5. Sınıf Türkçe · Sağlıklı Yaşıyorum
Ne Olacak Bu Yemek Sorunu?
- dengeli beslenme
- sağlıklı yaşam
- ön yargı
- ana fikir
- karşılaştırma ifadeleri
- büyük harf
- yazım kuralları
Ne Olacak Bu Yemek Sorunu hikâyesinde Tolga ne öğrenir?
Ne Olacak Bu Yemek Sorunu hikâyesinde yemek seçen Tolga, dengeli beslenmenin sağlık için çok önemli olduğunu ve yiyeceklere ön yargıyla yaklaşmamak gerektiğini öğrenir. Hikâye Tolga'nın ağzından, esprili bir dille anlatılır. Tolga makarnayı çok sever, ıspanak ve yoğurt çorbası gibi yemeklerden hoşlanmaz; sevdiği yiyeceklerin hep sağlıksızlar arasında, sevmediklerinin ise sağlıklılar arasında olmasından yakınır. Öğretmeni beslenmenin canlılar için temel bir ihtiyaç olduğunu, vücudun protein, vitamin, karbonhidrat ve minerale ihtiyaç duyduğunu anlatır. Dengeli beslenme her besin grubundan yeterli miktarda yemektir; sevilen yiyecekler de doğru miktarda yenince faydalıdır. Öğretmen Tolga'yı yemeklerin nereden çıktığını araştırmaya yönlendirir; Tolga sevmediği yemekleri tadar ve ön yargısını bırakır. Metin üzerinden ama, fakat, daha, en, kadar gibi karşılaştırma ifadeleri ve özel isimlerde büyük harf kuralları da işlenir.
Ne Olacak Bu Yemek Sorunu?: konu anlatımı ve özeti
Bu hikâye, yemek seçen Tolga'nın sağlıklı beslenme konusunda yaptığı bir araştırmayla yemeklere bakışını değiştirmesini anlatır. Ana fikir, dengeli beslenmenin sağlığımız için çok önemli olduğu ve yiyeceklere ön yargıyla yaklaşmamamız gerektiğidir.
- Tolga sevdiği yiyeceklerin hep sağlıksızlar arasında, sevmediklerinin ise sağlıklılar arasında olmasından yakınır.
- Öğretmeni beslenmenin canlılar için temel bir ihtiyaç olduğunu anlatır. Vücut, enerji için protein, vitamin, karbonhidrat ve minerale ihtiyaç duyar.
- Dengeli beslenme, her besin grubundan yeterli miktarda yemektir; sevilen yiyecekler de doğru miktarda yenince faydalıdır.
- Öğretmen Tolga'yı yemeklerin nereden çıktığını araştırmaya yönlendirir; Tolga sevmediği yemekleri tadar ve ön yargısını bırakır.
- Hikâye, birinci kişi ağzından ve esprili bir dille anlatılır.
- "Ama, fakat, daha, en, kadar, -dan çok" gibi karşılaştırma ifadeleri kullanılır.
- Özel isimlerin yazımında büyük harf kurallarını uygularsın (mahalle, sokak, bulvar adları). İsmi niteleyen, belirten ve ismin yerini tutan kelimeleri de ayırt edersin.
Unutma: Sayılar yazıyla yazılırken ayrı yazılır: "yirmibeş" değil, "yirmi beş".
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Dengeli beslenmeyi anlamak için tabağını dört parçaya ayırdığını düşünebilirsin.
- Bir parçaya sebze ve meyve koy.
- Bir parçaya ekmek, pilav gibi tahıllar koy.
- Bir parçaya et, yumurta ya da baklagil koy.
- Yanına süt, yoğurt ya da peynir ekle.
Her gruptan yeterli miktarda yemek dengeli beslenmedir; sevdiğin yiyecekler de doğru miktarda yenince faydalıdır.
Günlük hayattan: Her gün yalnızca makarna yersen karnın doyar ama vücudun bazı ihtiyaçlarını karşılayamaz.
Sık yapılan hata: Bir yiyeceği tatmadan "Sevmiyorum." demek. Doğrusu: Tolga gibi önce tadına bakmak ve ön yargıyı bırakmak. Yazımda da dikkat: "yirmibeş" değil "yirmi beş".
