5. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Peygamber Kıssaları
Bir Sure Öğreniyorum: Kureyş Suresi
- Kureyş suresi
- Kureyş kabilesi
- Kâbe
- nimet
- şükür
- kulluk
- tevhit
Kureyş suresinde ne anlatılır?
Kureyş suresi, Kureyş kabilesine verilen nimetleri hatırlatıp yalnızca Kâbe'nin Rabbi olan Allah'a (cc) kulluk edilmesini isteyen kısa bir suredir. Sure dört ayetten oluşur ve adını Hz. Muhammed'in (sav) ailesinin mensup olduğu Kureyş kabilesinden alır. Kabile, aralarında kan bağı bulunan insanların oluşturduğu geniş ailedir. Mekke'nin yerli halkı olan Kureyş, Kâbe'nin bakımını üstlenmiş ve ziyaretçilere yemek ve su dağıtmıştı; bu yüzden diğer kabileler ona saygı duyardı. Surede Kureyş'in kış ve yaz ticaret yolculuklarının kolaylaştırıldığı hatırlatılır. Allah'ın (cc) onları açlıktan doyurduğu ve korkudan güvende kıldığı vurgulanır. Bu nimetlere karşılık şükretmeleri ve Kâbe'nin Rabbine ibadet etmeleri istenir. Kureyş suresi, nimet verenin yalnızca Allah (cc) olduğunu öğreterek tevhit inancını vurgular ve namazlarda sıkça okunan kısa surelerdendir.
Bir Sure Öğreniyorum: Kureyş Suresi: konu anlatımı ve özeti
Kureyş suresi, adını Hz. Muhammed'in (sav) ailesinin mensup olduğu Kureyş kabilesinden alan kısa bir suredir. Bu konu, surenin konusunu ve verdiği mesajları tanıtır.
- Kureyş, Mekke'nin yerli halkıdır; Kâbe'nin bakımını üstlenmiş, ziyaretçilere yemek ve su dağıtmıştır. Bu yüzden diğer kabileler ona saygı duyardı.
- Kabile, aralarında kan bağı bulunan insanların oluşturduğu geniş ailedir.
- Surede Kureyş'in kışın ve yazın yaptığı ticaret yolculuklarının kolaylaştırıldığı hatırlatılır.
- Allah'ın (cc) onları açlıktan doyurduğu ve korkudan güvende kıldığı vurgulanır.
- Bu nimetlere karşılık Kâbe'nin Rabbi olan Allah'a (cc) kulluk etmeleri istenir.
- Sure, nimet verenin yalnızca Allah (cc) olduğunu ve yalnızca O'na ibadet edilmesi gerektiğini öğretir; böylece tevhit inancını vurgular.
Unutma: Kureyş suresi namazlarda sıkça okunan kısa surelerdendir; ayetlerini sırasıyla ve doğru okunuşla ezberle.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Kureyş suresini nimet ve teşekkür ilişkisiyle düşünebilirsin.
- Kimden bahsediliyor? Mekke'de yaşayan ve Kâbe'ye hizmet eden Kureyş kabilesinden.
- Hangi nimetler hatırlatılıyor? Kışın ve yazın yaptıkları ticaret yolculuklarının kolaylaştırılması, açlıktan doyurulmaları ve korkudan güvende olmaları.
- Ne isteniyor? Bu nimetleri veren Kâbe'nin Rabbi Allah'a (cc) kulluk etmeleri.
Günlük hayattan: Bize hediye veren birine teşekkür ederiz. Sure de bize verilen güvenlik ve rızık gibi nimetlerin sahibine şükretmeyi hatırlatır.
Sık yapılan hata: "Kureyş bir şehrin adıdır." Doğrusu: Kureyş bir kabilenin adıdır; Mekke ise bu kabilenin yaşadığı şehirdir.
Derinleş
Kureyş suresinde güvenlik ve doyurulma büyük nimetler olarak hatırlatılır. Sosyal bilgiler dersinde öğrendiklerinden yola çıkarak eski çağlarda ticaret yolculuklarının hangi tehlikelerle karşılaştığını araştır. Bugün güvenli bir ortamda yaşamamızı ve beslenmemizi sağlayan kişileri ve kurumları listele; bu nimetlerin değerini fark etmenin günlük davranışlarına nasıl yansıyabileceğini tartış.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
DKAB.5.4.3Kureyş suresini ve bu surenin anlamını okuyarak yorumlayabilme
- a) Kureyş suresini ve bu surenin anlamını okur.
- b) Kureyş suresinin anlamını kendi hayatı için anlamlı bir hâle getirir.
- c) Kureyş suresinin anlamını değiştirmeyecek şekilde özetler.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Sure adlarının nereden geldiğini araştıran Defne, Nahl suresinin bal arısından, Kevser suresinin cennetteki bir nehirden adını aldığını öğreniyor. Sırada Kureyş suresi var. Defne'nin araştırmasına göre Kureyş suresi adını nereden almıştır?
