8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük · Atatürk'ün Ölümü ve Sonrası
Atatürk'ün Ölümünün Yansımaları
- 10 kasım 1938
- dolmabahçe sarayı
- anıtkabir
- etnografya müzesi
- dünya basını
- ismet inönü
- cumhurbaşkanı
Atatürk'ün ölümü dünyada nasıl karşılandı?
Atatürk'ün ölümü, 10 Kasım 1938'de Dolmabahçe Sarayı'nda gerçekleşmiş ve yalnızca Türkiye'de değil, bütün dünyada derin bir üzüntüyle karşılanmıştır. Atatürk hastalığına rağmen çalışmayı sürdürmüş, 1938'de güney illeri gezisinden sonra Dolmabahçe Sarayı'nda dinlenmeye çekilmişti. Saat 9.05'te vefat eden Atatürk'ün naaşı önce halkın ziyaretine açıldı, ardından Ankara'ya getirilip geçici olarak Etnografya Müzesine konuldu. Kalıcı mezarı olan Anıtkabir tamamlanınca naaş 10 Kasım 1953'te buraya taşındı. Yurdun her yerinde büyük bir yas yaşandı, gazeteler ve yazarlar Atatürk'ün eserini koruma sözü verdi. Dünya liderleri ve yabancı basın onu milletini kurtaran ve yeniden dirilten büyük bir lider olarak andı. Meclis 11 Kasım 1938'de İsmet İnönü'yü ikinci cumhurbaşkanı seçti ve İnönü 1950'ye kadar bu görevde kaldı. Atatürk'ün bıraktığı en büyük eser, sonsuza kadar yaşayacağını söylediği Türkiye Cumhuriyeti'dir.
Atatürk'ün Ölümünün Yansımaları: konu anlatımı ve özeti
Atatürk'ün ölümü yalnızca Türkiye'de değil, bütün dünyada derin bir üzüntüyle karşılandı. Bu konu, ölümü, cenaze süreci, dünyadaki yankıları ve yeni cumhurbaşkanının seçilmesini anlatıyor.
- Atatürk hastalığına rağmen çalışmayı sürdürdü; 1938'de güney illeri gezisinden sonra Dolmabahçe Sarayı'nda dinlenmeye çekildi.
- 10 Kasım 1938'de saat 9.05'te vefat etti; naaşı halkın ziyaretine açıldı.
- Naaşı Ankara'ya getirilip geçici olarak Etnografya Müzesine konuldu; 10 Kasım 1953'te Anıtkabir'e taşındı.
- Yurdun her yerinde büyük bir yas yaşandı; gazeteler ve yazarlar onun eserini koruma sözü verdi.
- Dünya liderleri ve yabancı basın onu milletini kurtaran ve yeniden dirilten büyük bir lider olarak andı.
- Meclis 11 Kasım 1938'de İsmet İnönü'yü ikinci cumhurbaşkanı seçti; İnönü 1950'ye kadar bu görevde kaldı.
Unutma: Atatürk'ün bize bıraktığı en büyük eser, sonsuza kadar yaşayacağını söylediği Türkiye Cumhuriyeti'dir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Bu konuyu yer, tarih ve sonrası sorularıyla düzenle.
- Nerede, ne zaman? Atatürk, 10 Kasım 1938'de saat 9.05'te İstanbul'da Dolmabahçe Sarayı'nda vefat etti.
- Naaşı: Önce halkın ziyaretine açıldı, sonra Ankara'ya getirilip geçici olarak Etnografya Müzesine konuldu; 10 Kasım 1953'te Anıtkabir'e taşındı.
- Yeni cumhurbaşkanı: Meclis 11 Kasım 1938'de İsmet İnönü'yü ikinci cumhurbaşkanı seçti; İnönü 1950'ye kadar görevde kaldı.
- Yankılar: Yurtta büyük bir yas yaşandı; dünya liderleri ve yabancı basın onu milletini kurtaran büyük bir lider olarak andı.
Günlük hayattan: Her yıl 10 Kasım'da saat 9.05'te okulda ve sokakta saygı duruşunda bulunulması bu ana dayanır.
Sık yapılan hata: "Atatürk Ankara'da vefat etti ve hemen Anıtkabir'e defnedildi." Doğrusu: İstanbul'da vefat etti; naaşı on beş yıl Etnografya Müzesinde kaldıktan sonra Anıtkabir'e taşındı.
