5. Sınıf Matematik · Geometrik Nicelikler

Dikdörtgenin Çevre Uzunluğu

çevre
dikdörtgen
kare
kenar uzunluğu
santimetre

Dikdörtgenin çevre uzunluğu nasıl hesaplanır?

Dikdörtgenin çevre uzunluğu, dört kenarının uzunlukları toplanarak hesaplanır. Bir şeklin çevre uzunluğu, sınırının toplam uzunluğudur; bahçeye çit çekerken ya da bir resme çerçeve hazırlarken bu ölçü kullanılır. Dikdörtgenin karşılıklı kenarları eşit olduğundan kenarları 5 cm ve 3 cm olan dikdörtgenin çevresi 5 + 3 + 5 + 3 = 16 cm ya da kısaca 2 × (5 + 3) = 16 cm olarak bulunur. Tüm kenarları eşit olan dikdörtgene kare denir; kenarı 4 cm olan karenin çevresi 4 × 4 = 16 cm'dir. Çevresi aynı olan farklı dikdörtgenler çizilebilir: kenarları doğal sayı olan ve çevresi 16 cm olan dikdörtgenlerin kenarları 7 ile 1, 6 ile 2, 5 ile 3 ve 4 ile 4 cm'dir. Belirli bir çevre uzunluğuna sahip ise yalnızca bir kare vardır; çevresi 12 cm olan karenin kenarı 12 ÷ 4 = 3 cm'dir. Çevre bir uzunluktur, bu yüzden birimi cm² değil, cm ya da m gibi uzunluk birimleridir.

Dikdörtgenin Çevre Uzunluğu: konu anlatımı ve özeti

Bir şeklin çevre uzunluğu, sınırının toplam uzunluğudur. Bir bahçeye çit çekerken ya da bir çerçeve hazırlarken çevre uzunluğunu bilmen gerekir.

Dikdörtgenin karşılıklı kenarları eşittir. Çevresini bulmak için dört kenarın uzunluğunu toplarsın.
Örnek: kenarları 5 cm ve 3 cm olan dikdörtgenin çevresi 5 + 3 + 5 + 3 = 16 cm olur. Kısaca 2 × (5 + 3) = 16 cm diye de hesaplanabilir.
Tüm kenarları eşit olan dikdörtgene kare denir. Kenarı 4 cm olan karenin çevresi 4 × 4 = 16 cm'dir.
Çevresi aynı olan farklı dikdörtgenler çizilebilir. Çevresi 16 cm olan ve kenarları doğal sayı olan dikdörtgenler: 7 ile 1, 6 ile 2, 5 ile 3 ve 4 ile 4 cm.
Ancak belirli bir çevre uzunluğuna sahip yalnızca bir kare vardır: çevresi 12 cm olan karenin kenarı 12 ÷ 4 = 3 cm'dir.

Unutma: Çevre bir uzunluktur; birimi cm ya da m gibi uzunluk birimleridir, cm² değildir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Çevre uzunluğunu anlamanın en iyi yolu şeklin kenarında yürümeyi hayal etmektir.

Dikdörtgenin bir köşesinden başla.
Kenarlar boyunca yürü ve her kenarın uzunluğunu sırayla yaz: 12 m, 7 m, 12 m, 7 m.
Başladığın köşeye dönünce dur ve topla: 12 + 7 + 12 + 7 = 38 m. Bu, yürüdüğün yolun uzunluğudur.

Karşılıklı kenarlar eşit olduğu için kısa yolu da kullanabilirsin: 2 × (12 + 7) = 38 m.

Günlük hayattan: Bir fotoğrafa çerçeve yaparken ya da bir bahçeye çit çekerken çevre uzunluğunu hesaplarsın.

Sık yapılan hata: Çevreyi bulurken yalnızca iki kenarı toplamak (12 + 7 = 19 m). Doğrusu: Dikdörtgenin dört kenarı vardır; iki kenarı topladıysan bu, çevrenin yarısıdır ve sonucu 2 ile çarpman gerekir.

