5. Sınıf Türkçe · Geleneklerimiz

Bugün Bayram (İzleme)

bayram
gelenek
anahtar kelime
kalıplaşmış ifadeler
sayıların yazımı
betimleme
karşılaştırma

Bugün Bayram çizgi filminde bayram nasıl anlatılır?

Bugün Bayram, mahalledeki çocukların dinî bayramda yaşadıklarını anlatan ve bayramların paylaşma, büyükleri ziyaret etme ve birlikte sevinme günleri olduğunu hissettiren bir çizgi filmdir. Filmde çocuklar bayramlıklarını giyer, mahalledeki büyükleri ziyaret eder ve bayramlaşır. Sabri amcanın çocuklara bayram hediyesi alması ve mahalle sakinlerinin ikramları, onların cömert ve sevecen kişiliklerini gösterir. Filmin sonunda çocukların bayramlıklarıyla ilgili verdiği karar, bayramın asıl değerinin paylaşmak olduğunu vurgular. İzleme sırasında filmin içeriğini en iyi yansıtan anahtar kelimeler ve bunların çağrıştırdığı kelimeler belirlenir. Film üzerinden kalıplaşmış ifadeler de işlenir: Hasta birine geçmiş olsun, yemek yapana eline sağlık, yeni ev alana güle güle oturun denir. Sayıların yazımında dört ya da daha çok basamaklı sayılar sondan üçlü gruplara ayrılır ve araya nokta konur (1.500); ellişer gibi üleştirme ve ikinci gibi sıra sayıları da kurala uygun yazılır.

Bugün Bayram (İzleme): konu anlatımı ve özeti

Bu izleme metni, mahalledeki çocukların dinî bayramda yaşadıklarını anlatan bir çizgi filmdir. Film, bayramların paylaşma, büyükleri ziyaret etme ve birlikte sevinme günleri olduğunu hissettirir.

Çocuklar bayramlıklarını giyer, mahalledeki büyükleri ziyaret eder ve bayramlaşır.
Mahalle sakinlerinin ikram ve hediyeleri, onların cömert ve sevecen kişiliklerini gösterir.
Filmin sonunda çocukların bayramlıklarıyla ilgili kararı, bayramın asıl değerinin paylaşmak olduğunu vurgular.
İzlerken anahtar kelimeleri belirler, bu kelimelerin sana çağrıştırdığı kelimeleri yazarsın.
Kalıplaşmış ifadeler belli durumlarda söylenir: Hasta birine "Geçmiş olsun", yemek yapana "Eline sağlık", yeni ev alana "Güle güle oturun" deriz.
Sayıların yazımı: Dört ya da daha çok basamaklı sayılar sondan üçlü gruplara ayrılır ve araya nokta konur (1.500). Üleştirme ve sıra sayıları da kurala uygun yazılır (ellişer, ikinci).
Bir varlığı betimlerken isimlere niteleyici kelimeler eklersin; böylece anlatım canlanır. Kahramanların benzer ve farklı özelliklerini karşılaştırarak bir konuşma hazırlarsın.

Unutma: Sayıları yazıyla yazarken her sayıyı ayrı yaz: on bir, yüz yirmi beş.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bu izleme metninde kalıplaşmış ifadeler ve sayıların yazımı önemlidir.

Kalıplaşmış ifadeler belli durumlarda söylenen sözlerdir: hasta birine "Geçmiş olsun", yemek yapana "Eline sağlık", yeni eve taşınana "Güle güle oturun".
Büyük sayılar sondan üçlü gruplara ayrılır ve araya nokta konur: 1.500, 12.000.
Yazıyla sayılar ayrı yazılır: on bir, yüz yirmi beş.

Günlük hayattan: Bayramda bir büyüğünün elini öptüğünde "Bayramınız kutlu olsun" dersin; bu ifade herkesçe bilinir ve o duruma özgüdür.

Sık yapılan hata: Üleştirme sayılarını yanlış yazmak: "elli er". Doğrusu: "ellişer", "üçer", "beşer"; ek sayıya bitişik yazılır.

