6. Sınıf Fen Bilimleri · Işığın Yansıması ve Renkler

Işığın Soğurulması

yansıma
beyaz ışık
prizma
ana renkler
ara renkler
cisimlerin rengi

Işığın soğurulması nedir ve cisimlerin rengi nasıl oluşur?

Işığın soğurulması, bir maddeye çarpan ışığın cisim tarafından tutulmasıdır; soğurulan ışık enerjisi ısı enerjisine dönüşür. Bu yüzden güneşte bekleyen cisimler ısınır ve yazın siyah bir tişört beyaz olandan daha çok ısıtır. Koyu renkli cisimler ışığın çoğunu soğurur, açık renkli cisimler ise çoğunu yansıtır. Beyaz ışık bütün renklerin karışımıdır; prizmadan geçince kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor renklere ayrılır, gökkuşağı da böyle oluşur. Işığın ana renkleri kırmızı, yeşil ve mavi; ara renkleri sarı, magenta ve cyandır. Bir cisim yansıttığı ışığın renginde görünür: kırmızı elma kırmızı ışığı yansıtıp diğer renkleri soğurur. Beyaz cisim tüm renkleri yansıtır, siyah cisim tüm renkleri soğurur; beyaz bir kâğıt kırmızı ışık altında kırmızı görünür. Karanlıkta cisimler görülmez, çünkü göze yansıyacak ışık yoktur.

Işığın Soğurulması: konu anlatımı ve özeti

Yazın siyah bir tişörtün beyaz olandan daha çok ısıtması ışığın soğurulmasıyla ilgilidir. Bu konu, ışığın cisimler tarafından tutulmasını ve cisimlerin renklerini nasıl gördüğümüzü anlatır.

Işık bir maddeye çarptığında geçebilir, yansıyabilir ya da soğurulabilir. Işığın cisim tarafından tutulmasına soğurulma denir.
Soğurulan ışık enerjisi ısı enerjisine dönüşür; bu yüzden güneşte bekleyen cisimler ısınır.
Koyu renkli cisimler ışığın çoğunu soğurur ve daha çok ısınır. Açık renkli cisimler ışığın çoğunu yansıtır.
Beyaz ışık bütün renklerin karışımıdır. Prizmadan geçince kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor renklere ayrılır; gökkuşağı da böyle oluşur.
Işığın ana renkleri kırmızı, yeşil ve mavidir. Sarı, magenta ve cyan ara renklerdir.
Bir cisim yansıttığı ışığın renginde görünür. Kırmızı elma kırmızı ışığı yansıtır, diğer renkleri soğurur.
Beyaz cisim tüm renkleri yansıtır, siyah cisim tüm renkleri soğurur. Örneğin beyaz bir kâğıt kırmızı ışık altında kırmızı görünür.

Unutma: Karanlıkta cisimleri göremeyiz, çünkü göze yansıyacak ışık yoktur; görmek için cisimden göze ışık gelmelidir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bir cismin rengini, cismin hangi ışığı geri gönderdiği belirler.

Adım 1: Cisme ulaşan ışığın rengini düşün. Gün ışığı beyazdır, yani bütün renkleri taşır.
Adım 2: Cismin bu renklerden hangisini yansıttığını bul. Yeşil bir yaprak yeşil ışığı yansıtır, diğer renkleri soğurur.
Adım 3: Göze ulaşan ışık cismin görünen rengidir. Cisim gelen ışığın hiçbir rengini yansıtamıyorsa siyah görünür.

Günlük hayattan: Sahnede yalnızca kırmızı ışıkla aydınlatılan yeşil bir elbise siyah görünür; çünkü elbisenin yansıtabileceği yeşil ışık ortamda yoktur.

Sık yapılan hata: Işığın ana renklerini boyalarınkiyle karıştırmak. Doğrusu: Işıkta ana renkler kırmızı, yeşil ve mavidir. Kırmızı ve yeşil ışık üst üste düşünce sarı ışık oluşur; oysa kırmızı ve yeşil boyayı karıştırırsan kahverengimsi bir renk elde edersin.

