6. Sınıf Matematik · İşlemlerle Cebirsel Düşünme ve Değişimler

Algoritma

sözde kod
akış şeması
değişken
cebirsel ifade

Algoritma nedir, sözde kod ve akış şeması nasıl yazılır?

Algoritma, bir problemi çözmek için izlenen sıralı ve açık adımlardır; "Başla" ile başlar, "Bitir" ile biter. Sözde kod, adımların günlük dille ama düzenli biçimde yazılmasıdır: "Kalem sayısını gir, bir kalemin fiyatını gir, toplamı hesapla, sonucu yazdır" gibi. Akış şeması aynı adımları şekillerle gösterir; bir değişkene değer atamak için dikdörtgen, dışarıdan veri girmek için paralelkenar kullanılır. Dışarıdan girilen bilinmeyen değer bir değişkenle gösterilir; bir kalemin fiyatı x ise 5 kalemin toplam fiyatı 5 · x cebirsel ifadesiyle yazılır. Değişkene değer verilince algoritma sonucu hesaplar: x = 23 TL ise toplam 5 · 23 = 115 TL olur. Benzer biçimde cebinde x kadar para olan biri 15 TL harcarsa kalan para x − 15 olur ve bu işlem Başla, Gir, Hesapla, Yazdır, Bitir adımlarıyla yazılır. Algoritmada adımların sırası önemlidir; bir değer girilmeden onunla hesap yapılamaz.

Algoritma: konu anlatımı ve özeti

Bir problemi çözmek için izlenen sıralı ve açık adımlara algoritma denir. Bu konuda cebirsel ifadeleri sözde kod ve akış şemasıyla adım adım göstermeyi öğrenirsin.

Algoritma "Başla" ile başlar, "Bitir" ile biter; aradaki adımlar belli bir sırayla yapılır.
Sözde kod, adımların günlük dille ama düzenli bir şekilde yazılmasıdır: "Kalem sayısını gir, bir kalemin fiyatını gir, toplamı hesapla, sonucu yazdır" gibi.
Akış şeması aynı adımları şekillerle gösterir. Bir değişkene değer atamak için dikdörtgen, dışarıdan veri girmek için paralelkenar kullanılır.
Dışarıdan girilen bilinmeyen değer bir değişkenle gösterilir. Örneğin bir kalemin fiyatı x ise 5 kalemin toplam fiyatı 5 · x olur.
Değişkene değer verince algoritma sonucu hesaplar: x = 23 TL ise toplam 5 · 23 = 115 TL'dir.
Örnek: Cebinde bir miktar para (x) olan biri 15 TL harcarsa kalan para x − 15 olur; bunu Başla, Gir, Hesapla, Yazdır, Bitir adımlarıyla yazabilirsin.

Unutma: Algoritmada adımların sırası önemlidir; bir değeri girmeden onunla hesap yapamazsın.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bir algoritma yazarken "Önce ne gerekiyor?" sorusunu sor.

Örnek: Bir taksi yolculuğunun ücretini hesaplayan algoritma. Açılış ücreti 50 TL, her kilometre 30 TL.

Başla.
Gidilen yolu gir: x km.
Ücreti hesapla: ücret = 50 + 30 · x.
Ücreti yazdır.
Bitir.

x = 4 girilirse ücret 50 + 30 · 4 = 170 TL olur.

Günlük hayattan: Bir yemek tarifi de bir algoritmadır; malzemeleri hazırlamadan pişirmeye başlayamazsın.

Sık yapılan hata: Değeri girmeden onunla hesap yapmak, yani adım 2 ile adım 3'ün yerini değiştirmek. Doğrusu: Bilgisayar x'in değerini bilmeden 30 · x işlemini yapamaz; giriş her zaman hesaptan önce gelir.

Derinleş

Okul kütüphanesinde bir kitabı ödünç alma sürecini düşün. Bu süreci sözde kodla ve bir akış şemasıyla yaz; "Kitap rafta mı?" gibi bir karar adımı da ekle. Algoritmanı bir arkadaşına uygulat: Takıldığı ya da farklı yorumladığı bir adım oldu mu? Algoritmayı daha açık hâle getirmek için ne değiştirirsin?