Derinleş
Atatürk'ün ölümü üzerine yabancı gazetelerde yayımlanan haberlerden ya da dünya liderlerinin mesajlarından örnekler araştır ve bir "basın panosu" hazırla. Bu haberlerde Atatürk'ün hangi yönleri öne çıkarılıyor? Bir liderin eserlerinin kalıcı olmasında kurumların ve toplumun rolünü tartış.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Okulumuzda her yıl Kasım ayında, Atatürk'ün vefat ettiği gün ve saatte bütün öğrenciler saygı duruşunda bulunur, ardından anma töreni yapılır. Bu yıl tören, okul gazetesinde "Ölümünün yıl dönümünde Atatürk'ü saygıyla anıyoruz" başlığıyla duyurulmuştur. Atatürk'ün vefat tarihi hangisidir?
- A) 29 Ekim 1938
- B) 10 Kasım 1938
- C) 11 Kasım 1938
- D) 10 Kasım 1953
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 10 Kasım 1938
Atatürk 10 Kasım 1938'de saat 9.05'te vefat etmiştir; saygı duruşu her yıl bu gün ve saatte yapılır. 10 Kasım 1953 ise vefat tarihi değil, naaşının Anıtkabir'e taşındığı tarihtir.
Kolay
2Atatürk'ün vefatının ardından Meclis Başkanı Mustafa Abdülhalik Renda, anayasa gereği vekâleten cumhurbaşkanlığı görevini üstlendi. Ertesi gün toplanan TBMM, Millî Mücadele'de Batı Cephesi Komutanı olarak görev yapmış ve Lozan'da Türk heyetine başkanlık etmiş olan kişiyi cumhurbaşkanı seçti. Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci cumhurbaşkanı kimdir?
- A) Celal Bayar
- B) Fevzi Çakmak
- C) Mustafa Abdülhalik Renda
- D) İsmet İnönü
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İsmet İnönü
Meclis 11 Kasım 1938'de, Lozan'da Türk heyetine başkanlık etmiş olan İsmet İnönü'yü ikinci cumhurbaşkanı seçmiştir. Renda yalnızca vekâleten görev yapmıştır; Celal Bayar ise 1950'de cumhurbaşkanı olmuştur.
Kolay
3Atatürk, 1938 yılının son aylarını hasta olarak İstanbul'da geçirdi. Boğaz kıyısında bulunan ve Osmanlı padişahlarınca da kullanılmış bir sarayda tedavi gördü ve hayatını burada kaybetti. Sarayda vefat ettiği odadaki saatlerin 9.05'te durdurulduğu anlatılır. Atatürk'ün vefat ettiği yer hangisidir?
- A) Beylerbeyi Sarayı
- B) Çırağan Sarayı
- C) Yıldız Sarayı
- D) Dolmabahçe Sarayı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Dolmabahçe Sarayı
Atatürk, İstanbul'daki Dolmabahçe Sarayı'nda vefat etmiştir. Beylerbeyi ve Çırağan da Boğaz kıyısındaki Osmanlı saraylarıdır; bu nedenle çekici görünebilirler, ancak Atatürk'ün son günlerini geçirdiği saray Dolmabahçe'dir.
Kolay
4Atatürk'ün naaşı 1938'de İstanbul'dan Ankara'ya getirildi. Anıtkabir'in yapımı uzun yıllar sürdüğü için naaş, 1953'e kadar Ankara'da, Cumhuriyet'in ilk müzelerinden biri olarak inşa edilen bir binada geçici olarak saklandı. Naaşın geçici olarak konulduğu yer hangisidir?
- A) Etnografya Müzesi
- B) TBMM binası
- C) Çankaya Köşkü
- D) Ankara Garı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Etnografya Müzesi
Naaş 21 Kasım 1938'de geçici olarak Ankara Etnografya Müzesine konulmuş, 1953'te Anıtkabir'e nakledilmiştir. Çankaya Köşkü Atatürk'ün Ankara'daki konutudur, ancak bir müze olarak inşa edilmemiştir ve naaş orada saklanmamıştır.
Kolay
5Atatürk'ün vefatından sonra kalıcı bir anıt mezar yapılması için çalışmalar başlatıldı. Bu amaçla hazırlanan projeler değerlendirildi ve Türk mimarlarının hazırladığı “Anıtkabir” projesi kabul edildi. Anıtkabir'in projesi hangi yolla belirlenmiştir?
