Kitaplarla Kurulan Dostluk

şiir
kitap sevgisi
kişileştirme
söz sanatları
istek kipi
noktalama işaretleri
okuma kültürü

'Kitaplarla Kurulan Dostluk' şiirinde ne anlatılır?

'Kitaplarla Kurulan Dostluk', Coşkun Ertepınar'ın çocukluğundan beri kitapla kurduğu dostluğu ve kitapların hayatına kattıklarını anlattığı bir şiirdir. Şair kitabı ilk çocukluğunda, omzunda bez bir çantayla 'cüz' adıyla tanır; zamanla kitap onun düşüncesinde ve duygusunda yaşar, gür bir ağaç gibi serpilir. Kitaplar sayesinde Keloğlan ve Kerem'le dost olur, Karacaoğlan'la dağ tepe dolaşır, 'Çalı Kuşu' ve 'Dar Kapı' gibi eserlerden Don Kişot'a ve Faust'a ulaşır. Kitap ona umut, hayal ve bilgi kazandırır, iç dünyasını aydınlatır; şair onu 'güneşten önce güneş' diye över. Şiirde kitaba bir insana seslenir gibi seslenilir; kişileştirme, benzetme ve seslenme öne çıkan söz sanatlarıdır. Şair, 'Tek Adam' iken kitaplarla çoğaldığını söyler ve çocuklara kitaba herkesten, her şeyden çok güvenmelerini öğütler. Şiirin iletisi, hayatta her türlü dostluk yıkılsa da kitaplarla kurulan dostlukların yıkılmayacağıdır.

Kitaplarla Kurulan Dostluk: konu anlatımı ve özeti

Coşkun Ertepınar'ın bu şiiri, şairin çocukluğundan beri kitapla kurduğu dostluğu ve kitapların hayatına kattıklarını anlatır. Kitabın, insana yol gösteren en sadık dost olduğu düşüncesini işler.

Şair, kitabı ilk çocukluğunda tanıdığını ve zamanla hayatının ayrılmaz bir parçası olduğunu anlatır.
Kitaplar sayesinde masal kahramanlarıyla, halk ozanlarıyla ve dünya edebiyatının ünlü eserleriyle tanışmıştır.
Kitap ona umut, hayal ve bilgi kazandırmış, iç dünyasını aydınlatmıştır.
Şiirin mesajı: Hayatta pek çok dostluk bozulabilir ama kitaplarla kurulan dostluk kalıcıdır.
Şiirde kitap bir insana seslenir gibi çağrılır; kişileştirme, benzetme ve seslenme gibi söz sanatları öne çıkar.
Şiirin biçim özelliklerini (dize, bölüm, serbest yapı) inceler, söz sanatlarının anlama katkısını açıklarsın.
Dil bilgisinde cümleye istek anlamı katan yapıları bulur, noktalama işaretlerini görevlerine göre gruplarsın.

Unutma: Bir varlığa ya da kavrama "ey kitap" der gibi seslenmek, şiire coşku katan bir söz sanatıdır.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Şair kitaba bir arkadaş gibi davranır. Şiiri anlamak için bu dostluğun özelliklerini bul.

İyi bir dost yalnızlıkta yanındadır → Kitap da şairin yanında hep vardır.
İyi bir dost yeni şeyler öğretir → Kitap, şairi masal kahramanlarıyla ve ozanlarla tanıştırır.
İyi bir dost umut verir → Kitap, şairin iç dünyasını aydınlatır.

Söz sanatlarını tanımak için:

Kitaba "Ey kitap!" diye seslenmek → seslenme.
Kitabın arkadaş gibi konuşması → kişileştirme.

İstek anlamı için ipucu: "Hep okuyayım." ya da "Keşke daha erken tanısaydım." cümlelerinde bir istek ya da dilek vardır.

Sık yapılan hata: Serbest şiirde dörtlük aramak. Doğrusu: Bu tür şiirlerde bölümlerin dize sayısı farklı olabilir; biçim, şairin duygusunun akışına göre şekillenir.