Derinleş
Okul kantininde ya da evde bir hafta boyunca yediğin ara öğünleri bir tabloya yaz ve besin gruplarına göre sınıflandır. Hangi grup eksik, hangisi fazla? Tablona dayanarak bütçeye uygun ve sevdiğin yiyecekleri de içeren dengeli bir ara öğün listesi hazırla.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
T.O.5.2Sesli ve sessiz okurken akıcı okuma unsurlarını yönetebilme
T.O.5.5Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.5.6Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.5.8Basit çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme
T.O.5.13Öyküleyici metinde hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.Y.5.7Yazısında karşılaştırma yapabilme
T.Y.5.16Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Bir hikâyeden: “Her akşam annem mutfağa girince aynı soruyu sorarım: ‘Makarna var mı?’ Bana kalsa sabah, öğle, akşam makarna yerim; hiç de bıkmam. Ispanağı, patlıcanı görünce ise yüzümü buruştururum.” Anlatıcının hiç bıkmadan her gün yiyebileceğini söylediği yemek hangisidir?
- A) ıspanak
- B) makarna
- C) patlıcan
- D) yoğurt çorbası
Cevabı göster
Doğru cevap: B) makarna
Anlatıcı sabah, öğle, akşam makarna yiyebileceğini ve bıkmayacağını söyler. Ispanak ve patlıcan da metinde geçer; ama bunlar sevmediği, yüzünü buruşturduğu yemeklerdir.
Kolay
2Hikâyede öğretmen sınıfa şöyle diyor: “Tabağınızda her renkten biraz olsun: Biraz et ya da baklagil, biraz tahıl, biraz süt ürünü, biraz da sebze ve meyve. Bir tanesini hiç yemezseniz vücudunuz bir şeyi eksik bulur, birini çok yerseniz başka bir şeye yer kalmaz.” Öğretmenin sözlerine göre dengeli beslenme nedir?
- A) Yalnızca en sevdiğimiz yemekleri yemek
- B) Günde yalnızca tek bir öğün yemek
- C) Yalnızca sebze ve meyve yemek
- D) Her besin grubundan yeterli miktarda yemek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Her besin grubundan yeterli miktarda yemek
Öğretmen her besin grubundan biraz yenmesini ve hiçbirinin aşırıya kaçmamasını ister; dengeli beslenme budur. Yalnızca sebze ve meyve yemek sağlıklı gibi görünür; ama öğretmen et, tahıl ve süt ürünlerinin de tabakta olması gerektiğini söyler.
Kolay
3Hikâyede Tolga'nın annesi, tabağındaki ıspanağı kenara iten oğluna şöyle diyor: “Bu yaprakların her birinde kanına güç verecek demir, gözüne ve derine iyi gelecek vitaminler var.” Annenin açıklamasına göre ıspanak hangi yönüyle önemlidir?
- A) Pazarda ucuza bulunabilmesi
- B) Yalnızca kış aylarında yetişmesi
- C) Çabuk pişip zaman kazandırması
- D) Vücuda gerekli mineral ve vitaminleri sağlaması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Vücuda gerekli mineral ve vitaminleri sağlaması
Anne ıspanağın demir ve vitamin içerdiğini söyler; demir bir mineraldir. Ucuz olması da ıspanağı tercih etmek için bir neden olabilir; ama anne fiyattan değil, besin değerinden söz eder.
Kolay
4Bir hikâyeden: “Her akşam annem mutfağa girince aynı soruyu sorarım: ‘Makarna var mı?’ Bana kalsa sabah, öğle, akşam makarna yerim; hiç de bıkmam. Ispanağı, patlıcanı görünce ise yüzümü buruştururum.” Bu hikâye kimin ağzından anlatılmaktadır?
- A) Tolga'nın annesinin
- B) Tolga'nın
- C) Tolga'nın öğretmeninin
- D) Tolga'nın sınıf arkadaşlarının
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tolga'nın
“Sorarım”, “yerim”, “bıkmam” gibi birinci kişi anlatımları, olayları yemek seçen çocuğun, yani Tolga'nın anlattığını gösterir. Anne de metinde geçer; ama ondan “annem” diye söz edildiği için anlatıcı o değildir.
