Mektup: Âli’ye Mektuplar

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

• TDE2.3“Hayatın Aynası” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme

Bu konuda neler var?

• Metin Tahlili-2 (Anlama)

1. Kolay

   1Bir edebiyat dergisi, ünlü bir edebiyat bilgininin gençlik yıllarında yakın arkadaşına yazdığı mektupları tanıtıyor. Yazıda bilginin İstanbul Üniversitesindeki Yeni Türk Edebiyatı kürsüsünde Ahmet Hamdi Tanpınar'la birlikte çalıştığı, Şiir Tahlilleri ve Nesillerin Ruhu adlı eserleri yazdığı belirtiliyor. Dergide mektupları tanıtılan edebiyat bilgini kimdir?

   • AA) Muharrem Ergin
   • BB) Cevdet Kudret
   • CC) Sâmiha Ayverdi
   • DD) Pertev Naili Boratav
   • EE) Mehmet Kaplan
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Mehmet Kaplan

   Şiir Tahlilleri, Nesillerin Ruhu ve Âli'ye Mektuplar, Yeni Türk Edebiyatı kürsüsünde Tanpınar'la çalışmış olan Mehmet Kaplan'ın eserleridir. Muharrem Ergin de aynı üniversitede çalışmış bir bilim insanıdır; ancak o, Orhun Abideleri ve Dede Korkut Kitabı çalışmalarıyla, dil bilgisi alanında tanınır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

2. Kolay

   2Nazlı, dedesinin sandığında yıllar önce yazılmış bir mektup buluyor. Mektup “Aziz dostum Selim,” diye başlıyor; ardından yazar arkadaşının sağlığını soruyor ve kasabaya açılan yeni kütüphaneyi anlatıyor. Sonda yer ve tarih, en altta da imza bulunuyor. Yazarla alıcı arasındaki yakınlık derecesini Nazlı'nın mektubun ilk satırından anlamasını sağlayan bölüm hangisidir?

   • AA) Giriş
   • BB) Gelişme
   • CC) Sonuç
   • DD) Hitap
   • EE) İmza
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Hitap

   Mektupta alıcıya seslenilen “Aziz dostum Selim” gibi ifadeler hitap bölümüdür ve yazanla alıcı arasındaki yakınlığı gösterir. Sağlığın sorulduğu giriş bölümü de samimiyeti hissettirir; ancak ilk satırda ilişkiyi doğrudan ortaya koyan bölüm hitaptır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

3. Kolay

   3Bir kırtasiye dükkânının sahibi Hülya Hanım, toptancı bir firmaya mektup gönderiyor. Mektupta 200 defter ve 50 kutu kalem sipariş ettiğini, ödemeyi teslimattan sonra havale ile yapacağını ve firmanın yeni ürünleri için fiyat teklifi beklediğini yazıyor. Hülya Hanım'ın yazdığı mektup türü aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Edebî mektup
   • BB) Özel mektup
   • CC) İş mektubu
   • DD) Resmî mektup
   • EE) Tebrik mektubu
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) İş mektubu

   Sipariş, ödeme ve fiyat teklifi gibi ticari konularda kişi ya da kuruluşlar arasında yazılan mektuplar iş (ticari) mektubudur. Resmî mektup da ciddi bir üslup taşıdığı için çekicidir; ancak resmî mektup bir kamu kurumuna ya da makama yazılır, ticari bir alışverişi konu almaz.

   Hata mı var? Düzeltme öner

4. Kolay

   4Okul gazetesinde mektup türlerini tanıtan bir köşe hazırlanıyor. Editör, köşeye örnek olarak bir öğrencinin belediye başkanlığına yazdığı, mahalledeki parkın aydınlatılmasını isteyen imzalı ve adresli yazıyı da koymak istiyor. Bu yazı köşede hangi mektup türünün örneği olarak sunulmalıdır?