Derinleş

Bayramlar paylaşma günleridir. Bayramda mahallende yalnız yaşayan ya da bayramı uzakta geçiren biri için neler yapılabileceğini düşün. Ailenle birlikte uygulayabileceğiniz bir "bayram paylaşım planı" hazırla: Kime, ne zaman, nasıl? Planın o kişiyi nasıl hissettireceğini anlatan kısa bir paragraf ekle.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.D.5.2Dinlemede/izlemede strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme
T.D.5.4Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.D.5.6Basit çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleye bilme
T.D.5.9Dinlediğindeki/izlediğindeki unsurları sınıflandırabilme
T.D.5.13Dinlediğinin/izlediğinin anahtar kelimelerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.D.5.17Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.K.5.17Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme
T.O.5.5Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.Y.5.3Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme
T.Y.5.16Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bayramın ikinci günü Elif, annesiyle birlikte geçen hafta düşüp ayağını kıran komşuları Hatice Hanım'ı ziyarete gidiyor. Hatice Hanım kapıyı koltuk değnekleriyle açınca Elif ona ilk olarak ne söylemesi gerektiğini düşünüyor. Elif'in bu durumda söylemesi en uygun kalıplaşmış ifade hangisidir?
- A) Güle güle oturun.
- B) Geçmiş olsun.
- C) Eline sağlık.
- D) Gözünüz aydın.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Geçmiş olsun.
Hastalık ya da kaza geçiren birine iyileşme dileği olarak “Geçmiş olsun.” denir. “Gözünüz aydın.” da ziyaretlerde söylenen bir sözdür; ancak sevindirici bir haber ya da kavuşma karşısında kullanılır.
Kolay
2Okul gazetesi için bayram haberleri yazan Arda, taslağındaki sayıları gözden geçiriyor. Öğretmeni, dört cümleden yalnızca birinde rakamla yazılmış sayının kurallara uygun olduğunu söylüyor. Arda'nın hangi cümlesinde sayı doğru yazılmıştır?
- A) Bayramda 1.500 gönüllü aşure dağıttı.
- B) Stadyumda 25000 kişi bayram maçını izledi.
- C) Kütüphaneye 12.35 yeni kitap bağışlandı.
- D) Köyün nüfusu bayramda 3,200 kişiye çıktı.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bayramda 1.500 gönüllü aşure dağıttı.
Rakamla yazılan büyük sayılarda bölükler sağdan üçer basamak ayrılır ve araya nokta konur: 1.500. Virgül ise ondalık kesirleri ayırır; bu yüzden 3,200 kişi “üç tam binde iki yüz” diye okunur ve yanlıştır.
Kolay
3Sınıfta “Bugün Bayram” adlı kısa film izlendi. Öğretmen, filmi tanıtan afişe filmin konusunu en iyi yansıtan birkaç kelime yazılmasını istedi. Melis “bayramlaşma, paylaşma, komşuluk, harçlık” kelimelerini seçti. Melis'in seçtiği bu kelimelere ne ad verilir?
- A) kalıplaşmış ifade
- B) anahtar kelime
- C) eş sesli kelime
- D) zıt anlamlı kelime
Cevabı göster
Doğru cevap: B) anahtar kelime
Bir metnin ya da filmin konusunu özetleyen, içeriğini en iyi yansıtan kelimelere anahtar kelime denir. Kalıplaşmış ifadeler de bayramla ilgilidir; ancak bunlar “Bayramınız kutlu olsun.” gibi belli durumlarda söylenen hazır sözlerdir.
Kolay
4Bayram ziyaretine gelen amcası ve yengesi akşam kalkarken Can, onları kapıya kadar geçiriyor. Uzak yoldan geldikleri için onlara teşekkür etmek ve bunu kalıplaşmış bir sözle dile getirmek istiyor. Can'ın bu durumda söylemesi en uygun ifade hangisidir?