Kolay
5Tolga, sınıfta sevdiği yiyeceklerin neden zararlı sayıldığını sorunca bazı arkadaşları ona destek verir ve “Sınıfta bir kargaşadır başladı.” der. Bu cümlede geçen “kargaşa” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Derin ve uzun bir sessizlik
- B) Neşeli bir şarkı
- C) Kalabalığın yol açtığı karışıklık
- D) Düzenli bir sıra
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kalabalığın yol açtığı karışıklık
Kargaşa, kalabalık ve düzensizliğin yol açtığı karışıklıktır; arkadaşlarının hep birlikte konuşmaya başlaması bunu gösterir. Derin sessizlik ise sözcüğün tam tersidir.
Kolay
6Öğretmen, ödevde yiyeceklerle ilgili anılar, fıkralar, masallar ve büyüklerin anlattığı efsanelerin de eklenebileceğini söylüyor. Bu cümlede geçen “efsane” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gerçek olayları anlatan bir gazete haberi
- B) Bir yemeğin yapılışını adım adım anlatan tarif
- C) Bilim insanlarının laboratuvarda yaptığı deney
- D) Eskiden beri anlatılan, olağanüstü olayları konu alan hikâye
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Eskiden beri anlatılan, olağanüstü olayları konu alan hikâye
Efsane, eski çağlardan beri söylenegelen ve olağanüstü varlıkları ya da olayları konu alan hayalî hikâyedir. Gazete haberi ise gerçek olayları anlatır, hayalî değildir.
Kolay
7“Ne Olacak Bu Yemek Sorunu?” hikâyesinde Tolga'nın annesi “çok zayıfsın artık neredeyse iskeletin görünüyor oğlum” diyor. Bu cümlede geçen “iskelet” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Midede sindirilen besinler
- B) Vücuttaki kasların tamamı
- C) Deri altındaki yağ tabakası
- D) İnsan bedeninin kemik çatısı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İnsan bedeninin kemik çatısı
İskelet, insan ve hayvan bedeninin kemiklerden oluşan çatısıdır; anne, Tolga'nın çok zayıfladığını vurgulamak için bu sözcüğü kullanır. Kaslar ise iskeletin üzerini saran ayrı dokulardır.
Kolay
8Öğretmen, hikâyeyi sesli okurken okuma hızlarının konuşma hızlarına yakın olmasına özen göstermelerini istedi. Aşağıdakilerden hangisi bu yönergeye uygun bir okumadır?
- A) Ne çok hızlı ne çok yavaş, konuşur gibi okumak
- B) Metni olabildiğince hızlı okuyup bitirmek
- C) Sözcükleri hecelerine ayırarak okumak
- D) Her sözcükten sonra uzun uzun durmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ne çok hızlı ne çok yavaş, konuşur gibi okumak
Konuşma hızına yakın okumak, metni doğal ve anlaşılır biçimde aktarır. Çok hızlı okumak ise dinleyenlerin metni anlamasını zorlaştırır.
Kolay
9Öğretmen sınıfa, yemek yemezsek vücudumuzun hayatımızı sürdürmek için gerekli olan gücü sağlayamayacağını anlatıyor. Organların çalışmasını ve vücut ısısının korunmasını sağlayan, besinlerden elde edilen bu güce ne ad verilir?
- A) Vitamin
- B) Enerji
- C) Protein
- D) İskelet
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Enerji
Organların çalışmasını ve vücut ısısının korunmasını sağlayan güç enerjidir. Protein ise et, yumurta, süt gibi yiyeceklerde bulunan bir besin ögesidir, gücün kendisi değildir.
Kolay
10Tolga, sevmediği yemekler sofraya geldiğinde annesini üzmemek için ne yaptığını anlatıyor. Metne göre Tolga bu durumlarda genellikle ne yapmaktadır?
- A) Yemeği hiç tatmadan kalkıp odasına gider.
- B) Annesine yüksek sesle itiraz edip söylenir.
- C) Sevmediği yemeği gizlice kardeşine verir.
- D) Bir iki kaşık yiyip doyduğunu söyleyerek sofradan kalkar.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bir iki kaşık yiyip doyduğunu söyleyerek sofradan kalkar.