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

MAT.6.2.3Cebirsel ifadeler içeren durumlardaki algoritmaları yorumlayabilme
- a) Cebirsel ifadeler içeren durumlardaki algoritmik yapıyı inceler.
- b) İncelediği durumlardaki algoritmik yapıyı tablo temsiline veya cebirsel ifadelere dönüştürür.
- c) Dönüştürdüğü algoritmik yapının içerdiği matematiksel ilişkileri sözel olarak ifade eder.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Zehra, kullanıcıdan yaşını alıp sinema bileti ücretini hesaplayan bir akış şeması çiziyor. Şemanın "Başla" adımından sonraki ilk işi, kullanıcının yaşını dışarıdan girmesidir. Zehra bu veri girişi adımını hangi şeklin içine yazmalıdır?
- A) Dikdörtgen
- B) Eşkenar dörtgen
- C) Paralelkenar
- D) Elips
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Paralelkenar
Akış şemasında dışarıdan veri girişi ve çıktı paralelkenarla gösterilir. Dikdörtgen bir değişkene değer atama ya da hesaplama adımı içindir; eşkenar dörtgen karar (soru) adımında, elips ise başla ve bitir adımlarında kullanılır.
Kolay
2Bir kırtasiyenin kasa programı, öğretmenin sınıf için aldığı 5 özdeş kalemin tutarını hesaplıyor. Kasiyer bir kalemin fiyatını x olarak giriyor; program bir hesaplama adımında toplam tutarı bulup ekrana yazıyor. Toplam tutarı hesaplayan adımdaki cebirsel ifade hangisidir?
- A) 5 · x
- B) x + 5
- C) x ÷ 5
- D) 6 · x
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 5 · x
Her biri x TL olan 5 kalemin tutarı x'in 5 katıdır: 5 · x. x + 5 ifadesi bir kalemin fiyatına 5 TL eklemek anlamına gelir; kalem sayısı fiyatla toplanmaz, çarpılır.
Kolay
3Ali, kek yapımını kardeşine anlatmak için adımları numaralayarak yazıyor: 1. Fırını ısıt. 2. Yumurta ve şekeri çırp. 3. Unu ekleyip karıştır. 4. Hamuru kalıba dök. 5. Kekin pişip pişmediğini kontrol et. Adımların yeri değişirse kek yapılamıyor. Ali'nin yazdığı bu sıralı ve açık adımlar matematikte hangi adla anılır?
- A) Örüntü
- B) Algoritma
- C) Cebirsel ifade
- D) Değişken
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Algoritma
Bir işi ya da problemi çözmek için belli bir sırayla izlenen açık adımlara algoritma denir. Örüntü ise belli bir kurala göre tekrar eden sayı ya da şekil dizisidir; Ali'nin adımları bir kurala göre tekrar etmez.
Kolay
4Can, iki sayının toplamını bulan bir algoritmayı hiç şekil kullanmadan şöyle yazıyor: "Adım 1: Başla. Adım 2: İki sayıyı al. Adım 3: Sayıları topla. Adım 4: Sonucu yaz. Adım 5: Bitir." Can'ın algoritmayı gösterme biçimi hangi adla anılır?
- A) Akış şeması
- B) Örüntü kuralı
- C) Sözde kod
- D) Katsayı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sözde kod
Algoritmanın adımlarının günlük dille, numaralı ve sıralı olarak yazılmasına sözde kod denir. Akış şeması da bir algoritmayı gösterir ama adımları şekillerle ve oklarla çizer; Can şekil kullanmamıştır.
Kolay
5Bir kütüphanede x kitap vardır. Okula 30 kitap bağışlanıyor ve bir algoritma yeni kitap sayısını hesaplıyor. Algoritmanın hesaplama adımı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kitap sayısı = x + 30
- B) Kitap sayısı = x − 30
- C) Kitap sayısı = 30 · x
- D) Kitap sayısı = 30 − x
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kitap sayısı = x + 30
Bağışlanan kitaplar mevcut kitaplara eklenir: x + 30. x − 30, kitapların azaldığı bir durumu gösterirdi.
Kolay
6Kare biçimli bir bahçenin çevresini hesaplayan bir algoritmada bir kenar uzunluğu a olarak giriliyor ve “Çevre = 4 · a” hesaplanıyor. a = 9 m girilirse algoritma hangi sonucu yazdırır?
