10. Sınıf Tarih · Cihan Devleti Osmanlı (1453-1683)

Osmanlı Devleti’nin Yönetim ve Ordu Yapısındaki Değişim

dîvân-ı hümâyun
veziriazam
kanunname
seyfiye
ilmiye
kalemiye
ekber ve erşed sistemi
kafes sistemi

Osmanlı yönetim ve ordu yapısı zamanla nasıl değişti?

Osmanlı Devleti’nin yönetim ve ordu yapısı tek seferde kurulmadı; kuruluştan XVII. yüzyıla kadar ihtiyaçlara göre değişti ve güç giderek padişahta ve merkezde toplandı. Osman ve Orhan Gazi dönemlerinde ülke hanedanın ortak malı sayılırken I. Murad yönetimi babadan oğula geçecek şekilde sınırladı ve Rumeli Beylerbeyliği’ni kurdu. Fatih Kanunnamesi devlet teşkilatını yazılı kurallara bağladı; Fatih divan başkanlığını veziriazama devretti ve veziriazamlar devşirme kökenli kullardan seçilmeye başlandı. Dîvân-ı Hümâyun’da seyfiyeden vezirler, kalemiyeden nişancı ve defterdar, ilmiyeden kazasker bulunurdu. Taşrada beylerbeyi ve sancak beyleri hem yönetici hem komutandı. XVII. yüzyılda ekber ve erşed sistemi benimsendi, şehzadeler kafes sisteminde sarayda kapalı yaşadı. Ateşli silahların önem kazanmasıyla maaşlı asker sayısı arttı, tımar zayıfladı ve iltizam yaygınlaştı. Fatih Kanunnamesi teşkilatı, ekber ve erşed ise tahta geçiş usulünü düzenler.

Osmanlı Devleti’nin Yönetim ve Ordu Yapısındaki Değişim: konu anlatımı ve özeti

Osmanlı yönetim ve ordu yapısı tek seferde kurulmadı; kuruluştan XVII. yüzyıla kadar dönemin ihtiyaçlarına göre değişerek gelişti. Bu süreçte güç giderek padişahta ve merkezde toplandı.

Kuruluş dönemi: Osman ve Orhan Gazi dönemlerinde ülke hanedanın ortak malı sayılırdı. I. Murad yönetimi babadan oğula geçecek şekilde sınırladı; Rumeli Beylerbeyliği kuruldu, Yıldırım Bayezid döneminde Anadolu Beylerbeyliği eklendi.
Fatih dönemi: Fatih Kanunnamesi ile devlet teşkilatı yazılı kurallara bağlandı; padişahın örfi hukuka dayanarak kanun koyma yetkisi kurumsallaştı. Fatih divan toplantılarına başkanlık etmeyi bırakıp bunu veziriazama devretti; veziriazamlar artık güçlü Türk ailelerinden değil, devşirme kökenli kullardan seçildi.
Dîvân-ı Hümâyun: Devletin en üst karar organıydı. Seyfiye sınıfından veziriazam ve vezirler, kalemiyeden nişancı ve defterdar, ilmiyeden kazasker katılırdı; şeyhülislam kararların İslam hukukuna uygunluğu hakkında fetva verirdi.
Taşra: Ülke eyalet ve sancaklara ayrıldı; tımar sistemi uygulanan yerlerde beylerbeyi ve sancak beyleri hem yönetici hem komutandı.
Veraset: Şehzadeler lalalar eşliğinde sancaklarda yetiştirildi. XVII. yüzyılda hanedanın en yaşlı ve olgun erkeğinin tahta geçtiği ekber ve erşed sistemi benimsendi; sancağa çıkma kalkınca şehzadeler sarayda kapalı yaşadı (kafes sistemi) ve devlet tecrübesi azaldı.
Ordu: Kapıkulu askerleri ile eyalet askerleri (tımarlı sipahiler) ordunun iki ana gücüydü. Ateşli silahların önem kazanmasıyla maaşlı askerlerin sayısı arttı, tımar sistemi zayıfladı ve iltizam yaygınlaştı.