- A) Meclis'te kura çekilerek
- B) Halk oylaması yapılarak
- C) Yabancı bir devletin önerisiyle
- D) Proje yarışması yapılarak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Proje yarışması yapılarak
Ders kitabına göre anıt mezar için proje yarışması yapılmış ve değerlendirme sonunda Türk mimarlarının projesi kabul edilmiştir. Kitapta halk oylamasından söz edilmez.
Kolay
6Ders kitabına göre Atatürk, 1938 yılının mayıs ayında bir yurt gezisine çıkmış, bu gezide iyice hastalanmış ve dinlenmek için Dolmabahçe Sarayı'na çekilmiştir. Atatürk'ün bu son yurt gezisini yaptığı bölge hangisidir?
- A) Karadeniz kıyıları
- B) Doğu Anadolu illeri
- C) Güney illeri
- D) Trakya illeri
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Güney illeri
Atatürk 1938 Mayıs'ında güney illerine gitmiş ve bu gezide hastalığı ağırlaşmıştır. Bu gezi, Hatay sorununda kararlılığın gösterildiği gezidir.
Kolay
7Atatürk, hastalığı ilerlemesine rağmen milleti için çalışmayı sürdürdü. Doktorların bütün çabasına rağmen Dolmabahçe Sarayı'nda hayata gözlerini yumdu. Her yıl bu günde ülkemizin her yerinde onu saygıyla anarız. Atatürk hangi tarihte vefat etmiştir?
- A) 10 Kasım 1938
- B) 29 Ekim 1938
- C) 11 Kasım 1938
- D) 10 Kasım 1953
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 10 Kasım 1938
Atatürk 10 Kasım 1938'de vefat etmiştir. 10 Kasım 1953 ise naaşının Anıtkabir'e taşındığı tarihtir.
Kolay
8Atatürk'ün vefatının ardından Celal Bayar şöyle demiştir: “Seni sevmek, saygı göstermek her Türk vatanseverinin millî ödevi ve namus borcudur.” Bu söz aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
- A) Atatürk'ün yalnız askerler tarafından sevildiğini
- B) Atatürk'e duyulan sevgi ve saygının bir görev sayıldığını
- C) Atatürk'ün eserlerinin unutulacağını
- D) Atatürk'ün yerine yeni bir lider arandığını
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Atatürk'e duyulan sevgi ve saygının bir görev sayıldığını
Söz, Atatürk'ü sevmeyi ve ona saygı göstermeyi her vatanseverin millî ödevi olarak tanımlar. “Her Türk vatanseverinin” ifadesi, sevginin yalnız askerlerle sınırlı olmadığını gösterir.
Kolay
9Ders kitabında Atatürk'ün ölüm haberinin ardından yaşananlar şöyle anlatılır: “Yurdun dört bir köşesinde yaşayan herkes Atası için gözyaşı döktü. Atatürk'ün ölümü gencinden yaşlısına, erkeğinden kadınına tüm halkı yasa boğdu.” Bu metinden hangi sonuca ulaşılır?
- A) Yas yalnız büyük şehirlerde yaşanmıştır.
- B) Yas, toplumun bütün kesimlerini derinden etkilemiştir.
- C) Atatürk'ün ölümü yalnız devlet görevlilerini üzmüştür.
- D) Halk Atatürk'ün ölümünü uzun süre duymamıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yas, toplumun bütün kesimlerini derinden etkilemiştir.
“Gencinden yaşlısına, erkeğinden kadınına” ve “yurdun dört bir köşesinde” ifadeleri yasın bütün toplumu kapsadığını gösterir. Bu nedenle yasın yalnız büyük şehirlerde yaşandığı söylenemez.
Kolay
10Ders kitabına göre Atatürk, hayatının son döneminde hastalıktan güçsüz düşmüştü. Doktorları ona ısrarla “Dinlenmelisin.” diyordu; ancak o yurt gezilerine çıkmayı ve milleti için çalışmayı sürdürdü. Bu davranış Atatürk'ün hangi özelliğini en iyi yansıtır?
- A) Doktorlara hiç güvenmemesini
- B) Ömrünü milletine adamış olmasını
- C) Yalnız askerî konularla ilgilenmesini
- D) Yurt dışında yaşamayı sevmesini
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ömrünü milletine adamış olmasını
Hastalığına rağmen milleti için çalışmayı sürdürmesi, ömrünü milletine adadığını gösterir. Metin onun doktorlara güvenmediğini değil, görevini her şeyin önünde tuttuğunu anlatır.