Derinleş

Hayatında iz bırakan bir kitabı seç ve ona bir şiir ya da mektup yaz. Yazında en az bir kişileştirme ve bir seslenme kullan. Ardından şu soruyu tartış: Kitapla kurulan dostluk insanlarla kurulan dostluğun yerini tutabilir mi? Görüşünü desteklemek için kendi hayatından ya da okuduğun bir kitaptan örnek ver.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.O.7.4Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.7.5Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.7.12Metni yorumlayabilme
T.O.7.17Şiirin biçim özelliklerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.7.19Metindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.7.21Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.Y.7.21Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Sınıf başkanı Elçin, yıl sonu etkinliği için arkadaşlarının dileklerini bir kutuda topluyor. Kutudan çıkan kâğıtların bazıları dilek değil, yalnızca olup bitmiş ya da olacak bir işi bildiren cümleler. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde istek anlamı vardır?
- A) Dün öğleden sonra kütüphaneye gittik.
- B) Kitabı yarın sabah getireceğim.
- C) Keşke bu yıl da sınıf pikniği yapsak.
- D) Şiiri sınıfta iki kez okumuştu.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Keşke bu yıl da sınıf pikniği yapsak.
“Keşke” sözcüğü ve “yapsak” biçimi konuşanın bir dileğini anlatır. “Getireceğim” ileriye dönük olduğu için istek gibi görünebilir; ancak bu cümle bir dilek değil, gelecekte yapılacak bir işi bildirir.
Kolay
2Kitap sevgisi üzerine bir şiirde şu dizeler yer alıyor: “Arkadaşlar uzaklaştı, yollar ayrıldı, / Bir sen kaldın rafımda, sadık dostum kitap.” Bu dizelerde verilen mesaj hangisidir?
- A) Kitapla kurulan dostluk öteki dostluklardan daha kalıcıdır.
- B) İnsanlar arasındaki dostluklar hiçbir zaman bozulmaz.
- C) Kitap okuyanların hiç arkadaşı olmaz.
- D) Kitaplar zamanla değerini kaybeder.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kitapla kurulan dostluk öteki dostluklardan daha kalıcıdır.
Arkadaşlar uzaklaşırken kitabın sadık kalması, kitapla kurulan dostluğun daha kalıcı olduğunu anlatır. Üçüncü seçenek “arkadaşlar uzaklaştı” ifadesini aşırı genelleyenleri yanıltır; şair arkadaşsız kaldığını değil, kitabın yanında kaldığını vurgular.
Kolay
3Bir şiir dinletisinde sunucu, Coşkun Ertepınar'ın “Kitaplarla Kurulan Dostluk” şiirini tanıtıyor: Şair, kitapla ilk kez küçük bir çocukken tanıştığını; bu ilk kitabı, Kur'an okumayı öğrenen çocukların elinde taşıdığı ince bölümlerin adıyla andığını anlatıyor. Şairin kitapla ilk tanıştığı ad hangisidir?
- A) Defter
- B) Masal
- C) Dergi
- D) Cüz
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Cüz
Kur'an'ın otuz bölümünden her birine ve çocukların okumayı öğrenirken taşıdığı ince kitapçıklara cüz denir; şair de kitapla bu adla tanışmıştır. Masal da çocuklukla ilişkilendirildiği için çekicidir; ancak masal bir anlatı türüdür, elde taşınan bir kitabın adı değildir.
Kolay
4Okul dergisindeki bir şiirde kitap için şu dizeler yazılmış: “Bir fidan gibi büyüdün içimde, / Dal budak saldın her okuyuşumda.” Bu dizelerde hangi söz sanatı kullanılmıştır?
- A) Abartma
- B) Benzetme
- C) Tezat
- D) Konuşturma
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Benzetme