Unutma: Fatih Kanunnamesi devletin teşkilat yapısını, ekber ve erşed sistemi ise tahta geçiş usulünü düzenler; ikisini karıştırma.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Yönetimdeki değişimi "güç nerede toplanıyor?" sorusuyla izle.

Kuruluş: Ülke hanedanın ortak malı; taht kavgaları sık.
I. Murad: Ülke padişah ve oğullarının malı sayıldı; güç daraldı.
Fatih: Kanunname ile kurallar yazıya geçti; veziriazamlar devşirme kökenli kullardan seçildi, güç padişahta toplandı.
XVII. yüzyıl: Ekber ve erşed sistemi ve kafes usulü; şehzadeler tecrübesiz yetişti.

Günlük hayattan: Bir okulda kuralların yazılı bir yönetmeliğe bağlanması, kimin hangi kararı vereceğini netleştirir; Fatih Kanunnamesi de devlet için bunu yaptı.

Sık yapılan hata: Fatih Kanunnamesi ile ekber ve erşed sistemini karıştırmak. Doğrusu: Kanunname teşkilat yapısını düzenler; ekber ve erşed ise tahta kimin geçeceğini belirleyen usuldür.

Derinleş

Şehzadelerin sancaklarda lalalar eşliğinde yetiştirilmesi ile sarayda kapalı yaşadığı kafes usulünü karşılaştır. Her iki yöntemin devlet istikrarına ve yöneticilerin deneyimine etkisini bir tabloda göster. Bugün kurumlarda yönetici adayları nasıl yetiştiriliyor? Deneyim kazanmanın ve istikrarı korumanın arasındaki dengeyi bir okul kulübü başkanlığı örneği üzerinden tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