Derinleş

Sınıfınızın panosunun etrafına süs şeridi yapıştırılacak. Panonun kenarlarını ölç, gereken şerit uzunluğunu hesapla ve kesimde israfı azaltmak için şeridin hangi uzunluktaki rulolardan alınması gerektiğini araştır. Aynı uzunlukta şeritle daha geniş bir alanı çerçeveleyen başka bir pano şekli düşünebilir misin? Fikrini çizimle göster.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

MAT.5.4.1Kenar uzunlukları doğal sayı olan bir dikdörtgenin çevre uzunluğu verildiğinde
- a) Kenar uzunlukları doğal sayı olan bir dikdörtgenin çevre uzunluğu verildiğinde olası kenar uzunluklarını inceler.
- b) Verilen çevre uzunluğuna sahip ve kenar uzunlukları doğal sayı olan dikdörtgen oluşturur.
- c) Kenar uzunlukları doğal sayı olan farklı dikdörtgenlerin aynı çevre uzunluğuna sahip olabileceğini açıklar.
MAT.5.4.4Dikdörtgenin çevre uzunluğu ve alanı ile ilgili problemleri çözebilme
- a) Dikdörtgenin çevre uzunluğu ve alanı ile ilgili problemlerde ilgili matematiksel bileşenleri (şekil, uzunluk, alan ölçüleri gibi) belirler.
- b) Matematiksel bileşenler arasındaki ilişkileri belirler.
- c) Problem bağlamındaki temsilleri farklı temsillere dönüştürür.
- e) Belirlediği stratejileri çözüm için uygular.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Selin, kare biçimli bir bardak altlığının kenarlarına çepeçevre renkli ip dikecek. Altlığın bir kenarı 5 cm'dir ve ip köşelerde üst üste gelmeyecek. Selin'in kaç santimetre ipe ihtiyacı vardır?
- A) 25
- B) 20
- C) 10
- D) 15
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 20
Karenin dört kenarı eşittir; çevresi 4 × 5 = 20 cm'dir. 25 seçeneği, çevre yerine alanı (5 × 5) hesaplamaktan doğar.
Kolay
2Melek, kenar uzunlukları şekilde verilen dikdörtgen biçimindeki bir fotoğrafın çevresine renkli bant yapıştıracak. Bandı köşelerde üst üste bindirmeden, tek parça hâlinde dolaştıracak. Melek'in kaç santimetre banda ihtiyacı vardır?
- A) 20
- B) 10
- C) 24
- D) 14
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 20
Dikdörtgenin çevresi dört kenarın toplamıdır: 6 + 4 + 6 + 4 = 20 cm. 10 seçeneği yalnızca iki kenarı toplar; 24 seçeneği ise çevre yerine alanı (6 × 4) hesaplar.
Kolay
3Bir terzi, masa örtüsünün kenarına dikeceği dantelin miktarını hesaplıyor; bunun için örtünün çevre uzunluğunu buluyor. Sonucu not alırken doğru birimi kullanması gerekiyor. Çevre uzunluğu aşağıdaki birimlerden hangisiyle ifade edilebilir?
- A) cm²
- B) cm
- C) m²
- D) birim kare
Cevabı göster
Doğru cevap: B) cm
Çevre bir uzunluktur ve cm, m gibi uzunluk birimleriyle ifade edilir. cm², m² ve birim kare alan birimleridir; çevreyi alanla karıştırmaktan doğar.
Kolay
4Ezgi, şekildeki kare biçimli kartpostalın çevresine 28 cm uzunluğundaki süs şeridini artık kalmadan, tam olarak dolaştırıyor. Kartpostalın bir kenarı kaç santimetredir?
- A) 14
- B) 4
- C) 7
- D) 24
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 7
Karenin dört kenarı eşit olduğundan bir kenar 28 ÷ 4 = 7 cm'dir. 14 seçeneği, çevreyi 4 yerine 2'ye bölmekten doğar.
Kolay
5Kerem, kenar uzunlukları 9 cm ve 4 cm olan dikdörtgen biçimli bir kartpostal hazırlıyor. Kartpostalın kenarlarına çepeçevre ince bir çizgi çekecek. Çizginin toplam uzunluğu kaç santimetre olur?
- A) 13
- B) 36
- C) 26
- D) 22
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 26
Çevre dört kenarın toplamıdır: 9 + 4 + 9 + 4 = 26 cm. 13 bulan öğrenci yalnızca iki kenarı toplamış, 36 bulan ise kenarları çarpmıştır.
Kolay
6Öğretmen tahtaya kenar uzunlukları 8 cm ve 5 cm olan bir dikdörtgen çiziyor ve öğrencilerden çevresini hesaplamalarını istiyor. Öğrenciler farklı işlemler yazıyor. Aşağıdaki işlemlerden hangisi bu dikdörtgenin çevresini vermez?
