Obezite

dengeli beslenme
enerji dengesi
hareketsizlik
ana fikir
noktalama işaretleri
türkçe karşılık

Obezite nedir, nasıl önlenir?

Obezite, vücudun aldığı enerji ile harcadığı enerji arasındaki dengenin ileri derecede bozulması sonucu fazla enerjinin yağ olarak depolanmasıyla ortaya çıkan önemli bir sağlık sorunudur. Obezite masum bir yağ depolanmasının çok ötesinde, hastalık olarak tanımlanabilecek düzeydedir. Türkiye'de obezite sıklığı % 30,3 olarak bildirilmiştir; yani kabaca her 3 kişiden biri bu sorunla karşı karşıyadır. Temel nedenler sağlıksız beslenme, sağlıklı bile olsa aşırı miktarda yemek ve hareketsizliktir; uzun süre ekran karşısında oturmak da riski artırır. Fazla kilo çabuk yorulmaya, eklem ve kemik ağrılarına, solunum sorunlarına yol açabilir. Obeziteden korunmak için dengeli öğünler yenir, hazır yiyeceklerden uzak durulur, bol su içilir, sebze ve meyve tüketilir ve her gün hareket edilir. Arada bir yemeğin ölçüsünü kaçırmak obeziteye yol açmaz; asıl sorun sürekli sağlıksız beslenme ve yetersiz hareketliliktir. Obezite metninin ana fikri, dengeli beslenme ve düzenli hareketle obezitenin önlenebileceğidir.

Obezite: konu anlatımı ve özeti

Bu bilgilendirici metin, obezitenin ne olduğunu, nedenlerini, sağlığımıza etkilerini ve nasıl önlenebileceğini anlatır. Metnin ana fikri, dengeli beslenme ve düzenli hareketle obezitenin önlenebileceğidir.

Vücut aldığı enerjiyle harcadığı enerji arasında bir denge kurar. Alınan enerji harcanandan fazla olursa artan enerji yağ olarak depolanır.
Bu dengenin ileri derecede bozulmasına obezite denir; obezite önemli bir sağlık sorunudur.
Temel nedenler sağlıksız beslenme, aşırı yemek ve hareketsizliktir. Uzun süre ekran karşısında oturmak da riski artırır.
Fazla kilo çabuk yorulmaya, eklem ve kemik ağrılarına, solunum sorunlarına yol açabilir.
Korunmak için dengeli öğünler yemeli, hazır yiyeceklerden uzak durmalı, bol su içmeli, sebze ve meyve tüketmeli ve her gün hareket etmeliyiz.
Yabancı kökenli kelimelerin Türkçe karşılıklarını kullanırsın: kontrol yerine denetleme.
Noktalama ve büyük harf kurallarını bir paragrafta uygularsın. "Örneğin, mesela, söz gelimi" gibi örnek bildiren bağlantı ifadeleriyle karşılaştırma cümleleri kurarsın.

Unutma: Bir metnin ana fikrini yazdıktan sonra onu destekleyen kanıtları metinden bulmayı unutma.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Obeziteyi anlamak için vücudu bir terazi gibi düşünebilirsin.

Terazinin bir kefesinde yiyip içtiklerinle aldığın enerji vardır.
Öbür kefesinde yürüyerek, koşarak, oynayarak harcadığın enerji vardır.
Alınan enerji uzun süre harcanandan fazla olursa artan enerji yağ olarak depolanır.
Bu denge ileri derecede bozulursa obezite ortaya çıkar.

Günlük hayattan: Hafta sonunu ekran karşısında oturarak ve atıştırarak geçirmek terazinin bir tarafını ağırlaştırır.

Sık yapılan hata: Sağlıklı yaşamın yalnızca az yemek olduğunu sanmak. Doğrusu: Dengeli öğünler, bol su ve her gün hareket birlikte gereklidir. Bir de yabancı kelime yerine Türkçesini tercih et: "kontrol" yerine "denetleme".