TAR.10.3.21453-1683 yılları arasında Osmanlı Devleti’nin yönetim ve ordu yapısında meydana gelen değişim ve sürekliliğe ilişkin kaynakları yorumlayabilme
- a) 1453-1683 yılları arasında Osmanlı Devleti’nin yönetim ve ordu yapısında meydana gelen değişim ve sürekliliği kaynaklar üzerinden inceler.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Edirne'nin alınmasından sonra I. Murad, Rumeli'deki fetihleri ve buradaki sancak beylerini tek elden yönetmek için yeni bir eyalet kurdu ve başına Lala Şahin Paşa'yı getirdi. Anadolu'daki benzer yönetim birimi ise daha sonra, Yıldırım Bayezid döneminde kuruldu. I. Murad döneminde kurulan bu ilk Osmanlı beylerbeyliği hangisidir?
- A) Rumeli Beylerbeyliği
- B) Anadolu Beylerbeyliği
- C) Budin Beylerbeyliği
- D) Mısır Beylerbeyliği
- E) Bosna Beylerbeyliği
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Rumeli Beylerbeyliği
I. Murad döneminde Rumeli'deki fetihleri yönetmek için kurulan ilk beylerbeyliği Rumeli Beylerbeyliği'dir ve ilk beylerbeyi Lala Şahin Paşa'dır. Anadolu Beylerbeyliği de erken dönemde kurulmuştur; ancak metinde belirtildiği gibi Yıldırım Bayezid döneminde, Rumeli'den sonra kurulmuştur.
Kolay
2Dîvân-ı Hümâyun'da bir vakfın gelirleriyle ilgili karar tartışılırken kararın İslam hukukuna uygun olup olmadığı konusunda tereddüt çıktı. Soru yazılı olarak divan üyesi olmayan bir görevliye gönderildi; birkaç gün sonra gelen kısa cevapta "Olur." yazıyordu ve karar buna göre uygulandı. Kararların İslam hukukuna uygunluğu hakkında bu cevabı (fetva) veren görevli kimdir?
- A) Kazasker
- B) Nişancı
- C) Defterdar
- D) Şeyhülislam
- E) Kaptanıderya
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Şeyhülislam
Kararların İslam hukukuna uygunluğu hakkında fetva veren görevli şeyhülislamdır; şeyhülislam divan üyesi değildir ama görüşü bağlayıcıdır. Kazasker de hukukla ilgili bir görevlidir; ancak divan üyesidir ve fetva vermez, davalara bakar ve kadıları atar.
Kolay
3Fatih Sultan Mehmed döneminde hazırlanan bir metinden sadeleştirilmiş bölümler: "Veziriazam, vezirlerin ve beylerin başıdır; herkesten üstündür." "Saltanat kendisine nasip olan oğlum, düzenin korunması için kardeşlerini ortadan kaldırabilir." Devlet teşkilatını yazılı kurallara bağlayan bu düzenleme hangisidir?
- A) Fatih Kanunnamesi
- B) Bucaş Antlaşması
- C) Ekber ve erşed sistemi
- D) Pençik sistemi
- E) Siyasetname
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Fatih Kanunnamesi
Devlet görevlilerinin sırasını ve tahta geçişle ilgili kuralları yazıya geçiren düzenleme Fatih Kanunnamesi'dir. Siyasetname de devlet yönetimiyle ilgili bir eserdir; ancak Büyük Selçuklu veziri Nizamülmülk'ün yazdığı bir öğüt kitabıdır, Osmanlı kanunnamesi değildir.
Kolay
4Şehzade Selim, Trabzon sancağına gönderildiğinde yanına deneyimli bir devlet adamı da verildi. Bu kişi, şehzadenin yönetim işlerinde ona yol gösterdi, devlet işlerini nasıl yürüteceğini öğretti ve merkeze onunla ilgili bilgi gönderdi. Osmanlı'da sancaklara gönderilen şehzadeleri yetiştiren bu devlet adamlarına ne ad verilir?
- A) Atabey
- B) Kazasker
- C) Lala
- D) Nişancı
- E) Beylerbeyi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Lala
Osmanlı'da sancağa çıkan şehzadelerin yanında bulunup onları yetiştiren devlet adamına lala denir. Atabey de aynı işlevi görür; ancak bu ad Selçuklu ve diğer Türk-İslam devletlerinde kullanılmış, Osmanlı'da onun yerini lala almıştır.
Kolay
5Tarih öğretmeni sınıfa bir bilmece soruyor: “Kalemiye sınıfındanım. Divanda devlet yazışmalarını ve dirlik (tımar) kayıtlarını kontrol ederim.” Bilmecenin cevabı olan görevli hangisidir?
- A) Defterdar