- A) 8 + 5 + 8 + 5
- B) 2 × (8 + 5)
- C) 2 × 8 + 2 × 5
- D) 8 × 5
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 8 × 5
8 × 5 kenarların çarpımıdır ve alanı verir, çevreyi vermez. Diğer üç işlemin sonucu 26 cm'dir ve hepsi çevreyi gösterir.
Kolay
7Bir çiftçinin dikdörtgen biçimli tarlasının kenarları 120 m ve 75 m'dir. Çiftçi, tarlanın sınırlarını belirlemek için kenarları boyunca yürüyerek ölçüm yapıyor. Tarlanın çevre uzunluğu kaç metredir?
- A) 195
- B) 390
- C) 9000
- D) 270
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 390
Çevre 2 × (120 + 75) = 2 × 195 = 390 m'dir. 195 bulan öğrenci toplamı 2 ile çarpmamış, 9000 bulan ise kenarları çarpmıştır.
Kolay
8Elif, kenar uzunlukları 20 cm ve 13 cm olan dikdörtgen biçimli tabletinin ekranının kenarlarına koruyucu bant çekecek. Bant, ekranın dört kenarını da tam olarak kaplayacak. Elif'in kaç santimetre banda ihtiyacı vardır?
- A) 66
- B) 33
- C) 260
- D) 46
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 66
Çevre 2 × (20 + 13) = 2 × 33 = 66 cm'dir. 33 bulan öğrenci toplamı 2 ile çarpmayı unutmuş, 260 bulan ise kenarları çarpmıştır.
Kolay
9Bir dikdörtgen biçimli defterin uzun kenarı 10 cm, kısa kenarı ise uzun kenarın yarısı kadardır. Mert defterin kenarlarına renkli bant yapıştıracaktır. Defterin çevre uzunluğu kaç santimetredir?
- A) 15
- B) 25
- C) 50
- D) 30
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 30
Kısa kenar 10 ÷ 2 = 5 cm'dir; çevre 2 × (10 + 5) = 30 cm olur. 15 bulan öğrenci yalnızca iki kenarı toplamıştır.
Kolay
10Bir pencerenin dikdörtgen biçimli çerçevesinin kenarları 140 cm ve 90 cm'dir. Soğuk hava girmesin diye çerçevenin bütün kenarlarına fitil çekilecektir. Kaç santimetre fitil gerekir?
- A) 230
- B) 460
- C) 320
- D) 370
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 460
Gereken fitil çevre uzunluğu kadardır: 2 × (140 + 90) = 460 cm. 230 bulan öğrenci yalnızca iki kenarı toplamıştır.
Kolay
11Kareli zeminde her küçük karenin kenarı 1 birimdir. Emre, çevre uzunluğu 10 birim olan bir dikdörtgen çizmek istiyor. Emre'nin çizeceği dikdörtgenin kenar uzunlukları aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A) 5 birim ve 5 birim
- B) 4 birim ve 1 birim
- C) 3 birim ve 4 birim
- D) 10 birim ve 1 birim
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 4 birim ve 1 birim
Kenarları 4 ve 1 birim olan dikdörtgenin çevresi 2 × (4 + 1) = 10 birimdir. 5 ve 5 birim seçen öğrenci kenarların toplamını çevre sanmıştır; bu karenin çevresi 20 birimdir.
Kolay
12Bir otelin bahçesindeki dikdörtgen biçimli havuzun kenarları 15 m ve 8 m'dir. Can havuzun kenarı boyunca bir tam tur yürüyor. Can kaç metre yürümüştür?
- A) 23
- B) 46
- C) 120
- D) 38
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 46
Bir tam tur çevre uzunluğu kadardır: 2 × (15 + 8) = 46 m. 23 bulan öğrenci yalnızca iki kenarı toplamış, 120 bulan ise kenarları çarpmıştır.
Kolay
13Ece, kareli zemine çevre uzunluğu 12 cm olan bir kare çiziyor. Arkadaşı Yusuf da aynı çevre uzunluğuna sahip, ama Ece'ninkinden farklı bir kare çizmeye çalışıyor. Çevre uzunluğu 12 cm olan kaç farklı kare çizilebilir?
- A) 1
- B) 3
- C) 4
- D) Sınırsız sayıda
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1
Karenin dört kenarı eşit olduğundan kenar 12 ÷ 4 = 3 cm olmak zorundadır; bu yüzden yalnızca bir kare çizilebilir. Aynı çevrede farklı dikdörtgenler çizilebilir ama farklı kareler çizilemez.
Kolay
14Ali, her küçük karesinin kenarı 1 cm olan kareli kâğıda bir dikdörtgen çiziyor. Dikdörtgenin uzun kenarı 6 kare, kısa kenarı 3 kare boyunca uzanıyor. Bu dikdörtgenin çevre uzunluğu kaçtır?
- A) 9 cm
- B) 18 cm²
- C) 18 cm
- D) 24 cm
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 18 cm