- A) Mekke yakınlarındaki bir dağın adından
- B) Kıssası anlatılan bir peygamberin adından
- C) Hz. Peygamber'in ailesinin mensup olduğu kabileden
- D) Kervanlarda kullanılan bir hayvanın adından
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hz. Peygamber'in ailesinin mensup olduğu kabileden
Kureyş suresi, Hz. Muhammed'in ailesinin de mensup olduğu Kureyş kabilesinin adını taşır. Peygamber adı taşıyan sureler de vardır; ancak Kureyş bir peygamberin değil, bir kabilenin adıdır.
Kolay
2Ödev için aile büyüklerini soran Mert, dedesinin kardeşlerini, onların çocuklarını ve torunlarını içine alan kalabalık bir akrabalık ağı çiziyor. Öğretmeni, eski Arap toplumunda bu tür kan bağına dayalı geniş ailelere özel bir ad verildiğini söylüyor. Öğretmenin sözünü ettiği kavram hangisidir?
- A) Ümmet
- B) Kabile
- C) Cemaat
- D) Kıssa
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kabile
Aralarında kan bağı bulunan insanların oluşturduğu geniş aileye kabile denir; Kureyş de böyle bir kabiledir. Ümmet de bir topluluğu anlatır; ancak ümmet aynı dine inananlardır, kan bağı aranmaz.
Kolay
3Kureyş suresini ezberleyen Ayşe, ayetlerin okunuşlarını sırayla kartlara yazıyor. İlk ayetin kartını bulamıyor ve diğer kartların arasından onu ayırmaya çalışıyor. Kureyş suresinin ilk ayetinin okunuşu hangisidir?
- A) Liîlâfi Kurayş
- B) Îlâfihim rihleteşşitâi vessayf
- C) Felya'büdû rabbe hâzelbeyt
- D) Ellezî et'amehüm min cû'
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Liîlâfi Kurayş
Surenin ilk ayeti "Liîlâfi Kurayş"tır. "Îlâfihim rihleteşşitâi vessayf" de "îlâf" kelimesiyle başladığı için karıştırılabilir; ancak bu, kış ve yaz yolculuklarından söz eden ikinci ayettir.
Kolay
4Kureyş kabilesinin Mekke'deki yerini anlatan bir metinde, Kâbe'ye her yıl uzak yerlerden ziyaretçiler geldiği ve bu ziyaretçilerin ağırlanmasıyla ilgili önemli bir görevi Kureyşlilerin üstlendiği anlatılıyor. Metne göre Kureyş kabilesinin Mekke'de üstlendiği görev aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gemiler yapıp denizlerde uzun ticaret yolculukları yapmak
- B) Kâbe'yi ilk kez inşa edip Mekke şehrini kurmak
- C) Kâbe'nin bakımını yapıp ziyaretçilere yiyecek ve su dağıtmak
- D) Başka şehirlere göç ederek orada tarımla uğraşmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kâbe'nin bakımını yapıp ziyaretçilere yiyecek ve su dağıtmak
Kureyş, Kâbe'nin bakımını üstlenmiş ve onu ziyarete gelenlere yiyecek ve su dağıtmıştır. Kâbe'yi ilk kez inşa etmek çekici bir çeldiricidir; ancak Kâbe, Kureyş'ten çok önce var olan ve Hz. İbrahim ile Hz. İsmail'in yeniden yükselttiği bir yapıdır.
Kolay
5Kureyş suresinin anlamını okuyan Elif, Kureyş kabilesine bazı mevsimlerde yaptıkları yolculukların kolaylaştırıldığını görüyor. Surede hangi mevsimlerde yapılan yolculuklardan söz edilir?
- A) Kış ve yaz
- B) İlkbahar ve sonbahar
- C) Yalnızca yaz
- D) Yalnızca kış
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kış ve yaz
Surede Kureyş'e kış ve yaz yolculuklarının kolaylaştırıldığı hatırlatılır. İlkbahar ve sonbahardan söz edilmez.
Kolay
6Bir sure tanıtım kartında Kureyş suresinde anlatılan konu yazılacaktır. Karta aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- A) Hz. Nuh'un tufandan kurtuluşu
- B) Allah'ın (cc) Kureyş'e verdiği nimetler
- C) Hz. Peygamber'in oğlunun vefatı
- D) Firavun'un İsrailoğulları'na zulmü
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Allah'ın (cc) Kureyş'e verdiği nimetler
Kureyş suresinde Allah'ın Kureyş kabilesine verdiği nimetler hatırlatılır. Hz. Peygamber'in oğlunun vefatı ise Kevser suresinin iniş sebebiyle ilgilidir.