- A) 13 m
- B) 81 m
- C) 18 m
- D) 36 m
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 36 m
Çevre = 4 · 9 = 36 m'dir. 81 sonucu kenarı kendisiyle çarpmaktan, yani alanı hesaplamaktan gelir.
Kolay
7Bir pastanenin sözde kodu, 6 pastanın toplam fiyatını hesaplıyor. Adımlar şöyledir: 1. Başla. 2. Bir pastanın fiyatını gir (x). 3. Toplam = 6 · x hesapla. 4. Toplamı yazdır. 5. Bitir. Bu sözde kodda hesaplama yapılan adım hangisidir?
- A) 2. adım
- B) 3. adım
- C) 4. adım
- D) 5. adım
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 3. adım
Toplam = 6 · x işlemi 3. adımda yapılır. 2. adımda veri girilir, 4. adımda sonuç yazdırılır.
Kolay
8Bir dikdörtgenin alanını hesaplayan algoritma yazılacaktır. Bu algoritmada dışarıdan girilmesi gereken veriler aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnızca alan değeri
- B) Köşegen sayısı
- C) Açılarının ölçüleri
- D) Kısa ve uzun kenar uzunlukları
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kısa ve uzun kenar uzunlukları
Dikdörtgenin alanı kısa kenar ile uzun kenarın çarpımıdır; bu iki uzunluk girilmelidir. Alan algoritmanın sonucudur, girilen veri değildir.
Kolay
9Bir kırtasiyenin sözde kodunda “3. Adım: Bir defterin fiyatını gir (x).” yazıyor. Bu adımdaki x neyi gösterir?
- A) Alınacak defter sayısını
- B) Algoritmanın adım sayısını
- C) Dışarıdan girilecek bilinmeyen fiyatı
- D) Hesaplanan toplam tutarı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Dışarıdan girilecek bilinmeyen fiyatı
Dışarıdan girilen bilinmeyen değer bir değişkenle gösterilir; burada x bir defterin fiyatıdır. Toplam tutar, x kullanılarak sonradan hesaplanır.
Kolay
10Cebinde x TL olan Yusuf, kırtasiyede 18 TL harcıyor. Bir algoritma kalan parayı x − 18 adımıyla hesaplıyor. x = 50 girilirse algoritma kaç TL yazdırır?
- A) 32
- B) 68
- C) 42
- D) 18
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 32
50 − 18 = 32 TL kalır. 68 sonucu çıkarmak yerine toplamaktan gelir.
Kolay
11Selin, bir problemi çözmek için izlenecek adımları sırayla ve açıkça yazıyor: önce verileri alıyor, sonra hesaplıyor, en son sonucu yazıyor. Selin'in yazdığı bu sıralı adımlara ne ad verilir?
- A) Örüntü
- B) Değişken
- C) Algoritma
- D) Sabit terim
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Algoritma
Bir problemi çözmek için izlenen sıralı ve açık adımlara algoritma denir. Değişken, bilinmeyen değeri gösteren harftir.
Kolay
12Bir sinema bileti x TL'dir. Bir algoritma 4 biletin toplam fiyatını “Toplam = 4 · x” adımıyla hesaplıyor. Bilet fiyatı 35 TL girilirse algoritma hangi sonucu yazdırır?
- A) 39
- B) 140
- C) 435
- D) 175
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 140
x yerine 35 yazılır: 4 · 35 = 140 TL. 39 sonucu çarpmak yerine toplamaktan gelir.
Kolay
13Defne bir akış şeması çiziyor. Şemada “Toplam = 4 · x” adımıyla bir değişkene değer atanıyor. Bu atama adımı akış şemasında hangi şekille gösterilir?
- A) Paralelkenar
- B) Üçgen
- C) Dikdörtgen
- D) Beşgen
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Dikdörtgen
Akış şemasında bir değişkene değer atamak için dikdörtgen kullanılır. Paralelkenar dışarıdan veri girişi için kullanılır.
Kolay
14Bir sözde kod şöyledir: 1. Başla. 2. a'yı gir. 3. b = 2 · a + 3 hesapla. 4. b'yi yazdır. 5. Bitir. a = 7 girilirse ekrana hangi sayı yazdırılır?
- A) 20
- B) 17
- C) 13
- D) 27
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 17
b = 2 · 7 + 3 = 14 + 3 = 17'dir. 20 sonucu önce 7 ile 3'ü toplayıp sonra 2 ile çarpmaktan gelir.