Derinleş

Bir hafta boyunca günde kaç dakika hareket ettiğini ve kaç dakika ekran karşısında oturduğunu kaydet, iki çizgili bir grafik çiz. Grafiğine bakarak hareket süreni artırmak için gerçekçi bir plan yap ve planın ikinci haftadaki etkisini ölç. Planını hangi engeller zorladı?

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.O.5.3Okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme
T.O.5.5Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.5.6Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.5.8Basit çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme
T.O.5.14Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.5.15Metnin anahtar kelimelerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.5.20Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.Y.5.15Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme
T.Y.5.16Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Aras bir günde yediği yiyeceklerden yaklaşık 2.400 kalorilik enerji alıyor. Okula servisle gidip derslerde oturduğu, akşamları da bilgisayar başında vakit geçirdiği için gün içinde yalnızca 1.800 kalorilik enerji harcıyor. Bu durum uzun süre devam ederse Aras'ın vücudunda ne olur?
- A) Fazla enerji kendiliğinden yok olur.
- B) Harcanmayan enerji vücutta yağ olarak depolanır.
- C) Vücut fazla enerjiyi suya dönüştürür.
- D) Fazla enerji kemiklerin uzamasını sağlar.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Harcanmayan enerji vücutta yağ olarak depolanır.
Aras her gün harcadığından yaklaşık 600 kalori fazla enerji alır; vücut kullanmadığı enerjiyi yağ olarak depolar. Enerjinin kendiliğinden yok olduğu sanısı yanlıştır; harcanmayan enerji vücutta birikir.
Kolay
2Okul hemşiresi sınıfta şunları anlattı: “Yediklerimizden aldığımız enerjiyi oyunda, derste, hatta uykuda harcarız. Bir bayram sofrasında fazla yemek kimseyi hasta etmez. Ama alınan enerji aylarca harcanandan çok fazla olursa artan enerji yağ olarak birikir ve sonunda obezite denen hastalık ortaya çıkar.” Hemşirenin anlattıklarına göre obeziteyi en iyi tanımlayan ifade hangisidir?
- A) Arada bir yemeğin ölçüsünü kaçırıp fazla yemek yemek
- B) Vücudun yeterli enerji alamayıp hızla zayıflaması
- C) Alınan ve harcanan enerji dengesinin uzun süre ileri derecede bozulması
- D) Kemiklerin ve kasların hızla büyüyüp uzaması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Alınan ve harcanan enerji dengesinin uzun süre ileri derecede bozulması
Hemşire obezitenin, alınan enerjinin aylarca harcanandan çok fazla olmasıyla oluştuğunu anlatır. Arada bir fazla yemek obezite sanılabilir; ama hemşire bayram sofrasında fazla yemenin kimseyi hasta etmediğini açıkça söyler.
Kolay
3Melis, okul hemşiresinin dağıttığı broşürü sınıfa okuyor. Broşürde “Kilonuzu ayda bir kez kontrol edin.” yazıyor. Melis, yabancı kökenli “kontrol” sözcüğü yerine Türkçe bir karşılık kullanmak istiyor. Melis'in kullanabileceği Türkçe karşılık hangisidir?
- A) koruma
- B) katılım
- C) kolaylık
- D) denetleme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) denetleme
“Kontrol” sözcüğünün Türkçe karşılığı denetleme, denetimdir; cümle “Kilonuzu ayda bir kez denetleyin.” biçiminde anlamını korur. Koruma da sağlıkla ilgili bir sözcüktür; ama kiloyu korumak, onu ölçüp gözden geçirmekle aynı anlamı taşımaz.
Kolay
4Bir okulda yapılan sağlık taramasında 120 beşinci sınıf öğrencisi ölçüldü. Bu öğrencilerin 40'ında yaşına göre aşırı kilo olduğu belirlendi ve aileleri bilgilendirildi. Taramanın sonucuna göre bu öğrencilerin kabaca kaç kişiden biri aşırı kiloludur?