   • AA) Özel mektup
   • BB) Edebî mektup
   • CC) Ticari mektup
   • DD) Resmî mektup
   • EE) Tebrik mektubu
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Resmî mektup

   Belediye başkanlığına yazılan, bir isteği bildiren imzalı ve adresli yazı dilekçedir; dilekçe de resmî mektuplar grubunda yer alır. Ticari mektup da kurumlara yazılır; ancak sipariş, ödeme gibi ticari konuları işler, bir kamu makamından istekte bulunmaz.

   Hata mı var? Düzeltme öner

5. Kolay

   5Okul kütüphanesinde bir rafa Mehmet Kaplan'ın kitapları diziliyor. Görevli öğrenci, araya yanlışlıkla başka yazarlara ait kitapların da karıştığını fark ediyor. Aşağıdaki eserlerden hangisi Mehmet Kaplan'a aittir?

   • AA) Ne İdik Ne Olduk
   • BB) Beyaz Gemi
   • CC) Cemile
   • DD) Şiir Tahlilleri
   • EE) 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Şiir Tahlilleri

   Şiir Tahlilleri, Nesillerin Ruhu ve Kültür ve Dil Mehmet Kaplan'ın eserleridir. Ne İdik Ne Olduk Sâmiha Ayverdi'nin, Beyaz Gemi ile Cemile Cengiz Aytmatov'undur.

   Hata mı var? Düzeltme öner

6. Kolay

   6Mehmet Kaplan'ın hayatını tanıtan bir sunumda, onun üniversitede Yeni Türk Edebiyatı kürsüsünde ünlü bir yazar ve edebiyat bilginiyle birlikte çalıştığı belirtiliyor. Kaplan'ın bu kürsüde birlikte çalıştığı isim aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Cevdet Kudret
   • BB) Muharrem Ergin
   • CC) Ahmet Hamdi Tanpınar
   • DD) Cengiz Aytmatov
   • EE) Kâşgarlı Mahmud
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) Ahmet Hamdi Tanpınar

   Mehmet Kaplan, Yeni Türk Edebiyatı kürsüsünde Ahmet Hamdi Tanpınar'la çalışmıştır. Muharrem Ergin ise Orhun Abideleri'ni günümüz Türkçesine aktaran bilim insanıdır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

7. Kolay

   7Edebiyat dersinde öğrenciler mektubun yapısını gösteren bir şema hazırlıyor. Şemaya mektupta bulunması gereken bölüm ve bilgileri ekliyorlar. Aşağıdakilerden hangisi bir mektubun yapısında yer alan unsurlardan biri değildir?

   • AA) Hitap
   • BB) Tarih
   • CC) İmza
   • DD) Kaynakça
   • EE) Adres
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Kaynakça

   Mektubun yapısında hitap, giriş, gelişme, sonuç bölümleri ile yer, tarih, imza, ad-soyad ve adres bulunur. Kaynakça ise araştırma yazılarına özgüdür.

   Hata mı var? Düzeltme öner

8. Kolay

   8Bir öğrencinin arkadaşına yazdığı mektuptan şu cümleler alınmıştır: I. Okulumuz bu yıl yeni binasına taşındı. II. Bu şehirde kendimi hiç olmadığı kadar yalnız hissediyorum. III. Derslerimiz sabah sekizde başlıyor. IV. Fakülte binası nehrin kıyısında yer alıyor. Bu cümlelerden hangisi öznel bir ifadedir?

   • AA) I
   • BB) II
   • CC) III
   • DD) IV
   • EE) I ve III
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) II

   II. cümle yazarın kişisel duygusunu bildirir ve doğruluğu herkesçe denetlenemez; bu yüzden özneldir. Diğer cümleler doğrulanabilir bilgiler verir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

9. Kolay

   9Okul gazetesinin köşesinde mektup türleri tanıtılıyor. Köşede, bir dilekçenin hangi mektup türü içinde yer aldığı sorusu okurlara yöneltiliyor. Dilekçe, aşağıdaki mektup türlerinden hangisinin içinde yer alır?

