12. Sınıf Sanat Tarihi · İlk Çağ’da Doğu Akdeniz Havzası Uygarlıkları ve Bizans
Roma Sanatı
- Roma
- kemer
- kubbe
- Pantheon
- amfitiyatro
- bazilika
- su kemeri
- portre
Roma sanatının ve mimarisinin özellikleri nelerdir?
Roma sanatı, İtalya'da kurulup bütün Akdeniz'e yayılan Roma'nın özellikle mimaride kemer, kubbe ve kireç harcıyla büyük ve işlevsel yapılar ortaya koyduğu sanattır. Romalılar bu tekniklerle geniş alanları örtmeyi başarmış, ilk kez yuvarlak planlı tapınak yapmıştır; en ünlüsü Roma'daki Pantheon'dur. Ankara'daki Augustus Tapınağı Anadolu'daki örneklerdendir. Tiyatrolar kemer ve sütunlarla yükseltilmiştir; Aspendos Tiyatrosu en iyi korunmuş örneklerdendir. Gladyatör dövüşleri için yapılan amfitiyatroların en ünlüsü Kolezyum'dur. Forum açık toplanma meydanı, bazilika ise mahkeme ve ticaret işlerinin yapıldığı kapalı yapıdır. Su kemerleri ve sarnıçlarla şehre su taşınmış, hamamlar yerden ısıtma sistemiyle ısıtılmıştır; İstanbul'daki Bozdoğan Su Kemeri bunun örneğidir. Zaferler için Titus Takı gibi zafer takları yapılmıştır. Heykelde ölü maskelerinden doğan gerçekçi portrecilik gelişmiş, saraylar mozaik ve fresklerle süslenmiştir. Roma 395'te ikiye ayrılmış, Batı Roma 476'da yıkılmıştır.
Roma Sanatı: konu anlatımı ve özeti
Bu konu, İtalya'da kurulup bütün Akdeniz'e yayılan Roma'nın sanatını anlatıyor. Roma 395'te ikiye ayrılmış, Batı Roma 476'da, Doğu Roma (Bizans) 1453'te İstanbul'un fethiyle yıkılmıştır.
- Mimari: Romalıların en başarılı alanıdır. Kireç harcı, kemer ve kubbe kullanarak geniş alanları örtmeyi başarmışlardır.
- Tapınaklar: İlk kez yuvarlak planlı tapınak yapmışlardır; en ünlüsü Roma'daki Pantheon'dur. Ankara'daki Augustus Tapınağı ve Kütahya Çavdarhisar'daki (Aizanoi) Zeus Tapınağı Anadolu örnekleridir.
- Gösteri yapıları: Tiyatrolar kemer ve sütunlarla yükseltilmiştir; Aspendos Tiyatrosu en iyi korunmuş örneklerdendir. Gladyatör dövüşleri için yapılan amfitiyatroların en ünlüsü Kolezyum'dur.
- Kamusal yapılar: Forum açık toplanma meydanı, bazilika mahkeme ve ticaret işleri yapılan kapalı yapıdır.
- Su ve hamam: Su kemerleri ve sarnıçlarla şehre su taşınmış, hamamlar yerden ısıtma sistemiyle (hypocaust) ısıtılmıştır. Örnekler: Roma'da Caracalla Hamamları, Ankara Roma Hamamı, İstanbul'da Bozdoğan (Valens) Su Kemeri.
- Anıtlar: Zaferler için zafer takları (Titus Takı), şehir girişlerine anıtsal kapılar (Side) yapılmıştır.
- Heykel ve resim: Yunan heykellerinin kopyaları yapılmış, ölü maskelerinden doğan gerçekçi portrecilik gelişmiştir. Saraylar mozaik ve fresklerle süslenmiştir.
Unutma: Romalıları Yunanlılardan ayıran en önemli şey kemer, kubbe ve harç kullanarak yaptıkları büyük ve işlevsel yapılardır.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Roma yapı tiplerini işlevleriyle listele: tapınak, tiyatro, amfitiyatro, forum, bazilika, hamam, su kemeri, zafer takı.
- Her birine Anadolu'dan ya da Roma'dan bir örnek ekle.
- Kemerin yükü sütunlara nasıl aktardığını basit bir çizimle göster.
Günlük hayattan: İstanbul'da Saraçhane'den geçerken gördüğün Bozdoğan Kemeri, Roma döneminde şehre su taşıyan bir yapıydı. Bugün tren köprülerinde ve viyadüklerde gördüğün kemerler de aynı mantıkla çalışır.
Sık yapılan hata: Tiyatro ile amfitiyatroyu karıştırmak. Tiyatro yarım daire biçimlidir ve oyun sahnelenir; amfitiyatro oval ya da daire biçimlidir ve gladyatör dövüşleri yapılır.
