8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük · Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası
Hatay'ın Ana Vatana Katılması
- hatay sorunu
- ankara antlaşması
- milletler cemiyeti
- hatay devleti
- barışçı diplomasi
- misakımillî
Hatay Türkiye'ye nasıl katıldı?
Hatay'ın ana vatana katılması, savaşmadan barışçı diplomasiyle kazanılan ve Temmuz 1939'da Hatay'ın Türkiye'nin bir ili olmasıyla sonuçlanan başarıdır. 1921 Ankara Antlaşması ile Hatay, Türklerin haklarının korunması şartıyla Fransız yönetimindeki Suriye'ye bırakılmıştı. Fransa bu şarta uymadı ve 1936'da Suriye'nin bağımsızlığını tanıyınca Hatay'ı da Suriye'ye bırakmak istedi. Türkiye konuyu Milletler Cemiyetine götürdü ve Hatay'ın geleceğine halkın karar vermesini istedi. Atatürk "Kırk asırlık Türk yurdu yabancı elinde kalamaz." diyerek kararlılığını gösterdi ve hasta olmasına rağmen 1938'de güney illerine gitti. 2 Eylül 1938'de Bağımsız Hatay Devleti kuruldu, Haziran 1939'da Hatay Meclisi Türkiye'ye katılma kararı aldı. Atatürk bu sonucu göremedi; Hatay'ın katılması Misakımillî'nin son zaferi olarak görülür. Hatay sorunu Lozan'da değil, 1921 Ankara Antlaşması ile başlamıştır; Lozan yalnızca bu sınırı kabul etmiştir.
Hatay'ın Ana Vatana Katılması: konu anlatımı ve özeti
Hatay'ın Türkiye'ye katılması, savaşmadan, barışçı diplomasiyle kazanılmış önemli bir başarıdır. Bu konu, Hatay sorununun nasıl ortaya çıktığını ve nasıl çözüldüğünü anlatıyor.
- 1921 Ankara Antlaşması ile Hatay Fransız yönetimindeki Suriye'ye bırakılmış, ancak Türklerin haklarının korunması şartı konmuştu.
Zaman çizelgesi: 1921 Ankara Antlaşması'ndan Hatay'ın 1939'da Türkiye'ye katılmasına - Fransa bu şarta uymadı ve 1936'da Suriye'nin bağımsızlığını tanıyınca Hatay'ı da Suriye'ye bırakmak istedi.
- Türkiye konuyu Milletler Cemiyetine götürdü ve Hatay'ın geleceğine halkın karar vermesini istedi.
- Atatürk "Kırk asırlık Türk yurdu yabancı elinde kalamaz." diyerek kararlılığını gösterdi; hasta olmasına rağmen 1938'de güney illerine gitti.
- 2 Eylül 1938'de Bağımsız Hatay Devleti kuruldu.
- Haziran 1939'da Hatay Meclisi Türkiye'ye katılma kararı aldı ve Hatay Temmuz 1939'da Türkiye'nin bir ili oldu.
- Atatürk bu sonucu göremedi; Hatay'ın katılması Misakımillî'nin son zaferi olarak görülür.
Unutma: Hatay sorunu Lozan'da değil, 1921 Ankara Antlaşması ile başlamıştır; Lozan sadece bu sınırı kabul etmiştir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Hatay'ın katılımını bir zaman şeridiyle takip et; her basamakta savaş değil diplomasi var.
- 1921 Ankara Antlaşması: Hatay, Türklerin haklarının korunması şartıyla Fransız yönetimindeki Suriye'ye bırakıldı. Sorun buradan doğdu; Lozan bu sınırı kabul etti.
- 1936: Fransa Suriye'nin bağımsızlığını tanıyınca Hatay'ı da Suriye'ye bırakmak istedi.
- Milletler Cemiyeti: Türkiye konuyu buraya götürdü ve Hatay halkının kendi geleceğine karar vermesini istedi.
- 2 Eylül 1938: Bağımsız Hatay Devleti kuruldu.
- Haziran 1939: Hatay Meclisi Türkiye'ye katılma kararı aldı; Temmuz 1939'da Hatay Türkiye'nin bir ili oldu.