Tolga, annesini üzmek istemediği için bir iki kaşık yiyip doyduğunu söyler ve sofradan kalkar. Yemeği hiç tatmadan kalkmak, annesini üzmemek için gösterdiği çabayla uyuşmaz.
Kolay
11Öğretmen, bir şeyin diğerlerinin hepsiyle karşılaştırılıp en üstün tutulduğu cümleleri bulmalarını istedi. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde böyle bir karşılaştırma vardır?
- A) Bugün çorba ve salata yedik.
- B) Sınıfta en sevilen yemek makarnadır.
- C) Sofrada hem makarna hem ıspanak vardı.
- D) Annem akşam için ıspanak pişirdi.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sınıfta en sevilen yemek makarnadır.
“En” sözcüğü, makarnanın diğer bütün yemeklerle karşılaştırılıp en sevilen olarak öne çıkarıldığını gösterir. Diğer cümlelerde yemekler yalnızca sayılmış, karşılaştırılmamıştır.
Kolay
12Tolga, öğretmeninin verdiği ödevi tamamlar ve çalışmasını annesine okutur. Metne göre annesi bu çalışmayı okuduğunda nasıl bir tepki göstermiştir?
- A) Öğretmene şikâyet etmeye gitmiştir.
- B) Çok memnun olmuş, bazı yerlerinde gülmüştür.
- C) Tolga'ya kızıp çalışmayı geri vermiştir.
- D) Çalışmayı okumak bile istememiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çok memnun olmuş, bazı yerlerinde gülmüştür.
Metinde annenin çalışmayı okuyunca çok memnun olduğu ve bazı yerlerinde çok güldüğü anlatılır. Öğretmene gitmek istemesinin nedeni ise şikâyet değil, teşekkür etmektir.
Kolay
13Öğretmen, bir ismi gösterip belirten sözcükleri bulmalarını istedi ve hikâyeden şu cümleyi yazdı: “Annem bu çalışmayı okuduğunda çok memnun oldu.” Bu cümlede “çalışma” ismini belirten sözcük hangisidir?
- A) çok
- B) bu
- C) memnun
- D) annem
Cevabı göster
Doğru cevap: B) bu
“Bu” sözcüğü, hangi çalışmanın kastedildiğini göstererek “çalışma” ismini belirtir. “Çok” ise bir ismi değil, “memnun” sözcüğünün derecesini bildirir.
Kolay
14Tolga, okulda sağlıklı beslenme konusu işlenirken bir haksızlık olduğunu düşünüyor. Metne göre Tolga'nın haksızlık olarak gördüğü durum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Okulda sağlıklı beslenme konusunun hiç işlenmemesi
- B) Öğretmenin sınıfta ona hiç söz hakkı vermemesi
- C) Sevdiklerinin zararlılar, sevmediklerinin sağlıklılar arasında olması
- D) Arkadaşlarının itirazına hiçbir destek vermemesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sevdiklerinin zararlılar, sevmediklerinin sağlıklılar arasında olması
Tolga, sevdiği her şeyin zararlı ya da az tüketilmesi gerekenler arasında, sevmediklerinin ise sağlıklılar arasında olmasından yakınır. Arkadaşları ise ona hemen destek vermiştir.
Kolay
15Öğretmen, sayılar yazıyla yazılırken her sayının ayrı yazılması gerektiğini hatırlattı. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayı doğru yazılmıştır?
- A) Annem otuzbeş yaşında.
- B) Kitabın yüz yirmi sayfası kaldı.
- C) Bahçede oniki ağaç var.
- D) Okul kırkiki yıl önce açılmış.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kitabın yüz yirmi sayfası kaldı.
Yazıyla yazılan sayılarda her sayı ayrı yazılır; “yüz yirmi” bu kurala uyar. “Otuzbeş, oniki, kırkiki” ise bitişik yazıldığı için yanlıştır; doğrusu “otuz beş, on iki, kırk iki”dir.
Kolay
16Hikâyenin sonunda Tolga, büyüyünce ne yapmak istediğini söylüyor. Metne göre Tolga büyüyünce ne yapmak istemektedir?