İpucu: Roma'yı "mühendis uygarlık" diye düşün: su, yol, hamam, kemer. Yunan'ı ise "estetik ve oran" ile eşle.
Derinleş
Kitaptaki Aspendos Tiyatrosu ile Yunan bölümündeki Efes Antik Tiyatrosu görsellerini karşılaştır. Roma tiyatrosunun yamaca yaslanmadan da yapılabilmesini sağlayan teknik öğeyi bul ve yaz. Düşün: Kemer ve harç olmasaydı Kolezyum gibi bir yapı inşa edilebilir miydi?
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Roma'daki dünyaca ünlü Kolezyum'da gladyatörler ve vahşi hayvanlar arasında dövüşler yapılmıştır. Roma mimarisine özgü bu tür yapılara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bazilika
- B) Amfitiyatro
- C) Forum
- D) Odeon
- E) Gymnasion
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Amfitiyatro
Gladyatör ve vahşi hayvan mücadelelerinin yapıldığı, Roma mimarisine özgü yapılar amfitiyatrodur; en ünlüsü Kolezyum'dur.
Kolay
2İstanbul'da şehre uzaklardan su taşımak için yapılmış, üst üste dizilen kemerlerden oluşan Bozdoğan (Valens) yapısı bugün de ayaktadır. Bu yapı Roma mimarisinin hangi yapı türüne örnektir?
- A) Su kemeri
- B) Zafer takı
- C) Amfitiyatro
- D) Bazilika
- E) Şehir kapısı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Su kemeri
Bozdoğan (Valens) Kemeri, Roma'da çok önem verilen su yapılarının, yani su kemerlerinin Anadolu'daki en önemli örneğidir.
Kolay
3Bir Roma şehrinde halkın toplanıp çeşitli sorunları görüştüğü açık bir meydan bulunuyor. Bu meydana verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bazilika
- B) Forum
- C) Atrium
- D) Sella
- E) Hypocaust
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Forum
Roma'da halkın toplandığı, sorunların görüşüldüğü açık meydanlara forum denir; en önemli örneği Forum Romanum'dur.
Kolay
4Bir Roma şehrinde içinde mahkemelerin ve resmî ofislerin bulunduğu, halkın alışveriş de yapabildiği üzeri kapalı bir yapı var. Bu yapıya verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Forum
- B) Amfitiyatro
- C) Su kemeri
- D) Zafer takı
- E) Bazilika
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Bazilika
İçinde mahkeme ve resmî ofislerin bulunduğu, alışveriş de yapılabilen üzeri kapalı Roma yapısına bazilika denir.
Kolay
5Antalya'da yaz aylarında hâlâ gösterilerin yapıldığı, sütun ve kemerler üzerine inşa edilmiş bir antik tiyatro bulunuyor. Ders kitabında Anadolu'daki Roma tiyatrolarının başında gelen bu yapı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Aspendos Tiyatrosu
- B) Efes Antik Tiyatrosu
- C) Kolezyum
- D) Forum Romanum
- E) Pantheon
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Aspendos Tiyatrosu
Kitapta Antalya'daki Aspendos Tiyatrosu, Anadolu'daki Roma tiyatrolarının başında gelen örnek olarak verilir.
Kolay
6Bir imparatorun kazandığı zaferin anısına, üzeri kabartmalarla süslü, kemerli anıtsal bir yapı dikiliyor. Roma mimarisinde bu tür yapılara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Zafer takı
- B) Su kemeri
- C) Bazilika
- D) Amfitiyatro
- E) Ziggurat
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Zafer takı
İmparatorların kazandığı zaferlerin anısına yapılan anıtsal kemerli yapılara zafer takı denir; Roma'daki Titus Zafer Takı bir örnektir.
Kolay
7Bir Roma sarayının zemini, renkli küçük cam ve taş parçalarının bir araya getirilmesiyle oluşturulan süslemelerle kaplanmış. Bu süsleme sanatına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fresk
- B) Ortostat
- C) Mozaik
- D) Kabartma
- E) Hiyeroglif
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Mozaik
Renkli küçük cam ve taş parçalarının bir araya getirilmesiyle oluşturulan süsleme sanatına mozaik denir. Fresk ise duvarlara yapılan renkli resimdir.
Kolay
8Ankara Kalesi'ne çıkarken görülen ve ders kitabında Roma tapınaklarına örnek gösterilen yapı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Pantheon
- B) Artemis Tapınağı
- C) Didim Apollon Tapınağı
- D) Augustus Tapınağı
- E) Parthenon
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Augustus Tapınağı
Kitapta Ankara Augustus Tapınağı, Roma'daki Pantheon ve Kütahya Çavdarhisar'daki Zeus Tapınağı ile birlikte Roma tapınaklarına örnek verilir.