- B) Kazasker
- C) Veziriazam
- D) Kaptan-ı deryâ
- E) Nişancı
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Nişancı
Dirlik kayıtlarını ve yazışmaları kontrol eden divan üyesi nişancıdır. Defterdar da kalemiye sınıfındandır ama görevi mali işleri kontrol etmektir.
Kolay
6Bir askerî birlik tanıtılıyor: “Doğrudan padişaha bağlıyız. Geçimimizi toprak gelirinden değil, devletin ödediği ulufe denilen maaştan sağlarız.” Tanıtılan askerler hangi gruba aittir?
- A) Kapıkulu askerleri
- B) Tımarlı sipahiler
- C) Eyalet askerleri
- D) Sancak beyleri
- E) Kalemiye görevlileri
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kapıkulu askerleri
Ulufe alan ve padişaha doğrudan bağlı olan birlikler kapıkulu askerleridir. Tımarlı sipahiler eyalet askerleridir ve geçimlerini kendilerine bırakılan toprağın gelirinden sağlarlar.
Kolay
7Bir öğrencinin hazırladığı kavram haritasında “Ordu” başlığı iki kola ayrılıyor: kara kuvvetleri ve donanma. Öğrenci, donanma kolunun altına deniz gücünü kontrol eden görevlinin adını yazacak. Öğrencinin bu kola yazması gereken görevli hangisidir?
- A) Nişancı
- B) Kazasker
- C) Defterdar
- D) Şeyhülislam
- E) Kaptan-ı deryâ
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Kaptan-ı deryâ
Osmanlı yönetim yapısında donanmayı kontrol eden görevli kaptan-ı deryâdır. Defterdar mali işleri, kazasker hukuk ve eğitim işlerini kontrol ettiği için donanmayla ilgili değildir.
Kolay
8Orhan Gazi döneminde beylik genişledikçe merkeze uzak bölgelerin yönetimi zorlaştı. Bu bölgeleri yönetmek için kurulan birimler taşra teşkilatının temelini oluşturdu. Orhan Gazi döneminde bu amaçla kurulan yönetim birimi hangisidir?
- A) Beylerbeyliği
- B) Divan
- C) Kazaskerlik
- D) Sancak
- E) Payitaht
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sancak
Orhan Gazi döneminde merkeze uzak bölgeler için sancak birimleri kurulmuştur. Beylerbeylikleri ise daha sonra, I. Murad ve Yıldırım Bayezid dönemlerinde kurulmuştur.
Kolay
9Bir kavram haritasında boş bırakılan kutunun yanında şu açıklama yazıyor: “… ile divanı ve orduyu yönetir.” Bu görevli, Fatih döneminden sonra divan toplantılarına başkanlık etmeye başlamıştır. Boş kutuya yazılması gereken görevli hangisidir?
- A) Kazasker
- B) Nişancı
- C) Defterdar
- D) Şeyhülislam
- E) Veziriazam
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Veziriazam
Divanı ve orduyu yöneten, Fatih'ten sonra divana başkanlık eden görevli veziriazamdır. Kazasker de divan üyesidir ama hukuk ve eğitim işlerinden sorumludur.
Kolay
10Osmanlı taşra teşkilatını anlatan bir sunumda Elif, merkez dışındaki toprakların önce büyük yönetim birimlerine, bunların da daha küçük birimlere ayrıldığını söylüyor. Büyük birimin başında beylerbeyi, küçük birimin başında sancak beyi bulunuyordu. Elif'in sözünü ettiği büyük ve küçük yönetim birimleri sırasıyla hangisidir?
- A) Sancak – eyalet
- B) Eyalet – sancak
- C) Payitaht – eyalet
- D) Beylik – sancak
- E) Eyalet – payitaht
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Eyalet – sancak
Osmanlı taşrası eyaletlere, eyaletler de sancaklara ayrılmıştı; eyaleti beylerbeyi, sancağı sancak beyi yönetirdi. Sıralamayı ters kuran şık, birimlerin büyüklük ilişkisini karıştırır.
Kolay
11XVI. yüzyıldan itibaren savaşlarda tüfek ve top gibi ateşli silahların önemi giderek arttı. Osmanlı Devleti de ordusunu bu yeni duruma uydurmak zorunda kaldı. Bu gelişmenin Osmanlı ordusuna doğrudan etkisi hangisidir?
- A) Maaşlı asker sayısının artırılması
- B) Tımarlı sipahi sayısının artırılması
- C) Donanmanın tamamen kaldırılması
- D) Kapıkulu ocaklarının kapatılması