- A) Geçmiş olsun.
- B) Güle güle oturun.
- C) Kolay gelsin.
- D) Ayağınıza sağlık.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ayağınıza sağlık.
“Ayağınıza sağlık.” ziyarete gelenlere zahmet edip geldikleri için teşekkür etmek amacıyla söylenir. “Güle güle oturun.” da ev ziyaretlerinde kullanılır; ancak ev sahibine, yeni taşındığı evde mutlu olması dileğiyle söylenir.
Kolay
5Okul gazetesinde, şiir yarışmasında derece alan öğrencilerle ilgili haberler var. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıra sayısı rakamla doğru yazılmıştır?
- A) Elif, yarışmada 2'nci oldu.
- B) Elif, yarışmada 2'ci oldu.
- C) Elif, yarışmada 2nci oldu.
- D) Elif, yarışmada 2 nci oldu.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Elif, yarışmada 2'nci oldu.
Rakamla yazılan sıra sayılarında ek kesme işaretiyle ayrılır ve tam olarak yazılır: 2'nci. Ekin kesmesiz ya da boşlukla yazılması kurala aykırıdır.
Kolay
6Bayramın ilk günü Zeynep'in ağabeyi askerlikten döndü. Komşuları Fatma Teyze, bu haberi alınca Zeynep'in annesini kapıda karşıladı. Fatma Teyze'nin bu durumda söylemesi en uygun kalıplaşmış söz hangisidir?
- A) Gözünüz aydın.
- B) Eline sağlık.
- C) Güle güle oturun.
- D) Geçmiş olsun.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Gözünüz aydın.
“Gözünüz aydın”, uzun süre beklenen birine kavuşma ya da sevindirici bir haber karşısında söylenir. “Geçmiş olsun” ise hastalık ya da kötü bir olay yaşayana söylenen bir sözdür.
Kolay
7İzlenen filmde çocuklar bayram sabahı “bayramlıklarını” giyip sokağa çıkıyor. Bu bağlamda “bayramlık” sözcüğünün anlamı nedir?
- A) Bayram sabahı yapılan kahvaltı
- B) Bayramda giyilmek için alınan yeni giysi
- C) Bayramda çocuklara verilen para
- D) Bayramda büyüklere verilen hediye
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bayramda giyilmek için alınan yeni giysi
Çocukların bayramlıklarını “giymesi”, sözcüğün bir giysiyi anlattığını gösterir. Bayramda çocuklara verilen para ise “harçlık” olarak adlandırılır.
Kolay
8Bayram hazırlığı için mahalledeki çocuklar, bahçede odun kesen Yusuf Amca'nın önünden geçerken ona kalıplaşmış bir sözle seslendiler. Bu durumda en uygun söz hangisidir?
- A) Güle güle oturun Yusuf Amca!
- B) Gözünüz aydın Yusuf Amca!
- C) Kolay gelsin Yusuf Amca!
- D) Afiyet olsun Yusuf Amca!
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kolay gelsin Yusuf Amca!
Bir işle uğraşan kişiye işinin kolay bitmesi dileğiyle “Kolay gelsin.” denir. “Afiyet olsun” ise yemek yiyen birine söylenir.
Kolay
9Bayram sabahı babaannesi, torunları için kat kat baklava açmıştı. Baklavadan bir dilim yiyen Emre, babaannesine dönüp kalıplaşmış bir sözle teşekkür etti. Emre'nin söylediği söz hangisidir?
- A) Ayağına sağlık babaanneciğim.
- B) Gözün aydın babaanneciğim.
- C) Güle güle kullan babaanneciğim.
- D) Eline sağlık babaanneciğim.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Eline sağlık babaanneciğim.
Yemek yapan ya da emek verip bir iş yapan birine “Eline sağlık.” denir. “Ayağınıza sağlık” ise ziyarete gelen misafiri uğurlarken söylenir.
Kolay
10Bayram sofrasında herkes yemeğe başlarken dedesi, torunlarına kalıplaşmış bir söz söyledi. Dedenin bu durumda söylediği söz aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kolay gelsin çocuklar.
