Küresel Güçlerin Enerji Kaynakları Üzerindeki Rekabetinin Orta Doğu’daki Siyasi Gelişmelere Etkileri

Bu konuda neler var?

• Arap-İsrail Savaşları
• 1960 Sonrası Enerji Kaynaklarındaki Değişim ve 1973 Petrol Krizi
• İran-Irak Savaşı

1. Kolay

   1Temsilî bir radyo haberi özeti (Temmuz 1956): "Asvan Barajı için söz verilen Batı kredisinin geri çekilmesinin ardından Mısır Cumhurbaşkanı İskenderiye'de büyük bir kalabalığa seslendi. Konuşmasında, kanalı işleten şirketin devletleştirildiğini ve kanal gelirlerinin barajın yapımında kullanılacağını açıkladı." Haberde sözü edilen lider aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Enver Sedat
   • BB) Yaser Arafat
   • CC) Hüsnü Mübarek
   • DD) Kral Faruk
   • EE) Cemal Abdünnasır
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Cemal Abdünnasır

   1956'da Süveyş Kanalı Şirketi'ni millîleştiren Mısır lideri Cemal Abdünnasır'dır. Enver Sedat da Mısır cumhurbaşkanıdır; ancak Nasır'ın 1970'teki ölümünden sonra göreve gelmiş, Camp David sürecini yürütmüştür.

   Hata mı var? Düzeltme öner

2. Kolay

   2Eylül 1960'ta Bağdat'ta İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Venezuela'nın temsilcileri bir araya geldi. Batılı büyük petrol şirketlerinin fiyatları tek taraflı düşürmesine tepki gösteren bu ülkeler, petrol politikalarını birlikte belirlemek için kalıcı bir örgüt kurdu. Anlatılan örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) AET
   • BB) OPEC
   • CC) COMECON
   • DD) IEA
   • EE) OAPEC
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) OPEC

   1960'ta Bağdat'ta beş petrol üreticisi ülkenin kurduğu örgüt OPEC'tir. OAPEC de petrolle ilgili bir örgüttür; fakat yalnızca Arap ülkelerini kapsar ve 1968'de kurulmuştur, Venezuela ve İran üyesi değildir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

3. Kolay

   3Bir öğrencinin Orta Doğu kronolojisi: 1917 – Balfour Bildirisi yayımlandı. 1920'den itibaren Filistin İngiliz mandası altında yönetildi. 1947 – BM Genel Kurulu Filistin'in bölünmesini öngören kararı aldı. …… – İngiliz mandası sona erdi, İsrail'in kuruluşu ilan edildi ve hemen ardından ilk Arap-İsrail Savaşı başladı. Kronolojide boş bırakılan yıl aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) 1947
   • BB) 1949
   • CC) 1948
   • DD) 1956
   • EE) 1967
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) 1948

   İsrail'in kuruluşu Mayıs 1948'de ilan edilmiş, ertesi gün ilk Arap-İsrail Savaşı başlamıştır. 1947 BM'nin bölünme kararının yılıdır; devletin kuruluşu bu karardan sonraki yıla denk gelir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

4. Kolay

   4Dicle ile Fırat'ın birleşmesinden oluşan ve Basra Körfezi'ne dökülen bir su yolu, İran ile Irak arasında uzun süre anlaşmazlık konusu oldu. 1975'teki Cezayir Antlaşması'yla sınır bu su yolunun ortasından geçirildi; ancak Irak 1980'de antlaşmayı tanımadığını açıkladı ve ardından savaş başladı. Anlatılan su yolu aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Şattülarap
   • BB) Süveyş Kanalı
   • CC) Bab-ül Mendep Boğazı
   • DD) Tiran Boğazı
   • EE) Hürmüz Boğazı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Şattülarap

   Dicle ile Fırat'ın birleşmesiyle oluşan sınır su yolu Şattülarap'tır; İran-Irak Savaşı'nın başlıca nedenlerinden biridir. Hürmüz Boğazı da Basra Körfezi'yle ilgilidir; fakat körfezin açık denize çıkışıdır, iki nehrin oluşturduğu bir su yolu değildir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

5. Kolay

   5Bir uluslararası teşkilatın adı, 2011'de Astana'da yapılan Dışişleri Bakanları Konseyinde alınan kararla değiştirildi. Bugün 57 üyesiyle BM'den sonra dünyada en çok devletin üye olduğu ikinci teşkilattır. Sözü edilen teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Filistin Kurtuluş Örgütü
   • BB) İslam İş Birliği Teşkilatı
   • CC) Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü
   • DD) Avrupa Ekonomik Topluluğu
   • EE) Arap Birliği
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) İslam İş Birliği Teşkilatı