Orta
9Roma mimarisi, Yunan mimarisine göre çok daha geniş iç mekânları örtebilmiştir. Ders kitabına göre bunu mümkün kılan başlıca etkenler aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yapılarda yalnız ahşap kirişlerin kullanılması
- B) Duvarların ortostatlarla kaplanması
- C) Kireç harcı ile kemer ve kubbenin kullanılması
- D) Yapıların höyüklerin üzerine kurulması
- E) Sütun başlıklarının volütlerle süslenmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kireç harcı ile kemer ve kubbenin kullanılması
Kitaba göre Roma mimarisinin başarısında kireç harcının kullanılması etkilidir; kemer ve kubbe de daha geniş alanların örtülmesini sağlamıştır.
Orta
10Bir mimarlık öğrencisi bir yapıda, üzerine binen ağırlığı iki yandaki taşıyıcı sütunlara aktaran kavisli bir eleman görüyor. Ders kitabına göre bu mimari elemanın adı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kubbe
- B) Atrium
- C) Volüt
- D) Kemer
- E) Sella
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kemer
Üzerine binen ağırlığı taşıyıcı sütunlara aktaran kavisli, bağlayıcı mimari elemana kemer denir. Kubbe ise yarım küre biçimli örtü sistemidir.
Orta
11Roma'da bir kişi öldükten sonra balmumundan yüz maskesi hazırlanır, cenazede taşınır ve evin avlusunda korunurdu. Bu gelenek Roma sanatının hangi alanının gelişmesine katkı sağlamıştır?
- A) Mozaik yapımı
- B) Su kemerleri
- C) Tiyatro mimarisi
- D) Portrecilik
- E) Zafer takları
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Portrecilik
Kitaba göre Roma portreleri ölü kültürüne bağlı olarak gelişmiştir; ölünün balmumu maskesi bu geleneğin temelidir.
Orta
12Roma hamamlarında suyun uzaktan getirilmesi için su kemerleri, biriktirilmesi için sarnıçlar yapılmış; ayrıca bir ısıtma sistemi geliştirilmiştir. Ders kitabında bu ısıtma sistemine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Atrium
- B) Agora
- C) Hypocaust
- D) Apadana
- E) Potern
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hypocaust
Roma hamamlarında geliştirilen ısıtma sistemine hypocaust denir; özet bunu yerden ısıtma sistemi olarak tanımlar.
Orta
13Bir Roma evinin planında, ortasında havuz bulunan bir avlu ve bu avluya açılan odalar görülüyor; arka tarafta da bir bahçe var. Bu avluya verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Forum
- B) Agora
- C) Sella
- D) Atrium
- E) Odeon
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Atrium
Kitaba göre Roma evleri ortasında havuz bulunan atrium adlı bir avluya açılan odalardan oluşur.
Orta
14Romalılar Yunan heykellerinin başarılı kopyalarını yapmış ve bunları bahçe ve meydanları süslemek için kullanmıştır. Bu bilgi Roma sanatıyla ilgili hangi yargıyı destekler?
- A) Romalılar heykel sanatını tümüyle kendileri icat edip Yunanlılara öğretmiştir.
- B) Roma heykelleri yalnız mezarlara konmak için yapılmıştır.
- C) Romalılar Yunan heykellerini yok etmeyi amaçlamıştır.
- D) Roma'da heykeller yalnız tapınakların içinde yer almıştır.
- E) Romalılar başka kültürlerden etkilenip onların eserlerinden yararlanmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Romalılar başka kültürlerden etkilenip onların eserlerinden yararlanmıştır.
Kitaba göre Romalılar fethettikleri bölgelerin kültürlerinden etkilenmiştir; Yunan heykellerinin kopyalarını yapmaları bunun örneğidir.
Orta
15Roma Dönemi'ne ait zafer taklarında, şehir kapılarında ve anıtsal sütunlarda kabartmalar bulunur. Ders kitabına göre bu kabartmalarda çoğunlukla anlatılan konu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hristiyanlığı temsil eden gizli semboller ve figürler
- B) İmparatorun kazandığı zaferler ve Roma tarihi
- C) Firavun ve ailesinin günlük yaşantısı
- D) Mağara insanlarının av sahneleri
- E) Ana Tanrıça inancına ait törenler
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İmparatorun kazandığı zaferler ve Roma tarihi
Kitapta Roma tarihî kabartmalarında çoğunlukla imparatorun kazandığı zaferin ve Roma tarihinin anlatıldığı belirtilir.