   • AA) Resmî mektup
   • BB) Özel mektup
   • CC) Edebî mektup
   • DD) İş mektubu
   • EE) Açık mektup
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Resmî mektup

   Dilekçe, açık, kesin ve ciddi üslubuyla resmî mektup grubundadır. İş mektubu ise ticari yazışmalar için kullanılır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

10. Kolay

    10Yaz tatilindeki Zeynep, okul arkadaşına yazdığı mektuba “Sevgili Elif,” diye başlıyor ve ardından tatilde yaşadıklarını anlatmaya geçiyor. Mektubun başındaki “Sevgili Elif,” ifadesi mektubun hangi bölümüdür?

    • AA) Giriş
    • BB) Gelişme
    • CC) Hitap
    • DD) Sonuç
    • EE) İmza
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Hitap

    Mektubun kime yazıldığını gösteren seslenme ifadesi hitaptır. Giriş, hitaptan sonra gelen ve konuya başlanan bölümdür.

    Hata mı var? Düzeltme öner

11. Kolay

    11Bir sivil toplum kuruluşu, belediyeye mahalledeki kütüphanenin onarımıyla ilgili bir mektup gönderecek. Gönüllüler mektubun hangi dille yazılacağını tartışıyor. Bu mektupta kullanılacak üslup en çok hangi özelliği taşımalıdır?

    • AA) Samimi ve şakacı olmalıdır.
    • BB) Açık, kesin ve ciddi olmalıdır.
    • CC) Süslü ve sanatlı olmalıdır.
    • DD) Kısaltmalarla dolu olmalıdır.
    • EE) Duygusal ve coşkulu olmalıdır.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Açık, kesin ve ciddi olmalıdır.

    Bir kuruluşun belediyeye yazdığı mektup resmî mektuptur; resmî mektupta açık, kesin ve ciddi bir üslup kullanılır. Samimi dil özel mektuplara uygundur.

    Hata mı var? Düzeltme öner

12. Kolay

    12Âli'ye Mektuplar'ı okuyan Nisa, Mehmet Kaplan'ın bir mektubunda okuduğu bir Rus romanından söz ettiğini ve bu romanı bir başka ülkenin romanıyla karşılaştırdığını görüyor. Kaplan, Rus romanının hangi anlatım özelliği üzerinde durmuştur?

    • AA) Olayları yalnızca diyaloglarla vermesi
    • BB) Kişilerin geçmişini uzun uzun anlatması
    • CC) Kişilerine hiç ad vermemesi
    • DD) Olayları sondan başa doğru anlatması
    • EE) Doğa tasvirlerine hiç yer vermemesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Kişilerin geçmişini uzun uzun anlatması

    Kaplan, mektubunda romanda kişilerin geçmişinin uzun uzun anlatılması tekniğini Fransız romanıyla karşılaştırır. Diğer özellikler mektupta geçmez.

    Hata mı var? Düzeltme öner

13. Kolay

    13Âli'ye Mektuplar'ı tanıtan bir kitap kulübü sunumunda, Mehmet Kaplan'ın gençlik yıllarında yakın arkadaşına yazdığı bu mektuplarda en çok hangi konuları paylaştığı anlatılıyor. Aşağıdakilerden hangisi Kaplan'ın mektubunda paylaştığı konulardan biridir?

    • AA) Bir ticaret şirketiyle yaptığı anlaşma
    • BB) Belediyeye yaptığı resmî bir başvuru
    • CC) Fakültedeki çalışmaları ve yalnızlığı
    • DD) Seyahat ettiği ülkelerin haritaları
    • EE) Bir spor müsabakasının sonuçları
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Fakültedeki çalışmaları ve yalnızlığı

    Kaplan mektubunda yalnızlığını, fakültedeki çalışmalarını ve okuduğu bir Rus romanı üzerine düşüncelerini paylaşır. Ticari ya da resmî konular özel mektubun konusu değildir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

14. Kolay

    14Lise öğrencisi Kaan, uzun zamandır görmediği edebiyat öğretmenine mektup yazıyor ve mektubuna “Kıymetli Hocam,” diye başlıyor. Kaan bu hitabı seçerken öncelikle neyi göz önünde bulundurmuştur?