   İslam Konferansı Teşkilatı'nın adı 2011'de İslam İş Birliği Teşkilatı olarak değiştirildi ve 57 üyesiyle BM'den sonra en büyük ikinci teşkilattır. Arap Birliği yalnız Arap devletlerini kapsadığından bu kadar geniş değildir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

6. Kolay

   6Bir tarih öğretmeni, BM'de kurulan Filistin Özel Komitesinin hazırladığı iki öneriyi tahtaya yazdı: I. Filistin'de ekonomik bağlarla birbirine bağlı bir Yahudi ve bir Arap devleti kurulacak, Kudüs uluslararası güçlerin kontrolünde ortak bölge olacak. II. Kudüs merkezli bir Filistin Federal Devleti kurulacak. Tahtadaki birinci öneri hangi adla bilinir?

   • AA) Balfour Deklarasyonu
   • BB) Azınlık Planı
   • CC) San Remo Kararı
   • DD) Sykes-Picot Antlaşması
   • EE) Çoğunluk Planı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Çoğunluk Planı

   İki devletli çözümü ve Kudüs'ün uluslararası kontrolünü öngören öneri Çoğunluk Planı'dır. Kudüs merkezli federal devlet önerisi ise Azınlık Planı'dır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

7. Kolay

   71950'lerde Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdünnasır, ülkesinin kalkınması ve güvenliği için Batı'dan ve ABD'den beklediği desteği bulamadı. Bu durum Mısır'ın dış politikasında yeni bir yönelime yol açtı. Mısır bu dönemde hangi devlete yakınlaşmıştır?

   • AA) İsrail
   • BB) İran
   • CC) İngiltere
   • DD) SSCB
   • EE) Fransa
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) SSCB

   Batı'dan yeterli destek alamayan Nasır SSCB'ye yaklaştı. İngiltere ve Fransa ise kanalın millîleştirilmesine en çok tepki gösteren, Mısır'a saldıran devletlerdi.

   Hata mı var? Düzeltme öner

8. Kolay

   81948 Arap-İsrail Savaşı'nın sonunda yaklaşık 900 bin Arap evini ve toprağını terk etmek zorunda kaldı. Bu insanlar komşu Arap ülkelerine sığındı. Bu gelişme aşağıdaki sorunlardan hangisinin ortaya çıkmasına yol açmıştır?

   • AA) Petrol fiyatları sorunu
   • BB) Filistinli mülteciler sorunu
   • CC) Süveyş Kanalı'nın işletme sorunu
   • DD) Kıbrıs sorunu
   • EE) Şattülarap sorunu
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Filistinli mülteciler sorunu

   Yurdunu terk eden yüz binlerce Arap, Filistinli mülteciler sorununu doğurdu. Şattülarap sorunu ise İran ile Irak arasındaki bir sınır anlaşmazlığıdır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

9. Kolay

   91980'de başlayıp 1988'e kadar süren bir savaşta, Basra Körfezi'ne açılan su yolu üzerindeki hak iddiaları, sınır anlaşmazlıkları ve mezhep farklılıkları etkili oldu. Bu savaşı saldırıyla başlatan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) İsrail
   • BB) Irak
   • CC) Suudi Arabistan
   • DD) İran
   • EE) Suriye
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Irak

   İran-Irak Savaşı 1980'de Irak'ın saldırısıyla başladı. İran savaşın diğer tarafıdır, saldırıyı başlatan değildir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

10. Kolay

    10Bir öğrenci, 1967 Savaşı'ndan sonra İsrail'in denetimine geçen yerleri haritada işaretliyor. Gazze Şeridi, Batı Şeria ve Doğu Kudüs'ün yanında, başka bir Arap devletine ait olan Golan Tepeleri'ni de işaretliyor. Golan Tepeleri 1967 Savaşı'nda hangi devletten alınmıştır?

    • AA) Suriye
    • BB) Irak
    • CC) Ürdün
    • DD) Lübnan
    • EE) Mısır
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Suriye

    İsrail 1967'de Golan Tepeleri'ni Suriye'den aldı. Mısır'dan alınan toprak ise Sina Yarımadası'dır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

11. Kolay

    1129 Ekim 1956'da İsrail Mısır'a saldırdı; hemen ardından iki Avrupa devleti de Mısır'daki üsleri havadan vurdu. Bu iki devlet, Süveyş Kanalı'nı işleten şirketin millîleştirilmesine en çok tepki gösteren devletlerdi. İsrail ile iş birliği yapan bu iki devlet hangileridir?

    • AA) İngiltere ve Fransa
    • BB) İtalya ve Almanya
    • CC) ABD ve İngiltere
    • DD) ABD ve SSCB
    • EE) Fransa ve SSCB
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) İngiltere ve Fransa

    Kanalı işleten şirket İngiliz-Fransız şirketiydi; bu yüzden İngiltere ve Fransa İsrail ile birlikte hareket etti. ABD ve SSCB ise saldırıya karşı çıkarak savaşın durmasını sağladı.