Derinleş

Yazın sıcak geçen bir şehirde binaların çatılarını açık renge boyamanın iç sıcaklığa ve enerji tüketimine etkisini araştır. İki küçük kutuyu biri açık, biri koyu renk olacak şekilde kapla, güneşte bekleterek içlerindeki sıcaklığı termometreyle karşılaştıran bir deney tasarla. Bulgularına göre kış mevsimi de düşünülünce hangi çatı rengini önerirdin?

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

FB.6.4.4Işığın madde ile etkileşimi sonucunda soğurulabileceğini bilimsel olarak gözlemleyebilme
- a) Işığın madde ile etkileşimine yönelik nitelikleri tanımlar.
- b) Işığın madde ile etkileşimine yönelik topladığı verileri kaydeder.
- c) Işığın madde tarafından soğurulabileceğini elde ettiği veriler doğrultusunda açıklar.
FB.6.4.5Beyaz ışığın tüm ışık renklerinin bileşiminden oluştuğuna ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme
- a) Beyaz ışığı oluşturan nitelikleri tanımlar.
- b) Beyaz ışığın oluşumuna ilişkin topladığı verileri kaydeder.
- c) Beyaz ışığın oluşumuna dair verileri yorumlar ve değerlendirir.
FB.6.4.6Cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesinin nedenini gözlem verileriyle açıklayabilme
- a) Cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesine yönelik nitelikleri tanımlar.
- b) Cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesine yönelik veri toplar ve kaydeder.
- c) Cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesine yönelik verileri açıklar.
FB.6.4.7Güneş enerjisinin günlük hayat ve teknolojideki yenilikçi uygulamalarına ilişkin eleştirel düşünebilme
- a) Güneş enerjisinin günlük yaşam ve teknolojideki yenilikçi uygulamalarına ilişkin fikirleri sorgular.
- b) Güneş enerjisinin günlük yaşam ve teknolojideki yenilikçi uygulamalarına ilişkin akıl yürütür.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Ayşe, güneş ışığının girdiği pencerenin önüne cam bir prizma koyuyor. Prizmadan geçen ışık karşıdaki beyaz duvara düşünce duvarda kırmızıdan mora uzanan renkli bir şerit beliriyor. Ayşe'nin bu gözleminden beyaz ışıkla ilgili hangi sonuca ulaşılır?
- A) Prizmanın camı tarafından boyanarak renklenir
- B) Birçok renkteki ışığın birleşiminden oluşur
- C) Yalnızca kırmızı ve mor ışıktan oluşur
- D) Prizmadan geçerken tamamen soğurulur
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Birçok renkteki ışığın birleşiminden oluşur
Prizma beyaz ışığı oluşturan renklere ayırır; duvardaki renk şeridi, beyaz ışığın birçok renkteki ışığın birleşimi olduğunu gösterir. Cam ışığı boyamaz; renkler zaten beyaz ışığın içinde vardır, prizma yalnızca onları birbirinden ayırır.
Kolay
2Tiyatroda ışıkçı olan Selin, üç renkli spot ışığını beyaz perdede aynı noktaya tutuyor. Üç ışığın üst üste geldiği yerde perdede beyaz bir daire oluşuyor. Selin bu üç rengi farklı oranlarda karıştırarak başka ışık renkleri de elde ediyor. Selin'in kullandığı spot ışıklarının renkleri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kırmızı, sarı, mavi
- B) Kırmızı, yeşil, mavi
- C) Sarı, magenta, camgöbeği
- D) Turuncu, yeşil, mor
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kırmızı, yeşil, mavi
Işığın ana renkleri kırmızı, yeşil ve mavidir; üçü birleşince beyaz ışık oluşur. Kırmızı, sarı ve mavi resim derslerinde kullanılan boyaların ana renkleridir; ışık renkleri boyalardan farklı karışır.
Kolay
3Mert, karanlık odada el fenerini önce bir aynaya, sonra kalın siyah bir kadife kumaşa tutuyor. Aynaya tuttuğunda duvarda parlak bir ışık lekesi oluşuyor. Kumaşa tuttuğunda ise duvara neredeyse hiç ışık gelmiyor. Kumaşın ışıkla bu etkileşimine ne ad verilir?