Kitabın şairin içinde büyümesi “gibi” sözcüğüyle bir fidana benzetilmiştir. “Dal budak salmak” büyümeyi güçlü biçimde anlattığı için abartma çekici görünebilir; ancak dizelerde bir durum olduğundan büyük gösterilmiyor, kitap bir fidana benzetiliyor.
Kolay
5Şiirde şair, kitaplar sayesinde tanıştığı kahramanları sayıyor: “Dost oldum Keloğlan'la, Kerem'le, / Dolaştım Karacaoğlan'la dağ tepe.” Bu dizelerde adı geçenler arasında hangisi bir halk ozanıdır?
- A) Keloğlan
- B) Karacaoğlan
- C) Don Kişot
- D) Faust
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Karacaoğlan
Karacaoğlan, Türk halk edebiyatının ünlü ozanlarındandır. Keloğlan bir masal kahramanı, Don Kişot ve Faust ise dünya edebiyatından eser kahramanlarıdır.
Kolay
6Okul dergisinde “Kitaplarla Kurulan Dostluk” şiiri incelenirken şu tespit yapılıyor: “Şiirin dizeleri farklı uzunluktadır; bazı dizeler çok kısa, bazıları uzundur ve dizelerin hece sayısı birbirini tutmaz.” Bu tespite göre şiir için hangisi söylenebilir?
- A) Belirli bir ölçüye bağlı kalınmadan, serbest biçimde yazılmıştır.
- B) Her dizesi aynı sayıda heceden oluşan ölçülü bir şiirdir.
- C) Dörtlüklerden oluşan bir halk şiiridir.
- D) Yalnızca iki uzun dizeden oluşan bir şiirdir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Belirli bir ölçüye bağlı kalınmadan, serbest biçimde yazılmıştır.
Dizelerin uzunluklarının ve hece sayılarının değişmesi, şiirin belirli bir ölçüye bağlı olmadığını gösterir. Hece sayısı eşit değildir; şiir de dörtlüklerden oluşmaz.
Kolay
7Şiirde şu dizeler yer alır: “Kitap, kitap, / Sen dostların başında gelen dost,” Bu dizelerde kitaba nasıl bir özellik verilmiştir?
- A) Kitap, insan gibi dost olarak görülmüş ve ona seslenilmiştir.
- B) Kitap, bir ağaca benzetilerek büyümesi anlatılmıştır.
- C) Kitabın sayfaları sayılarak uzunluğu belirtilmiştir.
- D) Kitap, eşyalar arasında en değersizi olarak gösterilmiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kitap, insan gibi dost olarak görülmüş ve ona seslenilmiştir.
Şair “Kitap, kitap” diyerek kitaba seslenir ve onu dostların en başına koyar; bu seslenme ve kişileştirmedir. Ağaç benzetmesi şiirin başka bir yerindedir.
Kolay
8Şiirde şair, kitapla ilk kez “cüz” adıyla tanıştığını ve onu bir bez çantayla taşıdığını söylüyor. “Cüz” sözcüğünün sözlükteki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kalın kapaklı büyük ansiklopedi
- B) Bir kitabın bölümlerinden her biri, kitapçık
- C) Okulda kullanılan çizgili not defteri
- D) Duvara asılan yapraklı takvim
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bir kitabın bölümlerinden her biri, kitapçık
Cüz, bir kitabın bölümlerinden her birine ve bu bölümlerden oluşan küçük kitapçıklara denir; şair de çocukken taşıdığı ince kitabı böyle anar. Büyük ansiklopedi, bez çantada taşınan bu küçük kitapla uyuşmaz.
Kolay
9Şiirin bir bölümünde şair, çocuklara şöyle seslenir: “Güvenin kitaba / Herkesten, her şeyden çok...” Şairin çocuklara verdiği öğüt hangisidir?
- A) Kitapları yalnızca okulda okumaları
- B) Kitaplara en çok güvenmeleri
- C) Her gün yeni bir kitap satın almaları
- D) Kitaplarını arkadaşlarına vermemeleri
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kitaplara en çok güvenmeleri
Şair çocuklara kitaba “herkesten, her şeyden çok” güvenmelerini öğütler. Diğer öğütler şiirde yoktur.
Kolay
10Şiirin ilk dizeleri şöyledir: “Ömür boyu dost bildiğim kitap, / Seni cüz adıyla tanıdım önce, / İlk çocukluğumda, masum çağımda, / Bir bez çantayla omzumda, elimde.” Bu dizelere göre şair kitapla ne zaman tanışmıştır?