- B) Güle güle oturun çocuklar.
- C) Geçmiş olsun çocuklar.
- D) Afiyet olsun çocuklar.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Afiyet olsun çocuklar.
Yemek yiyen birine yediğinin sağlığına yararlı olması dileğiyle “Afiyet olsun.” denir. “Kolay gelsin” ise yemek yiyen birine değil, çalışan birine söylenir.
Kolay
11Bayram sabahını anlatan bir öğrenci şu cümleyi yazdı: “Yaşlı komşumuz, kapıyı açınca bize kocaman bir kutu lokum uzattı.” Bu cümlede bir varlığın niteliğini bildiren kelime hangisidir?
- A) kapıyı
- B) uzattı
- C) komşumuz
- D) yaşlı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) yaşlı
“Yaşlı” sözcüğü, komşunun nasıl biri olduğunu bildirerek onu niteler. “Komşumuz” ise nitelenen varlığın kendisidir, nitelik bildirmez.
Kolay
12Ayşe'nin teyzesi bayramdan önce yeni bir eve taşındı. Bayram ziyaretinde Ayşe'nin ailesi teyzesine kalıplaşmış bir sözle iyi dileklerini iletti. Söylenen söz hangisidir?
- A) Kolay gelsin.
- B) Güle güle oturun.
- C) Elçiye zeval olmaz.
- D) Geçmiş olsun.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Güle güle oturun.
Yeni ev alan ya da yeni bir eve taşınan kişiye “Güle güle oturun.” denir. “Kolay gelsin” ise bir işle uğraşan kişiye söylenir.
Kolay
13Filmde çocukların bayramda yaptıkları anlatılıyor. Aşağıdakilerden hangisi bir bayram geleneği değildir?
- A) Bayramlıkları giyip komşuları ziyaret etmek
- B) Misafirlere şeker ve tatlı ikram etmek
- C) Her sabah okul servisine binmek
- D) Büyüklerin elini öpüp bayramlaşmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Her sabah okul servisine binmek
Okul servisine binmek her gün yapılan sıradan bir iştir, bayrama özgü değildir. El öpmek, bayramlık giymek ve ikramda bulunmak ise bayramlarda yaşatılan geleneklerdir.
Kolay
14Sınıfta “Bugün Bayram” adlı çizgi film izlenecek. Aşağıdakilerden hangisi film izlenirken uyulması gereken bir kural değildir?
- A) Anlamadığı bölümleri sonradan sormak için not almak
- B) Anlaşılmayan bir yer olunca hemen yüksek sesle soru sormak
- C) Arkadaşlarının dikkatini dağıtacak hareketlerden kaçınmak
- D) Bilmediği kelimeleri deftere yazmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Anlaşılmayan bir yer olunca hemen yüksek sesle soru sormak
İzleme sırasında anlaşılmayan yerler not edilir ve uygun zamanda öğretmene sorulur; hemen yüksek sesle sormak diğerlerinin dikkatini dağıtır. Bilmediği kelimeleri yazmak ise izleme sırasında önerilen bir davranıştır.
Kolay
15Bayram ziyaretine gelen halası ve eniştesi akşam evden ayrılırken Defne'nin annesi onları kapıda kalıplaşmış bir sözle uğurladı. Annenin söylediği söz hangisi olabilir?
- A) Kolay gelsin, işiniz rast gelsin.
- B) Güle güle oturun, hayırlı olsun.
- C) Yine bekleriz, ayağınıza sağlık.
- D) Geçmiş olsun, çabuk iyileşin.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yine bekleriz, ayağınıza sağlık.
“Ayağınıza sağlık”, ziyarete gelen misafiri uğurlarken söylenir. “Güle güle oturun” ise yeni bir eve taşınan kişiye söylenen bir sözdür.
Kolay
16Film izlendikten sonra öğretmen, filmin anahtar kelimelerinden biri olan “harçlık” kelimesinin öğrencilere neleri çağrıştırdığını sordu. Aşağıdakilerden hangisi bu kelimenin çağrıştırdığı kelimeler olabilir?
- A) cüzdan, para, biriktirmek