- E) Yeniçerilere tımar verilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Maaşlı asker sayısının artırılması
Ateşli silahları kullanan maaşlı askerlere ihtiyaç arttığı için bu askerlerin sayısı artırıldı. Tımarlı sipahi sayısı artmamış, aksine tımar sistemi zayıflamıştır.
Kolay
12Orhan Gazi döneminde kurulan divanda beyin yanında bir vezir ve bir kadı bulunuyordu. Tımar ve mali kayıtları tutan kalem görevlileri ile müderrisler de bu toplantıları takip ediyordu. Bu yönetim yapısı oluşturulurken hangi devletlerin divanları örnek alınmıştır?
- A) Doğu Roma ve Venedik
- B) Memlük ve Safevi
- C) İlhanlı ve Selçuklu
- D) Altın Orda ve Timurlu
- E) Gazneli ve Karahanlı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İlhanlı ve Selçuklu
Orhan Gazi döneminde İlhanlı ve Selçuklu divanları örnek alınarak bir yönetim yapısı oluşturulmuştur. Doğu Roma komşu bir devlet olsa da divan yapısına örnek gösterilmez.
Kolay
13Kuruluş Dönemi'nden itibaren Osmanlı şehzadeleri genç yaşta sancaklara gönderildi. Şehzadeler burada bölge yönetimine katıldı, zaman zaman da padişahın seferlerine çağrıldı. Bu uygulamanın temel amacı hangisidir?
- A) Şehzadelere idari ve askerî tecrübe kazandırmak
- B) Şehzadeleri sarayda dış dünyadan uzak tutmak
- C) Sancak beylerinin sayısını azaltmak
- D) Divan toplantılarını şehzadelere yönettirmek
- E) Tahtı hanedanın en yaşlı üyesine bırakmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Şehzadelere idari ve askerî tecrübe kazandırmak
Sancağa gönderme uygulamasıyla şehzadelere yönetim ve savaş tecrübesi kazandırılmıştır. Şehzadelerin sarayda kapalı tutulması ise XVII. yüzyılda bu uygulama kalkınca ortaya çıkan kafes sistemidir.
Kolay
14Mehmet, ödevinde bir askerin yaşamını şöyle anlatıyor: “Köyünde kendisine bırakılan toprağın vergi gelirini toplar. Barışta bölgesinde yaşar; sefer emri gelince yetiştirdiği atlı askerlerle orduya katılır.” Mehmet'in anlattığı asker hangisidir?
- A) Yeniçeri
- B) Kaptan-ı deryâ
- C) Nişancı
- D) Lala
- E) Tımarlı sipahi
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Tımarlı sipahi
Toprağın vergi geliriyle geçinen ve atlı asker yetiştiren eyalet askeri tımarlı sipahidir. Yeniçeri ise kapıkulu askeridir ve maaşını devletten alır.
Kolay
15Fatih Sultan Mehmed döneminde, o güne kadar gelenek hâlinde sürdürülen uygulamalar üzerinde değişiklikler yapıldı ve bunlar yazılı hâle getirildi. Böylece devlet teşkilatı yeniden düzenlendi. Bu düzenleme hangi adla anılır?
- A) Ekber ve erşed sistemi
- B) Kafes sistemi
- C) İltizam sistemi
- D) Devşirme sistemi
- E) Fatih Kanunnamesi
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Fatih Kanunnamesi
Devlet teşkilatını yazılı kurallara bağlayan düzenleme Fatih Kanunnamesi'dir. Ekber ve erşed sistemi ise teşkilatı değil, XVII. yüzyılda tahta geçiş usulünü düzenler.
Kolay
16Osmanlı merkez teşkilatı ve sarayları Orhan Gazi döneminde Bursa'daydı. I. Murad döneminde ise merkez, Rumeli'deki önemli bir şehre taşındı. I. Murad döneminde merkez teşkilatının bulunduğu şehir hangisidir?
- A) İstanbul
- B) Manisa
- C) Edirne
- D) Amasya
- E) Kütahya
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Edirne
Merkez teşkilatı ve saraylar I. Murad döneminde Edirne'deydi. İstanbul ancak 1453'teki fetihten sonra merkez olduğu için bu dönem için yanlıştır.
Kolay
17I. Murad tahta çıkınca hâkimiyeti hükümdarda ve merkezde toplamak istedi. Bu amaçla kardeşlerini yönetime dâhil etmedi ve tahtın yalnız babadan oğula geçmesini esas aldı. Bu düzenlemenin hanedan içinde yol açtığı gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ekber ve erşed sisteminin benimsenmesi
- B) Kardeş katli uygulamasının başlaması