- A) Doktor olup çocukları muayene etmek
- B) Aşçı olup kendi makarna restoranını açmak
- C) Öğretmen olup okulda beslenme dersi vermek
- D) Bilim insanı olup yiyeceklerin yarar ve zararlarını araştırmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bilim insanı olup yiyeceklerin yarar ve zararlarını araştırmak
Tolga, büyüyünce yiyeceklerin yarar ve zararlarıyla ilgili çalışmalar yapacağını söyler. Makarna Tolga'nın sevdiği yemektir ama bir restoran açmak istediğinden söz edilmez.
Kolay
17“Ne Olacak Bu Yemek Sorunu?” hikâyesi Tolga'nın şu sözüyle başlar: “Off, yine yemek zamanı!” Tolga'nın bu sözündeki “Off” ünlemiyle dile getirdiği duygu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bıkkınlık
- B) Sevinç
- C) Şaşkınlık
- D) Korku
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bıkkınlık
“Of/Off” sıkıntı ve bıkkınlık anlatan bir ünlemdir. Tolga yemek yemeyi sevmediği için yemek zamanının yine geldiğini bıkkınlıkla söyler. “Yine” sözcüğü de bunun sık tekrarlanan, onu sıkan bir durum olduğunu gösterir.
Kolay
18Kitaptaki etkinlikte, metinde geçen bir sözcüğün sözlük anlamı şöyle verilmiştir: “Canlı hücrelerin ana maddesini oluşturan, … yumurta akı, et, süt vb. yiyeceklerde bulunan, karmaşık yapılı doğal madde.” Bu anlam aşağıdaki sözcüklerden hangisine aittir?
- A) vitamin
- B) karbonhidrat
- C) protein
- D) mineral
Cevabı göster
Doğru cevap: C) protein
Tanımda yumurta akı, et ve süt gibi yiyeceklerde bulunan ve hücrelerin ana maddesini oluşturan madde anlatılır; bu madde proteindir. Öğretmen de metinde vücudun protein, vitamin, karbonhidrat ve minerallere ihtiyaç duyduğunu söyler; ama verilen tanım yalnız proteine uyar.
Orta
19Hikâyede öğretmen, yemek seçen Tolga'dan sevmediği yemeklerin hangi bitkiden ya da hayvandan geldiğini araştırmasını istedi. Sonra da bir hafta boyunca bu yemeklerin her birinden en az bir kaşık tatmasını önerdi. Öğretmenin bu yolu seçmesinin amacı en çok hangisidir?
- A) Tolga'yı yemek seçtiği için sınıfın önünde cezalandırmak
- B) Tolga'ya kendi yemeğini nasıl pişireceğini öğretmek
- C) Tolga'nın yalnızca sevdiği yemekleri yemesini sağlamak
- D) Tolga'nın yiyecekleri tanıyıp kendi deneyimiyle karar vermesini sağlamak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Tolga'nın yiyecekleri tanıyıp kendi deneyimiyle karar vermesini sağlamak
Araştırma Tolga'nın yemekleri tanımasını, tatma önerisi de onları denemeden reddetmemesini sağlar; amaç kendi deneyimiyle karar vermesidir. Ödev vermek ceza gibi algılanabilir; ama öğretmen Tolga'yı yargılamaz, ona yeni bir yol gösterir.
Orta
20Tolga "Ben yemekten kaçarken yemeklerin içine düştüm, yağmurdan kaçarken doluya tutuldum yani..." der. "Yağmurdan kaçarken doluya tutulmak" sözünün anlamı hangisidir?
- A) Kötü bir durumdan kurtulmaya çalışırken daha kötüsüyle karşılaşmak
- B) Kötü havalarda dışarı çıkmamaya dikkat etmek
- C) Bir işi zorluklara rağmen zamanında bitirmek
- D) Uzun süre beklediği ve çok sevdiği bir şeye kavuşmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kötü bir durumdan kurtulmaya çalışırken daha kötüsüyle karşılaşmak
Tolga yemekten kaçmak isterken bir de yemeklerle ilgili ödev almış, yani kurtulmak istediği şeyle daha çok uğraşmak zorunda kalmıştır; deyim, kötü bir durumdan kaçarken daha kötüsüne düşmeyi anlatır. Kötü havada dışarı çıkmamak deyimin gerçek anlamına bakan birini yanıltır.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.