    Hata mı var? Düzeltme öner

12. Kolay

    121964'te toplanan Arap Birliği, Filistin davasını tek çatı altında toplamak için bir örgüt kurulmasını kararlaştırdı. Örgütün lideri, Mısır'da inşaat mühendisliği okumuş, Mısırlı bir anne ile Filistinli bir babanın oğluydu. Sözü edilen örgüt ve lideri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

    • AA) OPEC – Cemal Abdünnasır
    • BB) Filistin Kurtuluş Örgütü – Cemal Abdünnasır
    • CC) Arap Birliği – Yaser Arafat
    • DD) Filistin Kurtuluş Örgütü – Yaser Arafat
    • EE) İslam Konferansı Teşkilatı – Yaser Arafat
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Filistin Kurtuluş Örgütü – Yaser Arafat

    1964'te kurulması kararlaştırılan örgüt Filistin Kurtuluş Örgütüdür (FKÖ) ve lideri Yaser Arafat'tır. Cemal Abdünnasır, FKÖ'nün değil Mısır'ın lideridir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

13. Kolay

    13İsrail'in kuruluşundan sonra bu devlet ile bazı Arap devletleri arasında dört büyük savaş yaşandı. Bu savaşlar Araplar ile Yahudiler arasındaki ayrışmayı kesinleştirdi. Aşağıdaki yıllardan hangisinde Arap-İsrail savaşlarından biri yaşanmamıştır?

    • AA) 1948
    • BB) 1967
    • CC) 1956
    • DD) 1980
    • EE) 1973
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 1980

    Arap-İsrail savaşları 1948, 1956, 1967 ve 1973'te yaşandı. 1980'de başlayan savaş ise İran ile Irak arasındadır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

14. Kolay

    141949'da Mısır, Lübnan, Ürdün ve Suriye, İsrail ile yalnızca ateşkes antlaşmaları imzaladı; taraflar arasında bir barış antlaşması yapılmadı. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Arap devletlerinin savaşa katılmamış olması
    • BB) Arap devletlerinin İsrail'i resmî olarak tanımaması
    • CC) BM'nin barış görüşmelerini yasaklaması
    • DD) İsrail'in savaşı kaybetmiş olması
    • EE) İngiltere'nin manda yönetimini sürdürmesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Arap devletlerinin İsrail'i resmî olarak tanımaması

    Araplar İsrail'i resmî olarak tanımadıkları için onunla yalnız ateşkes yaptılar. Savaşı kaybeden taraf İsrail değil Arap devletleriydi.

    Hata mı var? Düzeltme öner

15. Kolay

    151973 Arap-İsrail Savaşı sırasında Arap petrol üreticileri, İsrail'i destekleyen Batılı ülkelere petrol satışını kesti. Bu gelişmeden sonra petrol üreten ülkelerin kurduğu bir örgütün dünya ekonomisi üzerindeki etkisi belirgin şekilde arttı. Etkisi artan örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) OPEC
    • BB) Avrupa Ekonomik Topluluğu
    • CC) Varşova Paktı
    • DD) İslam Konferansı Teşkilatı
    • EE) NATO
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) OPEC

    1973 Petrol Krizi'yle petrol üreticilerinin örgütü OPEC'in gücü arttı. İslam Konferansı Teşkilatı siyasi dayanışma örgütüdür, petrol fiyatlarını belirlemez.

    Hata mı var? Düzeltme öner

16. Kolay

    16SSCB'nin desteğini alan Mısır, Tiran Boğazı'nı İsrail'in geçişlerine kapattı. İsrail bunu savaş sebebi saydı ve 5 Haziran'da ani bir hava saldırısı düzenledi; Mısır, Ürdün ve Suriye'nin hava kuvvetleri kısa sürede saf dışı kaldı. Bu saldırıyla başlayan savaş aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) 1948 Arap-İsrail Savaşı
    • BB) İran-Irak Savaşı
    • CC) 1967 Arap-İsrail (Altı Gün) Savaşı
    • DD) 1956 Arap-İsrail Savaşı
    • EE) 1973 Arap-İsrail Savaşı
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 1967 Arap-İsrail (Altı Gün) Savaşı

    Tiran Boğazı'nın kapatılması üzerine İsrail'in 5 Haziran'daki ani saldırısıyla 1967 Altı Gün Savaşı başladı. 1956 Savaşı ise Süveyş Kanalı'nın millîleştirilmesinin ardından çıkmıştı.