    • AA) Mektubu hangi kâğıda yazacağını
    • BB) Mektubun kaç sayfa süreceğini
    • CC) Alıcıyla yakınlık derecesini ve onun sosyal konumunu
    • DD) Mektubu postaya vereceği günü
    • EE) Mektupta hangi yazı tipini kullanacağını
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Alıcıyla yakınlık derecesini ve onun sosyal konumunu

    Hitap edilen kişiye yakınlık derecesi ve onun sosyal konumu, mektubun dilini ve hitabını belirler. Kâğıt ya da sayfa sayısı hitabın seçimini etkilemez.

    Hata mı var? Düzeltme öner

15. Kolay

    15Selin, babaannesinin sandığında bulduğu eski mektupları düzenliyor. Her mektubun sonunda nerede ve ne zaman yazıldığını gösteren bir satır olduğunu fark ediyor. Mektuplara yer ve tarih yazılması en çok hangi yönden yararlıdır?

    • AA) Mektubun ne zaman ve nerede yazıldığının bilinmesini sağlar.
    • BB) Mektubun kime yazıldığını açıkça gösterir.
    • CC) Mektubun uzunluğunu belirlemeye yarar.
    • DD) Mektubun hangi türden olduğunu kesinleştirir.
    • EE) Mektubun konusunu birkaç kelimeyle özetler.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Mektubun ne zaman ve nerede yazıldığının bilinmesini sağlar.

    Yer ve tarih bilgisi, mektubun yazıldığı zamanı ve mekânı gösterir; bu da mektubu okuyanın onu doğru bağlama oturtmasını sağlar. Kime yazıldığını ise hitap gösterir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

16. Kolay

    16Öğretmen dört metin örneği gösteriyor: I. Bir şirketin müşterisine gönderdiği sipariş onayı II. Bir öğrencinin yalnızca kendisi için tuttuğu günlük III. Bir torunun dedesine yazdığı bayram mektubu IV. Bir derneğin valiliğe gönderdiği izin yazısı Bu metinlerden hangisi mektup türüne örnek değildir?

    • AA) II
    • BB) I
    • CC) III
    • DD) IV
    • EE) I ve IV
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) II

    Mektup, bir kişi ya da kurumun başka bir kişi veya kuruma duygu, düşünce ya da bilgi iletmek için yazdığı yazıdır. Günlük ise kimseye gönderilmez; yazar onu kendisi için tutar.

    Hata mı var? Düzeltme öner

17. Kolay

    17Mehmet Kaplan, Karamazof Kardeşler'i anlatırken şöyle yazar: “Sonra teknik bakımından en mühimi, bizzat şahısların görünmesi, söylemesi, hareket etmesidir. Bütün roman konuşmalardan ibaret gibi bir şey. Stendhal'de bu yoktu. Onun şahısları bir, iki cümle söyler.” “Stendhal'de bu yoktu.” cümlesindeki “bu” sözcüğü romanın hangi özelliğini karşılar?