Kenarlar 6 cm ve 3 cm'dir; çevre 6 + 3 + 6 + 3 = 18 cm olur. Çevre bir uzunluk olduğundan birimi cm'dir; 18 cm² birim yanlışıdır.
Kolay
15Duru, kenarı 6 cm olan kare biçimli bir kart ile kenarları 8 cm ve 4 cm olan dikdörtgen biçimli bir kartın kenarlarına sim yapıştıracak. İki kartın çevre uzunluklarını karşılaştırıyor. Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Karenin çevresi daha uzundur.
- B) Dikdörtgenin çevresi daha uzundur.
- C) Çevreleri eşittir.
- D) Dikdörtgenin çevresi 2 cm daha kısadır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çevreleri eşittir.
Karenin çevresi 4 × 6 = 24 cm, dikdörtgeninki 2 × (8 + 4) = 24 cm'dir; çevreler eşittir. Şekiller farklı olsa da çevreleri aynı olabilir.
Kolay
16Zeynep, matematik defterine dikdörtgen ve kare ile ilgili bilgiler yazıyor. Öğretmeni yazdıklarından yalnızca birinin doğru olduğunu söylüyor. Zeynep'in yazdığı doğru bilgi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karenin çevresi iki kenarının toplamıdır.
- B) Kare, bütün kenarları eşit olan bir dikdörtgendir.
- C) Dikdörtgenin bütün kenarları her zaman eşittir.
- D) Çevre uzunluğu santimetrekare ile ölçülür.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kare, bütün kenarları eşit olan bir dikdörtgendir.
Bütün kenarları eşit olan dikdörtgene kare denir; kare özel bir dikdörtgendir. Dikdörtgende yalnızca karşılıklı kenarlar eşittir, çevre ise uzunluk birimiyle ölçülür.
Kolay
17Ece, kenarları 9 m ve 6 m olan dikdörtgen biçimli bir bahçenin bir köşesinde duruyor. Bahçenin kenarları üzerinde yürüyerek, bulunduğu köşeyle ortak kenarı olmayan köşeye gidecektir. Ece'nin kenarlar üzerinden yürüyeceği en kısa yol kaç metredir?
- A) 9
- B) 15
- C) 30
- D) 54
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 15
Ortak kenarı olmayan köşeye ulaşmak için bir uzun ve bir kısa kenar yürünür: 9 + 6 = 15 m. Hangi yönden gidilirse gidilsin yol 15 m'dir; bu, çevrenin yarısıdır. 30 m bahçenin bütün çevresidir; 54, alan hesabındaki 9 × 6 çarpımıdır, bir uzunluk değildir.
Kolay
18Bir masa örtüsü, kenarları 2 m ve 60 cm olan dikdörtgen biçimindedir. Terzi, örtünün bütün kenarlarına dantel dikecektir. Terzinin kullanacağı dantel kaç santimetredir?
- A) 124
- B) 260
- C) 520
- D) 1040
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 520
Önce birimler eşitlenir: 2 m = 200 cm. Çevre 200 + 60 + 200 + 60 = 2 × (200 + 60) = 520 cm'dir. 124, 2 m'yi 2 cm gibi alıp 2 × (2 + 60) hesaplamakla; 260, yalnız iki kenarı toplamakla; 1040 ise 200 + 60 toplamını 4 kenar için yinelemekle bulunur.
Orta
19Dikdörtgen biçimindeki bir sebze bahçesinin uzun kenarı 12 m, kısa kenarı ise uzun kenarından 5 m kısadır. Bahçenin sahibi, tavukların girmemesi için bahçenin çevresine tek sıra tel çekecek. Kaç metre tel gerekir?
- A) 38
- B) 31
- C) 24
- D) 84
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 38
Kısa kenar 12 − 5 = 7 m'dir; çevre 2 × (12 + 7) = 38 m'dir. 31 seçeneği, kenarlardan birinin unutulmasından (12 + 7 + 12) doğar; 84 ise çevre yerine alanı (12 × 7) verir.
Orta
20Ela, 20 cm uzunluğundaki bir tel parçasını artık kalmadan büküp dikdörtgen biçimli bir çerçeve yapacak. Çerçevenin kenar uzunluklarının santimetre cinsinden doğal sayı olmasını istiyor (kare de bir dikdörtgendir). Ela kaç farklı dikdörtgen çerçeve yapabilir?
- A) 4
- B) 5
- C) 10
- D) 9
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 5
Komşu iki kenarın toplamı 20 ÷ 2 = 10 cm olmalıdır: 1–9, 2–8, 3–7, 4–6 ve 5–5, yani 5 farklı dikdörtgen. 4 seçeneği kareyi (5–5) saymamaktan, 9 seçeneği 1–9 ile 9–1 gibi aynı dikdörtgeni iki kez saymaktan doğar.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.