Kolay
11Atatürk'ün vefatı üzerine bir devlet başkanı şöyle demiştir: “Benim üzüntüm iki türlüdür: Önce böyle büyük bir adamın kaybından dolayı bütün dünya gibi üzgünüm. İkinci üzüntüm ise bu adamla tanışmak hususundaki şiddetli arzumun gerçekleşmesine artık imkân kalmamış olmasıdır.” Bu sözler kime aittir?
- A) İngiliz devlet adamı Churchill
- B) ABD Başkanı Roosevelt
- C) Yunan lider Metaksas
- D) Mısırlı yazar Aziz Hakkı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) ABD Başkanı Roosevelt
Atatürk'le tanışma isteğinin gerçekleşmediğini söyleyen kişi ABD Başkanı Franklin Roosevelt'tir. Churchill ise Atatürk'ü savaşta ülkesini kurtaran ve milletini yeniden dirilten bir lider olarak anmıştır.
Kolay
12Atatürk'ün vefatının ardından TBMM, 11 Kasım 1938'de yeni cumhurbaşkanını seçmek için olağanüstü toplandı. Seçim sonuçları Meclis Başkanınca duyuruldu ve seçilen kişi Meclis'e gelerek yemin etti. Meclis'te yeni cumhurbaşkanı hangi yöntemle seçilmiştir?
- A) Halkın doğrudan oyuyla
- B) Kura çekilerek
- C) Gizli oylama ile
- D) Atatürk'ün vasiyetiyle
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gizli oylama ile
Ders kitabına göre İsmet İnönü, Meclis'te yapılan gizli oylamayla cumhurbaşkanı seçilmiştir. O dönemde cumhurbaşkanını halk değil Meclis seçiyordu.
Kolay
13İsmet İnönü cumhurbaşkanı seçildikten sonra dönemin başbakanının kurduğu hükûmet usul gereği istifasını verdi. İnönü yeni hükûmeti kurma görevini yine aynı kişiye verdi. İnönü'nün hükûmeti kurmakla görevlendirdiği kişi kimdir?
- A) Celal Bayar
- B) Refik Saydam
- C) Şükrü Saraçoğlu
- D) Fevzi Çakmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Celal Bayar
İnönü, istifa eden Celal Bayar'ı yeniden hükûmeti kurmakla görevlendirmiştir. Refik Saydam ise bu yeni hükûmette İçişleri Bakanı olmuştur.
Kolay
14Anıtkabir'de Atatürk'ün naaşının bulunduğu yerin çevresindeki özel bölümlere, yurdun dört bir yanından getirilen topraklar yerleştirilmiştir. Ders kitabına göre bunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Atatürk'ün yurdunun her köşesini çok sevmesi
- B) Anıtkabir'in zemininin sağlamlaştırılması
- C) Toprakların Ankara'da bulunmaması
- D) Anıtkabir'in bahçesinin genişletilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Atatürk'ün yurdunun her köşesini çok sevmesi
Kitap, Atatürk'ün yurdunun her köşesini çok sevdiği için dört bir yandan topraklar getirildiğini belirtir. Bu uygulamanın yapı sağlamlığıyla bir ilgisi yoktur.
Kolay
15Atatürk'ün naaşı 16 Kasım'da Dolmabahçe Sarayı'nda halkın ziyaretine açıldı. Daha sonra naaş Ankara'ya getirildi ve 21 Kasım 1938'de geçici olarak konulacağı yere yerleştirildi. Ders kitabına göre Atatürk'ün naaşı İstanbul'dan Ankara'ya hangi araçla getirilmiştir?
- A) Uçakla
- B) Gemiyle
- C) Trenle
- D) At arabasıyla
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Trenle
Kitapta Atatürk'ün naaşının trenle Ankara'ya getirildiği belirtilir. Dolmabahçe'de ise naaş top arabasıyla taşınmıştır, Ankara'ya yolculuk trenle yapılmıştır.
Kolay
16İsmet İnönü, 11 Kasım 1938'de Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci cumhurbaşkanı seçilmiştir. İsmet İnönü cumhurbaşkanlığı görevini hangi yıla kadar sürdürmüştür?
