9. Sınıf Osmanlı Türkçesi · Osmanlı Türkçesini Tanıyalım
Osmanlı Türkçesinin Günümüzdeki Yeri
- yazma eser
- hat sanatı
- levha
- hilye
- kitabe
- arşiv
- Hafız Osman
Osmanlı Türkçesi günümüzde nerelerde karşımıza çıkar?
Osmanlı Türkçesinin günümüzdeki yeri, kütüphanelerdeki yazma eserlerde, arşivlerde, camilerde ve çeşme kitabelerinde hâlâ yaşayan bir kültür mirası olmasıdır. Türkiye, İslam ülkeleri arasında en fazla yazma eser koleksiyonuna sahip ülkedir; arşiv evrakı dışında yaklaşık 300.000 cilt yazma eser bulunduğu tahmin edilir. Yurt dışındaki pek çok ülkenin kütüphanesinde de 100.000 cildin üzerinde Türkçe yazma eser vardır. Kur'an-ı Kerim nüshaları, cüzler, divanlar ve şiir mecmuaları hat sanatıyla yazılmış kitaplardır. Levhalar, ayet, hadis ve hikmetli sözlerin hattatlara yazdırılıp tezhiplenerek duvara asılmasıdır. Hilyeler Hz. Peygamber'in dış görünüşünü ve ahlakını anlatır; ilk örneklerini Hafız Osman düzenlemiştir. Kitabeler cami, çeşme, han, medrese gibi yapıların ya da mezar taşlarının üzerindeki yazılardır. Türk dili ve edebiyatı, tarih, ilahiyat, sanat tarihi ve arşivcilik bölümlerinde Osmanlı Türkçesi okutulur.
Osmanlı Türkçesinin Günümüzdeki Yeri: konu anlatımı ve özeti
Osmanlı Türkçesi geçmişte kalmış bir konu değildir; kütüphanelerde, arşivlerde, camilerde ve sokak çeşmelerinde hâlâ karşına çıkar. Bu konu bu dille yazılmış eser türlerini ve bugünkü kullanım alanlarını tanıtır.
- Yazma eser zenginliği: Türkiye, İslam ülkeleri arasında en fazla yazma eser koleksiyonuna sahip ülkedir; arşiv evrakı dışında yaklaşık 300.000 cilt yazma eser olduğu tahmin edilir.
- Yurt dışındaki eserler: Avrupa'dan Orta Doğu'ya pek çok ülkenin kütüphanesinde 100.000 cildin üzerinde Türkçe yazma eser bulunur.
- Kitaplar: Kur'an-ı Kerim nüshaları, cüzler, divanlar ve şiir mecmuaları hat sanatıyla yazılmış eserlerdir.
- Levhalar: Ayet, hadis ve hikmetli sözlerin hattatlara yazdırılıp tezhiplenerek duvara asılmasıdır.
- Hilyeler: Hz. Peygamber'in dış görünüşünü ve ahlakını anlatan levhalardır; ilk örneklerini Hafız Osman düzenlemiştir.
- Kitabeler: Cami, çeşme, han, medrese gibi yapıların ya da mezar taşlarının üzerindeki yazılardır. Çoğunun son mısraında yapının tarihi düşürülür.
- Bugünkü eğitim: Türk dili ve edebiyatı, tarih, ilahiyat, sanat tarihi, arşivcilik ve kütüphanecilik bölümlerinde Osmanlı Türkçesi okutulur.
Unutma: Kitabe, levha ve hilye birer sanat eseridir ama aynı zamanda okunmayı bekleyen birer metindir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Dört eser türünü (kitap, levha, hilye, kitabe) bir tabloya yaz ve her birinin nerede bulunduğunu not et.
- Hilyenin ne anlattığını ve ilk örneklerini kimin düzenlediğini ezberle.
- Osmanlı Türkçesinin okutulduğu üniversite bölümlerinden en az üçünü say.
Günlük hayattan: Şehrindeki eski bir çeşmenin ya da caminin kapısının üstündeki mermer yazı bir kitabedir. Çoğu zaman yapıyı yaptıranın adını ve yapılış yılını verir.
Sık yapılan hata: Levha ile kitabeyi karıştırmak. Levha çerçevelenip duvara asılan hat yazısıdır; kitabe ise yapının taşına oyulmuş yazıdır.
İpucu: "Kitabe taşta, levha duvarda, hilye Peygamber'i anlatır" cümlesiyle üçünü ayırt edebilirsin.
Derinleş
Kitaptaki "Biliyor muyuz?" kutusundaki yazma eser rakamlarını incele. Yaşadığın şehirde bir yazma eser kütüphanesi ya da tarihî kitabe olup olmadığını araştır ve bulduğun bir örneği kısaca tanıt. Düşün: Yurt dışındaki kütüphanelerde neden bu kadar çok Türkçe yazma eser bulunuyor olabilir?
Bu konuda neler var?
- Biliyor muyuz?
- Pekiştirelim
- Değerlendirelim
- Yorumlayalım
- Dikkat
- Cevaplayalım
- Araştıralım
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.