Kolay
7Ailesi Kureyş kabilesine mensup olan Hz. Muhammed (sav), Kur'an-ı Kerim'de sabrı ve mücadelesiyle övülen beş büyük peygamberden biridir. Bu peygamberlere ne ad verilir?
- A) Ülülazm
- B) Kavim
- C) Ümmet
- D) Kabile
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ülülazm
Sabır ve mücadeleleriyle övülen beş büyük peygambere ülülazm denir; Hz. Muhammed (sav) de bunlardandır. Kabile ise kan bağı olan geniş ailedir.
Kolay
8Kureyş suresinin ilk ayeti “Liîlâfi Ḳurayş” şeklinde okunur. Bu ayette geçen “Ḳurayş” kelimesi neyi ifade eder?
- A) Bir şehri
- B) Bir dağı
- C) Bir kabileyi
- D) Bir peygamberi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bir kabileyi
Ḳurayş, Mekke'nin yerli halkı olan ve Hz. Muhammed'in ailesinin mensup olduğu kabilenin adıdır. Şehrin adı ise Mekke'dir.
Kolay
9Hira, “Kureyş suresinde adı geçen Kureyş, Hz. İbrahim'in ailesinin mensup olduğu kabiledir.” diyor. Öğretmeni bu bilgiyi düzeltiyor. Kureyş hangi peygamberin ailesinin mensup olduğu kabiledir?
- A) Hz. Muhammed (sav)
- B) Hz. İbrahim
- C) Hz. Musa
- D) Hz. Nuh
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hz. Muhammed (sav)
Kureyş, Hz. Muhammed'in (sav) ailesinin mensup olduğu Mekke kabilesidir. Surede Hz. İbrahim'in ailesinden söz edilmez.
Kolay
10Kureyş suresinin okunuşunu sıralayan Can, son ayeti bulmak istiyor. Kureyş suresinin son ayetinin okunuşu hangisidir?
- A) Liîlâfi Ḳurayş
- B) Îlâfihim riḥleteşşitâi vessayf
- C) Felya'büdû rabbe hâẕelbeyt
- D) Elleẕî et'amehüm min cûivveâmenehüm min ḫavf
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Elleẕî et'amehüm min cûivveâmenehüm min ḫavf
Surenin son ayeti “Elleẕî et'amehüm min cûivveâmenehüm min ḫavf” şeklindedir. “Liîlâfi Ḳurayş” ise ilk ayettir.
Kolay
11Aşağıdakilerden hangisi Kureyş suresi hakkında doğru bir bilgidir?
- A) Kur'an-ı Kerim'in en kısa suresidir.
- B) Kur'an-ı Kerim'in ilk suresidir.
- C) Namazlarda sıklıkla okunan kısa surelerdendir.
- D) Yalnızca bayramlarda okunan bir suredir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Namazlarda sıklıkla okunan kısa surelerdendir.
Kureyş suresi Kur'an'daki kısa surelerden biridir ve namazlarda sıklıkla okunur. Kur'an'ın en kısa suresi ise Kevser suresidir.
Kolay
12Kureyş suresinin anlamında “... şu evin Rabbine kulluk etsinler.” ifadesi geçer. Bu ifadede “ev” ile kastedilen yer neresidir?
- A) Hz. Peygamber'in evi
- B) Kureyş'in çarşısı
- C) Hz. Nuh'un gemisi
- D) Kâbe
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kâbe
Surede “şu ev” ile Kâbe kastedilir ve Kureyşlilerden Kâbe'nin Rabbine kulluk etmeleri istenir. Diğer seçenekler surede geçmez.
Kolay
13Kureyş kabilesi bir şehrin yerli halkıydı ve Kâbe'nin bakımını üstlenmişti. Kureyş kabilesi hangi şehrin yerli halkıydı?
- A) Medine
- B) Babil
- C) Yemen
- D) Mekke
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Mekke
Kureyş kabilesi Mekke'nin yerli halkıdır ve Mekke'deki Kâbe'nin bakımını üstlenmiştir. Babil ise Hz. İbrahim'in yaşadığı yerdir.
Kolay
14Kureyş suresini ezberlemek isteyen Mert, önce surenin kaç ayetten oluştuğunu öğrenmek istiyor. Kureyş suresi kaç ayettir?
- A) 3
- B) 5
- C) 4
- D) 6
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 4
Kureyş suresi dört ayetten oluşur. Üç ayetten oluşan sure ise Kevser suresidir.
Kolay
15Kureyş suresinin okunuşunu kartlara yazan Defne, “Felya'büdû rabbe hâẕelbeyt” kartını eline alıyor. Bu okunuş surenin kaçıncı ayetidir?