- A) 1950
- B) 1946
- C) 1945
- D) 1960
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1950
İnönü 1950'ye kadar cumhurbaşkanlığı yapmış, 1950 seçimlerinden sonra CHP iktidarı Demokrat Parti'ye bırakmıştır. 1960'a kadar ise ana muhalefet partisinin genel başkanlığını yapmıştır.
Kolay
17Ders kitabında Atatürk'ün askerî dehasından, yaptığı yeniliklerden ve dünya barışı için gösterdiği çabalardan söz edilir; bunların yanında onun “en büyük eseri”nin ne olduğu da belirtilir. Kitaba göre Atatürk'ün bizlere emanet ettiği en büyük eseri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Türkiye Cumhuriyeti
- B) Nutuk adlı kitabı
- C) Yeni Türk harfleri
- D) Türk Tarih Kurumu
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Türkiye Cumhuriyeti
Kitaba göre Atatürk'ün en büyük eseri, bizlere emanet ettiği Türkiye Cumhuriyeti devletidir. Atatürk de vücudunun bir gün toprak olacağını, Türkiye Cumhuriyeti'nin ise sonsuza kadar yaşayacağını söylemiştir. Nutuk, yeni harfler ve Türk Tarih Kurumu onun önemli çalışmalarıdır; ancak kitap “en büyük eser” olarak Cumhuriyet'i gösterir.
Kolay
18Atatürk'ün 10 Kasım 1938'deki vefatı üzerine Meclis Başkanı Mustafa Abdülhalik Renda vekâleten cumhurbaşkanı oldu. Ertesi gün Meclis toplanarak İsmet İnönü'yü cumhurbaşkanı seçti. Bu bilgilere göre Renda'nın “vekâleten cumhurbaşkanı” olması ne anlama gelir?
- A) Meclis tarafından yapılan oylamayla cumhurbaşkanı seçilmesi
- B) Yeni cumhurbaşkanı seçilene kadar görevi geçici olarak yürütmesi
- C) Cumhurbaşkanlığı ile başbakanlık görevini birlikte üstlenmesi
- D) Cumhurbaşkanlığı seçiminde aday olarak oylamaya katılması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yeni cumhurbaşkanı seçilene kadar görevi geçici olarak yürütmesi
Vekâleten görev yapmak, bir görevi asıl sahibinin yerine geçici olarak yürütmektir. Renda, Meclis yeni cumhurbaşkanını seçene kadar bu görevi yürütmüş; ertesi gün İsmet İnönü seçilince vekâlet sona ermiştir. Meclisin oylamayla seçtiği kişi Renda değil, İnönü'dür.
Orta
19Atatürk'ün vefatından sonra yabancı bir gazetede çıkan bir yazıda, onun bir yeniliği halka öğretmek için şehir şehir dolaştığı ve meydanlarda bir kara tahtanın başında ders verdiği anlatılmıştır. Bu sahneler, 1928'in yaz ve sonbahar aylarında çekilen pek çok fotoğrafa da yansımıştır. Yazıda Atatürk'ün hangi inkılabına değinilmektedir?
- A) Soyadı Kanunu
- B) Harf İnkılabı
- C) Şapka Kanunu
- D) Medeni Kanun
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Harf İnkılabı
Yeni Türk harfleri 1928'de kabul edilmiş, Atatürk de yeni harfleri halka öğretmek için kara tahta başında dersler vermiştir. Şapka Kanunu da yurt gezileriyle tanıtılan bir yeniliktir, ancak 1925'te çıkarılmıştır ve kara tahtada ders vermekle ilgisi yoktur.
Orta
20Anıtkabir tamamlandıktan sonra Atatürk'ün naaşı, 10 Kasım 1953'te büyük bir törenle geçici olarak konulduğu yerden Anıtkabir'e taşındı. Bu bilgiyi okuyan Elif, Atatürk'ün vefatı ile bu tören arasında geçen süreyi hesaplamak istiyor. Naaş, vefattan kaç yıl sonra Anıtkabir'e taşınmıştır?
- A) 10
- B) 13
- C) 15
- D) 20
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 15
Atatürk 1938'de vefat ettiğine göre 1953 - 1938 = 15 yıl geçmiştir. 13 sonucu, vefat yılı 1940 sanıldığında bulunur; oysa Atatürk 10 Kasım 1938'de vefat etmiştir.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.