5. Sınıf Müzik · Müzik Kültürü
Ortak Repertuvar: Urfa’nın Etrafı, Çayeli’nden Öteye, Gülnihal, Mor Menekşe
- ortak repertuvar
- Urfa türküsü
- Rize türküsü
- Dede Efendi
- Kayahan
- yöre ağzı
Ortak repertuvarda hangi türlerden eserler yer alır?
Ortak repertuvar, bütün yurtta birlikte seslendirilen, türkülerden klasik eserlere ve popüler şarkılara kadar farklı türleri içeren eserler bütünüdür. Urfa’nın Etrafı bir Urfa türküsüdür; dumanlı dağları, yavrusunu kaybetmiş bir ceylanı ve derman bulunamayan bir derdi anlatır. Rize yöresine ait Çayeli’nden Öteye türküsü yeşil çay bahçelerini ve çay filizi toplayan kızları konu alır; sözlerinde “gidelum” gibi yöre ağzı korunmuştur. Bestesi İsmail Dede Efendi’ye ait olan Gülnihal bir klasik Türk müziği eseridir ve sözlerinde gül fidanı anlamına gelen gül-nihâl gibi eski Türkçe kelimeler geçer. Söz ve müziği Kayahan’a ait popüler şarkı Mor Menekşe, akşam vakti pencereden bakan birinin hüznünü anlatır. Eserlerde nefes yerleri yıldız işaretiyle gösterilir; eserler doğru duruşla, ritmine ve ezgisine uygun biçimde söylenir.
Ortak Repertuvar: Urfa’nın Etrafı, Çayeli’nden Öteye, Gülnihal, Mor Menekşe: konu anlatımı ve özeti
Bu bölümde ortak repertuvara dört eser daha ekleniyor. Eserler farklı türlerden ve dönemlerden gelir: iki türkü, bir klasik Türk müziği eseri ve bir popüler şarkı.
- Urfa’nın Etrafı: Urfa türküsüdür. Dumanlı dağları, yavrusunu kaybetmiş bir ceylanı ve derman bulunamayan bir derdi anlatır. Kitapta Şanlıurfa’nın sıra gecesi geleneğiyle birlikte verilir.
- Çayeli’nden Öteye: Rize yöresine ait bir türküdür. Yeşil çay bahçelerini ve çay filizi toplayan kızları anlatır. Sözlerde yöre ağzı (“gidelum”, “sepetun”) korunmuştur.
- Gülnihal: Bestesi İsmail Dede Efendi’ye (Hammamizade) aittir. Sözlerinde gül-nihâl (gül fidanı), sîm-ten (gümüş tenli) gibi eski Türkçe kelimeler geçer.
- Mor Menekşe: Söz ve müziği Kayahan’a ait popüler bir şarkıdır. Akşam vakti pencereden bakan birinin hüznünü anlatır.
- Nefes yerleri: Bu eserlerde nefes yerleri yıldız (*) işaretiyle gösterilmiştir.
- Beden perküsyonu hazırlığı: Bölüm sonunda göğse vurma, alkış ve parmak şıklatma hareketleri tanıtılır.
Unutma: Ortak repertuvar türkülerden klasik eserlere ve popüler şarkılara kadar farklı türleri içerir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Dört eseri türüne göre ayır: iki türkü (Urfa, Rize), bir klasik eser (Gülnihal), bir popüler şarkı (Mor Menekşe).
- Türkülerin yörelerini haritada bul: Şanlıurfa güneydoğuda, Rize Karadeniz’dedir.
- Gülnihal’deki eski kelimelerin anlamlarını sözlükten bul ve sözlerin yanına yaz.
Günlük hayattan: Karadeniz’den biri “gidelum” der, İstanbul’dan biri “gidelim”. Türkülerde bu yöre ağzı korunur; söylerken değiştirmemen gerekir.
Sık yapılan hata: Çayeli’nden Öteye’deki “gidelum”, “yuzuni” gibi sözleri yanlış yazılmış sanıp düzeltmek. Bunlar Rize ağzına özgü söyleyişlerdir.
İpucu: Her eseri bir manzarayla hatırla: Urfa’da ceylan, Rize’de çay bahçesi, Gülnihal’de gül fidanı, Mor Menekşe’de pencere.
Derinleş
Kitaptaki Çayeli’nden Öteye sözlerini oku. Yöre ağzıyla yazılmış kelimeleri bul ve İstanbul Türkçesindeki karşılıklarıyla eşleştir. Düşün: Türküler yöre ağzıyla söylenmeseydi neyi kaybederdik?
Bu konuda neler var?
- Urfa’nın Etrafı
- Çayeli’nden Öteye
- Gülnihal
- Mor Menekşe
- Ortak Repertuvar
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.