    Hata mı var? Düzeltme öner

17. Kolay

    17Temsilî bir konuşma (1947): "Filistin'in iki devlete bölünmesini istemiyoruz. Kudüs'ün merkez olacağı tek bir federal devlet, bu topraklarda yaşayanların hepsini kapsasın." BM'de kurulan Filistin Özel Komitesinin çözüm önerileri dikkate alındığında bu konuşma aşağıdakilerden hangisine uygundur?

    • AA) Çoğunluk Planı'na
    • BB) Azınlık Planı'na
    • CC) Balfour Deklarasyonu'na
    • DD) Sykes-Picot Antlaşması'na
    • EE) San Remo Konferansı kararlarına
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Azınlık Planı'na

    Azınlık Planı, Kudüs merkezli bir Filistin Federal Devleti öngörüyordu. Çoğunluk Planı ise ekonomik bağlarla bağlı iki devlet ve uluslararası denetimde bir Kudüs önerdiği için konuşmaya uymaz. Öteki belgeler BM komitesinin önerileri değildir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

18. Kolay

    18Sykes-Picot ve Balfour belgelerinin ardından San Remo Konferansı'yla Filistin'in idaresi İngiltere'ye bırakıldı. Bu dönemde Arap toplumunda rahatsızlık yaratan bir gelişme, 1920, 1921 ve 1929 yıllarında Araplar ile Yahudiler arasında çatışmalara yol açtı. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) BM Genel Kurulunun Filistin'in taksimine karar vermesi
    • BB) İsrail Devleti'nin kurulduğunun ilan edilmesi
    • CC) İngiltere'nin manda yönetimini kaldıracağını açıklaması
    • DD) Filistin'e çok sayıda Yahudi göçü yaşanması
    • EE) Arap ordularının Filistin'e girmesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Filistin'e çok sayıda Yahudi göçü yaşanması

    İngiliz idaresindeki Filistin'e yaşanan yoğun Yahudi göçü Arap toplumunda rahatsızlık yarattı ve 1920, 1921, 1929 çatışmalarına neden oldu. Taksim kararı, İsrail'in ilanı, mandanın kaldırılması ve Arap ordularının girişi bu çatışmalardan çok sonra, 1947-1948'de yaşandı.

    Hata mı var? Düzeltme öner

19. Orta

    19Ağustos 1969'da Kudüs'te yaşanan bir olay, Müslüman ülkelerde büyük tepki uyandırdı. Bir ay sonra Fas'ın başkenti Rabat'ta Müslüman ülkelerin devlet ve hükûmet başkanları toplandı; bu toplantı, İslam ülkeleri arasında dayanışmayı amaçlayan bir uluslararası örgütün kuruluşuna götürdü. Toplantıya yol açan olay aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Mescid-i Aksa'nın kundaklanması
    • BB) Camp David Antlaşması'nın imzalanması
    • CC) Süveyş Kanalı'nın millîleştirilmesi
    • DD) İran-Irak Savaşı'nın başlaması
    • EE) Altı Gün Savaşı'nın başlaması
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Mescid-i Aksa'nın kundaklanması

    Ağustos 1969'da Mescid-i Aksa'nın kundaklanması üzerine Rabat'ta toplanan zirve, İslam Konferansı Teşkilatı'nın kuruluşunu hızlandırmıştır. Altı Gün Savaşı da Kudüs'le ilgilidir; fakat Haziran 1967'de yaşanmıştır, zirveden bir ay önceki olay değildir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

20. Orta

    20Bir öğrencinin 1973 Petrol Krizi tablosu: Yıl | Ham petrolün varil fiyatı (yaklaşık) 1973 başı | 3 dolar 1974 başı | 12 dolar Not: Kriz sırasında bazı Avrupa ülkelerinde pazar günleri özel araç kullanımı yasaklandı, benzin istasyonlarında kuyruklar oluştu. Bu krizin gelişmiş sanayi ülkeleri üzerindeki uzun vadeli etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) OPEC'in kısa süre içinde dağılması
    • BB) Petrol fiyatlarının kriz öncesinin altına inmesi
    • CC) Petrol tüketiminin bütünüyle sona ermesi
    • DD) Sanayi ülkelerinin petrol ithalatını tamamen yasaklaması
    • EE) Enerji kaynaklarını çeşitlendirme çabalarının artması
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Enerji kaynaklarını çeşitlendirme çabalarının artması

    Fiyatların dört kat artması, sanayi ülkelerini nükleer enerji, doğal gaz ve yeni petrol sahaları gibi kaynaklara yöneltmiş, enerji verimliliği önem kazanmıştır. Petrol tüketiminin bittiği yargısı yanlıştır; tüketim azalsa da petrol ana enerji kaynağı olmayı sürdürmüştür.

    Hata mı var? Düzeltme öner