- A) Üniversiteye başladığında
- B) Askerliği sırasında
- C) Yaşlılık yıllarında
- D) İlk çocukluk yıllarında
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İlk çocukluk yıllarında
Şair, kitapla “ilk çocukluğumda, masum çağımda” tanıştığını söyler. Diğer dönemler şiirde geçmez.
Kolay
11Öğretmen tahtaya şu cümleyi yazıyor: “Ne olur, bu kitabı sen de oku!” Bu cümlenin sonunda ünlem işareti kullanılmasının nedeni hangisidir?
- A) Cümlede rica ve istek gibi güçlü bir duygu bulunması
- B) Cümlenin bir soru cümlesi olması
- C) Cümlenin bir başkasının sözünü aktarması
- D) Cümlede bir sıralama yapılması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Cümlede rica ve istek gibi güçlü bir duygu bulunması
Ünlem işareti; rica, istek, sevinç, şaşkınlık gibi duyguları bildiren cümlelerin sonuna konur. Cümle soru sormadığı için soru işareti gerekmez.
Kolay
12Defne, arkadaşına şu mesajı gönderiyor: “Kütüphanede buluşalım, birlikte şiir okuyalım.” Bu cümledeki fiillere istek anlamını katan ek hangisidir?
- A) -alım / -yalım
- B) -acak
- C) -mış
- D) -di
Cevabı göster
Doğru cevap: A) -alım / -yalım
“Buluşalım” ve “okuyalım” fiillerindeki “-alım, -yalım” ekleri istek kipinin birinci çoğul kişi çekimidir. “-acak” gelecek zaman, “-mış” ve “-di” ise geçmiş zaman ekleridir.
Kolay
13Okuma günlüğüne yazılan aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta (:) doğru kullanılmıştır?
- A) Şair: kitabı ömür boyu en yakın dostu bildiğini söyler.
- B) Bu şiiri: geçen hafta sınıfta hep birlikte okuduk.
- C) Şiirde adı geçen eserler şunlardır: Çalı Kuşu, Dar Kapı, Faust.
- D) Kitap okumak: insanı mutlu eder ve geliştirir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Şiirde adı geçen eserler şunlardır: Çalı Kuşu, Dar Kapı, Faust.
İki nokta, kendisinden sonra örnek ya da açıklama getirilecek cümlenin sonuna konur; “şunlardır:” ifadesinden sonra eserler sıralanmıştır. Diğer cümlelerde iki noktadan sonra bir açıklama ya da sıralama gelmez.
Kolay
14Şiirde şu dizeler yer alır: “Gün gün serpildin / Gür bir ağaç gibi,” Bu dizelerde hangi söz sanatı kullanılmıştır?
- A) Konuşturma
- B) Benzetme
- C) Karşıtlık
- D) Seslenme
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Benzetme
Kitabın şairin içinde büyümesi “gür bir ağaç gibi” ifadesiyle ağacın büyümesine benzetilmiştir. Dizelerde birine seslenilmez ya da bir varlık konuşturulmaz.
Kolay
15Şiirin son dizeleri şöyledir: “Hayatta belki / Her türlü dostluk yıkılır da / Yıkılmaz kitaplarla kurulan dostluklar...” Bu dizelerde verilmek istenen ana düşünce hangisidir?
- A) İnsanlar arasındaki dostluklar hiçbir zaman bozulmaz.
- B) Kitaplarla kurulan dostluk, diğer dostluklardan daha kalıcıdır.
- C) Kitap okuyanların hiç arkadaşı olmaz.
- D) Kitaplar zamanla eskiyip yıkılır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kitaplarla kurulan dostluk, diğer dostluklardan daha kalıcıdır.
Şair, hayatta dostlukların bozulabileceğini ama kitapla kurulan dostluğun yıkılmayacağını söyler. İnsan dostluklarının hiç bozulmadığı şıkkı dizelerdeki “her türlü dostluk yıkılır” ifadesiyle çelişir.
Kolay
16Kitap kulübü üyelerinin grup sohbetine yazdığı mesajlar şöyle: Aslı: Yarın kütüphaneye gidiyorum. Can: Keşke ben de seninle gelebilsem. Ece: Dün yeni bir şiir kitabı aldım. Mert: Bu kitabı okuyalı bir hafta oldu. Hangi öğrencinin mesajında istek anlamı vardır?