Atatürk hasta olmasına rağmen bu davayı yakından takip etti, ama katılımı göremedi. Hatay'ın katılması Misakımillî'nin son başarısı sayılır.
Günlük hayattan: Bir anlaşmazlığı kavga etmeden, kurallara uygun biçimde ve bir hakem önünde çözmek gibi, Hatay sorunu da uluslararası bir kurumda çözüldü.
Sık yapılan hata: "Hatay sorunu Lozan'da ortaya çıktı." Doğrusu: Sorun 1921 Ankara Antlaşması ile başladı; Lozan yalnızca bu sınırı kabul etti.
Derinleş
Hatay sorununun çözümünde Milletler Cemiyeti'nin rolünü araştır. Bir sorunu savaş yerine diplomasiyle çözmenin avantajlarını ve zorluklarını Hatay örneği üzerinden bir tabloyla göster. Hatay'ın bugünkü kültürel zenginliğini (farklı inançlar, mutfak, diller) araştırıp bir arada yaşamanın örneği olarak tanıtan kısa bir yazı hazırla.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Bağımsız Hatay Devleti'nin Meclisi, kuruluşundan yaklaşık on ay sonra Türkiye'ye katılma kararı aldı. Böylece Hatay, II. Dünya Savaşı başlamadan kısa bir süre önce Türkiye'nin bir ili hâline geldi. Hatay hangi yıl Türkiye'ye katılmıştır?
- A) 1936
- B) 1937
- C) 1938
- D) 1939
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 1939
Hatay Meclisi Haziran 1939'da katılma kararı almış, Hatay Temmuz 1939'da Türkiye'nin bir ili olmuştur; II. Dünya Savaşı ise Eylül 1939'da başlamıştır. 1938, Hatay Devleti'nin kurulduğu yıldır; katılma bundan yaklaşık on ay sonradır.
Kolay
2Milletler Cemiyetinin kararıyla Hatay için bir anayasa hazırlandı ve seçimler yapıldı. Seçimlerden sonra toplanan Hatay Meclisi bağımsız Hatay Devleti'ni kurdu; Atatürk bu gelişmeden yaklaşık iki ay sonra vefat etti. Bağımsız Hatay Devleti hangi yıl kurulmuştur?
- A) 1921
- B) 1936
- C) 1938
- D) 1939
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 1938
Atatürk 10 Kasım 1938'de vefat ettiğine göre, ondan yaklaşık iki ay önce kurulan Hatay Devleti'nin kuruluş tarihi 2 Eylül 1938'dir. 1939, Hatay'ın Türkiye'ye katıldığı yıldır; devletin kuruluşu bundan öncedir.
Kolay
3Millî Mücadele sürerken Türkiye, güney cephesindeki savaşı sona erdiren bir antlaşmayı Fransa ile imzaladı. Bu antlaşmayla Hatay, Türklerin haklarının korunması ve bölgede özel bir yönetim kurulması şartıyla Fransız yönetimindeki Suriye'ye bırakıldı. Bu antlaşma hangisidir?
- A) Mondros Ateşkes Antlaşması
- B) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
- C) Sadabat Paktı
- D) 1921 Ankara Antlaşması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 1921 Ankara Antlaşması
1921 Ankara Antlaşması ile Fransa ile güneydeki savaş sona ermiş, Hatay özel bir yönetimle Suriye'ye bırakılmıştır. Mondros da Fransa'nın taraf olduğu bir belgedir, ancak 1918'de I. Dünya Savaşı'nın sonunda imzalanmış bir ateşkestir ve Hatay'ın durumunu bu biçimde belirlememiştir.
Kolay
4Hatay sorunu gündemdeyken söylenen "Kırk asırlık Türk yurdu yabancı elinde esir kalamaz." sözü, Türkiye'nin bu konudaki kararlılığının simgesi oldu. Sözün sahibi, Hatay'ın Türkiye'ye katıldığını göremeden vefat etmişti. Bu söz kime aittir?
