyla birlikte
    • D) Büyük bir dikkatle
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Hiçbir yarar sağlamadan

    “Boşu boşuna”, bir işin karşılığında hiçbir yarar elde edilmemesi anlamına gelir. Jonathan zamanını yararsız işlerle harcadığını düşünür; acele ya da dikkat anlamı yoktur.

  12. Kolay

    12Jonathan'ın babası, kış gelince balıkçı teknelerinin azalacağını ve balıkların derinlerde yüzeceğini söyler. Babanın bu bilgiyi vermesinin amacı nedir?

    • A) Oğluna kışın göç etmesini önermek
    • B) Oğlunu denizin derinliğine karşı uyarmak
    • C) Oğlunu yiyecek bulmayı öğrenmeye yönlendirmek
    • D) Oğluna balıkçılarla dost olmasını öğütlemek
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Oğlunu yiyecek bulmayı öğrenmeye yönlendirmek

    Baba hemen ardından “Eğer bir şey öğrenmek istiyorsan, nasıl yiyecek bulacağını öğren.” der. Göç ya da balıkçılarla dostluk konuşmada geçmez.

  13. Kolay

    13Metnin sonunda Jonathan gece yarısı kumsala döner. Yorgunluktan perişandır ama takla atarak keyifle iner. Metne göre Jonathan'ın bu andaki duygusu hangisidir?

    • A) Sürüden korkup çekinme
    • B) Gelecekten umutlu olma
    • C) Yaptıklarından pişmanlık duyma
    • D) Ailesine kırgın olma
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Gelecekten umutlu olma

    Metin “Önünde uzanan gelecekten umutluydu Jonathan.” cümlesiyle biter. Yorgun olsa da pişmanlık ya da korku duymaz; başardıklarıyla sevinçlidir.

  14. Kolay

    14Jonathan'ın annesi oğluna “Alçaktan uçmak pelikanların ve albatrosların işi, bunu onlara bırakmalısın.” der. Annenin bu sözle oğlundan beklediği nedir?

    • A) Diğer martılar gibi davranması
    • B) Pelikanlarla arkadaşlık kurması
    • C) Daha alçaktan uçmayı denemesi
    • D) Sürüyü terk edip uzaklara gitmesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Diğer martılar gibi davranması

    Anne aynı konuşmada “Diğerleri gibi olmak bu kadar mı zor?” diye sorar; yani oğlunun sürüye uymasını ister. Alçaktan uçmayı denemesi, tam tersine annenin istemediği şeydir.

  15. Kolay

    15Aşağıdakilerden hangisi “Martı Jonathan Livingston” metninde olayların geçtiği yerlerden biridir?

    • A) Orman ve dere kenarı
    • B) Deniz ve kumsal
    • C) Dağ ve yayla
    • D) Kent meydanı ve park
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Deniz ve kumsal

    Olaylar denizin üstünde, balıkçı teknelerinin çevresinde ve kumsalda geçer. Öteki seçeneklerdeki mekânlar metinde yer almaz.

  16. Kolay

    16Jonathan, hız denemelerinde saatte yetmiş mili aştığı her seferde dengesini kaybedip suya çakılır. Bir gece aklına bir çözüm gelir. Metne göre Jonathan'ın bulduğu çözüm hangisidir?

    • A) Kanatlarını sonuna kadar açıp rüzgârı arkasına almak
    • B) Daha alçaktan, dalgaların hemen üstünden dalış yapmak
    • C) Kanatlarını gövdesine yapıştırıp yalnız kanat uçlarıyla uçmak
    • D) Dalışa geçmeden önce kanatlarını hızla çırpmak
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Kanatlarını gövdesine yapıştırıp yalnız kanat uçlarıyla uçmak

    Jonathan şahinin kısa kanatlarını düşünür ve kanatlarını gövdesine yapıştırıp “sadece kanat uçlarımla” uçmaya karar verir. Kanatları sonuna kadar açmak, onu zorlayan eski yöntemdir.

  17. Kolay

    17Elif, kütüphanede “Rüzgârla Yarışan Kaplumbağa” adlı bir kitap görüyor. Kapak resminde, sırtında küçük bir yelken taşıyan kaplumbağa bitiş çizgisine doğru ilerliyor; arkada şaşkın bakan tavşanlar duruyor. Elif, okumaya başlamadan önce kitabın içeriğini tahmin edecek. Elif'in aşağıdaki tahminlerinden hangisi başlığa ve kapak resmine dayanan bir gerekçe taşımaktadır?