- A) Yansıma
- B) Kırılma
- C) Yayılma
- D) Soğurulma
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Soğurulma
Siyah kadife, üzerine düşen ışığın neredeyse tamamını tutar; ışığın madde tarafından tutulmasına soğurulma denir. Yansıma olsaydı ayna gibi duvara ışık gönderirdi; duvara ışık gelmemesi yansımanın çok az olduğunu gösterir.
Kolay
4Elektrik kesildiğinde Kaan'ın odası tamamen karardı. Gözleri açık olduğu hâlde masadaki kırmızı kitabını göremedi. El fenerini yakıp kitaba tutunca kitabı ve rengini hemen gördü. Kaan'ın kitabı karanlıkta görememesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kitaptan gözüne ışık yansımaması
- B) Kitabın rengini kaybetmesi
- C) Gözünün ışık üretmeyi bırakması
- D) Kitabın odadaki ışığı soğurması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kitaptan gözüne ışık yansımaması
Bir cismi görebilmemiz için cisimden gözümüze ışık gelmesi gerekir; karanlıkta kitaba ışık düşmediği için kitaptan göze ışık da yansımaz. Soğurma seçeneği çekici görünse de odada hiç ışık olmadığı için kitabın soğurabileceği bir ışık da yoktur.
Kolay
5Bir okulun fen panosunda enerji kaynaklarıyla ilgili örnekler sergileniyor. Aşağıdakilerden hangisi güneş enerjisinden yararlanılan bir uygulamadır?
- A) Çatıdaki güneş panelleriyle elektrik üretmek
- B) Kömür sobasıyla evi ısıtmak
- C) Doğal gaz ocağında yemek pişirmek
- D) Benzinli araçla yolculuk yapmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Çatıdaki güneş panelleriyle elektrik üretmek
Güneş panelleri güneş ışığını kullanarak elektrik üretir. Kömür, doğal gaz ve benzin güneş enerjisini doğrudan kullanan uygulamalar değildir.
Kolay
6Öğretmen, ışığın ana renklerini tahtaya yazmalarını istiyor. Öğrencilerin yazması gereken ana renkler hangileridir?
- A) Kırmızı, sarı, mavi
- B) Kırmızı, yeşil, mavi
- C) Sarı, magenta, cyan
- D) Turuncu, yeşil, mor
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kırmızı, yeşil, mavi
Işığın ana renkleri kırmızı, yeşil ve mavidir. Sarı, magenta ve cyan ise ara renklerdir.
Kolay
7Kış aylarında insanların çoğunlukla koyu renkli kıyafetler giydiği görülür. Kışın koyu renkli kıyafetlerin tercih edilmesinin nedeni hangisidir?
- A) Koyu renkler ışığın tamamını yansıttığı için serin tutar.
- B) Koyu renkler ışığı hiç soğurmadığı için ısıyı korur.
- C) Koyu renkli kumaşlar her zaman daha kalın dokunur.
- D) Koyu renkler ışığın çoğunu soğurduğu için daha çok ısınır.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Koyu renkler ışığın çoğunu soğurduğu için daha çok ısınır.
Koyu renkli cisimler ışığın çoğunu soğurur; soğurulan ışık ısıya dönüştüğü için koyu kıyafetler daha çok ısınır. Işığın çoğunu yansıtan açık renklerdir.
Kolay
8Ece, aynı sıcaklığı gösteren iki termometreden birini güneş alan bir yere, diğerini gölgeye koyuyor. 25 dakika sonra termometrelerin gösterdiği değerlere bakıyor. Hangi termometrede sıcaklık daha çok artmış olur?
- A) Gölgedeki termometrede
- B) İkisinde de aynı miktarda
- C) İkisinde de sıcaklık azalır.
- D) Güneş alan yerdeki termometrede
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Güneş alan yerdeki termometrede
Güneş alan yerdeki termometreye daha çok ışık düşer; soğurulan ışık ısıya dönüştüğü için sıcaklığı daha çok artar.
Kolay
9Bahçedeki bir ağacın yaprakları beyaz güneş ışığı altında yeşil görünüyor. Yaprakların yeşil görünmesinin nedeni hangisidir?
- A) Yeşil ışığı soğurup diğer renkleri yansıtması
- B) Yeşil ışığı yansıtıp diğer renkleri soğurması
- C) Tüm renkleri yansıtması