- A) İsmet İnönü
- B) Fethi Okyar
- C) Atatürk
- D) Kâzım Karabekir
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Atatürk
Bu söz Atatürk'e aittir; Atatürk Hatay'ın katılmasını göremeden 1938'de vefat etmiştir. İsmet İnönü de Hatay sürecinde görev almıştır, ancak Hatay onun cumhurbaşkanlığı döneminde, 1939'da Türkiye'ye katılmıştır; yani o bu sonucu görmüştür.
Kolay
5Defne sınıfta “Hatay sorunu, Lozan Barış Antlaşması ile ortaya çıkmıştır.” diyor. Öğretmeni bu bilginin yanlış olduğunu, sorunun daha önce imzalanan bir antlaşmayla başladığını söylüyor. Öğretmene göre Hatay sorunu hangi antlaşmayla başlamıştır?
- A) 1921 Ankara Antlaşması
- B) Mondros Ateşkes Antlaşması
- C) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
- D) Mudanya Ateşkes Antlaşması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1921 Ankara Antlaşması
Hatay sorunu, Hatay'ın Fransız yönetimindeki Suriye'ye bırakıldığı 1921 Ankara Antlaşması ile başlamıştır. Lozan ise yalnızca bu sınırı kabul etmiştir.
Kolay
61921 Ankara Antlaşması'na göre Hatay'da özerk bir yönetim kurulacak ve Fransa buradaki Türklerin haklarını koruyacaktı. Antlaşmaya göre bir dil de Hatay'da resmî dil olarak kalacaktı. Hatay'da resmî dil olarak kalması kararlaştırılan dil hangisidir?
- A) Fransızca
- B) İngilizce
- C) İtalyanca
- D) Türkçe
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Türkçe
Ders kitabına göre Türkçe Hatay'da resmî dil olarak kalacaktı. Fransızca yönetimdeki devletin diliydi ama antlaşmada resmî dil olarak Türkçe güvence altına alınmıştı.
Kolay
7Hatay Millet Meclisinin birleşme kararından kısa süre sonra, Temmuz 1939'da Hatay'ın durumu değişti. Temmuz 1939'dan itibaren Hatay'ın durumu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bağımsız bir devlet
- B) Türkiye Cumhuriyeti'nin bir ili
- C) Suriye'nin bir parçası
- D) Fransa'nın manda bölgesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Türkiye Cumhuriyeti'nin bir ili
Temmuz 1939'da Hatay, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir ili hâline gelmiştir. Bağımsız devlet olması 1938-1939 arasındaki kısa döneme aittir.
Kolay
8Hatay için bir anayasa hazırlanmış, seçimler yapılmış ve ardından Bağımsız Hatay Devleti kurulmuştur. Bağımsız Hatay Devleti hangi tarihte kurulmuştur?
- A) 2 Eylül 1938
- B) 20 Temmuz 1936
- C) 10 Kasım 1938
- D) 29 Haziran 1939
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 2 Eylül 1938
Bağımsız Hatay Devleti 2 Eylül 1938'de kurulmuştur. 29 Haziran 1939 ise Hatay Meclisinin Türkiye'ye katılma kararı aldığı tarihtir.
Kolay
9Ders kitabında 1939'da Hatay'ın ana vatana katılmasının, dış siyasette izlenen bir politikanın sonucu olduğu belirtilir. Bu politika, sorunlara aklın ve bilimin yolunu izleyerek yaklaşmayı esas alır. Kitapta sözü edilen dış politika ilkesi hangisidir?
- A) Mütekabiliyet
- B) Halkçılık
- C) Devletçilik
- D) Akılcılık
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Akılcılık
Ders kitabı Hatay'ın katılmasını dış siyasette izlenen akılcı politikanın sonucu olarak gösterir. Devletçilik ise ekonomiyle ilgili bir ilkedir.
Kolay
10Ders kitabında Hatay'ın, Millî Mücadele yıllarında imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile bir devletin yönetimine bırakıldığı anlatılır. Bu devlet, Hatay'da özerk bir yönetim kurmayı ve buradaki Türklerin haklarını korumayı kabul etmişti. Sözü edilen devlet aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İngiltere
- B) Fransa
- C) İtalya
- D) Yunanistan
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Fransa
1921 Ankara Antlaşması Fransa ile imzalanmış ve Hatay Fransız yönetimindeki Suriye'ye bırakılmıştır. İngiltere ile yaşanan sorun ise Musul'dur.