- A) İki
- B) Dört
- C) Beş
- D) Üç
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Üç
120 öğrencinin 40'ı aşırı kilolu olduğuna göre 120 ÷ 40 = 3; yani her üç öğrenciden biri aşırı kiloludur. “Dört” seçeneği 40 sayısının ilk rakamına bakan birini yanıltır; oran bölme yapılarak bulunur.
Kolay
5Metinde “Sağlıksız yiyecekleri (başta fast food diye tanımladığımız grup) tüketmek...” ifadesi geçiyor. Bu ifadedeki “fast food” yerine kullanılabilecek Türkçe karşılık aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Lifli besin
- B) Ara öğün
- C) Hazır yiyecek
- D) Ev yemeği
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hazır yiyecek
“Fast food”, kısa sürede hazırlanıp satılan hazır yiyecekleri anlatır. “Ev yemeği” ise evde hazırlanan yemektir ve bu ifadenin tam tersi bir anlam taşır.
Kolay
6Metinde obeziteye yol açan nedenler anlatılırken bazı durumların tek başına obeziteye yol açmadığı da belirtiliyor. Metne göre aşağıdakilerden hangisi tek başına insanı obez yapmaz?
- A) Sağlıklı da olsa sürekli aşırı miktarda yemek
- B) Sürekli sağlıksız yiyecekler tüketmek
- C) Uzun süre ekran karşısında hareketsiz kalmak
- D) Arada sırada yemeğin ölçüsünü kaçırmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Arada sırada yemeğin ölçüsünü kaçırmak
Metinde arada sırada yemeğin ölçüsünü kaçırmanın bizi obez kılmayacağı açıkça söylenir. Sağlıklı yiyecekleri bile sürekli aşırı miktarda yemek ise obeziteye giden yolu açan bir alışkanlıktır.
Kolay
7Metinde Türkiye'de obezite sıklığının arttığı ve kabaca her üç kişiden birinin bu sorunla karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Yazar bu bilgiyi vererek okurdan en çok ne istemektedir?
- A) Hiç yemek yememesini
- B) Başka bir şehre taşınmasını
- C) Obezite oranlarını ezberlemesini
- D) Bu soruna karşı dikkatli olmasını
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bu soruna karşı dikkatli olmasını
Yazar, sorunun ne kadar yaygın olduğunu göstererek okurun dikkatini çekmek ve onu önlem almaya yöneltmek ister. Hiç yemek yememek ise metindeki dengeli beslenme önerisiyle çelişir.
Kolay
8Öğretmen, “obezite” sözcüğünün öğrencilere neleri çağrıştırdığını sordu. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde “obezite” sözcüğünün çağrıştırdığı sözcükler bir arada verilmiştir?
- A) Fazla kilo, hareketsizlik, sağlıksız beslenme
- B) Deniz kenarı, ılık kum, sıcak güneş
- C) Kurşun kalem, kareli defter, silgi
- D) Sağanak yağmur, renkli şemsiye, bulut
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Fazla kilo, hareketsizlik, sağlıksız beslenme
Fazla kilo, hareketsizlik ve sağlıksız beslenme obeziteyle doğrudan ilişkili kavramlardır. Diğer seçeneklerdeki sözcükler ise tatil, okul ve hava durumu gibi başka konuları çağrıştırır.
Kolay
9Öğretmen, “Obezite” sözcüğünün metnin anahtar kelimelerinden biri olup olamayacağını sordu. Aşağıdakilerden hangisi bu soruya verilebilecek en doğru cevaptır?
- A) Olamaz; çünkü yabancı kökenli bir sözcüktür.
- B) Olabilir; çünkü metnin konusunu özetler ve metinde sık geçer.
- C) Olamaz; çünkü metinde yalnızca bir kez geçmektedir.
- D) Olabilir; çünkü metindeki en uzun sözcüktür.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Olabilir; çünkü metnin konusunu özetler ve metinde sık geçer.
Anahtar kelime, metnin konusunu yansıtan ve metinde öne çıkan sözcüktür; “obezite” metnin başlığı ve konusudur. Bir sözcüğün yabancı kökenli olması onun anahtar kelime olmasına engel değildir.