Orta
16Antalya'daki Side'de bulunan anıtsal bir yapı, biçim olarak zafer taklarına benzer ama işlevi farklıdır. Ders kitabına göre bu yapının türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Su kemeri
- B) Amfitiyatro
- C) Bazilika
- D) Hamam
- E) Şehir kapısı
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Şehir kapısı
Kitapta şehir kapılarının yapı tipi olarak zafer taklarına benzediği ve Side'deki şehir kapısının önemli bir örnek olduğu belirtilir.
Zor
17Bir öğrenci şu iki bilgiyi karşılaştırıyor: - Yunan mimarisinde en önemli yapı tipi tapınaktır. - Roma mimarisinde amfitiyatro, bazilika, hamam, su kemeri ve forum gibi yapılar öne çıkar. Bu karşılaştırmadan Roma mimarisiyle ilgili hangi sonuca ulaşılabilir?
- A) Roma mimarisi tapınak yapmayı tümüyle bırakıp yalnız eğlence yapılarına yönelmiştir.
- B) Roma mimarisinde kemer ve kubbe hiç kullanılmamış, yapılar ahşaptan yapılmıştır.
- C) Roma mimarisinde kemer ve kubbe hiç kullanılmamıştır.
- D) Roma mimarisi Yunan mimarisinden hiçbir şey almamıştır.
- E) Roma mimarisi gündelik ve kamusal ihtiyaçlara yönelik işlevsel yapılar üretmiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Roma mimarisi gündelik ve kamusal ihtiyaçlara yönelik işlevsel yapılar üretmiştir.
Roma'da amfitiyatro, bazilika, hamam, su kemeri ve forum gibi gösteri, yönetim ve altyapı yapıları öne çıkar; bu, Roma mimarisinin işlevsel ve kamusal yönünü gösterir. Romalılar tapınak da yapmıştır.
Zor
18Roma İmparatorluğu 395'te ikiye ayrılmıştır. Batı Roma 476'da yıkılmış, Doğu Roma ise 1453'te İstanbul'un fethiyle sona ermiştir. Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Doğu Roma, Batı Roma'dan yaklaşık bin yıl daha uzun yaşamıştır.
- B) Batı Roma, Doğu Roma'dan yaklaşık bin yıl sonra yıkılmıştır.
- C) İki devlet de aynı yıl Germen saldırılarıyla yıkılmıştır.
- D) Roma hiç ikiye ayrılmadan 1453'e kadar sürmüştür.
- E) Doğu Roma 476'da Germenlerce yıkılmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Doğu Roma, Batı Roma'dan yaklaşık bin yıl daha uzun yaşamıştır.
Batı Roma 476'da, Doğu Roma (Bizans) 1453'te yıkılmıştır; aradaki fark yaklaşık bin yıldır (977 yıl).
Zor
19Bir öğrenci, Roma'da su kemeri, sarnıç ve kanalizasyon sistemlerinin yapıldığını, hamamların bu suyla çalıştığını öğreniyor. Bu bilgiler Roma uygarlığıyla ilgili en çok hangi yargıyı destekler?
- A) Romalılar suyu yalnız tarım alanlarını sulamak için kullanmıştır.
- B) Roma şehirlerinde su yapıları yalnız süs amacı taşımıştır.
- C) Romalılar şehir yaşamında su ve temizlik altyapısına büyük önem vermiştir.
- D) Romalılar hamam yapımını Sümerlerden aynen almıştır.
- E) Roma şehirlerinde su yalnız sarnıçlardan elle taşınmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Romalılar şehir yaşamında su ve temizlik altyapısına büyük önem vermiştir.
Kitaba göre suyun uzaktan getirilmesi için su kemerleri, biriktirilmesi için sarnıçlar yapılmış, kirli sular kanalizasyonla atılmıştır; bu, kent altyapısına verilen önemi gösterir.
Zor
20Bir sanat tarihçisi, Roma'nın kendi gittiği bölgeleri kültürel olarak etkilediğini, ama fethettiği Avrupa, Afrika ve Asya kültürlerinden de etkilendiğini yazıyor. Aşağıdakilerden hangisi bu karşılıklı etkileşime ders kitabından verilebilecek en uygun örnektir?
- A) Mısır'da piramitlerin yapılması ve Sümerlerde basamaklı zigguratların yükselmesi
- B) Yunan heykellerinin Roma'da kopyalanması ve Anadolu'da Roma tiyatrolarının yapılması
- C) Hititlerin potern açması ve Friglerin tümülüs yapması
- D) Lidyalıların para basması ve Urartuların apadana yapması
- E) Mağara duvarlarına av sahneleri çizilmesi ve mikrolitlerin kullanılması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yunan heykellerinin Roma'da kopyalanması ve Anadolu'da Roma tiyatrolarının yapılması
Romalıların Yunan heykellerini kopyalaması onların etkilendiğini, Anadolu'da Aspendos gibi Roma tiyatrolarının yapılması da etkilediklerini gösterir.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.