    • AA) Romanda aşkın çok yer tutması
    • BB) Olayların bir anda başka yöne gitmesi
    • CC) Kişilerin geçmişinin uzun uzun anlatılması
    • DD) Romanda idealist bir havanın bulunması
    • EE) Kişilerin diyaloglarla ortaya çıkması
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Kişilerin diyaloglarla ortaya çıkması

    Doğru cevap E'dir. “Bu” sözcüğü hemen önceki cümleye gönderir: Dostoyevski'nin romanı neredeyse konuşmalardan oluşur, kişiler söyledikleriyle belirir. Stendhal'in kişilerinin “bir, iki cümle” söylemesi de karşıtlığı tamamlar. Kaplan aşktan önceki romanlar için, idealizmden ve olayların hızla değişmesinden ise aynı mektubun başka cümlelerinde söz eder; A, B ve D bu cümlenin gönderdiği özellik değildir. C, Kaplan'ın “mazi koridoru” dediği ayrı bir özelliktir; yazar ona birkaç cümle sonra değinir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

18. Kolay

    18Mehmet Kaplan, Âli'ye yazdığı mektupta şöyle der: “Son mektubun beni çok memnun etti. Hiç olmazsa o muhite kendini yerleştirebildin ve insanlar hakkında bir hükme varabildin. Bana karşı da yumuşak ve müsamahakârsın.” Bu bağlamda “müsamahakâr” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Titiz
    • BB) Çekingen
    • CC) Hoşgörülü
    • DD) Sabırsız
    • EE) Kararsız
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Hoşgörülü

    Doğru cevap C'dir. “Müsamahakâr”, hoşgörülü demektir. Sözcüğün “yumuşak” ile yan yana gelmesi ve Kaplan'ın arkadaşının bu tutumundan memnun olması da bu anlamı destekler. Kaplan, sonraki cümlelerde arkadaşının kendisini anlamasından rahatladığını söyler. “Titiz” ve “sabırsız” sözcükleri bir kusuru sert karşılayan birini anlatır; “yumuşak” sözüyle uyuşmaz. “Çekingen” ve “kararsız” ise Âli'nin Kaplan'a karşı tutumunu değil, kişinin kendi davranışındaki bir özelliği anlatır; bağlamda buna dayanak yoktur.

    Hata mı var? Düzeltme öner

19. Orta

    19Bir yayınevi, kişisel hayatı konu alan öğretici metinlerden oluşan bir kitap dizisi hazırlıyor. Dizinin ilk kitabı bir yazarın arkadaşlarına yazdığı mektuplardan oluşuyor; editör, diziye aynı gruptan başka türlerde kitaplar da eklemek istiyor. Editörün bu diziye eklememesi gereken tür aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Makale
    • BB) Günlük
    • CC) Anı
    • DD) Biyografi
    • EE) Otobiyografi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Makale

    Mektup; günlük, anı, biyografi ve otobiyografiyle birlikte kişisel hayatı konu alan öğretici metinler grubundadır. Makale de öğretici bir türdür; ancak bir kişinin hayatını değil, bir düşünceyi ya da bilimsel bir konuyu kanıtlarla açıklar, bu yüzden aynı gruba girmez.

    Hata mı var? Düzeltme öner

20. Orta

    20Arda aynı hafta içinde iki mektup yazıyor: birini yaz tatilinde tanıştığı yakın arkadaşı Mert'e, ötekini burs başvurusu için bir üniversitenin rektörlüğüne. Arkadaşına “Selam kardeşim” diye başlarken rektörlüğe yazdığı mektuba “Sayın Rektör” diye başlıyor. İki mektubun dilinin birbirinden farklı olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Mektupların farklı tarihlerde yazılmış olması
    • BB) Alıcıya yakınlık derecesi ve alıcının sosyal konumu
    • CC) Mektupların farklı şehirlere gönderilecek olması
    • DD) Mektuplardan birinin daha uzun olacak olması
    • EE) Mektupların farklı kâğıtlara yazılacak olması
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Alıcıya yakınlık derecesi ve alıcının sosyal konumu

    Mektubun resmî mi samimi mi olacağını alıcıya yakınlık derecesi ve alıcının sosyal konumu belirler; arkadaşa samimi, rektörlüğe resmî bir dil kullanılır. Mektupların farklı tarihlerde ya da farklı uzunlukta olması dili etkilemez; aynı gün yazılan iki mektup da alıcıya göre farklı üslup taşır.

    Hata mı var? Düzeltme öner