- A) Birinci
- B) Üçüncü
- C) İkinci
- D) Dördüncü
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Üçüncü
Sıralama “Liîlâfi Ḳurayş, Îlâfihim riḥleteşşitâi vessayf, Felya'büdû rabbe hâẕelbeyt, Elleẕî et'amehüm...” şeklindedir; bu yüzden “Felya'büdû rabbe hâẕelbeyt” üçüncü ayettir.
Kolay
16Kureyş suresi, nimet verenin yalnızca Allah (cc) olduğunu ve yalnızca O'na ibadet edilmesi gerektiğini öğretir. Bu sure böylece hangi inancı vurgular?
- A) Kader inancını
- B) Meleklere imanı
- C) Tevhit inancını
- D) Ahirete imanı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tevhit inancını
Yalnızca Allah'a ibadet edilmesi gerektiğini öğretmek tevhit inancını vurgulamaktır. Surede melekler ya da ahiretle ilgili bir bilgi yoktur.
Kolay
17Bir surenin anlamında bir topluluğa kış ve yaz yolculuklarının kolaylaştırıldığı, açlıktan doyurulduğu ve korkudan emin kılındığı hatırlatılır. Ardından bu topluluk Kâbe'nin Rabbine kulluğa çağrılır. Surede seslenilen topluluk hangisidir?
- A) Hz. Musa'nın kavmi İsrailoğulları
- B) Mekke'de yaşayan Kureyş kabilesi
- C) Tufandan önceki Hz. Nuh'un kavmi
- D) Hz. İbrahim'in yaşadığı Babil halkı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Mekke'de yaşayan Kureyş kabilesi
Anlatılan sure Kureyş suresidir. Surede Mekke'nin yerli halkı olan Kureyş kabilesine kış ve yaz yolculuklarının kolaylaştırıldığı, açlıktan doyurulup korkudan emin kılındığı hatırlatılır ve onlar Kâbe'nin Rabbine kulluğa çağrılır. İsrailoğulları, Hz. Nuh'un kavmi ve Babil halkı peygamber kıssalarında geçen topluluklardır; bu surenin muhatabı değildir.
Kolay
18Kureyş suresinin anlamında Kâbe'nin Rabbi, Kureyşlileri “açlıktan doyuran ve her çeşit korkudan emin kılan” olarak tanıtılır. Bu ifadedeki “emin kılmak” sözünün anlamı hangisidir?
- A) Güvende kılmak
- B) Zengin kılmak
- C) Yolculuğa çıkarmak
- D) Karnını doyurmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Güvende kılmak
“Korkudan emin kılmak”, korkudan uzak tutup güvende kılmak demektir. Ders kitabı da Kureyş suresinin temel konuları arasında Kureyş'in güvenliğinin sağlandığının vurgulandığını belirtir. Karnını doyurmak aynı cümlede ayrıca anılan başka bir nimettir (“açlıktan doyuran”); zenginlik ve yolculuğa çıkarmak bu sözün anlamı değildir.
Orta
19Kureyş suresinin son ayetinde Kureyşlilere şöyle seslenilir: "... kendilerini açlıktan doyuran ve her çeşit korkudan emin kılan şu evin (Kâbe'nin) Rabbine kulluk etsinler." Bu ayette Kureyş'e hatırlatılan nimetler hangileridir?
- A) Zenginlik ve şöhret
- B) Uzun ömür ve sağlık
- C) Bilgi ve yazı
- D) Yiyecek ve güvenlik
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yiyecek ve güvenlik
"Açlıktan doyuran" ifadesi yiyecek, "korkudan emin kılan" ifadesi ise güvenlik nimetini anlatır. Zenginlik de çekicidir, çünkü Kureyş ticaretle geçinirdi; ancak ayette zenginlik değil, doyurulma ve güvenlik geçer.
Orta
20Kureyş suresini anlamıyla okuyan Elif, sofrasındaki yemeği ve evinde güvende uyuyabilmeyi düşünüyor. Bu nimetlerin kendisine kimin verdiğini sorguluyor. Kureyş suresini anlamını bilerek okuyan Elif aşağıdakilerden hangisinin farkına varır?
- A) Nimetlerin tesadüfen ve yalnızca insan çabasıyla kazanıldığının
- B) Kâbe'nin asıl sahibinin ve koruyucusunun Kureyş kabilesi olduğunun
- C) Nimetlerin asıl sahibinin Allah olduğunun ve O'na kulluk edilmesi gerektiğinin
- D) Ticaret yolculuklarının ibadetten daha önemli bir iş olduğunun
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Nimetlerin asıl sahibinin Allah olduğunun ve O'na kulluk edilmesi gerektiğinin
Sure, yiyecek ve güvenlik nimetlerinin Allah'tan geldiğini hatırlatıp yalnız O'na kulluk etmeye çağırır. Nimetlerin yalnız insan çabasıyla kazanıldığı düşüncesi, surenin "doyuran ve emin kılan" Allah vurgusuyla çelişir.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.