Kolay
10“Obezite” metninde “Farkında olmadığımız tüm yaşamsal fonksiyonların yanı sıra...” ifadesi geçiyor. Öğretmen, yabancı kökenli “fonksiyon” sözcüğü yerine Türkçe karşılığının kullanılmasını istedi. “Fonksiyon” sözcüğünün Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Denetleme
- B) İşlev
- C) Etkinlik
- D) Sorun
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İşlev
“Fonksiyon” sözcüğünün Türkçe karşılığı “işlev”dir. “Denetleme” ise “kontrol”, “sorun” da “problem” sözcüğünün Türkçe karşılığıdır.
Kolay
11Elif yazısında şu cümleleri kurdu: “Hazır yiyeceklerden mümkün olduğunca uzak durmalıyız. ______ cips ve gazlı içecekler bu gruptadır.” Boşluğa örnek bildiren hangi bağlantı ifadesi getirilmelidir?
- A) Çünkü
- B) Sonuç olarak
- C) Örneğin
- D) Fakat
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Örneğin
İkinci cümlede hazır yiyeceklere örnekler verildiği için “Örneğin” ifadesi uygundur. “Çünkü” ise neden bildirir; cips ve gazlı içecekler, uzak durmanın nedeni değil, örneğidir.
Kolay
12“Obezite” metninde vücudun aldığı ve harcadığı enerji arasında bir denge olduğu anlatılıyor. Metne göre obezite aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnızca anne babadan geçen kalıtsal bir rahatsızlık
- B) Uzun bir yürüyüşten sonra görülen kısa süreli yorgunluk
- C) Alınan ve harcanan enerji arasındaki dengenin ileri derecede bozulması
- D) Vücudun günlük işler için yeterli enerjiyi alamaması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Alınan ve harcanan enerji arasındaki dengenin ileri derecede bozulması
Metinde enerji dengesinin ileri derecede bozulduğu durumun obezite olarak tanımlandığı belirtilir. Genetik etkenler metinde geçse de obezitenin temel sorunu sağlıksız beslenme ve yetersiz hareket olarak gösterilir.
Kolay
13Noktalama etkinliğindeki bir cümlede şu bölüm var: “...sebzeler ve meyveler vitamin ( ) mineral ve lif açısından zengindir.” Ayraç yerine hangi noktalama işareti konmalıdır?
- A) Nokta
- B) Soru işareti
- C) İki nokta
- D) Virgül
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Virgül
Art arda sıralanan “vitamin, mineral ve lif” gibi eş görevli sözcükler virgülle ayrılır. Nokta konursa cümle yarıda kesilmiş olur.
Kolay
14Öğretmen, “Obezite” metnini önce sessiz okumalarını, anlamadıkları bölümlerin altını çizmelerini ve okuma bitince bu bölümleri sormalarını istedi. Aşağıdakilerden hangisi bu yönergeye uygun bir davranıştır?
- A) Anlamadığı yerleri atlayıp hiç kimseye sormamak
- B) Metni okumadan öğretmeninden özetlemesini istemek
- C) Sessiz okurken anlamadığı yerleri çizip sonra öğretmene sormak
- D) İlk okumada metni yüksek sesle ve hızla okumak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sessiz okurken anlamadığı yerleri çizip sonra öğretmene sormak
Yönerge, sessiz okuma sırasında anlaşılmayan yerleri işaretleyip okuma bitince sormayı ister. Anlamadığı yerleri atlamak, metnin bazı bölümlerinin hiç anlaşılmamasına yol açar.
Kolay
15Kitaptaki noktalama etkinliğinde şu cümle var: “Sağlıklı yaşam için dengeli beslenmenin ne kadar önemli olduğunu biliyor musunuz ( )” Bu cümlenin sonundaki ayraç yerine hangi noktalama işareti konmalıdır?
- A) Ünlem işareti
- B) Soru işareti
- C) Virgül
- D) Nokta
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Soru işareti
Cümle “biliyor musunuz” sorusuyla bittiği için sonuna soru işareti konur. Ünlem işareti ise sevinç, şaşkınlık ya da seslenme bildiren cümlelerde kullanılır.