- A) Aslı
- B) Can
- C) Ece
- D) Mert
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Can
“Keşke … gelebilsem” ifadesi gerçekleşmesi istenen bir dileği bildirir. Diğer mesajlar olmuş ya da olacak işleri haber verir.
Kolay
17Okuma defterine şu cümleyi yazan Ece, bir bölümü ayraç içine alıyor: “Kütüphanedeki en sevdiğim köşe (pencerenin yanındaki koltuk) bugün boştu.” Bu cümlede ayracın kullanılma amacı hangisidir?
- A) Başka birinin sözünü olduğu gibi aktarmak
- B) Okunan bir eserin adını belirtmek
- C) Cümledeki bir sözü açıklayan kısa bilgi vermek
- D) Bir açıklamanın içindeki ek bilgiyi göstermek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Cümledeki bir sözü açıklayan kısa bilgi vermek
Ayraç içindeki “pencerenin yanındaki koltuk” sözü, “en sevdiğim köşe”nin neresi olduğunu açıklar; ayraç burada anlatımı tamamlayan kısa bir açıklama için kullanılmıştır. Başkasının sözünü aktarmak ve eser adını belirtmek tırnak işaretinin, açıklama içindeki ek bilgiyi göstermek ise köşeli ayracın görevidir.
Kolay
18“Kitaplarla Kurulan Dostluk” şiirinde şair, kitap için “Gün gün serpildin / Gür bir ağaç gibi,” der. Bu dizelerde “serpilmek” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Gelişip büyümek
- B) Yavaş yavaş solmak
- C) Her yana dağılıp kaybolmak
- D) Yerinde kımıldamadan durmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Gelişip büyümek
“Serpilmek” büyümek, gelişmek demektir; “gür bir ağaç gibi” benzetmesi de kitabın şairin hayatında bir ağaç gibi büyüyüp geliştiğini gösterir. “Serpmek” fiilini çağrıştıran “dağılmak” anlamı yanıltıcıdır; solmak ve kımıldamadan durmak da gür bir ağaç görüntüsüyle çelişir.
Orta
19Aslı okuma günlüğüne şunu yazmış: Öğretmenimiz derste “Okumak, insanın kendini tanıma yolculuğudur.” dedi. Arkadaşı Mert, bu cümlede tırnak işaretinin neden kullanıldığını soruyor. Aslı'nın cümlesinde tırnak işareti hangi görevde kullanılmıştır?
- A) Cümlenin bittiğini göstermek
- B) Eş görevli kelimeleri ayırmak
- C) Başkasından aynen aktarılan sözü göstermek
- D) Bir sözün soru olduğunu göstermek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Başkasından aynen aktarılan sözü göstermek
Tırnak işareti, başkasının sözünü olduğu gibi aktarmak için kullanılır; burada öğretmenin sözü aynen aktarılmıştır. Cümlenin bittiğini gösterme seçeneği, kapanış tırnağından önce nokta bulunduğu için çekici olabilir; ancak cümleyi bitiren nokta, tırnak değildir.
Orta
20Bir şiirde şu dizeler geçiyor: “Tek başımaydım odamda, / Sayfaları açtıkça kalabalıklaştım: / Nasreddin Hoca, Keloğlan geldi oturdu yanıma.” Şair bu dizelerde neyi anlatmak istemektedir?
- A) Kalabalık bir ailede, çok sayıda kardeşle büyüdüğünü
- B) Masal kahramanlarından sıkıldığını, onları sevmediğini
- C) Kitaplar sayesinde birçok kahraman tanıyıp zenginleştiğini
- D) Yalnız kalmayı sevdiği için arkadaş edinmediğini
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kitaplar sayesinde birçok kahraman tanıyıp zenginleştiğini
Şair, sayfaları açtıkça masal kahramanlarıyla tanışıp yalnızlıktan kurtulduğunu, manevi açıdan “kalabalıklaştığını” anlatır. Kalabalık aile seçeneği “kalabalıklaştım” sözcüğünü gerçek anlamıyla okuyanları yanıltır; dizelerdeki kalabalık, kitaplardaki kahramanlardır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.