- D) Tüm renkleri soğurması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yeşil ışığı yansıtıp diğer renkleri soğurması
Bir cisim yansıttığı ışığın renginde görünür; yaprak yeşil ışığı yansıtıp diğer renkleri soğurur. Tüm renkleri yansıtsaydı beyaz görünürdü.
Kolay
10Fen kitabında bir kavram şöyle tanımlanıyor: “Işığın bir cisim tarafından tutulması.” Bu tanım hangi kavrama aittir?
- A) Yansıma
- B) Gölge
- C) Soğurulma
- D) Tutulma
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Soğurulma
Işığın cisim tarafından tutulmasına soğurulma denir. Yansımada ise ışık geldiği ortama geri döner.
Kolay
11Öğrenciler açık ve koyu renkli cisimlerin ışıkla etkileşimini tartışıyor. Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Açık renkli cisimler ışığın çoğunu soğurur, koyu renkliler çoğunu yansıtır.
- B) Açık ve koyu renkli cisimler ışığı aynı miktarda soğurur.
- C) Koyu renkli cisimler ışığın çoğunu soğurur, açık renkliler çoğunu yansıtır.
- D) Koyu renkli cisimler ışığı hiç soğurmaz, tamamını yansıtır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Koyu renkli cisimler ışığın çoğunu soğurur, açık renkliler çoğunu yansıtır.
Koyu renkli cisimler ışığın çoğunu soğurur ve daha çok ısınır; açık renkli cisimler ise ışığın çoğunu yansıtır.
Kolay
12Defne, güneş ışığını cam bir prizmadan geçirip duvara düşen renkleri sayıyor: kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor. Defne'nin saydığı renk sayısı kaçtır?
- A) 3
- B) 7
- C) 5
- D) 9
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 7
Beyaz ışık prizmadan geçince kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor olmak üzere yedi renge ayrılır. 3, ışığın ana renklerinin sayısıdır.
Kolay
13Bir öğrenci, evlerin çatısındaki güneş panellerinin neden koyu renkli yapıldığını merak ediyor. Panellerin koyu renkli olmasının nedeni hangisidir?
- A) Güneş ışığını daha çok soğurabilmeleri
- B) Güneş ışığını daha çok yansıtabilmeleri
- C) Güneş ışığını hiç almamaları
- D) Çatıyı daha serin tutmaları
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Güneş ışığını daha çok soğurabilmeleri
Koyu renkli yüzeyler ışığın çoğunu soğurur; panellerin koyu olması güneş ışığından daha çok yararlanmayı sağlar. Işığı yansıtan yüzey daha az ışık tutar.
Kolay
14Can, ışık renklerini ana renkler ve ara renkler olarak iki gruba ayırıyor. Aşağıdaki renklerden hangisi ara renkler grubuna yazılmalıdır?
- A) Kırmızı
- B) Yeşil
- C) Sarı
- D) Mavi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sarı
Sarı, magenta ve cyan ara renklerdir. Kırmızı, yeşil ve mavi ise ışığın ana renkleridir.
Kolay
15Beyaz ışık altında bembeyaz görünen bir gömlek inceleniyor. Gömleğin beyaz görünmesinin nedeni hangisidir?
- A) Üzerine düşen tüm renkleri yansıtması
- B) Üzerine düşen tüm renkleri soğurması
- C) Yalnızca mavi ışığı yansıtması
- D) Yalnızca kırmızı ışığı soğurması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Üzerine düşen tüm renkleri yansıtması
Beyaz cisim üzerine düşen tüm renkleri yansıtır; bu renklerin karışımı beyaz görünür. Tüm renkleri soğuran cisim siyah görünür.
Kolay
16Beyaz ışık altında incelenen siyah bir şapka siyah görünüyor. Şapkanın siyah görünmesinin nedeni hangisidir?
- A) Üzerine düşen tüm renkleri yansıtması
- B) Yalnızca siyah ışığı yansıtması
- C) Kendi ışığını üretmesi
- D) Üzerine düşen tüm renkleri soğurması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Üzerine düşen tüm renkleri soğurması
Siyah cisim üzerine düşen tüm renkleri soğurur, bu yüzden göze yansıyan renk olmaz ve siyah görünür. Tüm renkleri yansıtan cisim beyaz görünür.