Kolay
16Metinde fazla kilonun çocukların sağlığını nasıl etkilediği anlatılıyor ve obez çocuklarda daha sık görülen bir solunum sorunundan söz ediliyor. Bu solunum sorunu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Astım
- B) Diş çürüğü
- C) Göz bozukluğu
- D) Grip
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Astım
Metinde astım gibi solunum problemlerinin obez çocuklarda daha sık görüldüğü belirtilir. Diş çürüğü ve göz bozukluğu solunumla ilgili sorunlar değildir.
Kolay
17“Obezite” metninde şu öneri yer alıyor: “Özellikle doymuş yağdan üretilen, dışarıdan satın aldığımız hazır yiyeceklerden mümkün olduğunca uzak durmalıyız.” Bu cümlede “mümkün olduğunca” ifadesinin yerine anlamı değişmeden aşağıdakilerden hangisi getirilebilir?
- A) hiçbir koşulda
- B) zaman zaman
- C) ne pahasına olursa olsun
- D) elden geldiğince
Cevabı göster
Doğru cevap: D) elden geldiğince
“Mümkün olduğunca” gücümüzün yettiği kadar, elden geldiğince demektir. “Zaman zaman” cümlenin anlamını tersine çevirir; “hiçbir koşulda” cümleyi anlamsız kılar; “ne pahasına olursa olsun” ise yazarın bıraktığı esnekliği kaldırıp kesin bir yasak getirir.
Kolay
18Metinde “Azar azar kilo almaya başlamak, obezite ile sonuçlanabilecek bir sürecin habercisi olabilir.” cümlesi geçiyor. Bu cümlede “habercisi olmak” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bir durumun yaklaştığını önceden göstermek
- B) Bir durumun sona erdiğini okura bildirmek
- C) Bir bilgiyi başkalarına haber olarak duyurmak
- D) Bir durumun hiç yaşanmayacağını göstermek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bir durumun yaklaştığını önceden göstermek
Bir şeyin habercisi olmak, o şeyin gelmekte olduğunu önceden belli etmektir. Yazar, azar azar kilo almanın ileride obeziteye varabilecek bir sürecin ilk işareti olabileceğini anlatır. Sözcük burada birine haber taşımak anlamında kullanılmamıştır.
Orta
19Okul hemşiresinin hazırladığı “Sağlıklı Hafta” kartında şu öneriler var: • Su şişeni yanından ayırma. • Öğünlerde tabağının yarısını sebze ve meyveyle doldur. • Her gün en az bir saat, mümkünse açık havada hareket et. • Ekran başında yemek yeme. Karttaki önerilere göre aşağıdaki davranışlardan hangisi sağlıklı bir hafta için uygun değildir?
- A) Gün boyunca yanında dolu bir su şişesi taşımak
- B) Ders çalışırken masada cips ve kraker bulundurmak
- C) Okuldan sonra parkta bir saat ip atlamak
- D) Akşam yemeğinde tabağına salata eklemek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ders çalışırken masada cips ve kraker bulundurmak
Kart ekran başında yemek yenmemesini ve sebze-meyve ağırlıklı beslenmeyi önerir; masada sürekli cips bulundurmak bu önerilere aykırıdır. Parkta ip atlamak oyun gibi görüldüğü için önemsenmeyebilir; ama açık havada hareket etme önerisine tam uyar.
Orta
20"Peki ( ) neden mi ( ) Çünkü sebzeler ve meyveler vitamin açısından zengindir." Bu cümlede ayraçların yerine sırasıyla hangi noktalama işaretleri gelmelidir?
- A) nokta – virgül
- B) soru işareti – nokta
- C) virgül – soru işareti
- D) ünlem – virgül
Cevabı göster
Doğru cevap: C) virgül – soru işareti
“Peki” sözcüğünden sonra virgül konur; “neden mi” bir soru olduğu için sonuna soru işareti gelir: “Peki, neden mi? Çünkü…” “Soru işareti – nokta” seçeneği yanıltıcıdır; çünkü soru işareti “Peki”den sonra değil, sorunun sonunda kullanılır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.