    • A) Kitap çok okunuyor olmalı, çünkü kütüphanede girişe en yakın rafa konmuş.
    • B) Kaplumbağa yavaşlığını bir buluşla aşmaya çalışacak, çünkü sırtında yelken taşıyor.
    • C) Kitapta üzücü olaylar anlatılacak, çünkü son okuduğum hayvan hikâyesi üzücüydü.
    • D) Kaplumbağa sonunda yarışı bırakacak, çünkü ben olsam tavşanlarla yarışmazdım.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Kaplumbağa yavaşlığını bir buluşla aşmaya çalışacak, çünkü sırtında yelken taşıyor.

    Okuma öncesi tahmin, başlıktaki ve görseldeki ipuçlarına dayanır. Yelken ayrıntısı ile başlıktaki “rüzgârla yarışan” sözü, kaplumbağanın yavaşlığını bir buluşla aşmaya çalışacağı tahminini destekler. Öteki tahminlerin gerekçeleri kitabın rafı, daha önce okunan başka bir kitap ya da kişisel tercihtir; bunlar başlıktan ve kapak resminden çıkmaz.

  18. Kolay

    18Kerem, alışverişte aldıklarını tek cümleyle yazmış; ama noktalama işaretlerini koymayı unutmuştur: “Manavdan elma (I) armut (II) üzüm (III) fırından simit (IV) poğaça aldım.” Bu cümlede numaralı yerlerden hangisine noktalı virgül (;) getirilmelidir?

    • A) I
    • B) II
    • C) III
    • D) IV
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) III

    Cümlede virgülle ayrılan iki takım vardır: manavdan alınanlar (elma, armut, üzüm) ve fırından alınanlar (simit, poğaça). Noktalı virgül, kendi içinde virgülle ayrılmış bu takımları birbirinden ayırmak için iki takımın arasına, yani III numaralı yere konur. I, II ve IV numaralı yerlere virgül gelir.

  19. Orta

    19Ece, kütüphaneden aldığı bir romanın kapağındaki martı resmine ve başlığa bakarak "Bu kitap, uçmayı öğrenmeye çalışan bir kuşun hikâyesi olmalı." diye tahmin ediyor. Okumaya başlayınca ilk bölümlerde kahramanın sürüsüyle anlaşmazlığa düştüğünü görüyor. Tahmin ederek okuma stratejisine göre Ece'nin bu noktada yapması gereken hangisidir?

    • A) İlk tahminini kitabın sonuna kadar hiç değiştirmemek
    • B) Tahminini doğrulamak için hemen son sayfayı okumak
    • C) Yeni ipuçlarına göre tahminini gözden geçirip güncellemek
    • D) Tahmin yapmayı bırakıp kitabı en baştan okumak
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Yeni ipuçlarına göre tahminini gözden geçirip güncellemek

    Tahmin ederek okumada okur, metinden yeni ipuçları geldikçe tahminlerini gözden geçirir ve gerekirse değiştirir. Son sayfayı okumak tahmini hızla doğrulamak gibi görünse de stratejinin amacını ortadan kaldırır; tahmin, okuma ilerledikçe sınanmalıdır.

  20. Orta

    20Aşağıdaki metni okuyan Emre, metnin anahtar kelimesini bulmaya çalışıyor: "Genç martı her gün biraz daha yükseğe çıkıyor, her düşüşünden sonra yeniden havalanıyordu. Sürünün alaycı bakışları da ailesinin uyarıları da onu durduramıyordu. Kanatları yorgunluktan titrese bile aklında tek bir şey vardı: daha iyi uçmak." Bu metnin anahtar kelimesi olmaya en uygun sözcük hangisidir?

    • A) sürü
    • B) tutku
    • C) yorgunluk
    • D) aile
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) tutku

    Metnin bütünü, martının hiçbir engele aldırmadan uçmaya bağlılığını anlatır; bu duygunun adı tutkudur. "Yorgunluk" metinde geçtiği için çekicidir; ancak yorgunluk yalnızca bir ayrıntıdır, metnin asıl anlattığı yorgunluğa rağmen sürdürülen bağlılıktır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.