Kolay
17Kış tatilinde ailesiyle karla kaplı bir yaylaya çıkan Deniz, güneşli havada karlara bakarken gözlerinin kamaştığını fark ediyor. Aynı gün, karların eridiği koyu renkli toprak yola bakarken gözleri kamaşmıyor. Deniz'in karlara bakarken gözlerinin kamaşması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
- A) Kar, üzerine düşen ışığın büyük bölümünü soğurur.
- B) Kar, üzerine düşen ışığı renklerine ayırır.
- C) Kar, üzerine düşen ışığın büyük bölümünü yansıtır.
- D) Kar, kendi ürettiği ışığı çevresine yayar.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kar, üzerine düşen ışığın büyük bölümünü yansıtır.
Beyaz ve açık renkli cisimler üzerine düşen ışığın büyük bölümünü yansıtır. Beyaz kar örtüsü de Güneş ışığının çoğunu yansıttığı için göze çok ışık gelir ve göz kamaşır. Koyu renkli toprak ise ışığın büyük bölümünü soğurur; göze daha az ışık yansır. Kar bir ışık kaynağı değildir; ışığın çoğunu soğursaydı parlak değil, koyu görünürdü.
Kolay
18Fen dersinde Arda, bir karton diski dilimlere ayırıp her dilimi gökkuşağının renklerinden birine boyuyor. Diski bir kalemin ucuna takıp topaç gibi hızla döndürünce renkler ayrı ayrı seçilmiyor, disk beyaza yakın görünüyor. Arda'nın gözlemi aşağıdakilerden hangisini destekler?
- A) Boyalar dönerken birbirine karışıp beyaz boyaya dönüşür.
- B) Hızla dönen disk, üzerine düşen ışığın tamamını soğurur.
- C) Beyaz ışık yalnız kırmızı ve mavi renklerden oluşur.
- D) Beyaz ışık, renkli ışıkların birleşiminden oluşur.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Beyaz ışık, renkli ışıkların birleşiminden oluşur.
Bu araç Newton çarkıdır. Disk hızla dönerken her dilimden gelen renkli ışıklar göze çok kısa aralıklarla ulaşır; göz bunları ayrı ayrı seçemez ve renkli ışıklar birleşmiş gibi algılanır, disk beyaza yakın görünür. Bu, beyaz ışığın farklı renklerdeki ışıkların birleşiminden oluştuğunu destekler. Boyalar disk üzerinde yerinde durur, birbirine karışmaz. Işığın tamamını soğuran cisim siyah görünürdü. Beyaz ışık prizmada yedi renge ayrılır, yalnız iki renkten oluşmaz.
Orta
19Fen kulübünde karanlık bir odada deney yapılıyor. Eren, masadaki beyaz bir kâğıdın üzerine yalnızca kırmızı ışık veren bir el feneri tutuyor. Odada başka hiçbir ışık kaynağı yok. Eren kâğıdı hangi renkte görür?
- A) Beyaz
- B) Siyah
- C) Kırmızı
- D) Pembe
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kırmızı
Beyaz cisimler üzerlerine gelen bütün renkleri yansıtır; kâğıda yalnızca kırmızı ışık geldiği için kâğıt kırmızı ışığı yansıtır ve kırmızı görünür. Kâğıdın beyaz görünebilmesi için üzerine bütün renkleri içeren beyaz ışığın düşmesi gerekir.
Orta
20Manavda beyaz ışıkla aydınlatılan tezgâhta kırmızı elmalar, yeşil armutlar ve beyaz lahanalar duruyor. Hepsine aynı beyaz ışık düştüğü hâlde her biri farklı renkte görünüyor. Elmanın kırmızı görünmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bütün renkleri yansıtıp kırmızıyı soğurması
- B) Kırmızı ışığı yansıtıp diğer renkleri soğurması
- C) Kırmızı ışığı soğurup diğer renkleri yansıtması
- D) Bütün renkleri eşit miktarda soğurması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kırmızı ışığı yansıtıp diğer renkleri soğurması
Renkli bir cisim, kendi rengindeki ışığı yansıtır, diğer renkleri soğurur; elmadan göze yalnızca kırmızı ışık ulaştığı için elma kırmızı görünür. Kırmızıyı soğuran bir cisim kırmızı ışığı göze gönderemez; bu yüzden ters ilişki kuran seçenek yanlıştır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.