- B) kalem, defter, silgi
- C) deniz, kum, güneş
- D) yağmur, şemsiye, bulut
Cevabı göster
Doğru cevap: A) cüzdan, para, biriktirmek
“Harçlık” kelimesi para ile ilgili olduğu için cüzdan, para ve biriktirmek kelimelerini çağrıştırır. Diğer kelime grupları harçlıkla değil başka konularla ilgilidir.
Kolay
17Sınıfta dinî bayramlarla ilgili istasyon çalışması yapılıyor. Slogan istasyonunda öğrencilerden bayramlarla ilgili çarpıcı ve kısa sloganlar yazmaları isteniyor. Aşağıdakilerden hangisi slogan istasyonundaki yönergeye en uygundur?
- A) Bayram sabahı erkenden kalktık, bayramlıklarımızı giyip dedemlere gittik.
- B) Bayramda sofralar kurulur, misafirler gelir / Herkes güler, gönüller sevinçle dolar.
- C) Bayram, akrabaların birbirini ziyaret ettiği özel günlerdir.
- D) Bayramda gönüller bir, sofralar bir!
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bayramda gönüller bir, sofralar bir!
Slogan, akılda kalacak biçimde kısa ve çarpıcı söylenmiş sözdür; "Bayramda gönüller bir, sofralar bir!" bu özelliği taşır. Bayram sabahını olay sırasıyla anlatan cümle hikâye istasyonuna, dizelerden oluşan söz şiir istasyonuna, bilgi veren tanım cümlesi ise bilgi istasyonuna uygundur.
Kolay
18Mahalledeki hayırsever bir esnaf, bayram öncesinde ihtiyacı olan ailelerin çocuklarına bayramlık aldı. Bu cümlede "hayırsever" sözcüğünün anlamı hangisidir?
- A) İyilik yapmayı seven
- B) Çok zengin, varlıklı olan
- C) Gösteriş yapmayı seven
- D) Alışveriş yapmayı seven
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İyilik yapmayı seven
"Hayırsever", iyilik yapmayı, yardım etmeyi seven kişidir; esnafın ihtiyacı olan çocuklara bayramlık alması da bunu gösterir. Zengin olmak tek başına hayırseverlik değildir; gösteriş ya da alışveriş sevgisi cümlenin anlamına uymaz.
Orta
19Bir öğrenci, “Bayram Hazırlıkları” başlıklı kompozisyonunu yazdıktan sonra cümlelerini kontrol ediyor. Sayıların yazıyla yazıldığı cümlelerden birinde yazım kuralına uymadığını fark ediyor. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayının yazımında yanlışlık vardır?
- A) Bu eve ikinci kez misafir oluyorum.
- B) Dedem hepimize yüzer lira verdi.
- C) Ramazan, onbir ayın sultanı olarak bilinir.
- D) Bayram tatili tam üç gün sürdü.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ramazan, onbir ayın sultanı olarak bilinir.
Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır; doğrusu “on bir”dir. “Yüzer” ve “ikinci” ise eklerle kurulmuş tek kelimelik sayılardır, bitişik yazılmaları doğrudur.
Orta
20Kısa filmde bayram sabahı kapıları çalan çocukları yaşlı Rıza Amca güler yüzle karşılıyor. Her birine şeker ikram ediyor, en küçüklerine de kış boyunca kendi elleriyle ördüğü atkıları hediye ediyor. Bu sahnede Rıza Amca'nın en çok hangi özelliği öne çıkmaktadır?
- A) cömert ve sevecen olması
- B) tutumlu ve titiz olması
- C) neşeli ama dalgın olması
- D) çekingen ve sessiz olması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) cömert ve sevecen olması
Çocukları güler yüzle karşılayıp ikramda bulunması ve emek verdiği atkıları hediye etmesi Rıza Amca'nın cömert ve sevecen olduğunu gösterir. Atkıları kendisinin örmesi tutumluluk gibi düşünülebilir; ama sahnede vurgulanan, elindekini paylaşmasıdır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.