Kolay
15Emre, bir algoritmanın adımlarını numaralayarak defterine yazıyor. Emre'nin algoritmasının ilk ve son adımı aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
- A) Gir ve Yazdır
- B) Başla ve Bitir
- C) Hesapla ve Gir
- D) Yazdır ve Başla
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Başla ve Bitir
Algoritma “Başla” ile başlar, “Bitir” ile biter; Gir, Hesapla ve Yazdır adımları bu ikisinin arasında yer alır.
Kolay
16Ayşe bir kalemin fiyatını hesaplayan sözde kodu şöyle yazıyor: 1. Başla. 2. Toplamı yazdır. 3. Bir kalemin fiyatını gir (x). 4. Toplam = 5 · x hesapla. 5. Bitir. Ayşe'nin sözde kodundaki sorun nedir?
- A) Sözde kod “Başla” ile başlamamıştır.
- B) Kalem sayısı 5 yerine x olmalıdır.
- C) Sözde kodun “Bitir” adımı fazladır.
- D) Toplam, hesaplanmadan önce yazdırılmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Toplam, hesaplanmadan önce yazdırılmıştır.
Algoritmada adımların sırası önemlidir; bir değer girilmeden onunla hesap yapılamaz ve sonuç hesaplanmadan yazdırılamaz. Yazdırma adımı hesaplamadan sonra gelmelidir.
Kolay
17Cebinde 5 TL bulunan Ensar'a babası x TL veriyor. Bir algoritma Ensar'ın toplam parasını "Toplam = x + 5" adımıyla hesaplıyor. Ensar, algoritmanın sonuçlarını şöyle not ediyor: x = 12 için 17 x = 20 için 25 x = 25 için 125 x = 43 için 48 Ensar hangi notta hata yapmıştır?
- A) x = 12 için 17
- B) x = 20 için 25
- C) x = 25 için 125
- D) x = 43 için 48
Cevabı göster
Doğru cevap: C) x = 25 için 125
Algoritma girilen sayıya 5 ekler. 12 + 5 = 17, 20 + 5 = 25 ve 43 + 5 = 48 doğrudur. x = 25 için sonuç 25 + 5 = 30 olmalıdır; 125, 25'i 5 ile çarpmaktan gelir.
Kolay
18Bir kırtasiyenin kasa programının sözde kodu şöyledir: 1. Adım: Başla. 2. Adım: Defter sayısını gir (n). 3. Adım: ? 4. Adım: Toplam = n · d hesapla. 5. Adım: Toplamı yazdır. 6. Adım: Bitir. 3. adıma aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- A) Toplamı yazdır.
- B) Bir defterin fiyatını gir (d).
- C) Toplam = n + d hesapla.
- D) Defter sayısını yazdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bir defterin fiyatını gir (d).
4. adımda toplam n · d ile hesaplanıyor; n 2. adımda girilmiştir ama d hiçbir adımda girilmemiştir. Bir değeri girmeden onunla hesap yapılamayacağı için 3. adımda bir defterin fiyatı (d) girilmelidir. Toplamı hesaplanmadan yazdırmak mümkün değildir; n + d ise toplam tutarı vermez.
Orta
19Duru'nun cebinde x TL vardır. Kırtasiyeden 15 TL'lik bir defter alıyor. Telefonundaki harçlık uygulaması, Duru'nun kalan parasını bir hesaplama adımıyla buluyor. Uygulamanın hesaplama adımı hangisidir?
- A) Kalan para = 15 − x
- B) Kalan para = x + 15
- C) Kalan para = x − 15
- D) Kalan para = x ÷ 15
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kalan para = x − 15
Harcanan 15 TL, cepteki paradan çıkarılır: x − 15. 15 − x adımı çıkarmanın sırasını ters çevirir; bu, harcanan paradan cepteki paranın çıkarılması demektir.
Orta
20Bir pide salonunun sipariş programında bir pidenin fiyatı x, bir ayranın fiyatı y olarak giriliyor ve 3 pide ile 3 ayranın tutarı 3 · x + 3 · y adımıyla hesaplanıyor. Garson programa x = 120 TL ve y = 20 TL giriyor. Program ekrana kaç TL yazdırır?
- A) 140
- B) 380
- C) 420
- D) 360
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 420
3 · 120 + 3 · 20 = 360 + 60 = 420 TL. 380 seçeneği ayranlar 3 ile çarpılmadan (3 · 120 + 20) bulunur; ifadede her iki fiyat da 3 ile çarpılmaktadır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.