Kolay
111936'da Fransa, mandası altında bulunan bir ülkenin bağımsızlığını tanıdı ve Hatay'ı da bu ülkenin egemenliğine bıraktı. Fransa'nın 1936'da bağımsızlığını tanıdığı ülke hangisidir?
- A) Irak
- B) İran
- C) Suriye
- D) Mısır
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Suriye
Fransa 1936'da mandası altındaki Suriye'nin bağımsızlığını tanıyıp Hatay'ı da Suriye'ye bırakmıştır. Irak ise İngiltere'nin manda yönetimindeydi.
Kolay
12Ders kitabında Fransızların Hatay'da Türk kültürünü yok etmeye çalıştığı anlatılır ve bu durumun haksızlığını vurgulamak için Hatay'ın nüfusuyla ilgili bir bilgi verilir. Kitaba göre Hatay nüfusunun çoğunluğu hangi topluluktan oluşmaktaydı?
- A) Fransızlardan
- B) Türklerden
- C) İtalyanlardan
- D) İngilizlerden
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Türklerden
Kitapta Hatay'ın çoğunluğunun Türk olduğu açıkça belirtilir. Fransızlar ise bölgeyi yöneten yabancı güçtü, nüfusun çoğunluğunu oluşturmuyordu.
Kolay
13Hatay sorununun çözüm sürecinde, Türkiye ile Fransa arasında Hatay'da bağımsız bir Türk devleti kurulması konusunda anlaşmaya varılmıştır. Bağımsız Hatay Devleti kurulmadan önce aşağıdakilerden hangisi yapılmıştır?
- A) Hatay Meclisinin katılma kararı alması
- B) Hatay'ın Türkiye'nin bir ili olması
- C) Bir anayasa hazırlanıp seçimler yapılması
- D) Hatay'ın Suriye ile birleşmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bir anayasa hazırlanıp seçimler yapılması
Kitaba göre önce anayasa hazırlanmış, seçimler yapılmış ve ardından Bağımsız Hatay Devleti kurulmuştur. Hatay Meclisinin katılma kararı ise devlet kurulduktan sonra alınmıştır.
Kolay
141936'da Fransa'nın Hatay'ı Suriye'nin egemenliğine bırakması üzerine Türkiye, sorunu çözmek için uluslararası bir kuruluşa başvurdu. Türkiye'nin başvurduğu uluslararası kuruluş hangisidir?
- A) Birleşmiş Milletler
- B) Balkan Antantı
- C) Sadabat Paktı
- D) Milletler Cemiyeti
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Milletler Cemiyeti
Türkiye Hatay sorununu Milletler Cemiyetine götürmüştür. Birleşmiş Milletler ise II. Dünya Savaşı'ndan sonra kurulmuştur.
Kolay
151921 Ankara Antlaşması'na göre Fransa, Hatay'daki Türklerin haklarını koruyacaktı. Ancak Fransızlar antlaşmanın bu koşullarına uymadı. Ders kitabına göre Fransızların antlaşmaya uymadığını gösteren davranış hangisidir?
- A) Hatay'da Türk kültürünü yok etmeye çalışmaları
- B) Hatay'da Türkçeyi resmî dil yapmaları
- C) Hatay'a özerk bir yönetim vermeleri
- D) Hatay'daki Türklerin haklarını korumaları
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hatay'da Türk kültürünü yok etmeye çalışmaları
Fransızlar Hatay'da Türk kültürünü yok etmeye çalışarak antlaşmaya aykırı davranmıştır. Diğer seçenekler antlaşmanın gereğiydi; bunları yapmak antlaşmaya uymak anlamına gelirdi.
Kolay
16Bağımsız Hatay Devleti kurulduktan sonra Türkiye ile Fransa arasındaki görüşmeler sürdü. Sonunda Hatay Millet Meclisi Türkiye ile birleşme kararı aldı. Hatay Millet Meclisinin bu kararı aldığı tarih hangisidir?
- A) 29 Haziran 1939
- B) 2 Eylül 1938
- C) 5 Haziran 1926
- D) 18 Temmuz 1932
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 29 Haziran 1939
Hatay Meclisi 29 Haziran 1939'da Türkiye ile birleşme kararı almıştır. 5 Haziran 1926 ise Musul sorununu çözen Ankara Antlaşması'nın tarihidir.