- C) Şehzadelerin sarayda kapalı tutulması
- D) Sancağa çıkma uygulamasının kaldırılması
- E) Ülkenin hanedan üyeleri arasında paylaşılması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kardeş katli uygulamasının başlaması
I. Murad veraseti babadan oğula geçişle sınırlayıp kardeşleri yönetimin dışında bıraktı; ders kitabına göre bu düzenleme kardeş katli uygulamasının da başlamasına neden oldu. Sancağa çıkmanın kalkması, ekber ve erşed sistemi ve şehzadelerin sarayda kapalı yaşaması (kafes) XVI. yüzyılın sonundan itibaren görülen gelişmelerdir. Ülkenin hanedanın ortak malı sayılması ise I. Murad'ın sınırladığı eski anlayıştır; düzenlemenin sonucu değil, ortadan kaldırdığı durumdur.
Kolay
18Bir müzede Osmanlı padişahlarının portrelerinin sergilendiği salonun girişinde “Âl-i Osman” yazmaktadır. Rehber, bu adın beyliğin kurucusuyla ilgili olduğunu söyler. Salonun girişindeki ad aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
- A) Osman Gazi döneminde toplanan ilk divanı
- B) Osman Gazi'nin kurduğu ilk düzenli orduyu
- C) Osman Gazi'ye destek veren Ahi birliklerini
- D) Osman Gazi'nin fethettiği ilk sancakları
- E) Osman Gazi'nin adını taşıyan saltanat ailesini
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Osman Gazi'nin adını taşıyan saltanat ailesini
Osman Gazi, kurucusu olduğu hanedana ve beyliğe kendi adını verdi; bu nedenle Osmanlı saltanat ailesi Âl-i Osman (Osman ailesi, Osmanlı hanedanı) adıyla anıldı. Ad bir kurumu (divan, ordu), bir topluluğu (Ahiler) ya da bir yönetim birimini (sancak) değil, hükümdar ailesini gösterir. Padişah portrelerinin bu ad altında toplanması da bununla ilgilidir.
Orta
19Bir rivayete göre divan toplantısına dilekçesiyle gelen bir köylü, kalabalık arasında "Hanginiz padişahsınız?" diye sormuştur. Bu olaydan sonra Fatih Sultan Mehmed divana başkanlık etmeyi bıraktı; toplantıları artık veziriazam yönetmeye başladı, alınan kararlar da padişaha sunuldu. Bu değişiklik aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) Padişahın devlet yönetiminden tamamen çekildiğini
- B) Veziriazamın yönetimdeki yetki ve öneminin arttığını
- C) Divanın toplanmasının tamamen kaldırıldığını
- D) Şeyhülislamın divana başkanlık etmeye başladığını
- E) Köylülerin divana başvurmasının yasaklandığını
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Veziriazamın yönetimdeki yetki ve öneminin arttığını
Divana başkanlık görevinin veziriazama geçmesi, veziriazamın padişahın mutlak vekili olarak yetkisinin arttığını gösterir. Padişahın yönetimden çekildiği sanılabilir; oysa padişah toplantıları izlemeyi ve son kararı vermeyi sürdürmüştür.
Orta
20Bir Osmanlı kaynağından sadeleştirilmiş temsilî bilgi: "Anadolu beylerbeyi barış zamanında Kütahya'da oturur; eyaletin güvenliği, yolların korunması ve sancak beylerinin denetimiyle uğraşır. Sefer emri gelince eyaletteki tımarlı sipahileri toplayıp başlarında orduya katılır." Tımar sisteminin uygulandığı eyaletlerde beylerbeyi ve sancak beylerinin görevi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Yalnızca vergi toplamak
- B) Yalnızca yargı işlerine bakmak
- C) Hem yönetici hem askerî komutan olmak
- D) Yalnızca medreseleri denetlemek
- E) Yalnızca kale muhafızlığı yapmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hem yönetici hem askerî komutan olmak
Beylerbeyi barışta eyaleti yönetmiş, savaşta ise tımarlı sipahilerin komutanı olmuştur; sancak beyleri de kendi sancaklarında aynı ikili görevi üstlenmiştir. Yargı işleri de taşra yönetimiyle ilgilidir; ancak bu görev beylerbeyine değil kadılara aittir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.