Kolay
17Ders kitabında Hatay'ın 1939'da Türkiye'nin bir ili olması “Hatay'ın ana vatana katılması” başlığıyla anlatılır. Bu olay için “ana vatana katılma” ifadesinin kullanılması, Hatay'la ilgili aşağıdaki düşüncelerden hangisini yansıtır?
- A) Hatay'a Türklerin ilk kez 1939'da yerleştiğini
- B) Hatay'ın Türkiye'ye askerî bir harekâtla bağlandığını
- C) Hatay'ın Lozan'da Türkiye'ye bırakılmış olduğunu
- D) Hatay'ın Türk yurdunun bir parçası olarak görüldüğünü
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hatay'ın Türk yurdunun bir parçası olarak görüldüğünü
“Ana vatan” sözü, Hatay'ın yabancı bir toprak değil, Türk yurdunun bir parçası sayıldığını ve asıl yurduna kavuştuğunu anlatır. Hatay barış yoluyla katılmıştır; çoğunluğu zaten Türk'tür ve bölge Lozan'da değil, 1939'da Türkiye'ye bağlanmıştır.
Kolay
181939'da Türkiye ile birleşme kararını Hatay'ın kendi meclisi olan Hatay Millet Meclisi almıştır. Bu karar biçimi, Türkiye'nin 1936'da Milletler Cemiyetine başvururken dile getirdiği istekle örtüşür. Türkiye'nin Milletler Cemiyetine başvururken dile getirdiği istek aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hatay'ın geleceğine Hatay'da oturanların karar vermesi
- B) Hatay'ın geleceğine Suriye Hükûmetinin karar vermesi
- C) Hatay'ın geleceğinin Lahey Adalet Divanında belirlenmesi
- D) Hatay'ın geleceğinin askerî güç kullanılarak belirlenmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hatay'ın geleceğine Hatay'da oturanların karar vermesi
Türkiye, Milletler Cemiyetine başvurarak Hatay'ın geleceğine Hatay'da oturanların karar vermesini istemiştir. Birleşme kararını Hatay'ın kendi meclisinin alması bu istekle uyumludur. Lahey Adalet Divanı Musul sorununda gidilen yerdir; Türkiye Hatay'da askerî güce başvurmamıştır.
Orta
191936'da Fransa, Suriye'nin bağımsızlığını tanıyan bir antlaşma imzaladı ve Hatay'ı da bağımsız Suriye'nin bir parçası saymaya başladı. Türkiye ise Hatay'daki Türklerin geleceği konusunda söz sahibi olmak istiyordu. Türkiye bu gelişme karşısında ilk olarak hangi yolu seçmiştir?
- A) Fransa'ya savaş ilan etmiştir.
- B) Konuyu Milletler Cemiyetine götürmüştür.
- C) Hatay'ı askerî güçle almıştır.
- D) Sadabat Paktından çekilmiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Konuyu Milletler Cemiyetine götürmüştür.
Türkiye, Milletler Cemiyetine başvurarak Hatay'ın geleceğine orada yaşayanların karar vermesini istemiştir. Askerî güçle aldığı yorumu yanlıştır; Hatay savaşa başvurulmadan, görüşmeler ve antlaşmalarla Türkiye'ye katılmıştır.
Orta
20Hatay sorunu boyunca Türkiye, Fransa ile ikili görüşmeler yaptı, uluslararası kuruluşlara başvurdu ve antlaşmalarla adım adım ilerledi. Sorun, iki ülke arasında hiçbir savaş yaşanmadan çözüldü. Bu süreç Türk dış politikasının hangi özelliğini yansıtır?
- A) Yayılmacılık
- B) Tarafsızlık
- C) Barışçılık
- D) Saldırganlık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Barışçılık
Hatay sorunu silahla değil diplomasiyle çözülmüştür; bu, barışçı dış politikanın sonucudur. Tarafsızlık bir çatışmada hiçbir tarafı tutmamaktır; Türkiye ise Hatay'da taraf olarak kendi haklarını savunmuştur.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.